IV SA/Wa 203/16
WyrokWSA w Warszawie2016-04-27
Skład orzekający: Anita Wielopolska-Fonfara, Kaja Angerman, Tomasz Wykowski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy zaświadczenie Wójta Gminy A. z dnia [...] lipca 2014 r., dotyczące przeznaczenia nieruchomości w studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego, stanowi nową okoliczność faktyczną lub nowy dowód w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., uzasadniający wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego ostateczną decyzją odszkodowawczą?Ratio decidendi
Sąd uznał, że zaświadczenie Wójta Gminy A. z dnia [...] lipca 2014 r. nie stanowi nowej okoliczności faktycznej ani nowego dowodu w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., uzasadniającego wznowienie postępowania administracyjnego. Nawet jeśli uznać, że nowe zaświadczenie pełniej opisywało przeznaczenie nieruchomości, to organ odszkodowawczy miał obowiązek samodzielnej weryfikacji informacji zawartych w pierwotnym zaświadczeniu Wójta Gminy A. i analizy zapisów studium, co nie wymagało wiedzy specjalistycznej. Wady w tym zakresie należało kwestionować w drodze odwołania, a nie w trybie wznowienia postępowania. Ponadto, nawet gdyby uznać, że nowe zaświadczenie istniało już w dacie wydania decyzji odszkodowawczej, to uszczegółowienie funkcji uzupełniającej nieruchomości nie wpłynęło na oszacowaną wartość, gdyż biegły przyjął do porównań nieruchomości w tej samej strefie funkcjonalno-przestrzennej.Stan faktyczny
Skarżący J. S. domagał się uchylenia decyzji Ministra Infrastruktury i Rozwoju, która utrzymała w mocy decyzję Wojewody odmawiającą uchylenia ostatecznej decyzji odszkodowawczej z dnia [...] czerwca 2013 r. Skarżący wniósł o wznowienie postępowania odszkodowawczego, powołując się na zaświadczenie Wójta Gminy A. z dnia [...] lipca 2014 r., które miało wykazać wadliwe przeznaczenie nieruchomości w studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego, co miało skutkować zaniżeniem odszkodowania. Wojewoda odmówił uchylenia decyzji, a Minister utrzymał tę decyzję w mocy. Skarżący zaskarżył decyzję Ministra do WSA, zarzucając naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych, w tym błędną ocenę operatu szacunkowego.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Anita Wielopolska-Fonfara, Sędziowie sędzia WSA Kaja Angerman, sędzia WSA Tomasz Wykowski (spr.), Protokolant ref. Bartłomiej Grzybowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 kwietnia 2016 r. sprawy ze skargi J. S. na decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] listopada 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia ostatecznej decyzji oddala skargę
I. Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (dalej "Sądu") decyzją z dnia [...] listopada 2015 r. nr [...] Minister Infrastruktury i Rozwoju (dalej także "Minister"), po rozpatrzeniu odwołania J. S. (dalej także "skarżącego"), reprezentowanego przez radcę prawnego G. W. od decyzji Wojewody [...] (dalej "Wojewody") z dnia [...] listopada 2014 r. znak: [...], odmawiającej na podstawie art.151 § 1 pkt 1 w związku z art.145 § 1 pkt 5 k.p.a. uchylenia ostatecznej decyzji odszkodowawczej Wojewody z dnia [...] czerwca 2013 r., znak: [...], utrzymał decyzję Wojewody z dnia [...] listopada 2014 r. w mocy.
II. Stan sprawy, poprzedzający wydanie przez Ministra zaskarżonej obecnie decyzji z dnia [...] listopada 2015 r., przedstawia się w następujący sposób:
1. Decyzją z dnia [...] czerwca 2013 r. (dalej także "decyzją odszkodowawczą") Wojewoda orzekł o ustaleniu odszkodowania za nieruchomość, stanowiącą uprzednio własność skarżącego, przejętą z mocy prawa - decyzją Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2012 r. nr [...] - na rzecz Skarbu Państwa, położoną w gminie A., obrębie J., oznaczoną jako działka nr [...] o pow. 0,7415 ha (dalej "przedmiotowa nieruchomość" albo "nieruchomość"), przeznaczoną pod budowę obwodnicy A. w ciągu drogi krajowej nr [...] (na odcinku od węzła A. do węzła S.) i drogi ekspresowej [...] (na odcinku od węzła S. do węzła L.).
O odszkodowaniu orzeczono w następujący sposób:
1) ustalono wartość przedmiotowej nieruchomości na łączną kwotę 40.664,00 zł.,
2) ustalono odszkodowanie za nieruchomość we wskazanej wyżej kwocie na rzecz Banku [...] Spółka Akcyjna w W. Oddział Operacyjny w A.,
3) powiększono ustaloną kwotę odszkodowania o 5% wartości nieruchomości, tj. o kwotę 2.033,20 zł z tytułu jej wcześniejszego wydania,
4) zobowiązano Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad do wypłaty odszkodowania w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja stanie się ostateczna odpowiednio Bankowi (kwotę 40.664,00 zł.) oraz skarżącemu (kwotę 2.033,20 zł.).
Decyzja z dnia [...] czerwca 2013 r. stała się ostateczna w dniu [...] lipca 2013 r.
2. Ostatecznym postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2014 r. nr [...], wydanym na podstawie art.134 k.p.a., Minister stwierdził uchybienie przez skarżącego terminu do wniesienia odwołania od decyzji odszkodowawczej Wojewody z dnia [...] czerwca 2013 r.
3. Pismem z dnia 25 lipca 2014 r. pełnomocnik skarżącego wniósł do Wojewody o wznowienie postępowania odszkodowawczego, powołując się na przesłankę wznowienia postępowania administracyjnego, przewidzianą w art. 145 § 1 pkt. 5 k.p.a. Pełnomocnik wskazał, że po zakończeniu postępowania odszkodowawczego ujawnił się nowy dowód w postaci zaświadczenia Wójta Gminy A. z dnia 11 lipca 2014 r. nr [...] (sprostowanego postanowieniem Wójta z dnia 5 sierpnia 2014 r.), stwierdzającego przeznaczenie przedmiotowej nieruchomości w studium uwarunkowań i kierunku zagospodarowania przestrzennego Gminy A., zatwierdzonego uchwałą Nr [...] Rady Gminy A. z dnia [...] lutego 2000 r. We wniosku podniesiono, że w świetle treści tego zaświadczenia przeznaczenie przedmiotowej działki, ustalone na użytek postępowania odszkodowawczego przez rzeczoznawcę majątkowego J. M. i stanowiące podstawę ustalenia wartości nieruchomości jest wadliwe, co spowodowało dwukrotne zaniżenie wartości nieruchomości.
4. Przy piśmie z dnia [...] października 2014 r. pełnomocnik skarżącego załączył ponadto pismo [...] Stowarzyszenia Rzeczoznawców Majątkowych z dnia 15 września 2014 r., wnosząc o jego załączenie do materiału dowodowego sprawy.
5. Postanowieniem z dnia [...] października 2014 r. znak: [...], Wojewoda dopuścił dowód z pisma [...] Stowarzyszenia Rzeczoznawców Majątkowych z dnia [...] września 2014 r. oraz zawiadomił strony o możliwości zapoznania się z aktami sprawy i wypowiedzenia się co do zebranego w sprawie materiału dowodowego, a także wyznaczył termin załatwienia sprawy do dnia 28 listopada 2014 r.
6. Postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2014 r. Wojewoda [...] wznowił postępowanie zakończone własną ostateczną decyzją odszkodowawczą z dnia [...] czerwca 2013 r.
7. Decyzją z dnia [...] listopada 2014 r., wydaną na podstawie art.151 § 1 pkt 1 k.p.a., Wojewoda odmówił uchylenia decyzji odszkodowawczej z dnia 11 czerwca 2013 r.
8. Pismem z dnia [...] grudnia 2014 r. pełnomocnik skarżącego wniósł do Ministra odwołanie od decyzji Wojewody z dnia [...] listopada 2014 r. W odwołaniu podniesiono, że organ I instancji nieprawidłowo uznał nową okoliczność, tj. zaświadczenie odnośnie przeznaczenia przedmiotowej nieruchomości w studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania gminy A. za nieistotną dla wysokości ustalonego odszkodowania. Skarżący wskazał, że oparto się na stanowisku rzeczoznawcy majątkowego J. M. wyrażonego w piśmie z dnia 2 sierpnia 2014 r. i opinii Komisji Arbitrażowej z dnia 16 września 2014 r., sporządzonej na potrzeby innego postępowania. Podniesiono również naruszenie art. 107 § 1 i 3 Kpa poprzez nie wskazanie dlaczego oparto się na dowodzie z pisma rzeczoznawcy majątkowego J. M. z dnia 2 sierpnia 2014 r.
III. Zaskarżoną obecnie decyzją z dnia [...] listopada 2015 r. Minister rozpoznał odwołanie skarżącego od decyzji Wojewody z dnia [...] listopada 2014 r., utrzymując tę decyzję w mocy.
Uzasadniając orzeczenie odwoławcze, Minister wskazał w szczególności, co następuje:
1. Skarżący oparł wniosek o wznowienie postępowania administracyjnego w niniejszej sprawie na przesłance, o której mowa w art.145 § 1 pkt 5 k.p.a. W orzecznictwie i doktrynie wskazuje się, że wymienione w tym przepisie "nowe okoliczności faktyczne" i "nowe dowody" muszą zostać ujawnione po wydaniu decyzji ostatecznej. Nadto te okoliczności i dowody musiały istnieć już wcześniej, to jest w chwili wydawania decyzji ostatecznej, lecz dla tego organu są one nowymi tylko dlatego, że nie były mu wcześniej znane. Natomiast nowe okoliczności, o jakich mowa w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. przedstawiają określony stan faktyczny, który istniał w chwili wydawania przez organ decyzji ostatecznej, lecz nie był on znany organowi z niezależnych od tego organu przyczyn, mający wpływ na status prawny strony, tj. zakres jego praw i obowiązków, a w konsekwencji na treść merytorycznego rozstrzygnięcia (por. wyroki NSA w Warszawie z 25 czerwca 1985, I SA 198/85, ONSA 1985/1/35; 13 lipca 1994 r., III SA 1800/93, ONSA 1995/3/114; oraz wyrok NSA O/Z w Łodzi z 24 lipca 1997 r., I SA/Łd 674/96, LEX nr 30328 oraz M. Pułło, Nowe okoliczności faktyczne i nowe dowody jako podstawa wznowienia postępowania administracyjnego, PiP 2004, z. 8, s. 52). Przyjmuje się, że "wznowienie postępowania powinno następować nie tylko z uwagi na wyjście na jaw nowych dowodów, ale także i nowych okoliczności faktycznych istotnych dla sprawy, przy czym ujawnienie się tych okoliczności może być rezultatem przeprowadzenia dowodów (ujawnienia się dowodów) po wydaniu decyzji, byleby tylko rzecz dotyczyła faktów, które są istotne dla sprawy, istniały w momencie wydania decyzji, a nie były znane organowi w momencie jej podejmowania.
2. Przechodząc na grunt niniejszej sprawy należy zauważyć, że stanowiące w ocenie skarżącego podstawę do wznowienia postępowania zaświadczenie Wójta Gminy A., określające nowe przeznaczenie działki zostało wydane w dniu [...] lipca 2014 r. W sytuacji, w której decyzja Wojewody [...] została wydana w dniu [...] czerwca 2013 r. stwierdzić należy, że w dacie jej wydania nie istniały jeszcze żadne inne nowe okoliczności, które uzasadniałyby wydanie przez organ administracji rozstrzygnięcia odmiennego od tego, które zapadło. Wznowienie postępowania na podstawie okoliczności, które miały miejsce po wydaniu decyzji, stanowi więc rażące naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności decyzji (por. wyrok NSA z 15 grudnia 2006 r., sygn. akt IOSK 721/06, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych).
3. Gdyby uznać natomiast, że stwierdzone w przedłożonym zaświadczeniu okoliczności istniały już w dacie wydania przez Wojewodę [...] decyzji z dnia [...] czerwca 2013 r., to i tak nie miałyby one wpływu na wydane rozstrzygnięcie odszkodowawcze. Z zaświadczenia Wójta Gminy A. z dnia [...] lipca 2014 r. wynika, że podstawową funkcją zagospodarowania przedmiotowej nieruchomości jest gospodarka rolna i leśna. Funkcją uzupełniającą może stać się wielokierunkowa działalność gospodarcza w tym przemysłowa, mieszkaniowa, usług, komunikacji i infrastruktury technicznej. Przy określaniu wartości rynkowej nieruchomości uwzględnia się w szczególności jej rodzaj, położenie, sposób użytkowania, przeznaczenie, stan nieruchomości oraz aktualnie kształtujące się ceny w obrocie nieruchomościami. Wartość rynkową nieruchomości określa się przy tym według aktualnego sposobu jej użytkowania, jeżeli przeznaczenie nieruchomości, zgodne z celem wywłaszczenia, nie powoduje zwiększenia jej wartości. Czynnikami mającymi wpływ na określenie rynkowej wartości nieruchomości są zatem m.in. jej przeznaczenie oraz sposób użytkowania. Artykuł 134 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2015r., poz. 782 z późn. zm.) nie wskazuje jednak na dopuszczalność uwzględniania przy wycenie możliwego przeznaczenia lub możliwego sposobu użytkowania, lecz aktualne przeznaczenie i aktualny sposób użytkowania (vide: wyrok NSA z dnia 16 marca 2012 r., sygn. akt I OSK 482/11).
