IV SA/Wa 1990/17
WyrokWSA w Warszawie2017-11-03
Skład orzekający: Małgorzata Małaszewska-Litwiniec, Kaja Angerman, Alina Balicka
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej prawidłowo odmówił wydania polskiego dokumentu podróży dla cudzoziemca, jeśli cudzoziemiec nie wykazał w sposób udokumentowany, że nie ma możliwości uzyskania dokumentu podróży od władz kraju pochodzenia, pomimo posiadania zezwolenia na pobyt stały?Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że organy administracji prawidłowo odmówiły wydania polskiego dokumentu podróży dla cudzoziemca. Kluczowe było niespełnienie przez skarżącą przesłanki udokumentowania niemożności uzyskania dokumentu podróży od kraju pochodzenia, co stanowi kumulatywny wymóg określony w art. 252 ustawy o cudzoziemcach. Ciężar dowodu w tym zakresie spoczywa na wnioskodawcy, a brak przedstawienia stosownych dokumentów uniemożliwił pozytywne rozpatrzenie wniosku.Stan faktyczny
Skarżąca, posiadająca zezwolenie na pobyt stały i kartę pobytu z adnotacją "bez obywatelstwa", wniosła o wydanie polskiego dokumentu podróży, ponieważ jej dokument stracił ważność i nie mogła uzyskać nowego. Organy administracji wezwały ją do przedstawienia dokumentu potwierdzającego brak obywatelstwa lub utratę obywatelstwa kraju pochodzenia oraz niemożność uzyskania dokumentu podróży. Skarżąca nie przedstawiła wymaganych dokumentów, powołując się na wcześniejsze ustalenia o bezpaństwowości. Organy odmówiły wydania dokumentu, uznając, że skarżąca posiada obywatelstwo kraju pochodzenia i nie wykazała niemożności uzyskania dokumentu podróży.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Małaszewska-Litwiniec, Sędziowie sędzia WSA Kaja Angerman, sędzia WSA Alina Balicka (spr.), Protokolant ref. Marika Bibrowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 listopada 2017 r. sprawy ze skargi M. G. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] czerwca 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania polskiego dokumentu podróży oddala skargę
Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców decyzją z dnia [...] czerwca 2017 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...]z dnia [...] października 2016 r. nr [...]orzekającą o odmowie wydania polskiego dokumentu podróży obywatelce [...], M. G., urodzonej [...] lipca 1968 r. w m. [...].
Powyższe rozstrzygnięcie oparte zostało na następujących ustaleniach faktycznych i ocenach prawnych.
W dniu [...]sierpnia 2016 r. skarżąca wystąpiła do Wojewody [...] z wnioskiem o wydanie polskiego dokumentu podróży dla cudzoziemca, wskazując we wniosku, że jest bez obywatelstwa oraz że ubiega się o wydanie tego dokumentu z uwagi na upływ terminu ważności własnego dokumentu podróży i brak możliwości otrzymania nowego dokumentu podróży. Do wniosku dołączono kopię karty pobytu cudzoziemki z terminem ważności do dnia [...]maja 2018 r. wydaną jej z uwagi na posiadane przez nią zezwolenie na pobyt stały, w której wskazano obywatelstwo "bez obywatelstwa", kopię decyzji Wojewody [...]z dnia [...]grudnia 1996 r. o nr [...]orzekającą o udzieleniu zezwolenia na pobyt stały oraz zaświadczenie o zameldowaniu na pobyt stały.
W dniu [...]sierpnia 2016 r. Wojewoda [...]wezwał cudzoziemkę do złożenia dokumentu wydanego przez władze [...] potwierdzającego, że nigdy nie była ona obywatelką [...] lub dokumentu potwierdzającego, że utraciła ona obywatelstwo [...] oraz potwierdzającego brak możliwości uzyskania przez nią nowego dokumentu podróży z państwa pochodzenia.
W odpowiedzi na to wezwanie skarżąca w dniu [...] sierpnia 2016 r. nadesłała kopię odpisu zupełnego aktu urodzenia cudzoziemki z dnia [...] czerwca 1996 r., kopię decyzji Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 1996 r. załączoną już wcześniej przy wniosku, kopię karty pobytu [...], kopię wydanego [...] sierpnia 2009 r. dokumentu podróży nr [...] oraz fragment Dziennika Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 30 maja 2016 r. poz. 729, w którym ogłoszony został dokument wypowiedzenia przez Rzeczpospolitą Polską, w stosunkach z [...], Konwencji między Rządem Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej a Rządem Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich w sprawie zapobiegania powstawaniu przypadków podwójnego obywatelstwa, podpisanej w Warszawie dnia 31 marca 1965 r.
Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] października 2016 r. odmówił wydania cudzoziemce polskiego dokumentu podróży dla cudzoziemca, z uwagi na fakt posiadania przez nią obywatelstwa [...], zaś przyczyny dla których cudzoziemka nie posiada dokumentu podróży leżą wyłącznie po jej stronie, albowiem ma ona możliwość uzyskania w konsulacie [...] na terytorium Polski [...] dokumentu podróży.
W ustawowym terminie cudzoziemka wniosła od powyższej decyzji odwołanie do Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców.
Rozpoznając odwołanie, Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców, powołując się na przepisy mające zastosowanie w sprawie, stwierdził, że skarżąca w toku prowadzonego postępowania dowodowego, pomimo wezwania, nie przedłożyła dokumentów świadczących o niemożności uzyskania dokumentu podróży kraju pochodzenia, lecz powołuje się na okoliczności dotychczas przez nią wskazywane w trakcie prowadzonych uprzednio wobec niej postępowań, tj. że jest bezpaństwowcem.
W uzasadnieniu decyzji Szef Urzędu wyjaśnił, że w poprzednio prowadzonych postępowaniach administracyjnych ustalono, że cudzoziemka posiada obywatelstwo [...]. Fakt ten wynika przede wszystkim z ustaleń dokonanych w trakcie postępowania toczącego się z wniosku skarżącej o uznanie jej syna za obywatela polskiego oraz w sprawie udzielenia skarżącej i jej synowi zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego WE, w których zostało stwierdzone, że zarówno skarżąca, jak i jej syn W. G. są obywatelami [...], co potwierdza fakt podawania tego obywatelstwa w trakcie toczących się uprzednio wobec cudzoziemki postępowań administracyjnych. Również z pisma Ambasady Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...]sierpnia 2010 r. wynika, że W. G. jest obywatelem [...], ponieważ w czasie ogłoszenia niezależności [...] w dniu [...]sierpnia 1991 r. zamieszkiwał wraz z matką na stałe na terytorium [...]. Organ odwoławczy podkreślił, że ani Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, ani Naczelny Sąd Administracyjny nie zakwestionowały ustaleń organów administracji w zakresie obywatelstwa cudzoziemki w toku toczących się przed tymi Sądami postępowań w sprawach: V SA/Wa 2303/11, V SA/Wa 1365/12 i II OSK 40/13, II OSK 2580/12 z udziałem cudzoziemki. Zatem w przeprowadzonych postępowaniach potwierdzone zostało, że skarżąca jest obywatelką [...], co ma istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia tej sprawy, a tym samym – wbrew twierdzeniom skarżącej – nie posiada ona statusu bezpaństwowca lub osoby o nieokreślonym obywatelstwie. Skarżąca zaś nie podjęła dotychczas żadnych działań, które mogły zakwestionować fakt posiadania przez nią obywatelstwa [...]. Skarżąca nie udokumentowała faktu zrzeczenia się posiadanego przez nią obywatelstwa [...] lub jednoznacznego stwierdzenia przez władze [...] utraty obywatelstwa – pomimo wezwania jej pismem Szefa Urzędu z dnia [...]stycznia 2017 r., które pozostało bez odpowiedzi, mimo otrzymania go w dniu [...]stycznia 2017 r. – a co miałoby wpływ na faktyczną niemożność uzyskania przez skarżącą dokumentu podróży od władz kraju pochodzenia.
W ocenie Szefa Urzędu całokształt zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego i poczynione ustalenia nie dają podstaw do wydania skarżącej polskiego dokumentu podróży dla cudzoziemców wobec niespełniania przez nią jednego z warunków określonych w art. 252 ustawy o cudzoziemcach.
Skargę na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła M. G., reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie art. 252 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach polegające na błędnej interpretacji tego przepisu oraz naruszenie przepisów proceduralnych regulujących załatwianie spraw administracyjnych, w szczególności art. 7 kpa.
W uzasadnieniu skargi pełnomocnik podniósł, że postępowanie w sprawie toczyło się pod rządami nowej ustawy o cudzoziemcach, co oznacza zmianę stanu prawnego wykluczającego kierowanie się poprzednimi orzeczeniami o treści niekorzystnej dla wnioskodawcy oraz przepisami ustawy, która utraciła moc. Uporczywe przypisywanie wnioskodawcy obywatelstwa [...] nie znajduje żadnego prawnego wyjaśnienia. Pełnomocnik podał, że we wcześniejszych dokumentach wystawionych przez władze polskie, tj. w karcie pobytu jest informacja o bezpaństwowości wnioskodawcy i dokument ten nigdy nie został zakwestionowany pod względem prawdziwości. Organy administracji prowadzące postępowanie powinny w sposób rzetelny i dokładny wyjaśnić lub zweryfikować we właściwym odrębnym postępowaniu kwestię obywatelstwa, jeżeli w ich ocenie ta kwestia ma znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy wydania dokumentu podróży. Powoływanie się wyłącznie na stanowisko Ambasady [...] w [...]w przedmiocie obywatelstwa nie może być miarodajne, zdaniem pełnomocnika. Ambasada [...] nie powinna zastępować organów innego państwa w kwestiach orzekania o sprawach danej materii, w tym dotyczących obywatelstwa przy uwzględnieniu odpowiednich aktów prawnych obowiązujących na [...]. Poza tym, skarżąca od ponad 20 lat mieszka w [...] i z [...]nie ma żadnych więzi ekonomicznych ani socjalnych.
Podnosząc powyższe zarzuty pełnomocnik skarżącej wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania.
W odpowiedzi na skargę Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji oraz obszernie i szczegółowo odniósł się do zarzutów skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1066 z późn. zm.) i art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 z późn. zm.) sprowadzają się do kontroli zaskarżonych aktów administracyjnych pod względem ich zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego.
Sąd, badając legalność zaskarżonej decyzji w oparciu o wyżej powołane przepisy i w granicach sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi – stosownie do art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – stwierdził, że skarga jest bezzasadna. W ocenie Sądu zaskarżona decyzja stanowi po pierwsze rezultat prawidłowych ustaleń faktycznych związanych bezpośrednio z okolicznościami istotnymi z punktu widzenia prawa materialnego, po drugie przy jej wydaniu nie został naruszony jakikolwiek przepis prawa procesowego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, po trzecie – decyzja ta jest rezultatem prawidłowego zastosowania przepisów prawa materialnego, i w końcu po czwarte – organ przeprowadził prawidłową wykładnię zastosowanych przepisów prawa materialnego.
Podstawę materialną rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz. U. z 2016 r. poz. 1990 z późn. zm.). Systematyka działu VII tej ustawy (art. 226-287) zawiera kompleksową regulację materiolnoprawną dotyczącą dokumentów wydawanych cudzoziemcom na podstawie przepisów wymienionej ustawy. W art. 226 powołanej ustawy wskazano, że cudzoziemcowi mogą być wydane następujące dokumenty: karta pobytu, polski dokument podróży dla cudzoziemca, polski dokument tożsamości cudzoziemca, tymczasowy polski dokument podróży dla cudzoziemca, dokument potwierdzający posiadanie zgody na pobyt tolerowany o nazwie "zgoda na pobyt tolerowany".
Skarżąca zwróciła się do Wojewody [...] z wnioskiem o wydanie polskiego dokumenty podróży dla cudzoziemca, tj. o wydanie dokumentu wskazanego w art. 226 pkt 2 ustawy o cudzoziemcach. Szczegółowa regulacja w zakresie wydania tego dokumentu znajduje się w art. 252 ustawy o cudzoziemcach. Zgodnie z art. 252 tej ustawy polski dokument podróży dla cudzoziemca wydaje się cudzoziemcowi, który utracił swój dokument podróży albo którego dokument podróży uległ zniszczeniu bądź utracił ważność, a nie jest możliwe otrzymanie przez cudzoziemca nowego dokumentu podróży, gdy cudzoziemcowi udzielono:
1) zezwolenia na pobyt stały;
2) zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE;
3) ochrony uzupełniającej;
4) zgody na pobyt ze względów humanitarnych.
Wykładając ten przepis należy wskazać, że wszystkie wskazane w nim przesłanki muszą być spełnione łącznie. Zasadnie organ uznał, że aby móc zastosować przepis art. 252 ustawy o cudzoziemcach konieczne jest ustalenie, że wnioskodawca posiada jeden z tytułów pobytowych określonych w tym przepisie w punktach 1-4, aktualnie nie posiada dokumentu podróży wydanego przez organ władzy publicznej kraju pochodzenia, albowiem nastąpiło jedno z następujących zdarzeń: utrata albo zniszczenie dokumentu podróży bądź utrata ważności, jak również, że wnioskodawca nie ma (trwale i z przyczyn od siebie niezależnych) możliwości otrzymania nowego dokumentu podróży od organów władzy publicznej w kraju pochodzenia. Należy wskazać, że w przypadku niespełnienia przez cudzoziemca jednego z kumulatywnych wymogów składających się na podstawę wydania dokumentu podróży dla cudzoziemca, hipoteza normy prawnej dekodowanej z art. 252 ustawy nie zostanie spełniona. Jednocześnie, stosownie do art. 231 ust. 2 pkt 2 ustawy o cudzoziemcach, cudzoziemiec, składając wniosek, o którym mowa w ust. 1, przedstawia ważny dokument podróży i dołącza do wniosku dokumenty niezbędne do potwierdzenia danych i okoliczności podanych we wniosku. W szczególnie uzasadnionym przypadku, gdy cudzoziemiec nie posiada lub nie ma możliwości uzyskania dokumentu podróży, zamiast ważnego dokumentu podróży dopuszcza się przedstawienie innego dokumentu potwierdzającego tożsamość cudzoziemca, o czym stanowi art. 231 ust. 3 tej ustawy.
W ocenie Sądu wykładnia przyjęta w zaskarżonej decyzji jest prawidłowa.
Przedstawienie ważnego dokumentu podróży przez cudzoziemca przy złożeniu wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy stanowi wymóg formalny, którego niespełnienie uniemożliwia skuteczne wszczęcie postępowania administracyjnego w tym przedmiocie. Przedstawienie ważnego dokumentu podróży służy zweryfikowaniu tożsamości cudzoziemca. Wprawdzie ustawodawca przewidział, że cudzoziemiec może przedstawić inny dokument potwierdzający jego tożsamość, ale obwarował to warunkami. Musi to być szczególnie uzasadniony przypadek, że cudzoziemiec nie posiada ważnego dokumentu podróży i jednocześnie nie ma możliwości jego uzyskania. Ciężar spełnienia tych wymagań spoczywa po stronie cudzoziemca. Niekwestionowanym przez stronę postępowania faktem jest, że skarżąca nie posiada ważnego dokumentu podróży. Jednakże nie wykazała, że nie ma możliwości uzyskania ważnego dokumentu podróży i że jest to przypadek szczególnie uzasadniony. W toku postępowania skarżąca nie wykazała, że obiektywnie nie ma możliwości uzyskania dokumentu podróży. Nie przedstawiła tak jak żądały tego organy orzekające w sprawie w pismach z dnia 19 sierpnia 2016 r. i z dnia 12 stycznia 2017 r., stosownego zaświadczenia z placówki dyplomatycznej kraju pochodzenia o braku możliwości otrzymania dokumentu podróży. Brak spełnienia powyższego warunku nie uprawniał skarżącej do przedstawienia innego dokumentu potwierdzającego jej tożsamość, gdyż nie wykazała, że jej przypadek jest szczególnym przypadkiem. Praktyka wystąpienia do placówki dyplomatycznej w celu otrzymania zaświadczenia o braku możliwości otrzymania dokumentu podróży i formułowania w tym zakresie wezwania przez organ została zaakceptowana w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. np. wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 listopada 2016 r., sygn. akt IV SAB/Wa 352/16 i z dnia 26 marca 2014 r., sygn. akt IV SA/Wa 2940/13 – dostępne na stronie internetowej orzeczeń sądów administracyjnych: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 4 lipca 2012 r., sygn. akt II OSK 283/12 (dostępnym na wyżej wskazanej stronie internetowej) stwierdził, że skoro wolą ustawodawcy było, aby cudzoziemcy zawsze przedstawiali ważne dokumenty podróży, a jedynie w uzasadnionych przypadkach niemożności ich uzyskania przewidziano wyjątek od tej zasady, czyli możliwość przedstawienia innego dokumentu potwierdzającego jego tożsamość, to słusznie organ wezwał do przedłożenia zaświadczenia z ambasady o braku możliwości uzyskania takiego dokumentu. Dalej NSA wyjaśnił, że cudzoziemiec chcący skorzystać z powyższego wyjątku powinien wykazać próbę uzyskania dokumentu podróży i jej bezskuteczność niezależną od niego. Nie można przy tym podzielić stanowiska, że organy powinny samodzielnie badać i dążyć do wyjaśnienia, czy cudzoziemiec ma możliwość uzyskania dokumentu podróży czy też nie. Ciężar spełnienia wymagań spoczywa na wnioskodawcy (również art. 25 ust. 2 Dyrektywy Rady 2004/83/WE z dnia 29 kwietnia 2004 r. wyraźnie uzależnia wydanie dokumentu podróży od wykazania, że uzyskanie przez cudzoziemca nowego dokumentu podróży nie jest możliwe). Nadto w literaturze przyjmuje się, że niemożliwość uzyskania ważnego dokumentu podróży musi mieć charakter trwały i niezależny od cudzoziemca, na którym ciąży ciężar wykazania, że sytuacja taka ma miejsce (J. Chlebny red., Prawo o cudzoziemcach, Warszawa 2006, s. 173). Pogląd ten mimo zmiany przepisów nie utracił aktualności. Sąd podziela słuszność tej praktyki uznając, że jest ona umotywowana potrzebą zobiektywizowania i zweryfikowania twierdzenia o niemożności uzyskania przez cudzoziemca dokumentu podróży w kraju pochodzenia.
