IV SA/Wa 161/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Wanda Zielińska - Baran (spr.), Sędziowie: Sędzia WSA Joanna Borkowska, Sędzia WSA Tomasz Wykowski, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 18 października 2018 r. sprawy ze skargi M. S. na postanowienie Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] listopada 2017 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców postanowieniem z dnia [...] listopada 2017 r., nr [...], wydanym na podstawie art. 58 § 1 i 2 oraz art. 59 § 2k.p.a, odmówił M. S. przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Komendanta Placówki Granicznej w [...] z dnia [...] października 2017 r. o zobowiązaniu jej oraz jej małoletnich dzieci A. K., M. K., R. K. do powrotu oraz zakazie ponownego wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i innych państw obszaru Schengen na okres w roku od wydania decyzji. W uzasadnieniu podano, że w wyniku wszczętego z urzędu postępowania Komendant Palcówki Granicznej w [...] wydał w dniu [...] października 2017 r. o zobowiązaniu M. S. oraz jej małoletnich dzieci do powrotu oraz zakazie ponownego wjazdy na terytorium Polski i innych państw obszaru Schengen na okres jednego roku o dnia wydania decyzji. W dniu [...] października 2017 r. decyzja ta została stronie doręczona. Cudzoziemka w dniu [...] października 2017 r. złożyła odwołanie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego wniesienia. We wniosku wskazała, że skan decyzji organu I instancji przesłała za pośrednictwem środków komunikowania się osobie, która świadczyła jej stale bezpłatną pomoc prawną. Była przekonana, że prawnik wniesienie odwołanie w jej imieniu. Niestety był on w tym czasie na urlopie i nie złożył odwołania, o czym dowiedziała się w dniu, w którym upłynął termin do złożenia odwołania. Organ podkreślił, iż zgodnie z art. 58 § 1 k.p.a. w razie uchybienia terminu należy przywrócić stornie termin na prośbę zaineresowanego jeżeli uprawdopodobni że uchybienie nastąpiło bez jej winy. Prośbę należy złożyć w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu i dopełnić czynności, dla której określony był termin ( par.2). Ciężar uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminowi spoczywa na osobie która występuje z wnioskiem i jego przywrócenie. W ocenie organu strona nie uprawdopodobniła, że uchybienie terminu do złożenia odwołania od decyzji organu I instancji z dnia [...] października 2017 r. nastąpiło bez jej winy. Decyzja organu I instancji zawierała przetłumaczone na zrozumiały dla cudzoziemki język [...] pouczenie o prawie i terminie wniesienia odwołania. To, że skarżąca nie podjęła żadnych czynności celem złożenia odwołania, tylko powierzyła ją osobie świadczącej bezpłatną pomoc prawną, która w dodatku nie została umocowana do działania w jej imieniu, a która w jej zastępstwie miała przygotować odwołanie, a czego w konsekwencji nie uczyniła w przewidzianym prawem terminie, nie stanowi podstawy do przywrócenia terminu do złożenia odwołania. Podniesiony przez cudzoziemkę fakt, iż była przekonana, że ww. osoba wywiąże się z przyjętego zobowiązania nie ma żadnego znaczenia w przedmiotowym postępowaniu. Organ podkreślił, iż sposób działania osoby świadczącej stronie bezprawną pomoc prawną należy do stosunku prawnego łączącego zleceniodawcę ze zleceniobiorcą i wykracza poza granice oceny organy administracji Wobec tego w niniejszym postępowaniu nie może mieć zastosowania art. 65 k.p.a. w zw. z art. 63 § 1 k.p.a. Strona postępowania, która zleca przygotowanie określonego pisma procesowego innej osobie ponosi konsekwencje nieprzygotowania żądanego pisma w terminie przez tę osobę, a w konsekwencji niezłożenia odwołania terminie przewidzianym przepisami prawa. W konstatacji organ stwierdził, iż z uwagi na powyższe brak jest podstaw do uwzględnienia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia odwołania. