IV SA/Wa 1798/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Aneta Dąbrowska (spr.), Sędziowie sędzia WSA Alina Balicka, sędzia WSA Agnieszka Wójcik, Protokolant st. ref. Marcin Lesner, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 listopada 2014 r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] czerwca 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udzielenia zezwolenia na osiedlenie się - oddala skargę - Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców decyzją z dnia [...] czerwca 2014 r. – zaskarżoną skargą przez M. K. (zwanego dalej także skarżącym) do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie – utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2012 r., którą odmówiono M. K. udzielenia zezwolenia na osiedlenie się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Stan sprawy przedstawia się następująco: Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] grudnia 2012 r. odmówił M. K. udzielenia zezwolenia na osiedlenie się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ I instancji stwierdził, że skarżący co prawda zadeklarował posiadanie narodowości polskiej oraz wykazał posiadanie związków z polskością, jednak nie przedstawił dokumentów, z których wynikałoby, że jedno z jego rodziców lub dziadków albo dwoje pradziadków było narodowości polskiej, a tym samym nie udokumentował posiadania polskiego pochodzenia. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców w decyzji z dnia [...] sierpnia 2013 r. utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] grudnia 2012 r. W wyroku z dnia 30 stycznia 2014 r. (sygn. akt IV SA/Wa 2577/13) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił decyzję z dnia [...] sierpnia 2013 r. i wskazał, że podziela stanowisko organu, iż skarżący nie udokumentował jednoznacznie polskiego pochodzenia przodków, gdyż nie nadesłał dokumentów, w wystarczający sposób wskazujących na polską narodowość lub obywatelstwo jego przodków. W ocenie Sądu na aprobatę zasługiwało także twierdzenie organu, że w sprawie udokumentowano jedynie, że prababcia skarżącego (babcia B. K., ojca skarżącego) posiadała narodowość polską, a tym samym skarżący nie wypełnił wymogu określonego w art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 9 listopada 2000 r. o repatriacji, gdyż w sprawie nie przedstawiono dokumentów potwierdzających, iż co najmniej jedno z jego rodziców, albo dziadków lub dwoje pradziadków posiadało polską narodowość. Jednakże Sąd stwierdził, że organ nie odniósł się w zaskarżonej decyzji do wyroku Sądu Rejonowego we L. (opatrzonego datą [...] lipca 2012 r.), potwierdzającego posiadanie narodowości polskiej przez babkę skarżącego – T. K., córkę A. Sąd zaznaczył, że skarżący powołał się na umowę z dnia 24 maja 1993 r. pomiędzy Rzecząpospolitą Polską a [...] o pomocy prawnej i stosunkach prawnych w sprawach cywilnych i karnych (Dz. U. z 1994 r., Nr 96, poz. 465, ze zm.), w świetle której w ocenie skarżącego wyrok ten powinien być uznany przez polskie organy administracji publicznej. Sąd zauważył, że umowa z dnia 24 maja 1993 r. pomiędzy Rzecząpospolitą Polską a [...] nie wyłącza wymogów ustawowych ustalonych dla dowodzenia okoliczności warunkujących udzielenie zezwolenia na osiedlenie się na terytorium RP. Sposób interpretacji prawa nie może prowadzić do obejścia reguł dowodowych wskazanych w ustawie, ani naruszać kompetencji suwerennego państwa (Polski) do oceny przez jego organy, kto ma uzyskać szczególny status uprawniający m. in. do osiedlenia. Jedynie ustawa o repatriacji zawiera definicję "osoby polskiego pochodzenia", tj. określa jaką osobę uznaje się za osobę polskiego pochodzenia. Nawet reguły odpowiedniego stosowania nie można rozciągać na kwestie, które zostały tą ustawą uregulowane w sposób pełny i wyczerpujący. Z tego względu Sąd przeprowadził dowód z tego dokumentu – wyroku Sądu Rejonowego we L. – i uznał, że to organ w ponownie prowadzonym postępowaniu powinien dokonać oceny dokumentu, pod kątem tego czy daje on podstawy do zweryfikowania treści zapisów pierwotnych i czy stanowi dowód na potwierdzenie narodowości polskiej cudzoziemca. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców decyzją z dnia [...] czerwca 2014 r. utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] grudnia 2012 r. i stwierdził, że informacja z aktu urodzenia B. K. o posiadaniu polskiego pochodzenia przez jego matkę T. K. z domu G. – babkę skarżącego M. K. – jest sprzeczna z informacją wynikającą z jej aktu małżeństwa, zarejestrowanego w 1962 r., że posiada narodowość [...]. Sprzeczność wynika z faktu, że dopiero na mocy wyroku z dnia [...] lipca 2012 r. zmieniono zapis o urodzeniu B. K. w ten sposób, że co do matki T. K. zamiast [...] narodowości wpisano narodowość polską. Wyrok zapadł w oparciu o ustne deklaracje B. K. i T. K., która wskazała, że jej matka M. G. z domu M. posiadała narodowość polską. W odniesieniu do wyroku Sądu Rejonowego we L. z dnia [...] lipca 2012 r. organ wskazał także, że zapadł on na podstawie [...] przepisów prawa, zgodnie z którymi obywatele [...] mają prawo wolnego wyboru lub odnowienia narodowości. W ocenie Szefa Urzędu przedmiotowy wyrok nie stanowi dowodu na posiadanie polskiego pochodzenia przez M. K. Z treści wyroku wynika, że nie został on wydany na podstawie dokumentów źródłowych, które zawierałyby wpis o polskiej narodowości T. K. lub wskazywałyby na tę narodowość. Organ powołał się na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 marca 2013 r. (sygn. akt IV SA/WA 2885/12) i zaznaczył, że akt stanu cywilnego uzupełniony w kwestii kluczowej (narodowości matki skarżącego) przez organ innego państwa niż [...] (sąd [...]) nie może stanowić dowodu polskiego pochodzenia, w myśl art. 6 ust. 1 ustawy o reparacji a przepisy tego aktu w kwestii ustalania, kto może być określony mianem osoby polskiego pochodzenia mają zastosowanie w sprawie wprost. Na tej podstawie organ stwierdził, że M. K. nie wykazał posiadania polskiego pochodzenia, gdyż udokumentował jedynie posiadanie polskiej narodowości przez jego prababcię M. G. z domu M. M. K. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję z dnia [...] czerwca 2014 r. Zarzucił organowi naruszenie art. 52 ust. 5 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej w związku z art. 5 i art. 6 ustawy z dnia 9 listopada 2000 r. o repatriacji (Dz. U. z 2014 r., poz. 1392). W ocenie skarżącego spełnił on wszystkie przesłanki jak dla osoby polskiego pochodzenia, ponieważ wykazał swój związek z polskością i udowodnił, że jego prababcia i babcia są narodowości polskiej. Stwierdził także, że ustawa o repatriacji nie ogranicza rodzaju dokumentów, które mogą potwierdzić narodowość polską, a ich wyliczenie ma charakter przykładowy. W dalszej kolejności skarżący podniósł zarzut naruszenia art. 7 i art. 75 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego [(Dz. U. z 2013 r., poz. 267, ze zm.) – dalej w skrócie: K.p.a.] przez niewyjaśnienie stanu faktycznego sprawy. Dokumenty dostarczone przez skarżącego na okoliczność posiadania polskiego pochodzenia zostały wystawione przez właściwe organy administracji publicznej [...] i brak jest podstaw dla odmówienia im wiarygodności i mocy dowodowej. W razie wątpliwości Szef Urzędu powinien był się zwrócić do organu, który je wystawił w celu potwierdzenia ich autentyczności i wiarygodności. Skarżący zarzucił również organowi naruszenie art. 6 i art. 8 K.p.a., tj. zasady legalizmu i pogłębiania zasady zaufania do organów władzy publicznej przez błędną interpretację wyroku z dnia 30 stycznia 2014 r. (sygn. akt IV SA/Wa 2577/13). Dodatkowo skarżący podniósł, że organ naruszył art. 6 ust. 2 ustawy o repatriacji przez niedopuszczenie dowodów wytworzonych współcześnie. Powołał się przy tym na uchwałę siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 20 listopada 2012 r. (sygn. akt III CZP 58/12), w świetle której akt stanu cywilnego sporządzony za granicą stanowi wyłączny dowód zdarzeń w nim stwierdzonych także wtedy, gdy nie został wpisany do polskich ksiąg stanu cywilnego. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców – w odpowiedzi na skargę - wniósł o jej oddalenie i stwierdził, że w aktach sprawy znalazły się dwa dokumenty o charakterze źródłowym, które wskazywały na [...] narodowość T. K.: akt urodzenia B. K. sporządzony w 1969 r. i akt małżeństwa T. K. z domu G. wystawiony w 1962 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m. in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi [(Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) - zwanej dalej: P.p.s.a.], sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Zgodnie z treścią art. 153 P.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Przez ocenę prawną rozumie się powszechnie wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich stosowania w rozpoznawanej sprawie. Dotyczy ona zatem właściwego zastosowania konkretnego przepisu prawa w indywidualnej sprawie. Wskazania natomiast co do dalszego postępowania stanowią z reguły konsekwencję oceny prawnej i dotyczą sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy. Mają one na celu uniknięcie błędów już popełnionych oraz nakreślenie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie w celu uniknięcia wadliwości tegoż postępowania (por. B. Dauter, Zarys metodyki pracy sędziego sądu administracyjnego, Warszawa 2008, str. 289-290). Z treści przytoczonego przepisu wynika, iż zarówno organy administracyjne, których działanie było przedmiotem skargi, jaki i sąd orzekający w sprawie, ilekroć dana sprawa będzie ponownie przez nie rozpoznawana, będą związane oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w orzeczeniu tegoż sądu, jeżeli nie zostanie ono uchylone lub nie ulegną zmianie przepisy prawne na podstawie, których ten sąd orzekał. Jeśli więc strona z taką oceną i wskazaniami się nie zgadza, to powinna zakwestionować za pomocą właściwych środków odwoławczych dane orzeczenie, w którym zawarta jest ocena prawna i wskazania, które uważa za niezgodne z prawem. Po uprawomocnieniu się zaś tego orzeczenia, zawarte w nim stanowisko, będzie wiążące nie tylko wobec organów wymienionych w art. 153 P.p.s.a., lecz również i wskazanych w art. 170 P.p.s.a., który to przepis explicite wskazuje, iż orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Jeśli zatem strona ze środka odwoławczego nie skorzysta i tym samym doprowadzi do uprawomocnienia się danego wyroku, wówczas kwestie prawne przesądzone w takim orzeczeniu i wskazania w nim zawarte są wiążące dla organów administracyjnych orzekających w sprawie, tegoż sądu, jak i innych organów, nie wyłączając sądu II instancji rozpatrującego ewentualnie skargę kasacyjną na kolejny wyrok dotyczący tej samej sprawy (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 9 kwietnia 2014 r. II SA/Bd 37/14). Zgodnie z art. 52 ust. 5 Konstytucji RP osoba, której polskie pochodzenie zostało stwierdzone zgodnie z ustawą, może osiedlić się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na stałe. Zatem przepis ten ustanawia dla osób, których polskie pochodzenie zostało formalnie, tj. zgodnie z ustawą stwierdzone, prawo podmiotowe do osiedlenia się na terytorium Polski, przy czym, z treści tego przepisu wynika wyraźnie konieczność ustawowej regulacji mechanizmu stwierdzania polskiego pochodzenia osób ubiegających się o prawo pobytu w Polsce. Należy też zaznaczyć, że przepis ten nie zawiera żadnej regulacji, co do trybu dochodzenia owego konstytucyjnie gwarantowanego prawa. Dlatego zasadne jest przyjęcie, że to na podstawie art. 52 ust. 5 w zw. z art. 8 ust. 2 Konstytucji RP, którą to ustawę zasadniczą należy zastosować bezpośrednio, osoba której polskie pochodzenie zostało stwierdzone zgodnie z ustawą ma prawo podmiotowe do domagania się od władz publicznych udzielenia zezwolenia na osiedlenie się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na stałe. Ponieważ ustawa zasadnicza nie zawiera szczegółowych mechanizmów pozwalających na realizację tego prawa podmiotowego należy posiłkować się trybem wydawania zezwoleń na osiedlenie się przewidzianym w ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz. U. poz. 1650 ze zm.) oraz ustawie z dnia 9 listopada 2000 r. o repatriacji, która jako jedyna zawiera definicję "osoby polskiego pochodzenia". Zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy o repatriacji za osobę polskiego pochodzenia uznaje się m. in. osobę deklarującą narodowość polską i spełniającą łącznie następujące warunki: 1) co najmniej jedno z jej rodziców lub dziadków albo dwoje pradziadków było narodowości polskiej; 2) wykaże ona swój związek z polskością, w szczególności przez pielęgnowanie polskiej mowy, polskich tradycji i zwyczajów. Warunek określony w ust. 1 pkt 1 uważa się za spełniony, jeżeli co najmniej jedno z rodziców lub dziadków albo dwoje pradziadków wnioskodawcy potwierdziło swoją przynależność do Narodu Polskiego przez, w szczególności, pielęgnowanie polskich tradycji i zwyczajów. W rozpatrywanej sprawie na podstawie art. 153 P.p.s.a. Sąd był związany oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w wyroku z dnia 30 stycznia 2014 r. (sygn. akt IV SA/Wa 2577/13). W tym wyroku Sąd podzielił stanowisko organu co do związków skarżącego z polskością i udowodnienia, że prababcia skarżącego była narodowości polskiej. Skarżący tego wyroku nie zakwestionował, dlatego ocenę legalności zaskarżonej decyzji w przedmiotowym postępowaniu należało ograniczyć jedynie do kwestii, która stanowiła przesłankę uchylenia decyzji Szefa Urzędu z dnia [...] sierpnia 2013 r., tj. dopuszczenia dowodu z wyroku Sądu Rejonowego we L. z dnia [...] lipca 2012 r. W świetle art. 6 ustawy o repatriacji, w którym w sposób przykładowy wymieniono dokumenty potwierdzające pochodzenie polskie, organ dysponował wystarczającym materiałem dowodowym do wydania decyzji. W materiale dowodowym znajdowały się dokumenty dotyczące narodowości prababki skarżącego, a także akt małżeństwa babki skarżącego i akt urodzenia jego ojca, gdzie wskazano, że matka była narodowości [...]. Na tej podstawie organ słusznie stwierdził, że pierwotnie wydane dokumenty potwierdziły [...] narodowość T. K. z domu G., babki skarżącego. Wyrok Sądu Rejonowego we L. z dnia [...] lipca 2012 r. był dokumentem następczym, wydanym w wyniku oświadczeń złożonych przez T. K. z domu G. i jej syna. Nie było jednak wątpliwości, co do jego autentyczności czy też wiarygodności. Był on o tyle wiarygodny, że realizował prawo wolnego wyboru lub odnowienia narodowości stosowaną w prawie [...], jednakże w prawie polskim, tj. Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz w ustawie o repatriacji nie przewiduje się wolnego wyboru lub odnowienia narodowości na podstawie samych tylko oświadczeń zainteresowanych. Zatem wystawione aktualnie przez władze [...] dokumenty dotyczące danych z akt stanu cywilnego nie pozwalają na weryfikację danych tam zawartych, a same z racji daty ich wystawienia nie są źródłem wiedzy historycznej (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 1 lutego 2011 r. V SA/Wa 1833/10). Przedłożony wyrok z dnia [...] lipca 2012 r. nie mógł zatem stanowić dowodu na potwierdzenie posiadania polskich wstępnych w postępowaniu o udzielenie zezwolenia na osiedlenie się ze względu na polskie pochodzenie. Nie narusza to postanowień wiążącej Polskę umowy pomiędzy Rzecząpospolitą Polską a [...] o pomocy prawnej i stosunkach prawnych w sprawach cywilnych i karnych. Sposób interpretacji prawa nie może jednak prowadzić do obejścia reguł dowodowych wskazanych w ustawie, ani naruszać kompetencji suwerennego państwa do oceny przez jego organy, kto ma uzyskać szczególny status uprawniający m. in. do osiedlenia (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 marca 2014 r. IV SA/Wa 2641/13). Zgodnie z art. 75 § 1 k.p.a. jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. Organ nie odmówił wszak rozpatrzenia przedstawionego dowodu jako dowodu z dokumentu, realizując zasadę prawdy obiektywnej wyrażoną w art. 7 k.p.a. Odniósł się do niego szczegółowo w uzasadnieniu decyzji, precyzyjnie wyjaśnił powody, dla których odmówił mu wartości dowodowej przemawiającej za stwierdzeniem, że skarżący posiadał polskie pochodzenie. W ten sposób organ stosownie do art. 8 k.p.a. dał wyraz zasadzie pogłębiania zaufania do organów administracji publicznej, a także zgodnie z art. 6 k.p.a. działał na podstawie przepisów prawa. Stanowisko wyrażone w uchwale SN z dnia 20 listopada 2012 r., na którą powołał się skarżący, nie może być brane pod uwagę, ponieważ istotą zagadnienia, które zostało rozstrzygnięte w uchwale było ocenienie mocy dowodowej transkrypcji dokumentów wydanych za granicą. Należy zatem rozróżnić kwestię uznania, że dowód jest niedopuszczalny, ponieważ polskie organy administracji publicznej nie uznają jego mocy dowodowej, od sytuacji, która miała miejsce w rozpatrywanej sprawie. Jak to już wyżej wykazano, wyrok sądu [...] został wzięty pod uwagę w postępowaniu zgodnie z wytycznym wyrażonymi w wyroku z dnia 30 stycznia 2014 r. (sygn. akt IV SA/Wa 2577/13), a organ odniósł się do jego treści i rzetelnie uargumentował swoje stanowisko, jednakże nie uznał za udowodnione okoliczności, które w tym wyroku stwierdzono. Wyrok ten nie został wydany w oparciu o dokumenty o charakterze źródłowym, które zawierałyby wpis o polskiej narodowości T. K. lub wskazywałyby na tę narodowość, z uwzględnieniem zasady określonej w art. 6 ustawy o repatriacji. Ostatecznie zatem prawidłowo organ stwierdził, że skarżący nie wykazał posiadania polskiego pochodzenia, gdyż udokumentował posiadanie polskiej narodowości jedynie przez jego prababcię – M. G., a tym samym nie wykazał spełnienia przesłanki z art. 5 ust. 1 ustawy o repatriacji. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi [(Dz. U. z 2012 r., poz. 270, ze zm.) należało orzec jak w sentencji.