IV SA/Wa 1773/17

WyrokWSA w Warszawie2017-10-26

Skład orzekający: Małgorzata Małaszewska-Litwiniec, Alina Balicka, Anna Sękowska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy przedsiębiorstwo energetyczne, którego urządzenia przesyłowe znajdują się na nieruchomości, posiada interes prawny w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji o zwrocie tej nieruchomości byłemu właścicielowi?
Ratio decidendi
Przedsiębiorstwo energetyczne nie posiada interesu prawnego w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji o zwrocie nieruchomości, jeśli jego uprawnienia do korzystania z gruntu wynikają z decyzji wywłaszczeniowej (np. na podstawie art. 35 ustawy o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości), a nie z prawa własności tej nieruchomości. Takie uprawnienia są niezależne od zmiany właściciela gruntu i wywodzą się od Skarbu Państwa, a nie od właściciela nieruchomości.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi spółki energetycznej na postanowienie Ministra Infrastruktury i Budownictwa, które utrzymało w mocy postanowienie Wojewody odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Starosty o zwrocie nieruchomości. Spółka domagała się stwierdzenia nieważności decyzji o zwrocie nieruchomości, na której znajdowały się jej urządzenia przesyłowe, twierdząc, że posiada interes prawny w tym postępowaniu. Organy administracji uznały, że spółka nie jest stroną postępowania, ponieważ jej uprawnienia do korzystania z gruntu wynikają z przepisów prawa energetycznego i cywilnego lub decyzji wywłaszczeniowych, a nie z prawa własności nieruchomości.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Małaszewska-Litwiniec Sędziowie Sędzia WSA Alina Balicka (spr.) Sędzia WSA Anna Sękowska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 26 października 2017 r. sprawy ze skargi [...] z siedzibą w [...] na postanowienie Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia [...] maja 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę. Minister Infrastruktury i Budownictwa postanowieniem nr [...], z [...] maja 2017 r., wydanym na podstawie art. 138 § 1 w zw. z art. 144 k.p.a., po rozpatrzeniu zażalenia [...] S.A. z siedzibą w L. (Oddział [...] - Teren) na postanowienie Wojewody [...] z [...] czerwca 2016 r., znak: [...] odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Starosty [...] z [...] listopada 2007 r., znak: [...] o zwrocie nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...], oznaczonej jako działka nr [...] o pow. [...] m2 , utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. Postanowienie to zostało wydane w następującym stanie sprawy. Starosta [...], na podstawie art. 136 i nast., art. 216 ust 2 pkt 3, art. 217 ust 2 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r., Nr 263, poz. 2603 ze zm.) decyzją z [...] listopada 2007 r., znak: [...] orzekł o zwrocie na rzecz G. Z. nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...], oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...] o pow. [...] m2, dla której w Sądzie Rejonowym [...] w [...] prowadzona jest księga wieczysta nr [...]. Pismem z 31 marca 2016 r., [...] S.A. z siedzibą w L. (Oddział [...] - Teren) wystąpiła do Wojewody [...] z wnioskiem o stwierdzenie nieważności ww. decyzji Starosty [...] z [...] listopada 2007 r. Wojewoda [...] postanowieniem z [...] czerwca 2016 r. odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Starosty [...] z [...] listopada 2007 r., o zwrocie nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...], oznaczonej jako działka nr [...] o pow. [...] m2. Na postanowienie to zażalenie złożyło [...] S.A. z siedzibą w L. (Oddział [...] - Teren) podnosząc, że organ I instancji naruszył art. 61a § 1 k.p.a., a także art. 28 k.p.a. poprzez nieuprawnione przyjęcie że skarżąca nie jest stroną niniejszego postępowania. Ponadto w ocenie skarżącego Wojewoda [...] naruszył art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80, art. 124 § 2 oraz art. 157 § 2 k.p.a. Minister Infrastruktury i Budownictwa wskazał, że art. 61a § 1 k.p.a. przewiduje dwie samodzielne przesłanki wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania. Jedną z nich jest wniesienie podania przez osobę, która nie jest stroną. Drugą i niezależną przesłanką do wydania postanowienia w trybie art. 61 a § 1 k.p.a. jest zaistnienie "innych uzasadnionych przyczyn" uniemożliwiających wszczęcie postępowania. W postępowaniu nieważnościowym stronami postępowania są co do zasady podmioty biorące udział w postępowaniu zwykłym lub ich następcy prawni. Jednakże występują sytuacje, w których stroną postępowania nieważnościowego jest podmiot, który wprawdzie nie był stroną w postępowaniu zwykłym, jednak ma interes prawny w rozumieniu art. 28 k.p.a. do bycia stroną w nadzwyczajnym postępowaniu administracyjnym (por. wyrok WSA w Warszawie z 15 czerwca 2010 r., sygn. akt IV SA/Wa 744/10, publ. CBOSA). Minister Infrastruktury i Budownictwa powołując się na utrwalone orzecznictwem sądów administracyjnych stanowisko, wskazał, że interes prawny w postępowaniu zwrotowym ma poprzedni właściciel, a także obecny właściciel spornej nieruchomości, oraz podmioty, którym służą inne prawa rzeczowe bądź obligacyjne do nieruchomości, gdyż wynik postępowania zwrotowego oddziałuje na prawa i obowiązki tych podmiotów. Faktyczne władanie, czy posiadanie nieruchomości może mieć różnorodne podłoże, które każdorazowo, indywidualnie powinno być badane i oceniane pod kątem uprawnień procesowych (zob. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 10 września 2014 r., sygn. akt I OSK 244/13, publ. CBOSA). Minister wskazał, że kwestią sporną w sprawy jest to czy interes prawny skarżącego na gruncie postępowania nadzorczego dotyczącego decyzji orzekającej o zwrocie działki nr [...] można oprzeć na podstawie art. 4 ustawy z 10 kwietnia 1997 r. - Prawo energetyczne (Dz. U. z 2012 r., poz. 1059 ze zm.), czy też na podstawie art. 49 § 1 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz. U. z 2016 r., poz. 380 ze zm.). Analizując ww. przepisy prawne, Minister zauważył, że zgodnie z art. 4 ust 1 ustawy z 10 kwietnia 1997 r. przedsiębiorstwo energetyczne zajmujące się przesyłaniem lub dystrybucją paliw lub energii (...) jest obowiązane utrzymywać zdolność urządzeń, instalacji i sieci do realizacji zaopatrzenia w te paliwa lub energię w sposób ciągły i niezawodny, przy zachowaniu obowiązujących wymagań jakościowy. Przepis ten nakłada na przedsiębiorstwa energetyczne określone obowiązki o charakterze publicznoprawnym w tym znaczeniu, że zostają nałożone w interesie publicznym, celem zapewnienia odpowiednich warunków do stałego zaspokajania przez przedsiębiorstwa energetyczne podstawowych potrzeb społecznych, do których należy zaopatrzenie w energię elektryczną. Obowiązki te są konieczne do zapewnienia realizacji celów Prawa energetycznego oraz sprawnego funkcjonowania systemu energetycznego (zob. wyrok Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z 1 marca 2013 r., sygn. akt XVII AmE 167/11, publ. LEX nr 1728395 oraz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 9 czerwca 2016 r., sygn. akt II FSK 1613/14, publ. CBOSA). Obowiązki operatora systemu dystrybucyjnego wymienia art. 9c ust. 3 ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. Zgodnie z ww. przepisem do podstawowych zadań i obowiązków przedsiębiorstwa energetycznego, jak i operatora należy utrzymanie zdolności urządzeń, instalacji i sieci do realizacji zaopatrzenia w paliwa lub energię w sposób ciągły i niezawodny, przy zachowaniu obowiązujących wymagań jakościowych (I), bezpieczeństwo dostarczania paliw gazowych poprzez zapewnienie bezpieczeństwa funkcjonowania systemu gazowego (II) oraz eksploatacja, konserwacja i remont sieci, instalacji i urządzeń (III). Mając na uwadze powyższe, należy uznać, że przedsiębiorstwa energetyczne wykonują w istocie zadania z zakresu użyteczności publicznej. Podmioty te należy więc postrzegać jako szczególną kategorię podmiotów wykonujących swoje zadania ustawowe niezależnie od prawa do nieruchomości, przez które przebiegają ich urządzenia przesyłowe i których interes prawny lub obowiązek wynika wprost z przepisów ustaw. Na podobnym stanowisku stanął Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 13 stycznia 2017 r., sygn. akt II OSK 1005/15 (publ. CBOŚA). Oznacza to, że z punktu widzenia interesu przedsiębiorstwa energetycznego bez znaczenia pozostaje to któremu podmiotowi przysługują prawa rzeczowe do gruntu, na którym posadowiona jest linia energetyczna. Przedsiębiorstwo to może bowiem wykonywać swoje ustawowe zadania i obowiązki skutecznie wobec każdoczesnego właściciela gruntu na którym znajduje się tego rodzaju instalacja. Nie można zatem stwierdzić, aby art. 4 ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. stanowił podstawę do uznania interesu prawnego przedsiębiorstwa energetycznego na gruncie postępowania nadzorczego dotyczącego decyzji orzekającej o zwrocie nieruchomości na której posadowiona jest linia energetyczna, na rzecz jej byłego właściciela. Z kolei art. 49 § 1 k.c. stanowi, że urządzenia służące do doprowadzania lub odprowadzania płynów, pary, gazu, energii elektrycznej oraz inne urządzenia podobne nie należą do części składowych nieruchomości, jeżeli wchodzą w skład przedsiębiorstwa. Istotną funkcją powołanego przepisu jest wyłącznie wskazanych urządzeń przesyłowych z zakresu własności nieruchomości gruntowej (wyłączenie zastosowania normy art. 47 § 1 k.c.) poprzez jurydyczne wykluczenie konstrukcji części składowej. W ten sposób ustawodawca odstępuje od zasady superficies solo cedit nawet w przypadku trwałego połączenia z gruntem wymienionych urządzeń przesyłowych (art. 48 i 191 k.c.). Wyłączenie tej zasady oznacza, że własność tych urządzeń nie jest pochłaniana przez własność nieruchomości i urządzenia takie stanowią rzeczy ruchome. Prawidłowa wykładnia art. 49 k.c. prowadzi więc do wniosku, że urządzenia określone w tym przepisie z chwilą, gdy przez fizyczne połączenie z siecią przestają być częścią składową nieruchomości, zachowują status samoistnych rzeczy ruchomych, mogących być przedmiotem odrębnej własności i odrębnego obrotu, (zob. wyrok Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z 17 czerwca 2014 r., sygn. akt I ACa 147/14, LEX nr 1488686). Oznacza to, że urządzenia służące do przesyłu energii elektrycznej wchodzą w skład przedsiębiorstwa przesyłowego. Należy zatem uznać, że umiejscowiona na działce nr [...] linia energetyczna nie stanowi części składowej tej działki. Bez znaczenia pozostaje również kto jest właścicielem gruntu, na którym jest posadowiona dana linia energetyczna. Jednocześnie Minister wskazał, że sporny grunt został prawdopodobnie objęty decyzją Naczelnika Urzędu Dzielnicowego [...] z [...] sierpnia 1976 r., znak: [...], która została wydana na podstawie art. 35 ustawy z 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczenia nieruchomości (Dz. U. z 1974 r., Nr 10, poz. 64 ze zm.). Przepis ten we wskazanych w nim okolicznościach dawał podstawę do ograniczenia własności nieruchomości, mieszczącego się w granicach szeroko rozumianego pojęcia wywłaszczenia. Skutkiem ostatecznej decyzji administracyjnej wydanej na podstawie tego przepisu było ograniczenie prawa własności nieruchomości przez ustanowienie trwałego obowiązku znoszenia przez właściciela w sferze, w której może być wykonywana własność nieruchomości, stanu ukształtowanego przebiegiem zainstalowanego urządzenia przesyłowego. Rozstrzygnięcie to stanowi tytuł prawny dla przedsiębiorcy przesyłowego do stałego korzystania z wymienionej w decyzji nieruchomości, a zatem kształtowało tzw. służebność publiczną. W ocenie Ministra Infrastruktury i Budownictwa objęcie spornej działki ww. decyzją Naczelnika Urzędu Dzielnicowego [...] z [...] sierpnia 1976 r., kształtuje służebność, która jest skuteczna wobec każdoczesnego właściciela działki nr [...]. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na postanowienie Ministra Infrastruktury i Budownictwa z [...] maja 2017 r. wniosło [...] S.A. Skarżąca zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła: 1. naruszenie przepisów postępowania art. 138 § 1 w związku z art. 144 k.p.a. poprzez nieprawidłowe utrzymanie w mocy postanowienia Wojewody [...] z [...] czerwca 2016 r. w sytuacji, gdy nieprawidłowo zastosował do niniejszej sprawy art. 61a § 1 k.p.a., 2. art. 61a § 1 k.p.a. poprzez uznanie, że w przedmiotowej sprawie wniosek o stwierdzenie nieważności złożony został przez osobę nie będącą stroną postępowania, a w konsekwencji odmowę wszczęcia postępowania, 3. art. 28 k.p.a. poprzez stwierdzenie, że wnioskodawca nie legitymuje się interesem prawnym w przedmiotowej sprawie, a w konsekwencji błędne uznanie , że nie przysługuje mu przymiot strony postępowania, w sytuacji, gdy w toku postępowania wnioskodawca wykazał swój interes prawny, 4. art. 107 § 3 k.p.a. poprzez uzasadnienie podjętego rozstrzygnięcia w sposób wewnętrznie sprzeczny, bowiem organ w jednej części wskazuje, że wnioskodawcy nie przysługuje jakiekolwiek prawo rzeczowe do działki, a drugiej, że posiada tytuł prawny do stałego korzystania z nieruchomości na podstawie at. 35 ustawy o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości - służebność publiczną, 5. art. 7, art. 77 oraz art. 80 k.p.a. poprzez niedokładne i niewyczerpujące wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, zaniechanie rozważenia wpływu decyzji wydanej w trybie art. 35 ustawy o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości na interes prawny wnioskodawczyni. W konsekwencji powyższych zarzutów skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i postanowienia Wojewody [...] z [...] czerwca 2016 r. oraz zasądzenie kosztów postepowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Minister Infrastruktury i Budownictwa w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga podlega oddaleniu, ponieważ zaskarżone postanowienie jest zgodne z prawem. W niniejszej sprawie istota sporu sprowadza się do odpowiedzi na pytanie, czy organ zasadnie odmówił wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji Starosty [...] z [...] listopada 2007 r., znak: [...] o zwrocie nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...], oznaczonej jako działka nr [...] o pow. [...] m2 w związku ze złożonym wnioskiem przez [...] S.A. z siedzibą w L. (Oddział [...] - Teren) o jego wszczęcie. Zasadą jest, że postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu (art. 61 § 1 k.p.a.). W rozumieniu art. 61a § 1 k.p.a., gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Na postanowienie, o którym mowa w § 1, służy zażalenie (art. 61a § 2 k.p.a.). Statuując w art. 61a k.p.a. instytucję odmowy wszczęcia postępowania, ustawodawca wyodrębnił etap wstępny postępowania administracyjnego, w którym organ bada czy postępowanie ze względów podmiotowych lub przedmiotowych może być w ogóle wszczęte. W przeciwieństwie do etapu merytorycznego rozpoznawania sprawy organ nie orzeka co do istoty żądania podmiotu wnoszącego podanie, lecz przepis ten nakłada na organ administracji obowiązek wstępnej kontroli podania uprawnienia wnoszącego podanie do bycia stroną w postępowaniu. W sytuacji, gdy podmiot wszczynający postępowanie nie ma przymiotu strony, organ powinien wydać postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Oznacza to, że już na etapie wszczęcia postępowania organ, kontrolując legitymację procesową podmiotu wnoszącego podanie, ma obowiązek określić, czy wnoszący podanie posiada interes prawny, ponieważ jest on podstawowym elementem określającym stronę. Przepis art. 61a k.p.a. odwołuje się zatem do obiektywnego pojęcia strony, wedle którego o statusie strony decyduje brzmienie przepisów prawa materialnego. Stosownie do art. 28 k.p.a., stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Pojęcie