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie M. S. zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie art. 58 § 2 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i w konsekwencji błędne uznanie, że nie zostało uprawdopodobnione, że uchybienie nastąpiło bez jej winy i wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podnosząc te same argumenty co w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. W piśmie procesowym z dnia [...] lipca 2018 r. pełnomocnik skarżącej w uzupełnieniu skargi zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie: 1. art. 58 § 1 k.p.a. przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na odmowie przywrócenia terminu o wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji, podczas gdy skarżąca wystarczająco uprawdopodobniła, że uchybienie terminu do wniesienia odwołania nastąpiło bez jej winy, 2. art. 8 k.p.a. w zw. z art. 58 § 1 k.p.a. polegające na niewłaściwej ocenie przytoczonych okoliczności i dowodów poprzez zastosowanie zbyt surowego kryterium oceny braku winy skarżącej w uchybieniu terminu, 3. błąd w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu że skarżąca zawiniła przy niezachowaniu terminu do wniesienia odwołania, podczas gdy okoliczność złego stanu zdrowia osoby, której skarżąca zleciła sporządzenie odwołania, a także trudna sytuacja całej rodziny sprawiła że skarżąca miała uniemożliwiony kontakt z prawnikiem, jak również i uniemożliwioną realizację podjęcia samodzielnych działań w celi wniesienia odwołania w terminie, którego dokonała w najbliższym możliwym terminie w dniu [...] października 2017 r., co świadczy, że spełniłam przesłanki do przywrócenia terminu, 4.art, 7, 8,, 9, 11 w zw. z art. 107 § 1 w zw. z art. 7 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy o cudzoziemcach poprzez prowadzenie postępowania i wydanie postanowienia z naruszeniem zasady praworządności, prawdy obiektywnej, słusznego interesu strony, pogłębiania zaufania oraz przekonywania. Wskazując na powyższe pełnomocnik wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia, zasądzenie kosztów postepowania na rzecz skarżącej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (jedn. tekst Dz. U. z 2017 r. poz. 2188) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2017r. poz.1369 ), dalej zwanej p.p.s.a., Sąd dokonuje kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Stosownie do art. 134 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przedmiotem kontroli w niniejszym postępowaniu było postanowienie Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] listopada 2017 r. o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Postawę prawną wydanego postanowienia stanowił art. 58 § 1 i 2 k.p.a. Stosownie do treści art. 58 § 1 k.p.a. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Kryterium braku winy wiąże się z obowiązkiem szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności w postępowaniu. Należy przy tym podkreślić, że od strony wymaga się największego możliwego w danych okolicznościach wysiłku, a co za tym idzie, przywrócenie terminu nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. W konsekwencji pojęcie braku winy w niedopełnieniu czynności procesowej w terminie obejmuje istnienie przeszkody nie do przezwyciężenia, czyli siły wyższej (por. A. Wróbel, Komentarz do art. 58 k.p.a., [w:] M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Lex 2013 i literatura tam podana, wyrok NSA z dnia 11 kwietnia 2401/17, II OSK 2401/17, CBOSA). Ze znajdującego się w aktach administracyjnych wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołała wynika, że skarżąca powołała się jedynie na argument, iż była przekonana, że osoba udzielająca jej bezpłatnej pomocy prawnej wniesie odwołanie, czego jednak nie uczyniła z powodu przebywania na urlopie. Zgodzić się należy z organem odwoławczym, że powołana przez skarżącą okoliczność w żadnym razie nie stanowiła wypełnienia przesłanki do uznania, że do uchybienia terminowi do wniesienia odwołania doszło bez jej winy. Zauważyć należy, że na gruncie art. 58 § 1 k.p.a. uznaje się, że strona ponosi odpowiedzialność za działania wszystkich osób, przy pomocy których dokonuje czynności procesowych, a odpowiedzialność za działania tych osób jest oceniana pod względem należytej staranności działań samej strony. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym prezentowane jest stanowisko, że to strona ponosi odpowiedzialność za wybór osoby pełnomocnika, toteż działania lub brak działania po stronie pełnomocnika obciążają negatywnymi skutkami mocodawcę, w tym przede wszystkim w zakresie zawinionych działań pełnomocnika (por. wyroki NSA: z dnia 16 stycznia 2015 r., II OSK 3031/13 i z dnia 2 czerwca 2015 r. II OSK 2677/13; orzeczenia dostępne w CBOSA pod adresem: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W konsekwencji uznać należało, że niewniesienie odwołania w terminie przez osobę udzielającą skarżącej bezpłatną pomoc obciąża stronę i tym samym niedochowanie terminu na dokonanie tej czynności nie nastąpiło bez winy strony, co wykluczało możliwość przywrócenia terminu w myśl art. 58 § 1 k.p.a. W odniesieniu do zarzutów skargi wyjaśnić należy, iż w orzecznictwie i doktrynie przyjmuje się, że ciężar uprawdopodobnienia okoliczności uzasadniającej brak winy w uchybieniu terminu spoczywa na stronie postępowania, która występuje z prośbą o jego przywrócenie. Organ powinien jedynie ocenić przedstawione przez nią okoliczności w świetle przesłanek z art. 58 § 1 k.p.a. W postępowaniu w przedmiocie przywrócenia terminu organ jedynie ocenia, czy strona uprawdopodobniła, że nie ponosi winy w uchybieniu terminowi. Tak więc, organ nie przeprowadza w tym przedmiocie postępowania dowodowego z urzędu. Powołany przepis wyraźnie bowiem wskazuje, że to nie organ a strona ma uprawdopodobnić brak winy, gdyż to zainteresowana zna przyczyny uchybienia terminu i często tylko ona jest w stanie wykazać istnienie okoliczności i przeszkód wyłączających winę w uchybieniu terminowi. Ustawodawca, konstruując przepis art. 58 § 1 k.p.a., ciężarem uprawdopodobnienia braku winy obciąża stronę - co wprost wynika z treści przepisu, organowi zaś pozostawia ocenę ustawowo określonych przesłanek (zob. wyrok NSA z 23 lutego 2010r., sygn. akt II FSK 1576/08). Podkreślić należy, że w postępowaniu dotyczącym przywrócenia terminu do wniesienia odwołania zasada wyrażona w art. 77 § 1 k.p.a. nie może być rozumiana w ten sposób, że to organ administracji publicznej ma obowiązek poszukiwać dowodów mających wykazać zaistnienie okoliczności uzasadniających przywrócenie terminu. Jak wskazuje NSA w wyroku z 7 lutego 2007r., sygn. II OSK 2020/06 - w postępowaniu administracyjnym strona nie może zasadnie oczekiwać, że organ administracji, niejako w jej interesie, dysponując już określonym materiałem dowodowym, będzie poszukiwał jeszcze innych dowodów, które prowadziłyby do obalenia ustaleń dokonanych na podstawie już zgromadzonych dowodów. Przypomnienia wymaga, że sąd administracyjny orzeka wedle stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie wydawania zaskarżonego aktu, a wynikającego z akt sprawy. Ma obowiązek ocenić, czy zebrany w toku postępowania administracyjnego materiał dowodowy jest pełny, został prawidłowo zebrany i jest wystarczający do ustalenia stanu faktycznego, jaki stan faktyczny wynika z akt sprawy i czy w świetle wówczas istniejącego stanu faktycznego podjęte przez organ rozstrzygnięcie jest zgodne z obowiązującym prawem. Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że podnoszone przez pełnomocnika w uzupełnieniu skargi okoliczności dotyczące choroby osoby, której skarżąca powierzyła wniesienie odwołania, a także trudna sytuacja całej rodziny skarżącej nie mogły być przez Sąd uwzględnione, bowiem okoliczności tych nie podnoszono we wniosku o przywrócenie terminu i nie znajdują one odzwierciedlenia w aktach administracyjnych sprawy, którymi dysponował organ wydając zaskarżone postanowienie. Stąd też zarzut naruszenia zasad postępowania określonych w art. 7, 8, 9 i 11 k.p.a. jest pozbawiony usprawiedliwionych podstaw. Nieuprawiony jest zarzut naruszenia art. 107 § 1 k.p.a., bowiem przepis ten dotyczy decyzji, a nie postanowienia, którego dotyczy niniejsze postanowienie. Organ nie dopuścił się również naruszenia art. 80 k.p.a., bowiem w świetle argumentów podniesionych we wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania prawidłowo uznał, że skarżąca nie uprawdopodobniła, że uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji nastąpiło bez jego winy, tym samym prawidłowo zastosował art. 58 k.p.a., odmawiając przywrócenia terminu. Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił jako pozbawioną usprawiedliwionych podstaw.