IV SA/Wa 1690/14

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Monika Stępkowska - Bigiej po rozpoznaniu w dniu 27 listopada 2014r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J. K. na postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] czerwca 2014 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji postanawia odmówić przyznania prawa pomocy J. K. (dalej "skarżący") wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] czerwca 2014 r. w przedmiocie odmowy wszczęcia postepowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. Wraz ze skargą skarżący złożył na urzędowym formularzu PPF wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku podniósł, ze jest jedyną osobą w rodzinie uzyskującą dochody ze stosunku pracy. Dochody te są niskie i każde dodatkowe obciążenie jest dla niego i jego rodziny bardzo uciążliwe. Skarżący mieszka z żoną oraz małoletnim synem. Posiada dom o pow. 60 m2 i nieruchomość rolną o pow. 6 ha. Skarżący oświadczył, że jego żona nie pracuje, przebywa na bezpłatnym urlopie wychowawczym, posiada 1,5 ha gruntu. Skarżący wskazał, że uzyskuje dochód w wysokości 3500 zł z tytułu umowy o pracę. Ponadto oświadczył, że comiesięczne wydatki na rachunki i spłatę kredytów wynoszą ok. 100 zł, resztę dochodu pochłaniają koszty żywienia i wychowania dziecka. Zarządzeniem z dnia 8 września 2014 r, skarżący został wezwany do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez nadesłanie: - wyciągów z wszystkich rachunków bankowych, - zaświadczenia o dochodowości gospodarstwa rolnego, - zaświadczenia z biura Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej ARiMR) dotyczącego ewentualnego uzyskania pomocy finansowej z Agencji - kopii umów kredytowych, z harmonogramem spłat. W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżący nadesłał: - zaświadczenie o dochodowości rocznej gospodarstwa rolnego (z którego wynika, że posiada gospodarstwo rolne o rocznej dochodowości 3.035, 10 zł, zaś jego żona posiada gospodarstwo o dochodowości rocznej – 3.176,10 zł), - zaświadczenia z ARiMR, z których wynika, że skarżący i jego żona składali wnioski w latach 2013 – 2014 o przyznanie płatności oraz pomocy finansowej; w 2013 r. skarżącemu wpłacono: płatność obszarową w wysokości 4.232,53 zł i płatność ONW w wysokości 1.346,40 zł, jego żonie, odpowiednio: 1.046,18 zł i 225,54 zł. Płatności za 2014 rok nie zostały jeszcze wypłacone. - wyciągi z rachunków bankowych za okres: 1 czerwca – 31 sierpnia 2014 r. (saldo początkowe na rachunku A. K. wyniosło 34 zł, saldo końcowe- 33,70 zł; saldo początkowe na rachunku J. K. wyniosło – 18.005,02 zł – końcowe – 17.402,02 zł, ponadto z operacji na rachunku wynika, że skarżący otrzymuje wynagrodzenie za pracę w wysokości ok. 2.700 zł netto) - kopię umowy o kredyt z dnia [...] grudnia 2013 r. na zakup telewizora (kwota kredytu: 554,18, cena telewizora – 2.499 zł), - umowa o pożyczkę z zawarta z [...] spółka z o o. z siedzibą w W. (całkowita kwota pożyczki 1488,75 zł, kwota raty – 135,08 zł) Rozpoznając wniosek zważono co następuje: Przede wszystkim zaznaczyć należy, że prawo pomocy, zarówno w zakresie całkowitym, jaki i częściowym, jest instytucją stanowiącą wyjątek od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony. Z tego względu przesłanki zastosowania tej instytucji winny być interpretowane w sposób ścisły. Udzielenie prawa pomocy jest bowiem formą dofinansowania strony postępowania z budżetu Państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. postanowienie NSA z dnia 11 stycznia 2012 r., sygn. akt I OZ 1099/11). W rozpatrywanej sprawie skarżący wystąpił z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. o zwolnienie od kosztów sądowych. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270), zwanej dalej P.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym przysługuje osobie, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zatem rzeczą wnioskodawcy jako zainteresowanego jest wykazanie, że jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe potraktowanie, o którym mowa w przytoczonych przepisach. Tym samym to na występującym z wnioskiem spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę wykazane. W rozpatrywanej sprawie stwierdzić należy, że omówiony warunek przyznania prawa pomocy, tj. wykazanie, że skarżący spełnia przesłanki uprawniające do zwolnienia od kosztów sądowych, nie został przez niego spełniony. Skarżący domaga się przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Na obecnym etapie postępowania koszty sądowe obejmują wpis od skargi w wysokości 200 zł. Na kolejnych etapach postępowania skarżący może (choć nie musi) być zobowiązany do uiszczenia kosztów takich jak: opłata kancelaryjna w wysokości 100 zł czy wpis od skargi kasacyjnej – w wysokości 100 zł (tylko przy założeniu niekorzystnego dla niego wyniku sprawy). Zatem w niniejszej sprawie należy zbadać, czy skarżący wykazał, że nie jest w stanie uiścić kwot rzędu 200, czy 100 zł (obwiązek uiszczenia tych opłat jest rozłożony w czasie). Na podstawie przedstawionych przez skarżącego informacji i dokumentów należało dojść do wniosku, że nie wykazał on okoliczności, o której mowa w cyt. wyżej art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Skarżący we wniosku na urzędowym formularzu PPF oświadczył, że jedynym źródłem utrzymania trzyosobowej rodziny jest jego dochód uzyskiwany z tytułu umowy o pracę w wysokości ok. 3500 zł brutto. Wydatki na "opłacanie rachunków, spłaty kredytów" wynoszą według jego oświadczenia około 1.000 zł, pozostałą część dochodów przeznacza na wyżywienie i utrzymanie dziecka. Jednak jak wynika z nadesłanych w uzupełnieniu wniosku dokumentów skarżący i jego żona posiadają także nieruchomości rolne o łącznej powierzchni gruntów: 9,1300 ha fizycznych, co daje 2,5550 ha przeliczeniowych i o dochodowości rocznej: 6.211,20 zł. Za rok 2013 skarżący i jego żona otrzymali płatności z ARiMR w łącznej wysokości: 6.852,65 zł. Odnosząc się do faktu zaciągnięcia kredytów i pożyczek, należy stwierdzić, że okoliczności te nie uzasadniają uwzględnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy. Korzystanie z kredytów bankowych i pożyczek oznacza, że skarżący posiada zweryfikowaną przez profesjonalną instytucję finansową zdolność kredytową, i nic nie wskazuje na to, że ma problemy ze spłatą zaciągniętych kredytów. Ponadto, co do konieczności spłaty zaciągniętych kredytów, należy podkreślić, że w orzecznictwie sądowym ustabilizował się pogląd, że obowiązek spłaty zobowiązań kredytowych nie stanowi przesłanki, która obliguje do przyznania prawa pomocy w zakresie wnioskowanym przez skarżącego. Spłata kredytów nie może być uznawana za wydatek, którego ponoszeniu należy przyznać pierwszeństwo przed wydatkami związanymi z udziałem w postępowaniu przed sądem administracyjnym (por. postanowienie Naczelnego Sadu Administracyjnego z dnia 7 lutego 2006r., sygn. akt I OZ 83/06, z dnia 15 czerwca 2012r., sygn. akt I FZ 189/12, publikowane na stronie internetowej www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Wreszcie, należy stwierdzić, że – jak wynika z wyciągu z rachunku bankowego – skarżący posiada zgromadzone środki finansowej, niewątpliwie pozwalające mu na poniesienie kosztów niniejszego postępowania. Saldo początkowe na rachunku na dzień 1 czerwca 2014 r. wynosiło 18.005,02 zł, zaś saldo końcowe – na dzień 28 sierpnia 2014 r. wynosiło 17.402,02 zł. Przy czym najniższe saldo w badanym okresie wynosiło: 16.518,83 zł, zaś najwyższe: 20.307,43 zł. Podsumowując, należy stwierdzić, że skarżący nie wykazał, aby jego sytuacji finansowa nie pozwalała mu na poniesienie kosztów sądowych. Skarżący posiada stałe stabilne źródło dochodów z tytułu umowy o pracę, on i jego żona posiadają także gospodarstwo rolne, na prowadzenie którego otrzymują stosowną pomoc z ARiMR. Ponadto skarżący dysponuje środkami finansowymi zgromadzonymi na rachunku bankowym w wysokości pozwalającej, w ocenie referendarza sądowego, na uiszczenie kosztów sądowych bez uszczerbku utrzymania skarżącego i jego rodziny. Wobec powyższego na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 i art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.