IV SA/Wa 1886/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Małaszewska – Litwiniec (spr.) na posiedzeniu niejawnym w dniu 11 kwietnia 2018 r. sprawy ze skargi M. M. na decyzję Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia [...] maja 2017 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia odszkodowania postanawia odrzucić skargę. M. M., reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia [...] maja 2017 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia odszkodowania. W wykonaniu zarządzenia Przewodniczącej Wydziału z 29 sierpnia 2017 r., w piśmie z 28 lutego 2017 r. strona skarżąca została wezwana do uiszczenia wpis sądowego od skargi w kwocie 2896 (dwa tysiące osiemset dziewięćdziesiąt sześć) złotych, stosownie do § 1 pkt 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu sądowym przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.) – w terminie 7 dni od daty doręczenia zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu, pod rygorem odrzucenia skargi. W odpowiedzi na powyższe wezwanie pełnomocnik strony skarżącej wystąpił z wnioskiem o przyznanie M. M. prawa pomocy w zakresie całkowitym. Postanowieniem z 5 grudnia 2017 r., sygn. akt IV SA/Wa 1886/17, referendarz sądowy odmówił stronie skarżącej przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Przesyłka sądowa zawierająca odpis postanowienia z 5 grudnia 2017 r. wraz z uzasadnieniem została prawidłowo doręczona pełnomocnikowi strony skarżącej w dniu 2 stycznia 2018 r. (k. 53). Postanowienie nie zostało zaskarżone. W związku z uprawomocnieniem się postanowienia z 5 grudnia 2017 r., w wykonaniu zarządzenia Przewodniczącej Wydziału z 2 lutego 2018 r., w piśmie z 5 lutego 2018 r. wezwano stronę skarżącą do wykonania prawomocnego zarządzenia do uiszczenia wpisu sądowego z 29 sierpnia 2017 r. – w terminie 7 dni, pod rygorem odrzucenia skargi. Jednocześnie poinformowano stronę skarżącą, że niniejsze zarządzenie jest niezaskarżalne. Przesyłka sądowa zawierająca wezwanie z 5 lutego 2018 r. została prawidłowo doręczona pełnomocnikowi strony skarżącej w dniu 26 lutego 2018 r. (k. 57). W odpowiedzi na powyższe wezwanie pełnomocnik strony skarżącej ponownie wystąpił z wniosek o przyznanie prawa pomocy na rzecz M. M. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skargę należało odrzucić. Badanie merytorycznej zasadności skargi w postępowaniu przed sądem administracyjnym każdorazowo poprzedza analiza wymogów jej dopuszczalności. Postępowanie sądowoadministracyjne może się bowiem toczyć wyłącznie na skutek prawnie dopuszczalnej oraz skutecznie wniesionej skargi. Stosownie do przepisu art. 230 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r., poz. 1369), powoływana dalej jako "p.p.s.a.", od pism wszczynających postępowanie przed sądami administracyjnymi w danej instancji pobiera się wpis stosunkowy lub stały. Zgodnie zaś z art. 220 § 1 p.p.s.a. Sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona należna opłata. W tym przypadku, z zastrzeżeniem § 2 i 3, przewodniczący wzywa wnoszącego pismo, aby pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania uiścił opłatę w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania. Przy czym skarga, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania, od których – mimo wezwania – nie został uiszczony należny wpis, podlegają odrzuceniu przez sąd (art. 220 § 3 p.p.s.a.). Jak wynika z analizy akt sprawy, w piśmie z 5 lutego 2018 r. wezwano stronę skarżącą do wykonania prawomocnego zarządzenia z 29 sierpnia 2017 r. o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego – w terminie 7 dni, pod rygorem odrzucenia skargi. Przesyłka sądowa zawierająca wezwanie z 5 lutego 2018 r. została prawidłowo doręczona pełnomocnikowi strony skarżącej w dniu 26 lutego 2018 r. (k. 57). Po sprawdzeniu w rejestrze opłat sądowych ustalono, że do dnia 5 marca 2018 r. nie została uiszczona kwota należna z tytułu wpisu sądowego. Z powyższego bezsprzecznie wynika zatem, że termin do uiszczenia wpisu sądowego od skargi bezskutecznie upłynął. Skutkiem uchybienia terminowi jest zatem – stosownie do treści art. 220 § 1 i § 3 p.p.s.a. – odrzucenie skargi oraz bezskuteczność czynności strony w postępowaniu sądowym. Odrzucenie skargi przez sąd administracyjny jest jednocześnie równoznaczne z odmową wydania merytorycznego rozstrzygnięcia w sprawie. Na marginesie poczynionych rozważań należy wyraźnie podkreślić, że dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy pozostaje bez znaczenia złożony przez pełnomocnika strony skarżącej w piśmie z 5 marca 2018 r. (k. 58) wniosek o przyznanie prawa pomocy. W orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się bowiem, że jeżeli strona po doręczeniu jej prawomocnego wezwania do uiszczenia wpis sądowego, a przed upływem siedmiodniowego terminu do zapłacenia należnych kosztów postępowania, wystąpi do sądu z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy wówczas, złożenie wniosku nie przerywa biegu do uiszczenia wpisu oraz nie chroni przed skutkami niezastosowania się do treści wezwania we wskazanym przez sąd administracyjny terminie. Ponadto skoro wezwanie do uiszczenia wpisu nastąpiło w wyniku wykonania prawomocnego zarządzenia, złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy nie może dotyczyć tej konkretnej opłaty. Ewentualne uwzględnienie wniosku o przyznanie prawa pomocy ma znaczenie bowiem w toku dalej prowadzonego postępowania w konkretnej sprawie. Nie ulega wątpliwości, że postanowienie o przyznaniu prawa pomocy ma charakter konstytutywny i wywołuje skutki ex nunc, tzn. od daty wniesienia wniosku i nie działa ono z mocą wsteczną (por. postanowienie NSA z 1 lutego 2011 r., sygn. akt II FSK 2664/10), lecz obejmuje swoim zakresem wszelkie przyszłe i potencjalne koszty sądowe, w tym również te opłaty sądowe, które mogą być następstwem zmian w obowiązującym prawodawstwie. Nie obejmuje natomiast kosztów, które strona miała obowiązek uiścić przed jego złożeniem (por. postanowienia NSA z 2 czerwca 2011 r., sygn. akt I GSK 801/11; z 15 czerwca 2011 r., sygn. akt II FZ 194/11). Zauważyć wypada, że jeżeli po prawomocnym wezwaniu do uiszczenia wpisu strona mogłaby składać wniosek o przyznanie prawa pomocy również w odniesieniu do wymagalnej opłaty, kwestia tej konkretnej opłaty mogłaby nigdy nie zostać rozstrzygnięta, skoro po każdym prawomocnym rozstrzygnięciu stwierdzającym konieczność jej uiszczenia można byłoby składać kolejny wniosek w tym przedmiocie. Odmienne działanie sądu administracyjnego mogłoby doprowadzić do uniemożliwienia prowadzenia postępowania wskutek rozpoznawania kolejnych wniosków strony o przyznanie prawa pomocy, skutkując nieuzasadnionym wydłużeniem postępowania, czy nawet skutecznie uniemożliwić merytoryczne rozpoznanie sprawy (por. postanowienie NSA z 22 lipca 2010 r., sygn. akt II FSK 1349/10; z 19 lutego 2010 r., sygn. akt II FSK 621/09). W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 220 § 3 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.