Dostrzec trzeba, że przyjęta przez biegłego funkcja nieruchomości jako rolna wynikała nie tylko z wydanego zaświadczenia Wójta Gminy A., ale także z wypisu z rejestru gruntów. Ponadto należy wskazać, że sposobu użytkowania gruntu jako gruntu rolnego nie kwestionował wnioskodawca w dniu 10 grudnia 2012 r. podczas oględzin nieruchomości.
4. Z kolei pismo [...] Stowarzyszenia Rzeczoznawców Majątkowych z dnia 15 września 2014 r., stanowiące dowód uzupełniający do wniosku wznowieniowego, zawiera wyłącznie zacytowane przepisy ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego, w związku z czym również nie stanowi nowej okoliczności w sprawie. Nie można zatem uznać, że nowe zaświadczenie o kierunkach zagospodarowania nieruchomości, określonych w studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy, wydane kilka miesięcy po zakończeniu sprawy odszkodowawczej, jak również pismo [...] Stowarzyszenia Rzeczoznawców Majątkowych z dnia 15 września 2014 r. oraz wynikające z nich okoliczności mają w kontekście zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego znaczenie prawne na tyle istotne, że doprowadzą do uchylenia ostatecznej decyzji Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2013 r.
5. Odnosząc się natomiast do zarzutów dotyczących naruszenia art. 107 § 1 i 3 Kpa należy wskazać, iż Wojewoda [...] w zaskarżonej decyzji wskazał, że w opinii Komisji Arbitrażowej, w procesie wyceny przy zastosowaniu podejścia porównawczego, biegły przyjął do porównań nieruchomości na terenie gminy A. w strefie funkcjonalno- przestrzennej oznaczonej w studium "R - tereny rolnicze", czyli w tej samej, w której znajdują się działki wyceniane. Stąd uszczegółowienie opisu uwarunkowali dla tej strefy nie wpływa na oszacowana wartość. Tym samym wskazał fakty, które uznał za udowodnione oraz dowody, na których się oparł.
IV. Pismem z dnia 14 grudnia 2015 r. skarżący, reprezentowany przez pełnomocnika wniósł do tut. Sądu skargę na decyzję Ministra z dnia [...] listopada 2015 r. , zarzucając orzeczeniu odwoławczemu:
I. naruszenie prawa procesowego poprzez naruszenie:
1. art. 7 w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez błędną ocenę prawidłowości operatu szacunkowego, co doprowadziło do nieprawidłowego ustalenia wartości nieruchomości,
2. art. 75 § 1 w zw. z art. 77 § 4 i art. 80 k.p.a. poprzez nieprawidłowe ocenienie operatu szacunkowego sporządzonego przez rzeczoznawcę jako nieprzeprowadzenie z urzędu dowodu z opinii innego biegłego, nieskierowanie opinii do oceny przez organizację zawodową rzeczoznawców,
3. art. 77 § 1 i § 4 k.p.a. poprzez brak zebrania i nierozpoznanie całego materiału dowodowego mimo iż organ z urzędu posiadał informacje o nieprawidłowościach we wszystkich operatach szacunkowych, co bez inicjatywy dowodowej strony powinno sprawić, że poweźmie on wątpliwości co do prawidłowości sporządzenia operatu szacunkowego, a co za tym idzie, podejmie kroki w celu ich usunięcia poprzez dopuszczenie z urzędu dowodu z opinii innego biegłego sądowego lub z opinii organizacji zawodowej rzeczoznawców majątkowych,
4. art. 107 § 1 i 3 k.p.a. poprzez nieprawidłowe sporządzenie decyzji polegające na:
1) niewskazaniu, w jaki sposób organ ocenił prawidłowość operatu sporządzonego przez rzeczoznawcę majątkowego, w szczególności w kontekście posiadania przez organ informacji własnych o nierzetelności wszystkich operatów sporządzonych w ramach inwestycji Obwodnicy A.,
2) niewyjaśnieniu w uzasadnieniu decyzji istoty sprawy, a powołaniu się jedynie na ocenę zasadności wznowienia postępowania oraz na prawidłowość stanowiska organu I instancji,
3) nieodniesieniu się do wszystkich zarzutów wskazywanych przez skarżącego w odwołaniu oraz w toku postępowania,
4) art. 84 w związku z art. 7 i art. 12 oraz art.136 k.p.a. poprzez zaniechanie przeprowadzenia dowodu z opinii innego biegłego rzeczoznawcy majątkowego lub zaniechanie skierowania operatu do oceny przez organizację rzeczoznawców majątkowych na okoliczność wartości nieruchomości lub prawidłowości sporządzenia operatu szacunkowego i obciążenie skarżącego negatywnymi skutkami tego zaniechania;
5) a w konsekwencji naruszeniu art. 138 § 1 pkt 1 KPA poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji w sytuacji, w której zachodziły podstawy do uchylenia tej decyzji w całości oraz przekazania sprawy temu organowi do ponownego rozpoznania z uwagi na uchybienia Wojewody w zakresie przeprowadzenia postępowania dowodowego (zaniechanie przeprowadzenia dowodu z opinii innego rzeczoznawcy majątkowego lub oceny organizacji zawodowej rzeczoznawców) i oceny dowodu z opinii biegłego stanowiącej operat szacunkowy, co miało istotny wpływ na wynik sprawy,
6) art. 15 k.p.a. w zw. z art. 78 Konstytucji poprzez nierozpatrzenie ponownie istoty sprawy, a ograniczenie się do dokonania prawidłowości rozstrzygnięcia organu I instancji,
II. naruszenie prawa materialnego poprzez naruszenie:
1. art. 154 ust. ł ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz § 56 ust. 1 pkt 1 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego (dalej jako "Rozporządzenie") poprzez nieprawidłowe sporządzenie opisu wycenianych nieruchomości,
2. art. 153 ust. 1 w zw z art. 4 ust. 16 ustawy o gospodarce nieruchomościami w zw. z § 56 ust. 1 pkt 7 Rozporządzenia poprzez sporządzenie nieprawidłowej, niepełnej analizy rynku nieruchomości,
3. art. 154 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami w zw. z § 36 ust. 3 Rozporządzenia poprzez nieumiejętne zastosowanie procedury podejścia porównawczego i metody korygowania ceny średniej związane z powyżej wskazanych popełnionymi błędami przy oznaczaniu wartości, którymi posługuje się ta metoda - przy przyjęciu nieprawidłowych danych, niemożliwe było uzyskanie prawidłowego wyniku,
4. art. 4 ust. 16 ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz §56 ust.1 pkt 9 Rozporządzenia poprzez nieprawidłowe określenie wartości nieruchomości, co jest konsekwencją powyżej wskazanych popełnionych błędów metodologicznych,
5. § 36 ust. 2 i ust. 3 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzenia operatu szacunkowego (Dz. U. Nr 207, poz. 2109 ze zm.),
6. art. 134 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez nieuwzględnienie przy określaniu wartości rynkowej nieruchomości aktualnie kształtujących się cen w obrocie nieruchomościami,
7. naruszenie art. 21 ust. 2 Konstytucji poprzez przyznanie kwoty odszkodowania, która nie może zostać uznana za słuszne odszkodowanie.
W skardze wniesiono o:
1. uchylenie zaskarżonej decyzji Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] listopada 2015 r., poprzedzającej ją decyzji Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2014 r. oraz uchylenie ostatecznej decyzji Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2013 r. i tym samym przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia w celu ponownego przeprowadzenia postępowania dowodowego i sporządzenia nowego operatu szacunkowego przez rzeczoznawcę majątkowego spoza województwa [...],
2. zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego, według norm przepisanych.
Ponadto na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. wniesiono o dopuszczenie dowodu z dokumentu - ocena prawidłowości sporządzenia operatu szacunkowego z dnia 27 listopada 2015 r. sporządzona przez [...] Stowarzyszenie Rzeczoznawców Majątkowych w K. na okoliczność błędów w operacie szacunkowym nieruchomości, które powodują, że operat ten nie mógł zostać użyty jako podstawa ustalenia wysokości należnego odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość.
Uzasadniając zarzuty skargi, skarżący wskazał w szczególności, co następuje:
1. Podstawowym zarzutem skargi jest nieprawidłowa ocena przez organ operatu szacunkowego sporządzonego przez powołanego w sprawie rzeczoznawcę majątkowego. Przedkładając opinię [...] Stowarzyszenia Rzeczoznawców Majątkowych, skarżący wykazuje tym samym na istnienie szeregu wad tego operatu, który nie powinien był stanowić podstawy do ustalenia odszkodowania w sprawie.
2. Podstawowym zarzutem stawianym operatowi jest nieprawidłowe przyjęcie przez rzeczoznawcę, iż na rynku regionalnym nie występuje wystarczająca ilość transakcji drogowych, co skutkowało dokonaniem wyceny nieruchomości jak działki rolnej z podwyższeniem jej wartości o 50% zgodnie z dyspozycją art. § 36 ust. 3 Rozporządzenia. Przedstawione przez rzeczoznawcę zestawienie było niekompletne, a organ nie podjął nawet próby zweryfikowania poprawności danych wskazanych przez rzeczoznawcę.
3. W operacie, na którym oparł się organ, przyjęto nieprawidłowe rozumienie rynku regionalnego. We wskazanym operacie szacunkowym rzeczoznawca przyjął rynek regionalny jako teren województwa [...], wskazując, że w badanym okresie miały miejsce tylko 4 transakcje drogowe, co jest w sposób oczywisty niezgodne z rzeczywistością i stwierdzenie tego nie wymaga wiadomości specjalnych, toteż ocena przez organy tego uchybienia była możliwa bez prowadzenia dodatkowego postępowania dowodowego. Żaden z organów w żadnym z możliwych trybów tego nie zrobił. Nie istnieją przepisy zakazujące przyjęcia obszaru mniejszego niż całe województwo dla tego celu, tak samo nie ma przepisów zabraniających rozszerzenie tego obszaru, nawet na terytorium całego kraju. Rzeczoznawca może w zakresie analizowanego obszaru wyjść poza granice województwa, które to stanowisko prezentował (ówczesny) Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Wodnej w swojej publikacji "Odszkodowania za nieruchomości przeznaczone na cele inwestycji liniowych" (Warszawa, 2012). Przy weryfikacji nie zastosował jednak własnych zaleceń, przy wydawaniu których kierował się orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego {vide np. wyrok NSA z 8.02.2008, II OSK 2013/06). Dokonując tej niekompletnej analizy działek rolnych, rzeczoznawca ogranicza się do rynku lokalnego, nie uwzględniając rynku regionalnego, co jest uzasadnione charakterem inwestycji. Skoro wyceniane nieruchomości wywłaszczone zostały pod budowę drogi krajowej, to w takim ujęciu winny być wyceniane. Ograniczenie badania nieruchomości podobnych do tych położonych na rynku lokalnym (okolice gminy) spowoduje nieuzasadnione dysproporcje odszkodowania w zależności od odcinka budowanej drogi, w sytuacji gdy ceny te przy podobnych nieruchomościach powinny być zbliżone, ponieważ i przyczyna i ceł działania organów był tożsamy. Rozsądnym oczekiwaniem wydaje się więc żądanie zgłoszone organowi przez skarżącego, by rzeczoznawca wziął pod uwagę co najmniej ceny nieruchomości położonych na terenie powiatów, przez które przebiega inwestycja. Podkreślić należy, iż pole poszukiwań transakcji drogowych zostało przez rzeczoznawcę, a dalej przez organ bezpodstawnie ograniczone.
4. Wszystkie powyższe uchybienia doprowadziły do naruszenia art. 21 ust. 2 Konstytucji poprzez przyznanie odszkodowania, którego nie można uznać za słuszne. Organ II instancji odpierając ten zarzut stawiany przez skarżącego już na etapie odwołania, powołuje się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego, uznający, że konstrukcja przewidziana w art. 18 ust. 1 specustawy drogowej jest zgodna z konstytucyjną zasadą słusznego odszkodowania za wywłaszczenie. Nie kwestionując tej tezy skarżący zauważa, że wysokość ustalonego odszkodowania nie jest zgodna z art. 18 ust. 1 specustawy drogowej i stąd wywodzi naruszenie Konstytucji. Wszystkie wskazane powyżej uchybienia, jak również dodatkowe zarzuty zgłaszane przez skarżącego. w toku postępowania administracyjnego skupiają się na nieprawidłowym ustaleniu wartości wywłaszczonej nieruchomości i w tym skarżący dopatruje się naruszenia jego konstytucyjnych praw.
Dokonując oceny materiału zgromadzonego w postępowaniu, skarżący wyciąga inne wnioski niż organ. Na poparcie swoich twierdzeń zgłasza dowód z opinii organizacji zawodowej rzeczoznawców majątkowych, który potwierdzi zastrzeżenia skarżącego i wykaże, że operat został wykonany w sposób nierzetelny i nie może stanowić podstawy wyznaczenia wysokości odszkodowania należnego za wywłaszczenie nieruchomości.
5. Mając na uwadze powyższe uchybienia, konieczne jest uzupełnienie materiału dowodowego w sprawie poprzez sporządzenie nowego operatu szacunkowego. Zasadne byłoby powierzenie tej pracy rzeczoznawcy spoza województwa [...] dla zapewnienia bezstronności w możliwie największym zakresie. W celu zapewnienia bezstronności rzeczoznawcy oraz braku wpływów na jego pracę okoliczności niezwiązanych ze stanem nieruchomości, zasadne jest zlecenie wykonania nowych operatów rzeczoznawcy działającemu poza województwem podlaskim. W tym zakresie w pierwszej kolejności należy rozważyć powiązania rzeczoznawców w regionie. Jest to niewielki rynek, charakteryzujący się względną hermetycznością, ale również podejściem koleżeńskim i opartym na współpracy pomiędzy rzeczoznawcami majątkowymi. Skarżący próbował już zlecić wykonanie konkurencyjnej opinii przez rzeczoznawcę posiadającego biuro w B. i spotkał się z odmową, związaną z tym samym obszarem działania obu rzeczoznawców i oporami przed szkodzeniem koledze. Dlatego też tak istotne jest, by nowo powołany rzeczoznawca był niezależny i bezstronny.
Za powyższym przemawia również ekonomika postępowania. Podejrzenia o stronniczość rzeczoznawcy spowoduje konieczność ponownego skierowania operatów do oceny, co z kolei po raz kolejny niepotrzebnie zwiększy koszt postępowania. W porównaniu do tych kosztów, jak i biorąc pod uwagę czas, o jaki automatycznie wydłuży się postępowanie, ocenić należy koszt dojazdu rzeczoznawcy spoza regionu za nieznaczny w stosunku do korzyści płynących z szybkiego i pewnego zakończenia postępowania.
V. W odpowiedzi na skargę udzielonej pismem z dnia 20 stycznia 2016 r. Minister wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie. Odnosząc się do kwestii możliwości wzięcia pod uwagę przez Sąd, przy ocenie legalności zaskarżonej decyzji z dnia [...] listopada 2015 r., przedłożonej przy skardze opinii organizacji zawodowej rzeczoznawców majątkowych z dnia 27 listopada 2015 r., organ wskazał, że z racji oczywistego niepowołania się na tę opinię przez skarżącego we wniosku o wznowienie postępowania odszkodowawczego i wynikającego stąd niebadania przez organ skutków prawnych tej opinii w kontekście rozstrzygnięcia sprawy, ocena taka może być dokonana wyłącznie w ramach odrębnego postępowania, wszczętego nowym wnioskiem skarżącego o wznowienie postępowania odszkodowawczego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
VI. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego artykułu, kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Na podstawie art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej p.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Uwzględnienie przez Sąd skargi na orzeczenie organu administracji publicznej jest dopuszczalne tylko w sytuacji stwierdzenia naruszeń prawa wymienionych w art. 145 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie:
1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi:
a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,
b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,
c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy;
2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach;
3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach.
Naruszeń, które mogłyby stanowić podstawę do zastosowania w niniejszej sprawie środków, o których mowa powyżej, Sąd nie stwierdził.
VII. Kontrola legalności zaskarżonej do Sądu decyzji Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] listopada 2015 r. prowadzi do następujących wniosków.
1. Przedmiotem kontrolowanego nadzwyczajnego postępowania administracyjnego, prowadzonego na podstawie art.145 i nast. k.p.a., w którym orzekł zaskarżoną decyzją Minister, była ocena postępowania odszkodowawczego, zakończonego ostateczną decyzją Wojewody z dnia [...] czerwca 2013 r. w zakresie wskazanym art.149 § 2 k.p.a. Z przepisu tego wynika, że wznowienie postępowania administracyjnego (w niniejszej sprawie postępowania odszkodowawczego, zakończonego decyzją Wojewody z dnia [...] czerwca 2013 r.) stanowi podstawę do przeprowadzenia przez właściwy organ postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy. W rezultacie dwukrotnego przeprowadzenia postępowania co do przyczyn wznowienia postępowania odszkodowawczego zakończonego decyzją Wojewody z dnia [...] czerwca 2013 r. oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy, będącej przedmiotem tej decyzji, Minister uznał, że zachodzą przesłanki do orzeczenia, na podstawie art.151 § 1 pkt 1 k.p.a., o odmowie uchylenia decyzji odszkodowawczej z dnia [...] czerwca 2013 r. w związku z brakiem podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1 k.p.a. Organ uznał zatem, że wbrew twierdzeniom wniosku skarżącego o wznowienie postępowania odszkodowawczego w sprawie nie wystąpiła podniesiona we wniosku przesłanka wznowienia postępowania, przewidziana przez ustawodawcę w art.145 § 1 pkt 5 k.p.a. (wyjście na jaw istotnych dla sprawy nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów istniejących w dniu wydania decyzji, nieznanych organowi, który wydał decyzję). Ocenę tę Sąd orzekający w niniejszej sprawie w całości podziela. Zarzuty skargi nie zasługują w tej sytuacji na uwzględnienie.
2. Przedmiotem postępowania w sprawie wznowienia postępowania administracyjnego jest ponowne rozpoznanie i rozstrzygniecie sprawy rozstrzygniętej ostateczną decyzją, wydaną w postępowaniu zwykłym. W wyniku ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia, organ właściwy w sprawie wznowienia postępowania, odmawia uchylenia decyzji (art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a.), albo uchyla decyzję dotychczasową, gdy stwierdzi istnienie podstaw do uchylenia, i wydaje nową decyzję rozstrzygającą o istocie sprawy (art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a.). Zdecydowanego podkreślenia wymaga, że instytucja wznowienia postępowania administracyjnego stanowi nadzwyczajny tryb postępowania administracyjnego, mogący prowadzić do ingerencji w zasadę trwałości decyzji administracyjnych, w konsekwencji czego musi być stosowana ściśle w granicach rządzących tą instytucją, wynikających z uregulowań k.p.a. Warunkiem niezbędnym do merytorycznego zweryfikowania w tym trybie prawidłowości ostatecznej decyzji administracyjnej, mogącej prowadzić do wzruszenia tej decyzji, jest wykazanie – w ramach badania przewidzianego w art. art.149 § 2 k.p.a. – faktycznego wystąpienia przesłanki z pkt 1 – 8 k.p.a., wskazanej przez stronę we wniosku o wznowienie. W przypadku powołania się w tym wniosku na art.145 § 5 k.p.a. (który to wniosek, po spełnieniu innych wymogów formalnych, powoduje wznowienie postępowania) przystąpienie do oceny prawidłowości kwestionowanej przez stronę decyzji ostatecznej musi być zatem obligatoryjnie poprzedzone czytelnym wykazaniem, że po wydaniu decyzji ostatecznej wyszły na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody, istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję. Tym samym niedopuszczalnym byłoby wykorzystywanie instytucji wznowienia postępowania administracyjnego jako środka, który przy stworzeniu jedynie pozorów wykazania przesłanki wznowieniowej (która to przesłanka w istocie nie zaistniała), miałby umożliwiać ponowne rozstrzyganie w danej sprawy administracyjnej, dokonane już w ostatecznej decyzji administracyjnej, wydanej w postępowaniu zwyczajnym. Uzasadnieniem takiego sposobu stosowania trybu wznowieniowego nie jest sam fakt nawet bezspornej i oczywistej wadliwości decyzji wydanej w postępowaniu zwyczajnym (przy czym Sąd nie sugeruje, że tego rodzaju wadliwość, czy też jakakolwiek inna wadliwość obciąża kwestionowaną w postępowaniu wznowieniowym decyzję odszkodowawczą), albowiem wadliwość ta winna była być zwalczana we właściwych po temu innych trybach prawnych. Tym samym postępowanie wznowieniowe nie może stanowić środka rekompensującego stronie brak skutecznego wniesienia środka odwoławczego od decyzji organu I instancji, wydanej w postępowaniu zwyczajnym, czy też brak skutecznego wniesienia do sądu administracyjnego skargi na wydaną w postępowaniu zwyczajnym decyzję odwoławczą.
3. Zaznaczyć na wstępie należy, że dokonywana niniejszym wyrokiem sądowa kontrola legalności decyzji Ministra z dnia [...] listopada 2015 r. następuje wyłącznie z uwzględnieniem stanu faktycznego istniejącego w dniu wydania tej decyzji, tj. ściśle w kontekście argumentacji powołanej przez skarżącego we wniosku o wznowienie postępowania odszkodowawczego, złożonego w piśmie z dnia 25 lipca 2014 r. (a uzupełnionego późniejszym pismem z dnia 22 października 2014 r.). Przy dokonywaniu wskazanej wyżej kontroli Sąd nie wziął zatem pod uwagę powołanego w skardze faktu sformułowania w dniu 27 listopada 2015 r. przez [...] Stowarzyszenie Rzeczoznawców Majątkowych w K. negatywnej oceny operatu szacunkowego, stanowiącego podstawę do wydania decyzji odszkodowawczej Wojewody z dnia [...] czerwca 2013 r. (tj. operatu szacunkowego z dnia 16 maja 2013 r., sporządzonego przez rzeczoznawcę majątkowego J. M.). Znaczenie tej okoliczności w sprawie zostanie natomiast omówione w końcowej części niniejszego uzasadnienia.
Stanowisko skarżącego, iż po wydaniu przez Wojewodę decyzji odszkodowawczej z dnia [...] czerwca 2013 r. wyszły na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania tej decyzji, nieznane organowi odszkodowawczemu, stanowiące przesłankę do wznowienia postępowania, zasadza się na twierdzeniu, że decyzja odszkodowawcza Wojewody została wydana w oparciu o operat szacunkowy, sporządzony w dniu 16 maja 2013 r. przez rzeczoznawcę majątkowego J. M., w którym nie uwzględniono pełnego zakresu przeznaczenia wycenianej działki (tj. nie uwzględniono, obok uwzględnionej przez rzeczoznawcę podstawowej funkcji rolnej, również funkcji uzupełniającej w postaci wielokierunkowej działalności gospodarczej, w tym przemysłowej, równolegle przewidzianej w studium), które to przeznaczenie miałoby dopiero ujawniać dołączone do wniosku o wznowienie postępowania zaświadczenie Wójta Gminy A. z dnia [...] lipca 2014 r. nr [...].
Odnosząc się do powyższej argumentacji skarżącego należy wskazać, że w świetle ustaleń rzeczoznawcy, zawartych na str.6 operatu: (-) Gmina A. nie posiada uchwalonego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, (-) na terenie Gminy obowiązuje Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Gminy A. (Uchwała nr [...] Rady Gminy A. z dnia [...] lutego 2000 r., (-) "Przeznaczenie terenu w studium – działka położona w strefie funkcjonalno – przestrzennej "R" - tereny rolnicze". Rzeczoznawca wskazał, że powyższych ustaleń dokonał w oparciu o stosowne zaświadczenie Urzędu Gminy A. [...] z dnia [...] kwietnia 2013 r., stanowiące załącznik do operatu.
Z treści zaświadczenia Wójta Gminy A. z dnia [...] lipca 2014 r. nr [...], przedłożonego przez skarżącego przy wniosku o wznowienie postępowania odszkodowawczego wynika natomiast, że zaświadczenie to uzupełnia wcześniejsze zaświadczenie wydane rzeczoznawcy, tj. zaświadczenie z dnia [...] marca 2013 r. nr [...], uzupełnione zaświadczeniem z dnia 12 kwietnia 2013 r. W zaświadczeniu stwierdza się w szczególności, co następuje: "Jednocześnie Urząd Gminy A. oświadcza, iż wszystkie działki wymienione w w/w zaświadczeniach, wywłaszczone pod obwodnicę A., położone w obszarze gminy, mogą być działkami inwestycyjnymi zgodnie ze studium uwarunkowań i kierunku zagospodarowania przestrzennego gminy A., uchwalonego uchwałą Nr [...] Rady Gminy A. z dnia [...] lutego 2000 r. Działki te są położone w strefie funkcji uzupełniającej i mogą służyć dla wielokierunkowej działalności gospodarczej, w tym przemysłowa nieuciążliwa dla środowiska. Nadmienia się, iż "R" – rolnicze, nie oznacza, że są to grunty orne. Grunty orne to pojęcie z ewidencji gruntów, prowadzonej przez Starostę, a nie wynikające ze studium Gminy A..". Jednocześnie w zaświadczeniu przytoczono pełną treść pkt 5.2 działu V studium (str.9).
Zestawienie treści obu zaświadczeń Wójta Gminy A., o których mowa powyżej, tj. zaświadczenia, na którym oparł się rzeczoznawca, sporządzający operat szacunkowy oraz zaświadczenia z dnia [...] lipca 2014 r., istotnie prowadzi do wniosku, że drugie z tych zaświadczeń wskazuje w pełniejszy sposób przeznaczenie wycenianej działki stosownie do postanowień studium, w szczególności uwzględniając uzupełniającą funkcję gospodarczą, w tym przemysłową. Powyższa okoliczność nie daje jednakże wystarczających podstaw do przyjęcia, że po wydaniu decyzji odszkodowawczej z dnia [...] czerwca 2013 r. ujawniła się nowa okoliczność, spełniająca kryteria wskazane w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.
W orzecznictwie sądowym akcentuje się, że przesłanki do wznowienia postępowania administracyjnego, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., nie stanowi błędna ocena przez organ materiału dowodowego sprawy (por. wyrok WSA w Opolu z dnia 10 października 2013 r., sygn. akt II SA/Op 240/13, publ. LEX). W wyroku tym podkreślono, że: "Pod pojęciem nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów, o których mowa w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., należy rozumieć okoliczności lub dowody nowo odkryte lub po raz pierwszy zgłoszone w postępowaniu. Istotne jest, aby organ nimi nie dysponował i nie były mu one znane na dzień podjęcia decyzji. Do okoliczności takich nie należy dokonana przez organ ocena materiału dowodowego sprawy ani też zastosowanie w danym stanie faktycznym określonych przepisów prawa lub ich interpretacja. Sama zmiana oceny dowodów nie może stanowić podstawy do podważenia trwałości decyzji w trybie wznowienia postępowania, jeżeli nie wyprowadzi się takich "nowych" nieznanych organowi okoliczności faktycznych, istniejących w dniu wydania decyzji ostatecznej, które podważą ocenę materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie przy wydaniu decyzji ostatecznej, decyzji rozstrzygającej sprawę merytorycznie w trybie postępowania zwykłego. Zaznaczyć przyjdzie, że wprawdzie przepis art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. w sposób oczywisty służy stworzeniu możliwości uwzględnienia przez organ wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności istniejące w dniu wydania decyzji, niemniej jednak organ może to uczynić kosztem stabilności decyzji administracyjnej, jeżeli okoliczności tych wcześniej nie znał. Jeżeli je natomiast znał a nie uwzględnił, choć mógł to uczynić, to brak jest podstaw do wzruszenia ostatecznej decyzji administracyjnej w trybie wznowieniowym, a wznowienie postępowania na podstawie takich okoliczności uznać należy za naruszenie prawa, które nie powinno być tolerowane z punktu widzenia praworządności (por. wyrok NSA z dnia 1 lutego 2012 r., sygn. akt II OSK 2154/10, wyrok NSA z dnia 20 stycznia 2011 r., sygn. akt II GSK 82/10, wyrok WSA w Opolu z dnia 20 grudnia 2011 r., sygn. akt II SA/Op 466/11, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych; http://orzeczenia.nsa.gov.pl).".
W świetle wskazanych wyżej uwarunkowań stwierdzić należy kategorycznie, że czym innym jest niewzięcie pod uwagę przez organ orzekający w danej sprawie administracyjnej istotnej okoliczności faktycznej, istniejącej w dacie orzekania, o istnieniu której organ nie miał możliwości dowiedzenia się w stosownym czasie pomimo dochowania należytej staranności, a czym innym niewzięcie pod uwagę okoliczności, o której wiedzę organ posiadał albo bezwzględnie winien był posiadać. O ile w pierwszym przypadku należałoby zasadnie wywodzić zaistnienie przesłanki wznowieniowej z art.145 § 1 pkt 5 k.p.a. (w razie późniejszego ujawnienia się stosownej okoliczności), o tyle w drugim przypadku należy mówić wyłącznie o uchybieniach orzekającego w sprawie organu w zakresie ustalania i oceny stanu faktycznego sprawy, a zatem o naruszeniu art.7, 77 § 1 i 80 k.p.a., które to uchybienia należało kwestionować przed organem odwoławczym, a następnie przed sądem administracyjnym.
Sprowadzając powyższe uwarunkowania na grunt niniejszej sprawy, należy z całą mocą podkreślić, że operat szacunkowy sporządzony w dniu 16 maja 2013 r. przez rzeczoznawcę majątkowego J. M., stanowił zasadniczy dowód w postępowaniu odszkodowawczym, zakończonym decyzją Wojewody z dnia [...] czerwca 2013 r. Z dowodowego punktu widzenia opinia rzeczoznawcy majątkowego o wartości danej nieruchomości, sporządzona w formie operatu szacunkowego, stanowi opinię biegłego w rozumieniu art.84 k.p.a., posiadającego wiadomości specjalne. Jak jednakże zgodnie akcentuje się w orzecznictwie sądowym (por. wyrok NSA z dnia 31 stycznia 2012 r., sygn. akt I OSK 2085/11, publ. LEX nr 1120654) "Na organie ciąży obowiązek dokładnego wyjaśnienia sprawy i podjęcie niezbędnych działań dla prawidłowego ustalenia wartości nieruchomości, a co za tym idzie obowiązek oceny wiarygodności sporządzonej opinii. Zarówno organ, jak i sąd administracyjny zobligowane są ocenić wartość operatu szacunkowego. Dotyczy to zarówno podejścia, metody i techniki szacowania przyjętej przez rzeczoznawcę majątkowego. Bowiem fakt, że ich wybór zależy od rzeczoznawcy nie oznacza, że może on działać w sposób dowolny. Operat szacunkowy stanowi opinię biegłego, która podlega ocenie nie tylko pod względem formalnym, ale również materialnym. Organ rozpoznający sprawę ma nie tylko prawo, ale i obowiązek zbadać przedstawiony operat pod względem zgodności ze stosowanymi przepisami, ale również czy jest logiczny i zupełny. W przypadku zaś istniejących wątpliwości lub niejasności może żądać wyjaśnień lub uzupełnienia wyceny.". Powyższe prowadzi do oczywistego wniosku, że orzekający w postępowaniu odszkodowawczym Wojewoda był zobowiązany do oceny wiarygodności dowodowej przedłożonego do akt sprawy operatu szacunkowego. Z całą mocą należy podkreślić, że weryfikacja przez ten organ prawidłowości operatu szacunkowego w zakresie ustalenia przeznaczenia wycenianej nieruchomości zgodnie ze wskazaniami art.154 ustawy o gospodarce nieruchomościami nie wymagała wiedzy specjalistycznej. Przeznaczenie to wynikało bowiem wprost z treści opublikowanego tekstu uchwały jednostki samorządu terytorialnego, tj. studium uwarunkowań i kierunku zagospodarowania przestrzennego gminy Augustów. Zauważyć w tym kontekście należy, że wprawdzie pierwotne zaświadczenie Wójta Gminy, powołane w przedmiotowym operacie, istotnie nie przywoływało wszystkich uregulowań studium, mających znaczenie dla ustalenia przeznaczenia wycenianej działki, niemniej nie można bronić poglądu o związaniu tym dokumentem czy to rzeczoznawcy w sytuacji, w której nie obejmował on (w zakresie zreferowania postanowień opublikowanego do powszechnej wiadomości studium) żadnych własnych ustaleń, czy też rozstrzygnięć Wójta. Wystawienie wskazanego wyżej dokumentu przez Wójta, mającego walor informacyjny, nie zwalniało zatem zarówno rzeczoznawcy, jak i organu od obowiązku samodzielnego zweryfikowania jego prawidłowości w oparciu o analizę zapisów studium. Tym samym formalne niewzięcie pod uwagę przez rzeczoznawcę i organ odszkodowawczy całokształtu uregulowań studium, odnoszących się do przeznaczenia wycenianej nieruchomości, należałoby rozpatrywać jedynie w kategoriach uchybienia organu odszkodowawczego, nie zaś w kategoriach niewzięcia przez ten organ pod uwagę takich okoliczności faktycznych, które były organowi nieznane pomimo dochowania przezeń należytej staranności w ustalaniu i rozpatrzeniu stanu faktycznego sprawy stosownie do wskazań art.7, 77 § 1 i 80 k.p.a. Z całą mocą podkreślić należy, że tego rodzaju wadliwość decyzji odszkodowawczej (abstrahując w tym miejscu od oceny, czy wadliwość ta w jakikolwiek sposób wpłynęła na wynik sprawy) winna była być kwestionowana przez skarżącego w drodze odwołania od decyzji Wojewody, a następnie w drodze ewentualnej skargi od decyzji organu odwoławczego. Środków tych skarżący jednakże skutecznie nie podjął.
Niezależnie jednakże od powyższego wskazać należy, że w procesie wyceny przedmiotowej nieruchomości, przy zastosowaniu podejścia porównawczego, biegły przyjął do porównań nieruchomości na terenie gminy A. w strefie funkcjonalno - przestrzennej oznaczonej w studium "R - tereny rolnicze", czyli w tej samej, w której znajdowała się działka wyceniana. Trafnie w tej sytuacji wywiódł organ wznowieniowy, że poczynione nowym zaświadczeniem Wójta uszczegółowienie opisu uwarunkowali dla tej strefy, nie mogło wpłynąć na oszacowaną wartość. W toku wznowionego postępowania skarżący nie wykazał, że jest inaczej, tj. że okoliczność ta wpłynęła w jakikolwiek sposób na wycenę nieruchomości.
4. Odnotowania wymaga, że na etapie postępowania sądowego skarżący przedłożył do akt sprawy negatywną ocenę operatu szacunkowego, stanowiącego podstawę do wydania decyzji odszkodowawczej Wojewody z dnia [...] czerwca 2013 r. (tj. operatu szacunkowego z dnia 16 maja 2013 r., sporządzonego przez rzeczoznawcę majątkowego J. M.), dokonaną w trybie uregulowanym w art.157 ustawy o gospodarce nieruchomościami w dniu 27 listopada 2015 r. przez [...] Stowarzyszenie Rzeczoznawców Majątkowych w K.. Ponownie podkreślić należy, że okoliczność ta, jako mająca miejsce już po wydaniu przez Ministra zaskarżonej obecnie decyzji z dnia [...] listopada 2015 r., nie mogła być wzięta przez Sąd pod uwagę przy ocenie legalności tejże decyzji. Sąd orzekający w niniejszej sprawie przychyla się zatem konsekwentnie do stanowiska odpowiedzi na skargę, że wskazana wyżej okoliczność, siłą rzeczy nie podnoszona przez skarżącego wniosku o wznowienie postępowania, winna być przedmiotem odrębnego wniosku o wznowienie postępowania. Mając na uwadze potrzebę ochrony uprawnionych interesów skarżącego należy jednakże podnieść w tym kontekście, że wskazana wyżej kwestia, tj. to czy z prawnego punktu widzenia dopuszczalnym było wzięcie przez Sąd pod uwagę, przy ocenie kontrolowanego postępowania wznowieniowego, przedłożonej przez skarżącego opinię organizacji rzeczoznawców (jako ewentualnego uzupełnienia argumentacji wniosku o wznowienie postępowania odszkodowawczego, już złożonego przez skarżącego) czy też nie, wymagała rozważenia złożonych racji prawnych, a zatem nie mogła być traktowana przy w wnoszeniu skargi jako kwestia oczywista w tym sensie, że żądanie skargi w tym zakresie było w sposób oczywisty bezzasadne. Tym samym rozstrzygając tę kwestię w kierunku ścisłego respektowania odrębności przesłanek faktycznych powołanych przez skarżącego we wniosku o wznowienie postępowania odszkodowawczego oraz w skardze na decyzję Ministra z dnia [...] listopada 2015 r., Sąd widzi podstawę do sformułowania zastrzeżenia, że - na wypadek gdyby wraz z przedmiotową skargą skarżący nie wniósł równolegle do organu o wznowienie postępowania odszkodowawczego, tym razem z powołaniem się na negatywną opinię organizacji rzeczoznawców z dnia 27 listopada 2015 r. - wynikający z art.148 § 1 k.p.a. miesięczny termin na złożenie przez skarżącego takiego wniosku o wznowienie winien liczyć się dopiero od dnia uprawomocnienia się niniejszego wyroku.
W świetle powyższych okoliczności skargę, jako pozbawioną usprawiedliwionych podstaw należało oddalić.
Z tych przyczyn, na podstawie art. 151 p.p.s.a. Sąd orzekł, jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło