IV SA/Wa 2052/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marian Wolanin, Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Małaszewska-Litwiniec (spr.), Sędzia WSA Tomasz Wykowski, Protokolant Agnieszka Olszewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 maja 2009 r. sprawy ze skargi A. S. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] października 2008 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy R. z dnia [...] sierpnia 2008 roku nr [...]; 2. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 3. zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżącej A. S. kwotę 340 (trzysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Zaskarżoną do Sądu Administracyjnego decyzją z dnia [...] października 2008 r. Wojewoda [...] utrzymał w mocy decyzję Wójta Gminy R. z dnia [...] sierpnia 2008 r. w części dotyczącej wymeldowania A. S. z pobytu stałego z budynku przy [...] w R.. W uzasadnieniu decyzji Wojewoda podał, iż w sprawie orzekał już Wojewódzki Sąd Administracyjny, który wyrokiem z dnia 11 lipca 2006 r. uchylił poprzednie decyzje organów orzekających o wymeldowaniu, a Naczelny Sąd Administracyjny dnia 4 stycznia 2008 r. oddalił skargę kasacyjną od wyroku Sądu I instancji. Ponownie rozpoznając sprawę, po ustaleniu stanu faktycznego, organy stwierdziły, iż A. S. nie mieszka w budynku przy [...] w R.. Swoje ustalenie oparły na zeznaniach świadków. Podano, z zeznać D. S. wynika, iż A. S. nie mieszka w przedmiotowym budynku od 2005 r. Z zeznań P. Z., H. K., W. W. wynika, iż zainteresowana nie mieszka w budynku od kilku lat. Ponadto w dniu 9 lipca 2008 r. dokonano oględzin budynku. Budynek jak również prowadząca na posesję brama były zamknięte. Ustalono, iż na piętrze jest wyjęte okno wraz z futryną, a na parterze okno jest częściowo wyburzone. Zdaniem organu tak przedstawiający się stan faktyczny daje podstawę do orzeczenia o wymeldowaniu A. S. z przedmiotowego lokalu. Wojewoda zaznaczył, iż zgodnie z obowiązującym prawem - art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, jedyną przesłanką jaką bada organ meldunkowy w sprawie o wymeldowanie z pobytu stałego jest fakt opuszczenia lokalu przez określoną osobę. Miejscem stałego pobytu jest z kolei miejsce, w którym skupiają się wszystkie codzienne sprawy, określonej osoby w którym przebywa , wypoczywa i prowadzi gospodarstwo domowe. Zdaniem organów A. S. nie spełnia tych warunków. W ocenie organu jej twierdzeniom o opuszczeniu pod przymusem przedmiotowego budynku przeczą zeznania M. i B. S.. Ponadto zdaniem organu czynniki obiektywne nie potwierdzają wewnętrznej woli A. S. przebywania w tym lokalu. Sama zainteresowana z piśmie z dnia 2 lipca 2008 r. określając swój pobyt w przedmiotowym lokalu użyła czasu przeszłego i stwierdziła, że zamieszkiwała w budynku przy [...] w R.. Nadto świadkowie od wielu lat nie widują A. S., z kolei Sąd Rejonowy w Sygn. akt IV SA/Wa 2052/08 P. upoważnił skarżącą do założenia wcześniej usuniętego licznika energii elektrycznej, czego jednak nie uczyniła. Natomiast obecny stan budynku przeczy możliwości zamieszkania w nim. Fakt pozostawienia w lokalu mebli stanu tego nie zmienia. Opuszczenie lokalu nie musi bowiem łączyć się z opróżnieniem zajmowanego mieszkania. Ponadto organ podniósł, że pomiędzy A. S., oraz dziećmi męża z pierwszego małżeństwa i byłą żoną jej męża trwa wieloletni spór dotyczący przedmiotowej nieruchomości. Podsumowując Wojewoda stwierdził, że w sytuacji gdy A. S. nie mieszka w miejscu pobytu stałego, decyzja orzekająca o jej wymeldowaniu jest zgodna z obowiązującymi przepisami. Na tą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła A. S., reprezentowana przez adwokata, zarzucając jej nieważność wynikającą z przepisu art. 156 § 1 pkt 3 Kpa, gdyż przy niezmienionym stanie faktycznym w dniu 11 lipca 2006 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję Wojewody [...] oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu pierwszej instancji o jej wymeldowaniu, a wyrok ten utrzymał w mocy Naczelny Sąd Administracyjny. Ponadto zarzuciła błędną ocenę materiału dowodowego mającą bezpośredni wpływ na treść zaskarżonej decyzji polegającą na uznaniu, że brak stałej obecności w lokalu musi skutkować wymeldowaniem. W krótkim uzasadnieniu skargi powtórzono argument, iż organ, mimo niezmienionego stanu faktycznego, nie wziął pod uwagę wyroków sądów administracyjnych, które zapadły w sprawie. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawarta w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Należy zaznaczyć, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z Sygn. akt IV SA/Wa 2052/08 dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.- zwaną dalej Ppsa). Mając na uwadze wskazane unormowania Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie, przede wszystkim z powodu wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem art. 153 Ppsa. Stosownie do treści tego przepisu, ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność były przedmiotem zaskarżenia. Zaznaczyć bowiem należy, że w sprawie objętej niniejszym postępowaniem orzekały już sądy administracyjne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 11 lipca 2006 r., sygn. akt IV SA/Wa 812/06, na skutek skargi A. S. uchylił decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2006 r. i poprzedzającą ją decyzje organu I instancji w przedmiocie wymeldowania, a Naczelny Sąd Administracyjny, wyrokiem z dnia 4 stycznia 2008 r., sygn. akt II OSK 1788/06 oddalił skargę kasacyjną od tego wyroku WSA. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie oznacza to, że zarówno organy administracji publicznej orzekające w sprawie jak i sąd ponownie rozpoznający sprawę obowiązane są zastosować się do oceny prawnej wyrażonej w poprzednim wyroku. Przez pojęcie "ocena prawna" należy rozumieć wyjaśnienie treści przepisów prawnych i sposobu ich zastosowania w konkretnej sprawie. Związanie sądu administracyjnego oceną prawną oznacza, iż nie może on formułować nowych ocen prawnych - sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem, a zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie (por. wyrok NSA z dnia 22 marca 1999 r., sygn. akt IV SA 527/97, Lex 47275). Z kolei ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania, o których mowa w przepisie art. 153 Ppsa, są formułowane w uzasadnieniu orzeczenia. W tym więc zakresie uzasadnienie orzeczenia posiada moc wiążącą. Również związanie sądu administracyjnego własną oceną prawną oznacza, iż skarżący nie może skutecznie oprzeć skargi na podstawach sprzecznych z tą oceną prawną (por. wyrok NSA z dnia 19 października 2007 r, sygn. II OSK 1425/06). Z uzasadnienia uprzedniego wyroku WSA z dnia 11 lipca 2006 r. wynika, że przyczyną uchylenia wcześniejszej decyzji Wojewody było naruszenie przez organ prawa procesowego. Sąd doszedł wówczas do wniosku, iż rozstrzygnięcia organów obu instancji, w zestawieniu z zebranym w sprawie materiałem dowodowym, budziły Sygn. akt IV SA/Wa 2052/08 poważne wątpliwości. Podkreślono, iż przed wydaniem decyzji o wymeldowaniu organy obu instancji powinny w sposób jednoznaczny i niebudzący wątpliwości wykazać, iż istotnie A. S. opuściła na trwałe miejsce pobytu stałego oznaczone adresem [...] w R., a swoje interesy życiowe ześrodkowała w innym miejscu. Sąd uznał wówczas, iż ze zgromadzonego materiału dowodowego w sprawie, takie wnioski jednoznacznie nie wynikały. Wskazał, że organy zarówno pierwszej jak i drugiej instancji w swoich decyzjach stwierdziły, iż w trakcie przeprowadzonej kontroli meldunkowej ustalono, że w mieszkaniu są rzeczy osobiste A. S., środki czystości oraz meble. Również z pisma Komisariatu Policji w R., w czasie kiedy według świadków skarżąca nie mieszkała pod wskazanym adresem, były przeprowadzane wielokrotnie interwencje funkcjonariuszy Policji dotyczące nieporozumień między A. S., a M. S. i B. S. polegające na zmuszaniu skarżącej do określonego zachowania. Nadto, zeznania świadków jednoznacznie nie wskazują na to, że skarżąca nie przebywa w budynku przy [...], ponieważ D. S. zeznała, że rzeczywiście skarżąca pojawiała się w budynku przy [...] w R.. Sąd wskazał wówczas, że organy, które będą ponownie rozpatrywać sprawę, winny zbadać, czy rzeczywiście - jak twierdzi skarżąca - jej aktywność życiowa skupia się w budynku przy [...] w R., czy też opuściła w sposób trwały i dobrowolny miejsce pobytu stałego, jeżeli tak, to gdzie obecnie koncentruje się jej aktywność życiowa, przeprowadzając na powyższe okoliczności stosowne postępowanie dowodowe. Powyższe stanowisko Sądu I instancji zostało utrzymane przez Naczelny Sąd Administracyjny, który wyrokiem z dnia 4 stycznia 2008 r. oddalił skargę kasacyjną wniesioną od wyroku WSA w Warszawie. W uzasadnieniu swojego wyroku NSA wskazał m.in., iż zalecenia przedstawione w motywach wyroku Sądu I instancji co do potrzeby prawidłowego ustalenia stanu faktycznego sprawy niewątpliwie, w okolicznościach przedmiotowej sprawy, zasługują na aprobatę. W tym stanie rzeczy należy stwierdzić, iż ponowne rozpoznanie sprawy przez sąd administracyjny ogranicza się do przeprowadzenia kontroli, czy organy administracji prawidłowo uwzględniły wytyczne zawarte w poprzednim wyroku. Kontrolując obecnie zaskarżoną decyzję Sąd stwierdza, że organy ponownie orzekające w sprawie nie zastosowały się do oceny prawnej i wskazań co do Sygn. akt IV SA/Wa 2052/08 dalszego postępowania, wyrażonych w poprzednim wyroku Sądu, wobec czego podniesione w skardze zarzuty zasługują na uwzględnienie. Przede wszystkim o opuszczeniu miejsca stałego pobytu można mówić tylko wtedy, gdy dana osoba fizycznie nie przebywa w określonym lokalu i ma zamiar opuszczenia tego lokalu na stałe, a zamiar ten związany jest z utworzeniem w innym miejscu ośrodka osobistych i majątkowych interesów. Rezygnacja z przebywania w określonym lokalu może nastąpić w sposób wyraźny - poprzez złożenie stosownego oświadczenia, ale także w sposób dorozumiany - poprzez zachowanie, które w sposób niebudzący wątpliwości wyraża wolę danej osoby skoncentrowania swojej aktywności życiowej w innym miejscu. W niniejszej sprawie A. S. takiego oświadczenia nie złożyła. Wobec tego, skoro organy orzekły o wymeldowaniu skarżącej z pobytu stałego, ich rolą było zebranie materiału dowodowego, który pozwalałby na podjęcie takiego rozstrzygnięcia i odniesienie się do niego w zaskarżonej decyzji. Organy orzekając ponownie w niniejszej sprawie, jak wynika z akt sprawy, oparły swoje rozstrzygnięcie m.in. na zeznaniach świadków, które jednak nie precyzują, kiedy dokładnie A. S. miała opuścić sporny lokal. Świadkowie, których przesłuchano w 2008 r. zeznali, iż A. S. nie widzieli od kilku lat. Takie informacje, w ocenie Sądu, nie dają podstaw do przyjęcia, iż w dniu wszczęcia postępowania o wymeldowanie A. S. skarżąca nie zamieszkiwała w lokalu przy [...] w R.. Należy przypomnieć, iż postępowanie administracyjne o wymeldowanie A. S. zostało wszczęte w dniu 25 października 2004 r. Wobec tego organy winny ustalić stan faktyczny na dzień wszczęcia postępowania. Nie mogą opierać się jedynie na bardzo ogólnych i mało precyzyjnych zeznaniach świadków. Skoro ktoś w 2008 r. twierdzi, iż A. S. nie widział od dwóch, nawet trzech lat, to rolą organów jest ustalenie, czy wcześniej skarżąca przebywała w spornym lokalu. W przeciwnym wypadku z prostego matematycznego wyliczenia wynika, iż w dniu wszczęcia postępowania skarżąca mogła zamieszkiwać w lokalu przy [...] w R.. Nie można także uznać by organy, związane oceną prawną wyrażoną w poprzednim wyroku Sądu, ustaliły czy A. S. opuściła w sposób trwały i dobrowolny miejsce pobytu stałego, a jeżeli tak, to gdzie obecnie koncentruje się jej aktywność życiowa. W aktach administracyjnych i uzasadnieniu decyzji obu organów administracji publicznej brak jest tego typu ustaleń. Ich brak powoduje, iż zaskarżone Sygn. akt IV SA/Wa 2052/08 decyzje, orzekające o wymeldowaniu A. S.j należy uznać za wydane z naruszeniem prawa. Odnosząc się z kolei do zarzutu naruszenia przez organy orzekające w sprawie art. 156 § 1 pkt 3 Kpa należy stwierdzić, iż jest on całkowicie nietrafny. Powołany przepis wskazuje na nieważność decyzji, z uwagi na rozstrzygnięcie sprawy inną decyzją ostateczną, czyli na zasadę res iudicata. W niniejszej sprawie nie można postawić zarzutu naruszenia tej zasady, ponieważ poprzednie decyzje zostały prawomocnie wyeliminowane z obrotu prawnego. Zatem organy zobowiązane zostały do rozstrzygnięcia niniejszej sprawy od początku w obu instancjach. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c Ppsa Sąd orzekł jak w sentencji. W pkt 2 wyroku orzeczono na podstawie art. 152 Ppsa, a w punkcie 3 wyroku na podstawie art. 200 i art. 205 Ppsa. Po uprawomocnieniu się niniejszego wyroku, przy ponownym rozpoznaniu sprawy należy wziąć pod uwagę wytyczne zawarte w tym wyroku, jak również ocenę prawną wyrażoną w poprzednio wydanym wyroku WSA z dnia 11 lipca 2006 r., sygn. akt IV SA/Wa 812/06.