interesu prawnego, na którym oparta jest legitymacja procesowa strony w postępowaniu, należy ustalić według norm prawa materialnego. Natomiast mieć interes prawny oznacza tyle, co ustalić powszechnie obowiązujący przepis prawa, na podstawie którego można skutecznie żądać czynności organu w związku z zamiarem zaspokojenia jakieś potrzeby albo żądać zaniechania lub ograniczenia czynności organu sprzecznych z potrzebami danej osoby. Należy zatem na wstępie zaznaczyć, że interes prawny w rozumieniu art. 28 k.p.a., aby pozwalał uznać osobę za stronę postępowania administracyjnego, musi być normatywny, obiektywny, aktualny, własny, indywidualny, realny i konkretny (por. J. Zimmermann, Prawo administracyjne, Warszawa 2010, s. 271; D. Całkiewicz, Interes prawny jako podstawa legitymacji procesowej strony w postępowaniu administracyjnym, "Studia Prawnoustrojowe" 2010, t. 13, s. 84–86; A.S. Duda, Interes prawny w polskim prawie administracyjnym, Warszawa 2008, s. 79). W niniejszej sprawie Sąd podziela stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu, że interesu prawnego w postępowaniu nadzorczym dotyczącym decyzji orzekającej o zwrocie przedmiotowego gruntu, skarżąca nie może opierać na art. 4 ustawy z 10 kwietnia 1997 r. Prawo energetyczne oraz na art. 49 § 1 k.c. Zgodnie z art. 4 ust. 1 Prawa energetycznego przedsiębiorstwo energetyczne zajmujące się przesyłaniem lub dystrybucją paliw lub energii, (...) oraz (ust. 2) zajmuje się przesyłaniem lub dystrybucją paliw gazowych lub energii jest obowiązane zapewnić wszystkim odbiorcom oraz przedsiębiorstwom zajmującym się sprzedażą paliw gazowych lub energii, na zasadzie równoprawnego traktowania, świadczenie usług przesyłania lub dystrybucji paliw gazowych lub energii, na zasadach i w zakresie określonym w ustawie; (...). Jednakże ww. uprawnienie przedsiębiorstwa energetycznego musi być wykonywane w granicach obowiązujących przepisów prawa i nie może naruszać interesu właścicieli nieruchomości, przez które przedsiębiorstwo energetyczne prowadzi instalacje energetyczne w celu zapewniania dostawy energii elektrycznej osobom drugim. Z kolei stosownie do art. 49 § 1 k.c. urządzenia służące do doprowadzania lub odprowadzania energii elektrycznej nie należą do części składowych nieruchomości, jeżeli wchodzą w skład przedsiębiorstwa. Uprawnienia wynikające z ww. przepisów prawa skarżąca wykonuje niezależnie od tego kto jest właścicielem samej nieruchomości. Dlatego też kwestie związane z prawem własności nieruchomości, przez którą przebiega linia energetyczna i na której posadowione są urządzenia przesyłowe, pozostają poza sferą interesu prawnego skarżącej w postępowaniu nadzorczym dotyczącym decyzji orzekającej o zwrocie nieruchomości na podstawie art. 136 i nast., art. 216 ust. 2 pkt 3, art. 217 ust. 2 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Odnoszą się z kolei do braku rozważenia wpływu decyzji wydanej w trybie art. 35 ustawy o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości na interes prawny skarżącej, należy zauważyć, że Sąd Najwyższy w postanowieniu z 18 czerwca 2015 r., III CZP 32/15, LEX nr 1766117, odnotował, "że w przepisach prawa publicznego ustawodawca od lat przewidywał podstawy do ograniczenia prawa własności nieruchomości w celu posadowienia na nich urządzeń przesyłowych niezbędnych przedsiębiorstwom dostarczającym energię elektryczną do wykonywania nałożonych na nie zadań. Podstawy do ograniczania prawa własności nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa, od którego poszczególne przedsiębiorstwa musiały następnie uzyskać tytuł do korzystania z cudzych nieruchomości w niezbędnym dla nich zakresie, przewidywała obowiązująca w okresie od dnia 5 kwietnia 1958 r. do dnia 31 lipca 1985 r. ustawa z 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (tekst jedn.: Dz. U. z 1974 r. Nr 10, poz. 64, z późn. zm.; dalej: "u.z.t.w.n."), obowiązująca w okresie od dnia 1 sierpnia 1985 r. do dnia 31 grudnia 1997 r., ustawa z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości (tekst jedn.: Dz. U. z 1991 r. Nr 30, poz. 12, z późn. zm., dalej: "u.g.g."), oraz obowiązująca w okresie od dnia 1 stycznia 1998 r. ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn.: Dz. U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651 z późn. zm.; dalej: art. 124 ust. 1 u.g.n.). Decyzja wydana na podstawie art. 35 ust. 1 u.z.t.w.n., art. 70 ust. 1 u.g.g., art. 124 ust. 1 u.g.n. była aktem kształtującym treść prawa własności zgodnie z art. 140 k.c. Nie powodowała powstania służebności w ścisłym tego słowa znaczeniu, ponieważ skutki ograniczenia prawa własności (art. 147, 149 i 152 k.c.) różnią się od skutków prawnych wywołanych przez ustanowienie służebności, a podobieństwo między nimi wynika z kreowanego nimi obowiązku znoszenia (pati) przez właściciela zmian rzeczowych na jego nieruchomości. Z decyzji tej wynikają uprawnienia o charakterze administracyjnym, czasami nazwane szczególną służebnością ustawową. Zarówno w nauce, jak i w orzecznictwie dominuje stanowisko, że wydanie decyzji mającej podstawę w art. 35 ust. 1 u.z.t.w.n., art. 70 ust. 1 u.g.g., art. 124 ust. 1 u.g.n. prowadzi do trwałego ograniczenia prawa własności nieruchomości, gdyż sprawia, że jej właściciel ma obowiązek znoszenia stanu faktycznego ukształtowanego przebiegiem urządzeń przez strefę, w której było lub mogło być wykonywane jego prawo. Decyzje wydawane na podstawie wymienionych wyżej przepisów prowadziły zatem do ograniczenia prawa własności nieruchomości w związku z koniecznością znoszenia takiego jej wykorzystania dla celów publicznych, dla zrealizowania którego je wydano. Każdy rodzaj wywłaszczenia następuje na rzecz Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, nie zaś bezpośrednio na rzecz podmiotu prawa prywatnego. Podmiot o takim statusie swoje uprawnienia do korzystania z nieruchomości, do której prawo odjęto poprzedniemu właścicielowi lub którego prawo ograniczono, może uzyskać od tego, na czyją rzecz wywłaszczenie nastąpiło. Decyzja wydawana na podstawie art. 35 ust. 1 u.z.t.w.n., art. 70 ust. 1 u.g.g. i art. 124 ust. 1 u.g.n. odbiera część uprawnień właścicielowi nieruchomości, uszczuplając tym samym zakres jego prawa własności. Przedsiębiorca korzystający z urządzeń przesyłowych na cele działalności gospodarczej wiążącej się z zaspokajaniem podstawowych potrzeb społecznych, w sferze tego ograniczenia, z upoważnienia państwa, nie zaś właściciela nieruchomości, uzyskuje uprawnienie do korzystania z cudzej nieruchomości przez założenie i eksploatację urządzeń przesyłowych. Decyzja ta oraz inne akty administracyjne, które przedsiębiorca musiał uzyskać przed zrealizowaniem procesu inwestycyjnego tworzyły po jego stronie trwały tytuł do postawienia na, nad lub umieszczenia pod cudzym gruntem urządzeń przesyłowych, a przepisy ustawy upoważniały i upoważniają go do korzystania z tych urządzeń i dostępu do nich na ustalonych nimi zasadach (por. uchwałę składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z 8 kwietnia 2014 r., III CZP 87/13, OSNC 2014, nr 7-8, poz. 68)." Wobec powyższego należy uznać, że jeśli tytuł przedsiębiorcy korzystającego z urządzeń przesyłowych na cudzym gruncie ma podstawę w którejś z wymienionych wyżej decyzji o charakterze wywłaszczeniowym, to zmiana właściciela nieruchomości, na istnienie i treść uprawnień przedsiębiorcy przesyłowego nie może wpływać, gdyż uprawnienia te powstały w obszarze, z którego właściciel został wywłaszczony i wywodzone są nie od niego, lecz od Skarbu Państwa. Nie mogła ich zatem dotyczyć decyzja orzekająca o zwrocie nieruchomości byłemu właścicielowi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie znalazł podstaw do uznania zasadności zarzutów podniesionych w skardze i na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji. Na podstawie art. 119 pkt 3 ww. ustawy sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło