IV SA/Wa 1545/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Karolina Kisielewicz – Malec po rozpoznaniu w dniu 22 maja 2014r. na posiedzeniu niejawnym wniosków J. P. i M. P. o przyznanie prawa pomocy przez ustanowienie adwokata z urzędu w sprawie ze skargi J. P. i M. P. na decyzję Prezesa Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej z dnia [...] maja 2013r., nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji postanawia: - odmówić ustanowienia adwokata z urzędu. Skarżący J. P. i M. P. złożyli w dniu 3 kwietnia 2014r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosek o przyznanie prawa pomocy w formie ustanowienia adwokata z urzędu w sprawie wszczętej z ich skargi na decyzję Prezesa Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej z dnia [...] maja 2013r., nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji. Sprawa została zakończona przed WSA w W. wyrokiem z dnia 7 marca 2014r., sygn. akt IV SA/Wa 1545/13. Na obecnym etapie postępowania skarżący są uprawnieni do złożenia skargi kasacyjnej od wyżej wskazanego wyroku do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Wniesienie skargi kasacyjnej wiąże się dla strony z obowiązkiem ustanowienia fachowego pełnomocnika. Z treści wniosków o przyznanie prawa pomocy, oświadczenia i dokumentów złożonych prze stronę skarżącą na wezwanie referendarza sądowego wynika, że skarżący wspólnie prowadzą gospodarstwo domowe, utrzymują się ze świadczeń z zabezpieczenia społecznego: skarżący otrzymuje świadczenie przedemerytalne w wysokości 977,78 zł. brutto miesięcznie, jego żona emeryturę w wysokości 994 zł. brutto miesięcznie. Wnioskodawcy są właścicielami 1/2 domu. Znaczną część dochodów przeznaczają na jego remont (wymiana hydroforu, malowanie stolarki, dachu, ścian) i utrzymanie (oplata za energię elektryczną-190 zł. miesięcznie, telefon 32 zł miesięcznie, wywóz śmieci 12 zł miesięcznie). Wnioskodawcy posiadają także nieruchomość, która – według ich oświadczenia - nie przynosi dochodu, samochód osobowy i w związku z tym ponoszą koszty związane z jego utrzymaniem (ubezpieczenie, przeglądy okresowe). M. i J. P. spłacają kredyt zaciągnięty z przeznaczeniem na zakup nieruchomości. Stwierdzono, co następuje: Referendarz stwierdza, że wniosek skarżących o ustanowienie pełnomocnika z urzędu nie jest uzasadniony. Z akt sprawy wynika, że rozpoznawany wniosek o ustanowienie adwokata jest kolejnym, tj. drugim, wnioskiem skarżących o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Po rozpoznaniu pierwszego wniosku w tym przedmiocie, postanowieniem z 21 listopada 2013r. referendarz sądowy zwolnił skarżących od kosztów sądowych w całości. Z tego względu zasadność uwzględnienia rozpoznawanego kolejnego wniosku o prawo pomocy nastąpił w odniesieniu do treści art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej jako p.p.s.a. W sytuacji bowiem, kiedy strona składa dwa kolejne wnioski o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym (najpierw poprzez zwolnienie od kosztów sądowych, a następnie - w związku z wcześniejszym pozytywnym dla niej rozstrzygnięciem w przedmiocie zwolnienia od kosztów sądowych – z wnioskiem o ustanowienie pełnomocnika z urzędu) i uwzględnienie obu wniosków skutkować może przyznaniem stronie uprawnień składających się na prawo pomocy w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 p.p.s.a.), przyjęcie, że oba złożone w wyżej opisanych warunkach wnioski o prawo pomocy powinny podlegać rozpatrzeniu przez pryzmat przesłanek z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. prowadziłoby do nieuzasadnionego uprzywilejowanie wnioskodawców składających dwa następujące po sobie wnioski o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym w stosunku do wnioskodawców występujących z żądaniem przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym i podważałaby ratio legis przyjętego przez ustawodawcę unormowania. Porównanie treści przepisów zawartych w art. 246 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a. prowadzi do wniosku, że przesłanki przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym są określone przez ustawodawcę bardziej rygorystycznie niż przesłanki przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, albowiem wykazanie stanu braku możliwości poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.) jest dla strony trudniejsze niż wykazanie, że strona nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Referendarz stwierdza, że składający wniosek nie wykazali, że znajdują się w takiej sytuacji materialnej, która uniemożliwiałaby poniesienie przez nich jakichkolwiek kosztów postępowania. Podkreślić trzeba, że prawo pomocy w zakresie całkowitym znajduje uzasadnienie wyłącznie wobec osób bardzo ubogich, a więc takich które w chwili złożenia wniosku żyją poniżej progu interwencji socjalnej. Tak trudnych okoliczności życia nie można stwierdzić u wnoszących o prawo pomocy, którzy oświadczyli że posiadają oszczędności zdeponowane na rachunku lokacyjnym (na dzień 30 kwietnia 2014r. – 2677,61 zł.), osiągają stałe miesięczne dochody i korzystają z kredytu bankowego zaciągniętego wraz dwiema innymi osobami na zakup działki budowlanej. Przede wszystkim należy zwrócić uwagę skarżącym, że z pierwszeństwa przed kosztami sądowymi (kosztami postępowania) korzystają nie wszystkie normalnie ponoszone wydatki, lecz wyłącznie najważniejsze, służące zaspokajaniu wyłącznie podstawowych potrzeb życiowych, jak zakup żywności, podstawowe opłaty związane z utrzymaniem domu lub mieszkania, koszy leczenia. W ich przypadku za takie należy więc uznać te przeznaczane na zakup żywności, środków czystości i higieny (80 zł./m-c), koszty leczenia (ok.60 zł./m-c), opłaty za energię elektryczną i gaz (ok. 240 zł./m-c) oraz telefon (32 zł/ m-c). Wszystkie pozostałe wydatki nie mające takiego charakteru osoba wnioskująca ma obowiązek co najmniej ograniczyć celem poczynienia stosownych oszczędności, a gdyby okazało się to niewystarczające, wręcz zaniechać. Za służące zaspokajaniu koniecznych potrzeb życiowych nie mogą być uznane wydatki związane z dodatkowym ubezpieczeniem na życie, czy spłatą pożyczki na remont domu. Obciążenia wynikające z tytułów cywilnoprawnych nie świadczą o złej sytuacji majątkowej strony. Wręcz przeciwnie, uzyskanie pożyczki bądź kredytu świadczy o dobrym stanie finansów rodziny, albowiem instytucje bankowe udzielają kredytu osobom posiadającym zdolność kredytową. Ponieważ skarżących stać na pokrycie rat kredytów bankowych to tym bardziej posiadają oni możliwość poniesienia wynagrodzenia należnego adwokatowi ustanowionemu z wyboru (por. np. postanowienia NSA z dnia 3 marca 2011 r. II OZ 130/11, z dnia 19 stycznia 2010 r. sygn. akt I GZ 122/09 i z dnia 22 lutego 2012 r. II OZ 81/12). Abstrahując od potrzeby przeprowadzenia remontu domu (malowanie stolarki, dachu, ścian, armatura hydrauliczna), nasuwa się pytanie, czy skarżący racjonalnie oceniając swoje możliwości finansowe, powinni decydować się na poniesienie kosztów z tym związanych (jak oświadczyli ok. 50 zł. miesięcznie). Przyjmując taki tok rozumowania, zawsze można by wytypować wydatki będące w ocenie osoby wnioskującej ważniejsze od kosztów sądowych. Na koniec zauważyć trzeba, że skarżący posiadają oszczędności, które gromadzą w celu zakupu opału na zimę. Jak wynika z akt sprawy na rachunku bankowym którego są współposiadaczami w 30 kwietnia 2014r., a więc w zasadzie po sezonie grzewczym, zdeponowana jest kwota 2677 zł. Reasumując, w ocenie referendarza sądowego, Jolanta P. i M. P. nie należą do osób rzeczywiście ubogich, których środki do życia są ograniczone. Z przedstawionych powodów referendarz na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. postanowił jak w sentencji.