IV SA/Wa 1616/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Alina Balicka (spr.), Sędziowie sędzia WSA Agnieszka Wójcik, sędzia WSA Wanda Zielińska-Baran, Protokolant spec. Karolina Nawrocka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 listopada 2017 r. sprawy ze skargi Y. S. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] kwietnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udzielenia zezwolenia na pobyt stały 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców na rzecz skarżącej Y. S. kwotę 797 (siedemset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej była decyzja Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z [...] kwietnia 2017 r. nr [...] wydana na podstawie art. 197 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 195 ust. 1 pkt 3 ustawy z 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz. U. z 2016 r. poz. 1990 ze zm.) oraz art. 127 § 2 i art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23 ze zm., dalej "k.p.a.), utrzymująca w mocy decyzję Wojewody [...] z [...] października 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udzielenia cudzoziemce Y.S. zezwolenia na pobyt stały. Zaskarżona decyzja zapadła w następującym stanie sprawy. Y.S. (dalej również "cudzoziemka", "skarżąca") wystąpiła z wnioskiem o udzielenie zezwolenia na pobyt stały ze względu na swoje polskie pochodzenie. Wojewoda [...] (dalej również "Wojewoda", "organ pierwszej instancji") decyzją z [...] października 2016 r. odmówił udzielenia cudzoziemce ww. zezwolenia na podstawie art. 197 ust. 1 pkt 1 ustawy o cudzoziemcach wskazując, że Y.S. nie wykazała posiadania związków z polskością. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców (dalej również "Szef Urzędu", "organ odwoławczy"), po rozpatrzeniu odwołania cudzoziemki od decyzji Wojewody [...], decyzją z [...] kwietnia 2017 r. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy wskazał, że składając wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt stały Y.S. przebywała w Polsce na podstawie wizy krajowej wydanej jej w dniu 9 marca 2016 r. przez konsula w O., ważnej od 21 marca 2015 r. do 13 września 2016 r. na czas pobytu 177 dni. Organ odwoławczy przytoczył obowiązujące w dacie orzekania przepisy ustawy o cudzoziemcach , tj. art. 195 ust. 1 pkt 3, ust. 2 oraz art. 5 ust. 1-3 ustawy z 9 listopada 2000 r. o repatriacji (t.j. Dz. U. z 2014 r., poz. 1392, ze zm.). Organ odwoławczy wskazał, że w trakcie postępowania administracyjnego Y.S. dołączyła do akt sprawy odpis swojego akt urodzenia, z którego wynika, że jej rodzicami są: I.S., syn R. i O.F., córka S., oboje narodowości [...] oraz odpis aktu urodzenia jej ojca – I.S., w którym wskazana jest polska narodowość jego ojca, dziadka strony – R.S., syn P. W związku z powyższym, organ odwoławczy uznał, że cudzoziemka wykazała swoje polskie pochodzenie, gdyż udokumentowała, iż co najmniej jedno z rodziców lub dziadków albo dwoje pradziadków było narodowości polskiej. Natomiast, w ocenie organu odwoławczego, w sprawie sporną kwestią jest istnienie związków z polskością, posiadanych przez wnioskodawczynię. W dniu 5 października 2016 r. Y.S. została przesłuchana przy udziale tłumacza i zeznała m.in., że polskie pochodzenie wywodzi od dziadka ze strony ojca oraz od prababci, którzy byli Polakami, jednak nie potrafiła powiedzieć jak się nazywali. Cudzoziemka wyjaśniła, że jej ojciec ma Kartę Polaka, urodził się na [...], jednak nie wiedziała w jakiej miejscowości. Na pytanie: " Co to znaczy być Polką?" odpowiedziała: "Jakbym była Polką, to lubiłabym swój kraj". Organ odwoławczy uznał na podstawie zeznań cudzoziemki, że nie posiada ona żadnej wiedzy na temat Polski, nie znała pełnej nazwy Państwa Polskiego, nie wiedziała jakie miasto było pierwszą stolicą Polski ani nad jakim morzem leży Polska. Cudzoziemka nigdy nie słyszała o Adamie Mickiewiczu, Henryku Sienkiewiczu, Kazimierzu Wielkim ani Lechu Wałęsie, zaś zapytana o Mikołaja Kopernika, stwierdziła, że był pisarzem. Zapytana o postać [...], zeznała, że słyszała o nim. Natomiast na pytanie: "Jak ocenia Pani postać [...]?" odpowiedziała: "Jest mi wszystko jedno. Jestem neutralnie do niego nastawiona". Ponadto zeznała, że słyszała o rzezi [...], która była ludobójstwem, nie wiedziała jednak kto był sprawcą i ofiarą, ani kiedy to było. Co prawda Y.S. wykazała się znajomością polskich barw narodowych, daty Święta Niepodległości oraz tytułu i pierwszych wersów hymnu polskiego, jednak nie wiedziała kto jest jego autorem. Cudzoziemka oświadczyła, że w jej domu raczej nie obchodzi się Bożego Narodzenia 06-07 stycznia, ale jednocześnie nie znała pojęcia wigilii, a data 24 grudnia z niczym jej się nie kojarzyła. Cudzoziemka opisała, jak w jej domu rodzinnym obchodzi się Wielkanoc, wiedziała że w poniedziałek wielkanocny w Polsce jest zwyczaj oblewania się wodą. Nie znała jednak innych świąt i zwyczajów, nie wiedziała w jaki dzień zjada się pączki, jakie święto obchodzone jest 1 listopada. Z zeznań cudzoziemki wynika, że w domu rodzinnym nie pielęgnowano polskiej mowy. Zeznała, że jej ojciec mówi po polsku, jednak ona języka polskiego nauczyła się w Polsce. Na przesłuchanie strona stawiła się z tłumaczem. Cudzoziemka przebywa w Polsce od 6 miesięcy, do chwili obecnej nie interesowała się sprawami Polski, pomimo polskiego pochodzenia rodziny, o której także posiada mało informacji. Wobec powyższych ustaleń, organ odwoławczy zgodził się ze stwierdzeniem organu I instancji, że Y.S. nie wykazała związków z polskością. Wprawdzie cudzoziemka wykazała, że jej ojciec ma polskie pochodzenie, jednak pomimo deklaracji o posiadanych związkach z polskością, zebrany materiał dowodowy nie pozwala na stwierdzenie, że takie związki istnieją. Z zeznań strony wynika, iż w jej domu rodzinnym nie były kultywowane polskie tradycje, czy zwyczaje, nie była przekazywana wiedza o pochodzeniu przodków, ani wiedza o Polsce. Z materiału dowodowego nie wynika, aby sama wnioskodawczyni miała wolę i potrzebę kultywowania związków z polskością zarówno w domu rodzinnym, jak i poza nim. W ocenie organu odwoławczego materiał dowodowy uzasadnia stwierdzenie, że powodem, dla którego ubiega się o udzielenie zezwolenia na pobyt stały jest chęć wykonywania w Polsce pracy i zamieszkania tu wraz z rodzicami. Odnosząc się do podniesionego przez pełnomocnika skarżącej argumentu, iż ojciec Y.S. uzyskał zezwolenie na pobyt stały z uwagi na polskie pochodzenie, należy wyjaśnić, że jak wynika z załączonej decyzji Wojewody [...] z [...] grudnia 2016 r. [...] I.S. uzyskał zezwolenie na pobyt stały na podstawie art. 195 ust. 1 pkt 9 ustawy o cudzoziemcach, nie zaś na podstawie art. 195 ust. 1 pkt 3 ww. ustawy. Cudzoziemiec ubiegający się o udzielenie zezwolenia na pobyt stały na podstawie art. 195 ust. 1 pkt 9 cyt. ustawy powinien posiadać ważną Kartę Polaka oraz wykazać zamiar osiedlenia się w Polsce na stałe. Ustawa o cudzoziemcach nie przewiduje stosowania w postępowaniu o udzielenie zezwolenia na pobyt stały z uwagi na posiadanie Karty Polaka przepisów art. 5 ust. 1-3 ustawy z dnia 9 listopada 2000 r. o repatriacji, które mają zastosowanie w przypadku ubiegania się o udzielenie zezwolenia na pobyt stały z uwagi na polskie pochodzenie, tj. art. 195 ust. 1 pkt 3 ustawy i cudzoziemcach. W związku z powyższymi ustaleniami organ odwoławczy stwierdził, że Y.S. nie wykazała związków z polskością, a zatem nie wypełnia przesłanki, określonej w art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy o cudzoziemcach. W konsekwencji w sprawie zachodzi przesłanka z art. 197 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 195 ust. 1 pkt 3 ustawy o cudzoziemcach, w związku z art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy o repatriacji. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z [...] kwietnia 2017 r. wniosła Y.S. Skarżąca zaskarżonej decyzji zarzuciła: - naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.: 1. art. 195 ust. 1 pkt 3 ustawy z 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach poprzez jego błędną wykładnie, skutkującą niewłaściwym oraz dowolnym uznaniem, iż w niniejszej sprawie Cudzoziemka nie spełniła przesłanek do udzielenia jej zezwolenia na pobyt stały na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, chociaż z akt sprawy i całokształtu materiału dowodowego przedstawionego we wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt stały wprost wynika, iż ustawowe przesłanki zostały przez Wnioskodawczynię spełnione, w szczególności, Pani Y.S., w sposób wyraźny i jednoznaczny udowodniła poprzez złożenie wszystkich niezbędnych dokumentów do akt przedmiotowej sprawy, iż jest osobą polskiego pochodzenia oraz zamierza osiedlić się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na stałe; 2. art. 5 ust. 1 pkt 2 Ustawy z 9 listopada 2000 r. o repatriacji poprzez jego błędną interpretację oraz mylne uznanie, iż w niniejszej sprawie Cudzoziemka nie spełniła wymogów udzielenia jej zezwolenia na pobyt stały, albowiem poprzez użycie sformułowania "w szczególności" w ust. 2 art. 5 ww. ustawy, ustawodawca pozostawił stronie katalog otwarty w przedmiocie wykazania jej związku z polskością, nie ograniczając się tylko i wyłącznie do pielęgnowania polskich tradycji, zwyczajów oraz polskiej mowy i to w takim stopniu i zakresie, w jakim organ to dowolnie uzna za "wystarczający". - naruszenie przepisów postępowania w sposób, mający istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: 1. art. 9 k.p.a. w zw. z art. 81 k.p.a. oraz w zw. z art. 86 k.p.a. poprzez przeprowadzenie przesłuchania Wnioskodawcy w charakterze Strony przedmiotowego postępowania w sposób sprzeczny z przepisami prawa, a w szczególności, poprzez zadawanie Cudzoziemce na przeprowadzonym przez inspektora tut. Urzędu przesłuchaniu sugerujących, niejednoznacznych oraz niedookreślonych pytań, odpowiedzi na które nie mogą w żaden sposób uprawdopodobnić posiadanie przez osobę obywatelstwa państwa trzeciego związku z polskością, co skutkowało błędnym uznaniem, iż skarżąca nie spełniła wszystkich niezbędnych przesłanek ustanowionych Ustawodawcą do uznania ją za osobę polskiego pochodzenia oraz nie może w stosunku do niej zostać wydana decyzja udzielająca zezwolenia na pobyt stały na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej; 2. art. 15 k.p.a. w zw. z art. 107 § 1 k. p. a. oraz art. 78 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z 2 kwietnia 1997 r. poprzez ich niezastosowanie, albowiem mimo wynikającej z ww. przepisów prawa zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, ustanawiającej obowiązek organu administracji publicznej I instancji merytorycznego rozpoznania sprawy oraz obowiązek organu II instancji jej ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia celem skontrolowania, czy działania podejmowane przez organ I instancji były prawidłowe, w niniejszej sprawie Organ rozpoznający sprawę nie rozpatrzył w przewidziany oraz wymagany do tego przez ustawodawcę sposób zarzutów podniesionych przez pełnomocnika Skarżącej w przedmiotowym odwołaniu, przytaczając tylko i wyłącznie w uzasadnieniu niniejszej decyzji treść samych zarzutów, nie odnosząc się merytorycznie w uzasadnieniu prawnym decyzji do każdego z zarzutów przedstawionych przez pełnomocnika, tym samym naruszając obowiązującą zasadę kontroli instancyjnej związaną z badaniem prawidłowości zaskarżonej decyzji pod względem faktycznym i prawnym. Mając na uwadze powyższe zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i utrzymanej nią w mocy decyzji organu I instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył , co następuje: Kontrola sądu