IV SA/Wa 1857/13
WyrokWSA w Warszawie2014-01-29
Skład orzekający: Wanda Zielińska-Baran, Anna Falkiewicz-Kluj, Agnieszka Góra-Błaszczykowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy wykonanie prawomocnego orzeczenia o eksmisji stanowi podstawę do wymeldowania osoby z miejsca pobytu stałego w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych?Ratio decidendi
Sąd uznał, że wykonanie prawomocnego orzeczenia o eksmisji, nawet jeśli nastąpiło w drodze postępowania egzekucyjnego, jest równoznaczne z opuszczeniem lokalu w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Opuszczenie to ma charakter trwały i dobrowolny, co uzasadnia orzeczenie o wymeldowaniu. Sąd podkreślił, że celem ustawy jest zapewnienie zgodności ewidencji ludności z rzeczywistym miejscem pobytu.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi J. M. na decyzję Wojewody utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta o wymeldowaniu skarżącego z pobytu stałego. Skarżący został eksmitowany z lokalu na podstawie prawomocnego wyroku sądu. Wojewoda uznał, że eksmisja potwierdza trwałe i dobrowolne opuszczenie lokalu. Skarżący zarzucił, że został wyrzucony z mieszkania bezprawnie i nie opuścił go dobrowolnie, a także prosił o pomoc w uzyskaniu lokalu socjalnego.Rozstrzygnięcie
Sąd oddalił skargę J. M. na decyzję Wojewody.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Wanda Zielińska-Baran (spr.), Sędziowie sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj, sędzia WSA Agnieszka Góra-Błaszczykowska, Protokolant ref. staż. Filip Rutkowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 stycznia 2014 r. sprawy ze skargi J. M. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2013 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania 1. oddala skargę; 2. przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokat A. K. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych oraz kwotę 55,20 (pięćdziesiąt pięć 20/100) złotych stanowiącą 23 % podatku od towarów i usług tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.
Decyzją z dnia [...] Wojewoda [...], po rozpatrzeniu odwołania J. M., utrzymał w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia [...] orzekającej o jego wymeldowaniu z pobytu stałego z lokalu nr [...] przy ul. [...] w W.
W uzasadnieniu wskazano, że Prezydent W. w podstawie prawnej decyzji z dnia [...] w sprawie o wymeldowanie J. M. z pobytu stałego z lokalu nr [...] przy ul. [...] w W., wskazał, art 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ pierwszej instancji stwierdził, iż odnośnie J. M. została spełniona przesłanka z art. 15 ust. 2 ustawy, bowiem opuścił on miejsce zameldowania na pobyt stały trwale i dobrowolnie.
Badając ponownie sprawę, na skutek wniesionego odwołania J. M., Wojewoda stwierdził, że z zebranego materiału dowodowego wynika, że w dniu [...] Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym W. na podstawie prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego W. z dnia [...], sygn. akt [...] nakazującym J. M. opróżnienie i opuszczenie lokalu nr [...] przy ul. [...] w W. wraz ze wszystkimi rzeczami i osobami prawa jego reprezentującymi, nie przyznając mu lokalu socjalnego. W toku czynności komorniczych ustalono, że lokal jest otwarty, J. M. dobrowolnie wydał opróżnił mieszkanie z osób i rzeczy, stosując się do wezwania komornika z dnia [...] Lokal wolny został przekazany wierzycielowi – W. S. ( dowód - protokół z czynności egzekucyjnych pod wskazanym adresem z dnia [...]). Wojewoda podkreślił, iż zgodnie z dyspozycją art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Opuszczenie miejsca pobytu stałego powinno nastąpić w sposób dobrowolny i mieć trwały charakter.
Oceniając zgromadzony w sprawie materiał dowodowy Wojewoda [...] stwierdził, że J. M. nie zamieszkuje w miejscu stałego zameldowania i opuścił go już [...]. Trwałość i dobrowolność opuszczenia lokalu Nr [...] przy ul. [...] w W. przez zainteresowanego potwierdza przeprowadzona eksmisja. Organ wskazał, iż w orzecznictwie przyjmuje się, że opuszczenie lokalu wskutek wykonania wyroku orzekającego eksmisję jest opuszczeniem lokalu w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Egzekucja wyroku orzekającego eksmisję jest aktem równoznacznym z ustaniem pobytu w lokalu w rozumieniu art. 6 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności (tak NSA w wyroku z dnia 6 lutego 2003 r., sygn. akt V SA 1398/02).
Odnosząc się do prośby strony o zapewnienie lokalu socjalnego, organ wyjaśnił, że nie posiada własnych zasób mieszkaniowych. Z takim wnioskiem odwołujący powinien zwrócić się do Wydziału Zasób Lokalowych do właściwego ze względu na miejsce zameldowania organu gminy.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję złożył J. M. twierdząc, że ze swojego mieszkania został wyrzucony zarówno on, jak i jego rzeczy. Zrobiono to bezprawne, mieszkanie było zamknięte i posiada do niego klucze. Prezydent W., jak i Wojewoda [...] są w błędzie, że sam opuścił lokal. W miejscu zameldowania przebywał do [...], tj. do dnia, w którym został aresztowany na dwa lata.
Skarżący skierował prośbę do Sądu Administracyjnego o pomoc w przyznaniu mu lokalu socjalnego, wobec nie przyznania prawa do takiego lokalu przez Sąd Rejonowy.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Wchodzi więc tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej, dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słusznościowych. Innymi słowy, sąd administracyjny nie rozważa kwestii, czy decyzja organu administracji publicznej jest słuszna, lecz czy mieści się w granicach obowiązującego prawa materialnego i procesowego. Z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), cytowanej dalej jako p.p.s.a., wynika, iż sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w skardze podstawą prawną Badając pod tym kątem zaskarżoną decyzję, Sąd doszedł do przekonania, że skarga nie może zostać uwzględniona, bowiem zaskarżona decyzja prawa nie narusza.
Na wstępie należy podkreślić, że podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie stanowi przepis art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tj. Dz. U. z 2006, Nr 139, poz. 993 ze zm.). Zgodnie z jego treścią organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalił się pogląd, że przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego w rozumieniu tego przepisu jest spełniona, jeżeli opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne (vide: wyrok NSA z dnia 23 kwietnia 2001 r. V S.A. 3169/00, LEX nr 50123). Celem ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych jest rejestracja danych o miejscu pobytu osób, urodzeniach, dotyczących obowiązku meldunkowego, zmianach stanu cywilnego, obywatelstwa, imion i nazwisk oraz o zgonach (art. 1 ust. 2 ustawy). Oznacza to, że zadanie organu polega m.in. na gromadzeniu informacji w zakresie danych o miejscu pobytu, a więc zbadaniu, czy dana osoba faktycznie mieszka pod wskazanym adresem. Temu zadaniu towarzyszy obowiązek meldunkowy wynikający wprost z przepisu art. 10 ust, 1 ustawy, stanowiący, że osoba, która przebywa w określonej miejscowości pod tym samym adresem dłużej niż trzy doby, jest obowiązana zameldować się na pobyt stały lub czasowy najpóźniej przed upływem czwartej doby, licząc od dnia przybycia.
Jak wynika z akt postępowania administracyjnego w stosunku do skarżącego została wykonana eksmisja komornicza z przedmiotowego lokalu w dniu [...], co znajduje potwierdzenie w protokole z czynności komorniczych przeprowadzonych przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym dla W. Sporny lokal mieszkalny był otwarty, opróżniony z osób i rzeczy. Komornik sądowy jest organem egzekucyjnym powołanym do wykonania tytułu wykonawczego wystawionego przez sąd powszechny. Jak stanowi art. 759 § 1 kpc czynności egzekucyjne są wykonywane przez komorników z wyjątkiem czynności zastrzeżonych dla sądów. Dalej zgodnie z art. 776 kpc podstawą egzekucji jest tytuł wykonawczy, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Takim tytułem wykonawczym w niniejszej sprawie był prawomocny wyrok Sądu Rejonowego dla W. z dnia [...], sygn. akt [...], orzekający eksmisję skarżącego ze spornego lokalu.
W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest pogląd, że przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego w rozumieniu tego przepisu jest spełniona, gdy opuszczenie to miało charakter trwały i jest dobrowolne. Rezygnacja z przebywania w określonym lokalu może nastąpić w sposób wyraźny, bądź dorozumiany - przez zachowanie, które nie wyraża woli stałego przebywania w miejscu, w którym dotychczas koncentrowały się sprawy życiowe danej osoby (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 15.6.2010 r., II OSK 1060/09). Podkreśla się, że wykonanie orzeczenia o eksmisji stwarza przesłanki do wymeldowania osoby z lokalu. Na równi z opuszczeniem lokalu w rozumieniu omawianego przepisu należy traktować wykonanie przez komornika sądowego w drodze postępowania egzekucyjnego prawomocnego orzeczenia sądowego nakazującego eksmisję danej osoby z lokalu ( por. wyrok NSA z dnia 7kwietnia, sygn. akt II OSK 788/08, Lex nr 498351, wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 7 marca 1997 r., sygn. akt II SA/Wr 519/96, wyrok NSA z dnia 27 listopada 2013 r., sygn. akt II OSK 1507/12 cbosa). Wykonania prawomocnego wyroku sądu powszechnego orzekającego eksmisję nie można uznawać za działanie nielegalne (wyrok NSA z dnia 6 października 2005 r., sygn. akt II OSK 65/05, cbosa). Orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, ale również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej, a w przypadkach przewidzianych w ustawie także inne osoby (art. 365 § 1 kpc). Nie można, wbrew orzeczeniu sądowemu zaopatrzonemu w klauzulę wykonalności, podważać rozstrzygnięcia nakazującego opuszczenie lokalu, a w przypadku wykonania eksmisji na drodze postępowania egzekucyjnego twierdzić, że opuszczenie w tej sytuacji miejsca pobytu jako nie mające charakteru dobrowolnego, nie jest opuszczeniem lokalu w znaczeniu wynikającym z art. 15 ust. 2 ustawy. Podkreślenia wymaga, że istotą postępowania w sprawie o wymeldowanie osoby z lokalu jest zapewnienie zgodności zapisów w ewidencji ludności z rzeczywistym miejscem pobytu danej osoby. Jeśli zatem osoba nie przebywa w dotychczasowym miejscu pobytu, a opuszczenie miało charakter dobrowolny lub wynikało z czynności właściwego organu mającego swe oparcie w prawie, stwarza to podstawę do orzeczenia o wymeldowaniu tej osoby ( por. wyrok NSA z dnia 8 stycznia 2010 r., sygn. akt II OSK 195/09, cbosa). Wobec powyższego, argumenty wskazujące na nieprawidłowości przeprowadzenia egzekucji komorniczej nie mogły mieć wpływu na wynik sprawy. Odnosząc się do prośby skarżącego o pomoc w uzyskaniu lokalu socjalnego, wyjaśnić należy za organem odwoławczym, że z takim wnioskiem należy zwrócić się do właściwego organu gminy.
Mając powyższe na względzie Sąd na podstawie art 151 p.p.s.a. skargę oddalił. Na podstawie art. 250 p.p.s.a. orzekł o przyznaniu wynagrodzenia dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło