IV SA/Wa 1969/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Agnieszka Wójcik, Sędziowie sędzia WSA Alina Balicka (spr.), sędzia WSA Agnieszka Łąpieś-Rosińska, Protokolant ref. staż. Piotr Czyżewski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 lutego 2014 r. sprawy ze skargi M. M. na postanowienie Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia [...] czerwca 2013 r. znak [...] w przedmiocie sprostowania oczywistej omyłki 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz utrzymane nim w mocy postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2013 r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku. M. M. wniósł do Sądu skargę na postanowienie Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia [...] czerwca 2013 r., wydane na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 i art. 113 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego, utrzymujące w mocy postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2013 r. w przedmiocie sprostowania oczywistej omyłki w postanowieniu z dnia [...] marca 2013 r. Zaskarżone postanowienie zapadło w następującym stanie sprawy. Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] marca 2013 r. stwierdził zasadność zażalenia M. M., złożonego w trybie art. 37 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego, dalej "k.p.a." na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezydenta P. w sprawie o zameldowanie M. M., K. M. oraz małoletniej K. M. na pobyt czasowy w nieruchomości położonej przy ulicy [...] w P. Pismem z dnia 22 marca 2013 r., doprecyzowanym pismem z dnia 22 kwietnia 2013 r. M. M. wskazał, że postanowienie z dnia [...] marca 2013 r. nie zawiera pełnych danych osobowych stron postępowania oraz zmieniono imiona stron postępowania. Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2013 r. Wojewoda [...], na podstawie art. 113 § 1 k.p.a. w związku z art. 126 k.p.a. postanowił sprostować oczywistą omyłkę w postanowieniu z dnia [...] marca 2013 r. w ten sposób, że w miejsce "Pana M. M., Pani K. M. oraz małoletniej K. M." wpisano "Pana A. M., Pani K. M. oraz małoletniej L. M." a w pozostałym zakresie odmówił sprostowania postanowienia. Na skutek zażalenia M. M. - Minister Spraw Wewnętrznych postanowieniem z dnia [...] czerwca 2013 r. utrzymał w mocy postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2013 r. W uzasadnieniu postanowienia Minister Spraw Wewnętrznych zgodził się z Wojewodą [...], że błędnie wpisane w postanowieniu z dnia [...] marca 2013 r. dane stron postępowania mają charakter oczywistej omyłki. Wynika to z porównania akt sprawy z uzasadnieniem przywołanego postanowienia. Dalej organ odwoławczy podzielił stanowisko Wojewody [...], że wskazanie w rozstrzygnięciu organu pierwszego imienia i pełnego nazwiska osoby fizycznej pozwala na jednoznaczną identyfikację strony. Nie można tym samym żądać w tym zakresie sprostowania oczywistej omyłki pisarskiej. Skargę do Sądu na postanowienie Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia [...] czerwca 2013 r. wywiódł M. M. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i domaga się uzupełnienia postanowienia z dnia [...] marca 2013 r. przez organ pierwszej lub drugiej instancji. W ocenie skarżącego organy dopuściły się czynu zagrożonego karą z art. 231 § 1 w związku z art. 271 ustawy Kodeks karny. Minister Spraw Wewnętrznych w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi w art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, ze zm.), dalej "p.p.s.a." sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Zgodnie zaś z art. 134 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji publicznej ma stwierdzić, że doszło nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.) lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Oznacza to, że Sąd bada czy zaskarżony akt zgodny jest z przepisami prawa – materialnego lub procesowego, a nie czy przemawiają za tym względy słuszności. Skarga jest uzasadniona, aczkolwiek z przyczyn, które Sąd wziął pod rozwagę z urzędu. Przedmiotem zaskarżenia jest postanowienie Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia [...] czerwca 2013 r. utrzymujące w mocy postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2013 r. w przedmiocie sprostowania oczywistej omyłki w postanowieniu Wojewody [...] z dnia [...] marca 2013 r. Podstawą wydania zaskarżonych rozstrzygnięć był przepis art. 113 k.p.a., który w myśl art.126 k.p.a stosuje się odpowiednio do postanowień. Zgodnie z treścią art.113 § 1 k.p.a. organ administracji może z urzędu lub na żądanie strony prostować w drodze postanowienia błędy pisarskie i rachunkowe oraz inne oczywiste omyłki w wydanych przez ten organ decyzjach. Wprowadzone w powołanym przepisie pojęcia "błędów pisarskich i rachunkowych" oraz innych "oczywistych pomyłek", nie mają swojej ustawowej definicji. W związku z tym, stosując ten przepis, należy mieć na uwadze potoczne znaczenie tych pojęć, a więc takie, jakie jest stosowane w życiu codziennym (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 marca 1998 r. sygn. akt SA/Lu 1091/96, niepubl.), jak również znaczenie nadane przez doktrynę i orzecznictwo. W literaturze prawniczej powszechnie wykorzystuje się określenie tych pojęć zaproponowane przez Najwyższy Trybunał Administracyjny w wyroku z dnia 13 stycznia 1932 r., L. Rej. 8534/30. Zgodnie z powyższym wyrokiem, cytowanym przez J. Pokrzywnickiego w "Postępowanie administracyjne. Komentarz – Podręcznik, Warszawa 1948" s. 40-41, błąd pisarski to "widoczne wbrew zamierzeniu władzy niewłaściwe użycie wyrazu, widocznie mylna pisownia albo widoczne niezamierzone opuszczenie jednego lub więcej wyrazów itp.". Z kolei błąd rachunkowy oznacza "omyłkę w wykonaniu działania matematycznego, np. dodawania lub dzielenia", a inna oczywista omyłka to "co do istoty swojej stojące na równi z błędami pisarskimi lub rachunkowymi, a zatem tylko omyłki polegające na tym, że w decyzji wyrażono coś, co widocznie jest niezgodne z myślą wyrażoną niedwuznacznie przez władzę, a zostało wypowiedziane tylko przez przeoczenie, niewłaściwy dobór słów itp.". Zaproponowane przez NTA propozycje ujmowania tych pojęć nie odbiegają od współczesnego ich rozumienia i są akceptowane m.in. przez J. Borkowskiego w: B. Adamiak, J. Borkowski "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz" C. H. Beck 2011 s. 454-455 oraz Cz. Martysza w: G. Łaszczyca, Cz. Martysz, A. Matan "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz" Wolters Kluwer 2010 t. II s. 113. Podobne poglądy reprezentowane są w orzecznictwie, gdzie przyjmuje się, że sprostowaniu w trybie art. 113 § 1 k.p.a. nie mogą podlegać błędy i omyłki istotne, których dopuszczono się w stosowaniu prawa, ocenie stanu faktycznego i jego kwalifikacji prawnej oraz ustaleniu konsekwencji prawnych zastosowania określonej normy prawnej. (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 1 lipca 1999 r. sygn. akt IV SA 1067/97, niepubl.; z dnia 11 sierpnia 1999 r. sygn. akt II SA 1072/99, niepubl.; z dnia 20 lutego 2001 r. sygn. akt IV SA 2746/98, ONSA 2002, nr 2, poz. 77 oraz z dnia 4 kwietnia 2007 r. sygn. akt II OSK 581/06, z dnia 24 września 2009 r. sygn. akt II OSK 1439/08, z dnia 10 kwietnia 2013 r. sygn. akt I OSK 579/13, te orzeczenia i orzeczenia powołane poniżej dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Sprostowanie nie może prowadzić do merytorycznej zmiany decyzji, stąd podstawą klasyfikacji wadliwości aktu administracyjnego jest wpływ wad na treść aktu. Wadliwość istotna musi spowodować uchylenie decyzji w trybie środków zaskarżenia (zwyczajnych i nadzwyczajnych), natomiast usunięcie wad nieistotnych następuje w trybie rektyfikacji decyzji, który ze względu na rodzaj wadliwości decyzji, nie może doprowadzić do wyeliminowania decyzji z obrotu prawnego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 września 2011 r. sygn. akt I OSK 1451/10). Jednocześnie podkreślić należy, że istotną cechą błędu lub innej omyłki jest jego oczywistość. Oczywistość ta powinna wynikać bądź z natury samego błędu, bądź z porównania rozstrzygnięcia z uzasadnieniem, z treścią wniosku czy innymi dokumentami zawartymi w aktach sprawy. Pojęcie "innej oczywistej omyłki" z art. 113 k.p.a. powinno być rozumiane ściśle, w sposób zawężający (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 listopada 2009 r. sygn. II SA/Wa 1032/09 oraz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 lipca 2010 r. sygn. akt I OSK 323/10). Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy Sąd uznał, iż błędne oznaczenie stron postępowania w sprawie rozpatrzenia zażalenia na przewlekle prowadzone postępowanie o zameldowanie, poprzez niewłaściwe wskazanie ich imion w komparycji postanowienia Wojewody [...] z dnia [...] marca 2013 r. nie może podlegać sprostowaniu w trybie art. 113 § 1 k.p.a. Zarówno w sentencji postanowienia z dnia [...] marca 2013 r., jak i w uzasadnieniu Wojewoda [...] wskazał, że postępowanie o zameldowanie dotyczy: M. M., K. M. i małoletniej K. M. W ocenie Sądu zaistniała omyłka miała charakter istotnego błędu. Oznaczenie stron postępowania jest takim elementem rozstrzygnięcia, który konkretyzuje podmioty dopuszczone do podejmowania określonych działań wynikających z przepisów prawa w ramach prowadzonego postępowania. Zmiana oznaczenia stron postępowania jest zmianą adresata praw i obowiązków wynikających z takiego orzeczenia. Nie sposób przyznać racji organom orzekającym w niniejszej sprawie, że oczywistość omyłki w imionach stron postępowania, którą można stwierdzić porównując treść postanowienia z aktami sprawy, przemawia za dokonaniem sprostowania w trybie art. 113 § 1 k.pa. Na marginesie należy wskazać, że postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] marca 2013 r. wydane zostało w trybie art. 37 k.p.a. na skutek zażalenia M. M. na przewlekłe postępowanie przez Prezydenta Miasta P. w sprawie zameldowania M. M., K. M. i małoletniej K. M. na pobyt czasowy w nieruchomości położonej przy ulicy [...] w P. Zażalenie złożone w powyższym trybie skutkuje wszczęciem postępowania incydentalnego (wpadkowego). Uruchamia bowiem działanie nadzorcze organu wyższego stopnia nad organem właściwym prowadzącym postępowanie główne w zakresie załatwienia sprawy w terminach określonych w k.p.a. i przepisach szczególnych, jak również jest warunkiem formalnym wniesienia skargi do sądu administracyjnego na przewlekłe prowadzenie postępowania przez ten organ. Wydanie bądź nie rozstrzygnięcia przez organ wyższego stopnia w powyższym trybie, zasadniczo nie pociąga za sobą negatywnych konsekwencji dla żalącego, w szczególności nie pozbawia go środków prawnych dochodzenia swoich praw przed sądem. Błędne wskazanie stron postępowania, którego dotyczy zarzut przewlekłości należy potraktować tak, jakby organ zażalenia, złożonego w trybie art. 37 k.p.a., nie rozpoznał. Organ pierwszej instancji ponownie rozpoznając wniosek M. M. weźmie pod uwagę powyższy wywód Sądu, w szczególności oceni czy ziściły się przesłanki wszczęcia postępowania w sprawie sprostowania postanowienia. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c oraz art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak w sentencji wyroku.