IV SA/Wa 1850/16

Dnia 7 września 2017 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: , Przewodniczący Sędzia WSA Łukasz Krzycki, po rozpoznaniu w dniu 7 września 2017 roku na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu E. Z. od postanowienia referendarza sądowego z dnia 17 lipca 2017 r. sygn. akt IV SA/Wa 1850/16 o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi E. Z. na decyzję Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia [...] maja 2016 roku, nr [...] w przedmiocie ustalenia odszkodowania postanawia: utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie. Postanowieniem z dnia 17 lipca 2017 roku, sygn. akt IV SA/Wa 1850/16 (k. 37 – 43) referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, po rozpoznaniu wniosku E. Z. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym ustanowienie adwokata, odmówił przyznania prawa pomocy. Uzasadniając rozstrzygnięcie referendarz sądowy wskazał, że skarżąca nie wykazała, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania. Referendarz sądowy uznał, że oświadczenie skarżącej zawarte na formularzu PPF nie jest wystarczające do oceny rzeczywistych możliwości płatniczych wnioskodawczyni, w związku z czym wezwał ją do uzupełnienia wniosku, przede wszystkich do nadesłania wyciągów na kont bankowych syna skarżącej (P. Z.), wyjaśnienia kwestii mieszkaniowej wnioskodawczyni, wskazania wydatków, nadesłania zaświadczenia z urzędu pracy o posiadaniu przez M. Z. statusu osoby bezrobotnej. Referendarz sądowy wskazał, że odpowiedź udzielona przez skarżącą na wezwanie w dalszym ciągu nie pozwalała na wnikliwą analizę sytuacji materialnej skarżącej w kontekście możliwości poniesienia przez nią kosztów ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika. Referendarz sadowy zaznaczył, że początkowo skarżąca, na urzędowym formularzu PPF w rubryce nr 6 wskazała, że obydwaj synowie pozostają z nią we wspólnym gospodarstwie domowy. W odpowiedzi natomiast na wezwanie do nadesłania m. in. wyciągów z kont bankowych pracującego syna P. Z., skarżąca złożyła oświadczenie sprzeczne z wcześniejszym, że nie prowadzi on ze skarżącą wspólnego gospodarstwa domowego i nie dokłada się do opłat. Ponadto wystąpiły sprzeczności z danymi zawartymi na urzędowym formularzu PPF, gdzie skarżąca nie wskazała żadnych posiadanych nieruchomości oraz w odpowiedzi na wezwanie do uzupełnienia wniosku przy którym został nadesłany dokument dotyczący wymiaru podatku od nieruchomości na 2017r. wskazujący na skarżącą jako właścicielkę lub użytkownika wieczystego nieruchomości budynkowej i gruntowej zobowiązaną do zapłaty podatku od nieruchomości. Pomimo, że skarżąca nie podała we wniosku sporządzonym na urzędowym formularzu PPF, że ona lub osoby pozostające z nią we wspólnym gospodarstwie domowym posiadają jakiekolwiek nieruchomości, jak również mimo wezwania – nie wskazała jaki tytuł prawny przysługuje jej do lokalu w którym mieszka. Referendarz sądowy wskazał, że z decyzji o wymiarze podatku od nieruchomości wynika, że skarżąca jest osobą, o które mowa we wskazanym wyżej art. 3 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. Referendarz sądowy doszedł do wniosku, że skarżąca nie przedstawiła w sposób pełny swojej sytuacji majątkowej a jej oświadczenia zawarte na urzędowym formularzu PPF i nadesłane w uzupełnieniu wniosku dokumenty są niepełne i częściowo sprzeczne. Zaznaczył, że skarżąca oświadczyła, że wszystkie opłaty związane z utrzymaniem domu ponosi sama, mimo, że przedstawiła zaświadczenie o zameldowaniu, z którego wynika, że pod tym samym adresem zameldowani są także jej dwaj synowie. W ocenie referendarza sądowego powyższe nie przemawia za uwzględnieniem wniosku. W ocenie referendarza sądowego syn skarżącej P., który nawet jeżeli dać wiarę drugiemu oświadczeniu skarżącej, z którego wynika, że nie prowadzi ze skarżącą wspólnego gospodarstwa domowego, powinien partycypować w kosztach utrzymania domu, w którym mieszka. Również fakt pozostawania bez pracy przez syna M., nie uzasadnia przyznania skarżącej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Skarżąca nie przedstawiła bowiem stosownego zaświadczenia potwierdzającego ten fakt, a wręcz oświadczyła, że nie jest zarejestrowany w urzędzie pracy. Zdaniem referendarza sądowego, gdyby syn skarżącej faktycznie pozostawał bez pracy oraz jakichkolwiek dochodów, tak jak zostało to wskazane w urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy, to wydaje się, że powinno mu zależeć na posiadaniu statusu osoby bezrobotnej. Aczkolwiek nie ma takiego obowiązku, to zauważyć należy, że nie podejmując starań o uzyskanie statusu osoby bezrobotnej syn skarżącej niejako z wyboru utracił możliwość pozyskania ewentualnych ofert pracy, odbycia stażu, czy szkolenia w różnych formach, co w świetle opisanej przez skarżącą sytuacji materialnej rodziny wydaje się co najmniej niezrozumiałe, a z informacji przekazanych przez skarżącą nie wynika, aby syn skarżącej był niezdolny do pracy. W ocenie referendarza sądowego skarżąca nie przedstawiła takich okoliczności, z których wynikałoby, że jej sytuacja materialna jest krytyczna i uzasadnia przerzucenie kosztów postępowania na społeczeństwo. Z przedłożonych przez skarżącą dokumentów (w tym kopii opłat za energię elektryczną, opał) wynika, że reguluje ona bieżące opłaty. Nic nie wskazuje także, aby skarżąca miała trudności finansowe, aby zalegała z opłatami np. za mieszkanie. Referendarz sądowy stanął na stanowisku, że skarżąca nie wykazała, aby była osoba niezamożną i niezdolną do poniesienia kosztów pomocy prawnej profesjonalnego pełnomocnika. Ze zwrotnego potwierdzenia odbioru (k. 48) znajdującego się w aktach sprawy wynika, że odpis postanowienia z dnia 17 lipca 2017r. został doręczony skarżącej w dniu 16 sierpnia 2017r. W ustawowym terminie, w dniu 22 sierpnia 2017r., skarżąca wniosła sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego z dnia 17 lipca 2017r. podnosząc, że nie stać jej na ustanowienie adwokata z wyboru (sprzeciw k. 49). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w pełni podziela rozstrzygnięcie referendarza sądowego i argumenty powołane na jego uzasadnienie. Sprzeciw nie zawiera zarzutów, z których wynikałoby, iż zaskarżone rozstrzygnięcie obarczone jest błędem. Zgodnie z art. 245 § 1 i § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2017, poz. 1369 ze zm., dalej p.p.s.a.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym; prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. stanowi, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zgodnie z art. 260 § 1 p.p.s.a., rozpoznając sprzeciw od postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Art. 260 § 2 p.p.s.a. stanowi, że w sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Referendarz sądowy słusznie zauważył, że przyznanie prawa pomocy jest odstępstwem od zasady ponoszenia przez stronę kosztów zainicjowanego postępowania. Prowadzi bowiem do przerzucenia kosztów postępowania na ogół społeczeństwa, w związku z czym może być zastosowane jedynie w przypadkach wyjątkowych, tj. gdy strona wykaże w sposób bezsporny spełnienie przesłanek określonych w art. 246 p.p.s.a. Podstawę orzeczenia o przyznaniu prawa pomocy powinna stanowić ocena rzeczywistych możliwości płatniczych strony, przy czym na wnioskującym o przyznanie prawa pomocy spoczywa obowiązek wykazania okoliczności uzasadniających żądanie. Wbrew zarzutom, stawianym przez skarżącą, referendarz sądowy prawidłowo ocenił, że pomimo wezwania w trybie art. 255 p.p.s.a. nie przedłożyła ona w zakreślonym siedmiodniowym terminie żądanych dokumentów oraz nie wyjaśniła jaki tytuł prawny przysługuje jej lub jej synom do zajmowanego lokalu mieszkalnego. Pozwoliłyby to na wnikliwą analizę sytuacji materialnej skarżącej w kontekście możliwości poniesienia kosztów ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika. Skoro zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy dane okazały się niewystarczające skarżąca miała obowiązek złożyć na wezwanie dodatkowe informacje lub dokumenty źródłowe, dotyczące jej stanu majątkowego. Niedopełnienie tego obowiązku skutkowało niewykazaniem, że strona nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, w tym w szczególności kosztów ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika procesowego, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i swojej rodziny (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 października 2014r., II FZ 1294/14, LEX nr 1525356). Referendarz sądowy zasadnie również uznał, że brak zaspokojenia żądania w przedmiocie przedłożenia dowodów uznanych za niezbędne w celu przyznania prawa pomocy prowadzi do niewykazania przez stronę istnienia przesłanek wymienionych w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., co w konsekwencji uzasadniało odmowę przyznania prawa pomocy (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 października 2014r., I FZ 388/14, LEX nr 1528774, postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 stycznia 2015r., II OZ 58/15, LEX nr 1628852). Referendarz sądowy zasadnie również wskazał na rozbieżności w twierdzeniach skarżącej w zakresie prowadzenia wspólnego gospodarstwa domowego wspólnie z synami oraz posiadania przez nią nieruchomości. Brak jednoznacznego wskazania liczby domowników oraz tytułu pranego do posiadanych nieruchomości uniemożliwiał prawidłowe ustalenie sytuacji majątkowej i osobistej skarżącej. Konkludując, zaskarżone orzeczenie odpowiada prawu, a sprzeciw skarżącej nie zasługuje na uwzględnienie. Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 260 § 1 i § 3 p.p.s.a. Sąd orzekł, jak w sentencji postanowienia.