administracyjnego, zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 1066) i art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 718, dalej: p.p.s.a.), polega na badaniu zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy w toku rozpatrywania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu istotnie wpływającym na wynik sprawy. Przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Na podstawie art. 134 § 1 p.p.s.a., w postępowaniu sądowoadministracyjnym sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Dokonując oceny zaskarżonej decyzji w powyższym zakresie Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie bowiem decyzja organu odwoławczego wydana została z naruszeniem przepisów postępowania. W pierwszej kolejności podkreślić należy, że z zasad wyrażonych w art. 15 i 138 k.p.a. wynika obowiązek organu administracji publicznej drugiej instancji ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy celem skontrolowania, czy działania podejmowane przez organ pierwszej instancji były prawidłowe. Celem postępowania odwoławczego nie jest sama kontrola poprawności rozstrzygnięcia podjętego przez organ pierwszej instancji. Istota dwuinstancyjności sprowadza się do dwukrotnego merytorycznego rozpoznania i rozstrzygnięcia tożsamej pod względem przedmiotowym i podmiotowym sprawy administracyjnej. W wyroku z 20 lutego 2014 r., IV SA/Po 1076/13, LEX nr 1433205, WSA w Poznaniu trafnie dostrzegł, iż "dla uznania, że zasada dwuinstancyjności postępowania została zrealizowana nie wystarczy samo stwierdzenie, że w sprawie zapadły rozstrzygnięcia dwóch organów różnych stopni. Właściwe wypełnienie zasady dwuinstancyjności wymaga nie tylko podjęcia dwóch kolejnych rozstrzygnięć różnych organów, lecz zakłada ich podjęcie w wyniku przeprowadzenia przez każdy z tych organów postępowania umożliwiającego osiągnięcie celów, dla których postępowanie to jest prowadzone. Chodzi zatem o to, by przeprowadzono dwukrotnie merytoryczne postępowanie, by dwukrotnie oceniono dowody, w sposób rzeczowy i poważny przeanalizowano wszelkie argumenty i opinie, a w konsekwencji doprowadzono do wydania takiego rozstrzygnięcia, które najlepiej odpowiadać będzie prawu, interesowi publicznemu i słusznym interesom strony" (wyroki NSA: z 21 lutego 2012 r., II OSK 2720/11, LEX nr 1145626; z 17 maja 2011 r., II OSK 672/10, LEX nr 1081834; z 21 kwietnia 2011 r., II FSK 1852/09, LEX nr 1081276). Zgodnie z zasadą dwuinstancyjności postępowania administracyjnego i kompetencjami organu odwoławczego (art. 138 k.p.a.), Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców nie może ograniczyć się jedynie do ponownie rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy ale obowiązany był również do dokonania oceny wszystkich argumentów przedstawionych w odwołaniu. Nie czyniąc tego, co słusznie podniesiono w skardze, uchybił art. 15 k.p.a. Zgodnie z art. 195 ust. 1 pkt 3 ustawy o cudzoziemcach zezwolenia na pobyt stały udziela się cudzoziemcowi na czas nieoznaczony, na jego wniosek, jeżeli jest osobą o polskim pochodzeniu i zamierza osiedlić się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na stałe. Przy czym do ustalenia polskiego pochodzenia, zgodnie z art. 195 ust. 2 ustawy o cudzoziemcach, w brzmieniu sprzed zmiany wprowadzonej przez art. 6 pkt 2 ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy o repatriacji oraz niektórych innych ustaw (Dz.U.2017.858) z dniem 1 maja 2017 r., stosuje się przepisy art. 5 ust. 1-3 ustawy z dnia 9 listopada 2000 r. o repatriacji (Dz. U. z 2014 r. poz. 1392 oraz z 2015 r. poz. 1274). Zgodnie z tym przepisem, za osobę polskiego pochodzenia, w rozumieniu niniejszej ustawy, uznaje się osobę deklarującą narodowość polską i spełniającą łącznie następujące warunki: 1) co najmniej jedno z jej rodziców lub dziadków albo dwoje pradziadków było narodowości polskiej; 2) wykaże ona swój związek z polskością, w szczególności przez pielęgnowanie polskiej mowy, polskich tradycji i zwyczajów. 2. Za osobę polskiego pochodzenia uznaje się również osobę deklarującą narodowość polską, która posiadała w przeszłości obywatelstwo polskie lub co najmniej jedno z jej rodziców lub dziadków albo dwoje pradziadków posiadało obywatelstwo polskie oraz spełniającą warunek określony w ust. 1 pkt 2. 3. Warunek określony w ust. 1 pkt 1 uważa się za spełniony, jeżeli co najmniej jedno z rodziców lub dziadków albo dwoje pradziadków wnioskodawcy potwierdziło swoją przynależność do Narodu Polskiego przez, w szczególności, pielęgnowanie polskich tradycji i zwyczajów. W przedmiotowej sprawie nie budzi wątpliwości, że skarżąca udokumentowała, że jej dziadek ze strony ojca, R.S., syn P. był narodowości polskiej, a zatem spełnia warunek z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy o repatriacji. Natomiast organy orzekające w sprawie uznały, że skarżąca nie spełnia warunku z art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy o repatriacji, tj. nie wykazała swojego związku z polskością, w szczególności przez pielęgnowanie polskiej mowy, polskich tradycji i zwyczajów. Organy oparły się na dowodzie z przesłuchania skarżącej w charakterze strony w dniu 5 października 2016 r. W ocenie Sądu, ocena tego dowodu przedstawiona w zaskarżonej decyzji narusza zasadę swobodnej oceny dowodów, o jakiej mowa w art. 80 k.p.a. Swobodna ocena dowodów musi być dokonana zgodnie z normami prawa procesowego oraz zachowaniem określonych reguł tej oceny. Naruszenie tych reguł, a także norm procesowych odnoszących się do środków dowodowych stanowi przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów. Organ w zaskarżonej decyzji w jednym miejscu stwierdza, że skarżąca nie posiada żadnej wiedzy na temat Polski. W innym miejscu zaś stwierdza, że skarżąca podczas przesłuchania wykazała się pewną wiedzą dotyczącą Polski. Ze sprawy natomiast wynika, że skarżąca wiedziała m. in. kiedy jest Święto Niepodległości, w jakim województwie mieszka, jakie są jej barwy narodowe, jaki tytuł nosi hymn Polski, opowiedziała jak w domu rodzinnym obchodzi się Wielkanoc, w jaki dzień w Polsce oblewa się wodą, kto jest prezydentem Rzeczypospolitej Polskiej. Z pewnością jest to jakaś wiedza, którą się skarżąca wykazała. Jednocześnie nie ulega wątpliwości, że na szereg pytań skarżąca nie znała odpowiedzi lub mówiła, że nie pamięta. Zdaniem Sądu, w sprawie należy pamiętać i wziąć pod uwagę to, że w dacie przesłuchania skarżąca była jeszcze nastolatką, miała 19 lat. Mieszkając na [...] ukończyła szkołę średnią. Z pewnością w czasie edukacji nie zdobyła szczegółowej wiedzy związanej z polską literaturą i historią. Jest osobą młodą, która może jeszcze takie zainteresowania w sobie rozwinąć i precyzować swoje stanowisko we wszystkich kwestiach poruszanych w czasie przesłuchania. Wbrew stanowisku organu, fakt posiadania przez ojca skarżącej Karty Polaka, w ocenie Sądu, potwierdza okoliczność, że w domu rodzinnym skarżącej były pielęgnowane polskie tradycje i zwyczaje przez jej ojca. Skarżąca przyjechała do Polski z rodzicami. J.S., jej ojciec, uzyskał decyzję zezwalającą mu na pobyt stały na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na podstawie art. 195 ust. 1 pkt 9 ustawy o cudzoziemcach, a zatem organ uznał, że zamierza on osiedlić się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na stałe. Niezrozumiałe jest w tych okolicznościach stanowisko organu uznające, że skarżąca ubiega się o udzielenie zezwolenia na pobyt stały z chęci wykonywania pracy w Polsce i mieszkania tu razem z rodzicami. Organ odwoławczy ponownie rozpoznając sprawę uwzględni powyższe uwagi dotyczące oceny materiału dowodowego oraz odniesie się do zarzutów skarżącej podniesionych w odwołaniu. Z tych wszystkich względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 ww. ustawy.