Przepis art. 252 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach jest wzorowany na uprzednio obowiązującym przepisie art. 73 ust. 3 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o cudzoziemcach, który utracił moc obowiązującą z dniem 1 maja 2014 r. w związku z wejściem w życie obecnie obowiązującej ustawy o cudzoziemcach. Dlatego też w ocenie Sądu aktualność zachowują poglądy wyrażone w orzecznictwie sądowym oraz w piśmiennictwie, które to zostały sformułowane w odniesieniu do tego nieobowiązującego już przepisu prawa materialnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 7 maja 2015 r., sygn. akt IV SA/Wa 2248/14 (dostępnym na wskazanej wyżej stronie internetowej orzeczeń sądów administracyjnych), przywołując powyższe zapatrywanie odnośnie ciężaru dowodu potwierdził jego aktualność w odniesieniu do art. 252 ustawy o cudzoziemcach z 2013 r. "Jak przyjmuje się w orzecznictwie niemożność uzyskania takiego dokumentu musi mieć charakter trwały, niezależny od cudzoziemca, przy czym ciężar dowodu, iż sytuacja taka ma miejsce spoczywa na wnioskodawcy (vide wyrok NSA z dnia 21 czerwca 2013r. sygn. akt II OSK 408/12). Przywołane orzeczenie zapadło co prawda na gruncie poprzednio obowiązującej ustawy z dnia 13 czerwca 2003r. o cudzoziemcach (Dz. U. z 2006r., Nr 234, poz. 1694 ze zm.), niemniej nieco odmienna redakcja tej normy sformułowana w obecnie obowiązującym akcie prawnym, co do istotnych znamion, jest tożsama. Z tego względu orzecznictwo i poglądy doktryny wypracowane na potrzeby poprzednio obowiązującego aktu znajdą zastosowanie także przy wykładaniu art. 252 ustawy z 12 grudnia 2013r. o cudzoziemcach.". Przepis art. 252 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach stanowi w istocie odpowiednik regulacji uprzednio obowiązującego art. 73 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o cudzoziemcach, a zatem dokonując jego wykładni należy odwoływać się do dorobku orzecznictwa i doktryny wypracowanych w poprzednio obowiązującym stanie prawnym. Podzielając w pełni powyższe stanowisko należy zwrócić uwagę, że również art. 78 ust. 2 ustawy o cudzoziemcach uprzednio obowiązującej ma swój odpowiednik w ustawie obecnie obowiązującej o cudzoziemcach – art. 231 ust. 2. Tym samym nie zasługuje na uwzględnienie argument pełnomocnika skarżącej, że "postępowanie w przedmiotowej sprawie toczyło się pod rządami nowej ustawy o cudzoziemcach, co oznacza zmianę stanu prawnego wykluczającego kierowanie się poprzednimi orzeczeniami o treści niekorzystnej dla wnioskodawcy oraz przepisami ustawy, która utraciła moc". W toku obecnie prowadzonego postępowania administracyjnego jak najbardziej było dopuszczalne odwoływanie się do ustaleń dokonanych w toku wcześniej prowadzonych postępowań względem skarżącej, jak też ocena prawna dotycząca wykładni art. 73 ustawy o cudzoziemcach z 2003 r. mogła stanowić wskazówkę interpretacyjną przy dokonywaniu wykładni art. 252 ustawy o cudzoziemcach z 2013 r.
Podobnie argument, że skarżąca uzyskała już uprzednio kartę pobytu wystawioną przez wadze polskie, z wpisem, że jest ona bez obywatelstwa, więc odmowa wydania jej polskiego dokumentu podróży jest bezpodstawna, uznać należy za niezasadny. Wyjaśnić bowiem należy, że uprzednie rozstrzygnięcie pozytywne nie może wiązać organów do wydania dokumentu podróży, w sytuacji gdy brak jest przesłanek do wydania takiego dokumentu (zob. J. Chlebny red., Ustawa o cudzoziemcach. Komentarz, Warszawa 2015, s. 632 oraz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 czerwca 2013 r., sygn. akt II OSK 408/12, dostępny na wskazanej wyżej stronie internetowej). Brak dokumentu podróży nie skutkuje brakiem uprawnienia skarżącej do przebywania w Polsce. Brak taki uniemożliwia wprawdzie odbywanie podróży zagranicznych, nie wpływa jednak na możliwość pobytu w Polsce. Należy także zaznaczyć, że na mocy art. 254 ustawy o cudzoziemcach nawet wydanie cudzoziemcowi polskiego dokumentu podróży nie zwalnia go z obowiązku podjęcia działań zmierzających do uzyskania przez niego dokumentu podróży od władz kraju jego pochodzenia. Sam dokument zaś, w świetle art. 253 ust. 2 tej ustawy, jest ważny jedynie przez okres jednego roku od dnia jego wydania, a cudzoziemiec występując o wydanie kolejnego dokumentu będzie ponownie obowiązany wykazać, że nie ma możliwości uzyskania stosownego dokumentu od władz krajowych.
W wyniku niewadliwie przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego zasadnie organy orzekające w sprawie stwierdziły fakt nieudokumentowania przez skarżącą, że faktycznie nie może ona uzyskać dokumentu podróży od władz kraju pochodzenia. Skarżąca nie uczyniła zadość wezwaniom organów. Nie wykazała, że nie może uzyskać dokumentu podróży w ambasadzie kraju pochodzenia i odmówiła podjęcia próby uzyskania takiego dokumentu. Ponadto organy administracji nie mogą rozpatrywać spraw niezależnie od dotychczasowego stanu faktycznego i ustaleń dokonanych w trakcie wcześniejszych postępowań, zakończonych prawomocnymi decyzjami, następnie utrzymanymi w mocy przez sądy administracyjne obu instancji. Fakt, że obecnie obowiązuje nowa ustawa o cudzoziemcach nie podważa prawidłowości dotychczasowych ustaleń organów orzekających w sprawie. Mając na uwadze powyższe, notoryjne dowody ustalone w poprzednich i pobocznych postępowaniach administracyjnych zasadnie Wojewoda [...] w przedmiotowej sprawie pismem z dnia 19 sierpnia 2016 r. wezwał skarżącą do przedstawienia, w terminie czternastu dni, dokumentu wydanego przez władze [...], potwierdzającego, że nigdy nie była obywatelką [...] lub dokumentu potwierdzającego, że utraciła obywatelstwo [...].
Niekwestionowaną w sprawie okolicznością jest, że powyższe wezwanie zostało doręczone skarżącej w dniu [...] sierpnia 2016 r. jednak pomimo skutecznego wezwania skarżąca nie dostarczyła wymaganego dokumentu i nie złożyła wyjaśnień istotnych w sprawie uzyskania polskiego dokumentu podróży dla cudzoziemca. Wobec powyższego zasadnie, w ocenie Sądu, doprowadziło to organ pierwszej instancji do wniosku, że skarżąca ma możliwość uzyskania [...] dokumentu podróży.
Prowadząc postępowanie odwoławcze, Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców pismem z dnia 12 stycznia 2017 r. dodatkowo wezwał skarżącą do nadesłania – w terminie czternastu dni – dokumentów potwierdzających fakt zrzeczenia się przez nią posiadanego obywatelstwa [...] lub zaświadczenia z Ambasady [...] w Polsce stwierdzającego brak możliwości uzyskania przez nią dokumentu podróży w tej placówce, jednak pomimo skutecznego doręczenia tego wezwania w dniu 23 stycznia 2017 r. skarżąca również nie nadesłała żądanych dokumentów. Skarżąca w trakcie tego postępowania nie podjęła nawet próby działań, których wynik mógłby zakwestionować te ustalenia. Nie można tym samym czynić zarzutu organowi nieprawidłowego ustalenia stanu faktycznego skoro z ustaleń jednoznacznie wynika, że skarżąca posiada obywatelstwo [...], a w toku postępowania o wydanie polskiego dokumentu podróży nie nadesłała dokumentów i nie udzieliła informacji koniecznych do pozytywnego rozpatrzenia wniosku. Niedostarczenie tych dokumentów niewątpliwie uniemożliwiło organom rozpatrzenie wniosku skarżącej zgodnie z jej żądaniem.
W ocenie Sądu rozpoznającego przedmiotową sprawę, stwierdzić należy, że wobec tego, że skarżąca nie wywiodła skutecznego zarzutu naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, nie może skutecznie kwestionować ustaleń dotyczących braku spełnienia przez nią przesłanek uzasadniających wydanie jej żądanego polskiego dokumentu podróży na podstawie art. 252 ustawy o cudzoziemcach. Skarżąca nie podważyła uznanych za prawidłowe przez Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców ustaleń faktycznych oraz dowodów, które doprowadziły organy obu instancji do wniosku, że skarżąca nie spełnia przesłanek do wydania jej polskiego dokumentu podróży.
Konsekwencją powyższych ocen jest nieuwzględnienie zarzutów skargi.
To, że strona nie zgadza się z przyjętym przez organy sposobem rozstrzygnięcia sprawy, nie oznacza, że rozstrzygnięcie zapadło w oparciu o wadliwie ustalony stan faktyczny. Zaskarżona decyzja stanowi rezultat prawidłowych ustaleń faktycznych, związanych bezpośrednio z okolicznościami relewantnymi z punktu widzenia prawa materialnego, a przy jej wydaniu nie został naruszony jakikolwiek przepis postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Nadto decyzja ta jest rezultatem prawidłowego zastosowania przepisów prawa materialnego, których organ dokonał prawidłowej wykładni.
Sąd również nie dopatrzył się w postępowaniu organów naruszenia wskazanych w skardze przepisów postępowania, tj. naruszenia treści art. 7 kpa. Wyjaśnić należy, że zasada prawdy obiektywnej wyrażona w art. 7 kpa i zawarty w art. 77 § 1 kpa obowiązek wyczerpującego zebrania przez organ materiału dowodowego nie oznacza nieograniczonego obowiązku poszukiwania przez organ materiałów dowodowych mających potwierdzić okoliczności korzystne dla skarżącej. Nie zwalnia to skarżącej z obowiązku dostarczenia takich dokumentów, z których chce ona wyciągać korzystne dla siebie skutki zwłaszcza w sytuacji, gdy ze względu na specyfikę sprawy takiej jak przedmiotowa, organ nie ma możliwości zdobywania z urzędu dowodów wskazujących, że skarżąca nie ma możliwości uzyskania nowego dokumentu podróży od organów władzy publicznej w kraju pochodzenia, gdyż w świetle art. 231 ust. 2 pkt 2 ustawy o cudzoziemcach obowiązek wykazania, że nie może otrzymać takiego dokumentu ciąży na skarżącej, która nie dopełniła temu obowiązkowi. W konsekwencji jako niezasadny należało uznać zarzut naruszenia art. 252 tej ustawy.
Z tych względów, oceniając zaskarżoną decyzję w świetle materiału dowodowego zgromadzonego w niniejszej sprawie, po rozważeniu podniesionych przez skarżącą zarzutów, Sąd uznał, że nie dają one podstaw do postawienia organom orzekającym w niniejszej sprawie zarzutu naruszenia prawa i podważenia legalności zapadłych w sprawie decyzji, bowiem w rozpoznawanej sprawie, organy wydając zaskarżone decyzje, podjęły wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, dokonując przy tym prawidłowej wykładni przepisów prawa mających zastosowanie w rozpatrywanej sprawie, a ustalone okoliczności faktyczne sprawy znajdują potwierdzenie w materiale dowodowym zgromadzonym w nadesłanych aktach administracyjnych sprawy.
Z powyższych względów Sąd orzekł jak w sentencji wyroku, na podstawie art. 151 ustawy dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło