IV SA/Wa 2057/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marian Wolanin (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Danuta Dopierała, Sędzia WSA Agnieszka Łąpieś - Rosińska, Protokolant Marek Bereziński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 marca 2010 r. sprawy ze skargi D. S.A. w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] października 2009 r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary administracyjnej za usunięcie drzew I. uchyla zaskarżoną decyzję i utrzymaną nią w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia [...] listopada 2007r. nr [...]; II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; III. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. na rzecz skarżącej D. S.A. w W. kwotę 2448 (dwa tysiące czterysta czterdzieści osiem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] października 2009 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. utrzymało w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia [...] listopada 2007 r., orzekającą o wymierzeniu D. SA administracyjnej kary pieniężnej w wysokości 219 092,64 zł za usunięcie z terenu nieruchomości oznaczonych nr ew. [...] i [...] z obrębu [...], położonych w W., bez wymaganego zezwolenia drzew i krzewów. W uzasadnieniu wskazano, że w dniu 22 września 2006 r. przeprowadzone zostały komisyjne oględziny nieruchomości oznaczonej jako działka nr ew. [...] i [...] w W., stanowiącej Pasaż [...], w trakcie których stwierdzono brak na terenie budowy drzew i krzewów ujętych we wniosku inwestora o zezwolenie na wycięcie drzew i krzewów, za wyjątkiem morwy białej oraz klonu jawora. Podniesiono, iż przedmiotowy teren został wydzierżawiony od Miasta W. przez D. SA na okres 30 lat w celu przeprowadzenia przez dzierżawcę jego rewitalizacji i utrzymania. W dniu 14 kwietnia 2006 r. Spółka uzyskała w tym zakresie pozwolenie na realizację prac budowlanych, a następnie przystąpiła do realizacji inwestycji. Oznacza to, że w chwili usunięcia drzew i krzewów z przedmiotowego gruntu, jego posiadaczem była D. SA, a na terenie trwały prace budowlane prowadzone przez Spółkę. Odnosząc się do zarzutu odwołującej się Spółki, że usunięcie zieleni nastąpiło w trybie awaryjnym ze względu na kolizję z przebiegiem istniejącej w tym miejscu trasy kablowej średniego napięcia wskazano, iż przesłanką zwalniającą od ponoszenia kar za usunięcie drzew jest uzyskanie zezwolenia na ich usunięcie. Ustawodawca przewidział wyjątki od zasady usuwania drzew lub krzewów po uprzednim uzyskaniu zezwolenia, które enumeratywnie wskazane zostały w art. 83 ust. 6 ustawy o ochronie przyrody. Oznacza to, że tylko samowolne usunięcie drzew lub krzewów w wymienionych enumeratywnie w powyższym przepisie sytuacjach nie powoduje wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej, co nie miało miejsca w przedmiotowej sprawie. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] października 2009 r. wniosła Spółka D. zarzucając naruszenie: 1. art. 88 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody przez niewłaściwe zastosowanie; 2. art. 7, art. 77 §1, art. 80 oraz art. 107 §1 kpa poprzez niedostateczne wyjaśnienie stanu faktycznego, w szczególności poprzez przyjęcie, że to skarżący dokonał usunięcia drzew i krzewów oraz dokonanie ustaleń faktycznych sprzecznych z treścią materiału dowodowego zebranego w sprawie; 1 Sygn. akt IV SA/Wa 2057/09 3. art. 7 kpa poprzez nieuwzględnienie interesu społecznego i słusznego interesu strony w szczególności przez niezastosowanie art. 83 ust. 3, art. 84 ust. 4 oraz art. 88 ust. 6 ustawy o ochronie przyrody. W uzasadnieniu skargi wskazano, iż organy obu instancji niewłaściwie zastosowały art. 88 ust. 1 pkt 2 ustawy o ochronie przyrody, który stanowi podstawę do nałożenia kary za usunięcie bez wymaganego zezwolenia drzew i krzewów. Podniesiono, że nawet gdyby uznać, iż tylko posiadacz jest podmiotem, który może być ukarany w trybie art. 88 ust. 1 pkt 2 ustawy o ochronie przyrody, to musi on przynajmniej wiedzieć i godzić się z faktem, że ktoś inny usuwa drzewa i krzewy bez zezwolenia z jego gruntu. Nie jest dopuszczalna sytuacja, w której posiadacz miałby być ukarany za działania osób, które działały na jego nieruchomości bez jego wiedzy i zgody. Wskazano na obowiązek organów udowodnienia istnienia związku przyczynowego między zachowaniem posiadacza, a wycięciem drzew. W innym przypadku posiadacz ponosiłby karę również, gdyby to złodziej, tzn. osoba, z której działaniem się nie godzi i za którą nie ponosi odpowiedzialności, dokonał wycięcia drzew i krzewów. Stwierdzono, że organy obu instancji nie zbadały faktu, czy to posiadacz, tj. skarżący, czy wykonawca spółka E. SA dokonały wycięcia drzew i krzewów. Wykonawca inwestycji w Pasażu [...] firma E. SA przejął protokolarnie plac budowy dnia 5 lipca 2008 r. i tym samym na podstawie art. 652 kc przejął odpowiedzialność za wszelkie szkody wynikłe na tym terenie. W umowie o roboty budowlane zawartej w dniu 3 lipca 2006 r. między skarżącym a firmą E. SA strony uzgodniły, że to wykonawca będzie wyłącznie odpowiedzialny za spełnienie wszystkich warunków dotyczących robót budowlanych w Pasażu [...] będących przedmiotem zezwoleń. Wykonawca, jako podmiot profesjonalnie zajmujący się wykonywaniem robót budowlanych, był zatem zobowiązany do nieusuwania drzew i krzewów z Pasażu, zanim nie zostało wydane odpowiednie zezwolenie przez Prezydenta W. Podkreślono również, że organ I instancji nie odniósł się w żaden sposób do wniosku skarżącego dotyczącego określenia warunków dokonania nowych nasadzeń, które mogłyby zastąpić usunięte drzewa i krzewy, które były w fatalnym stanie. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji wydane zostały z naruszeniem art. 7 kpa w zw. z art. 88 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz.U. Nr 92, poz. 8890, ze zm.) mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. 2 Sygn. akt IV SA/Wa 2057/09 Zgodnie z powołanym art. 88 ust. 1 pkt 2 ustawy o ochronie przyrody wójt, burmistrz albo prezydent miasta wymierza administracyjną karę pieniężną za usuwanie drzew lub krzewów bez wymaganego zezwolenia. Cytowany przepis nie określa podmiotu zobowiązanego do uiszczenia wskazanej kary. W ocenie Sądu jest nim jednak posiadacz nieruchomości, skoro według art. 83 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody, usunięcie drzew lub krzewów z terenu nieruchomości może - co do zasady -nastąpić po uzyskaniu zezwolenia wydanego przez wójta, burmistrza albo prezydenta miasta na wniosek posiadacza nieruchomości. Jeżeli więc tylko posiadacz nieruchomości jest legitymowany do uzyskiwania zezwolenia na wycięcie drzew lub krzewów, to prawne skutki dokonania takiej wycinki bez zezwolenia także mogą obciążać jedynie posiadacza nieruchomości. Również w art. 88 ust. 3, 5 i 6 ustawy o ochrony przyrody ustawodawca przypisał określone obowiązki posiadaczowi nieruchomości, co dodatkowo potwierdza, iż zobowiązanie dotyczące kary za wycięcie drzew i krzewów bez zezwolenia spoczywa na posiadaczu nieruchomości. Także w aktualnej praktyce sądowoadministracyjnej przyjmuje się, iż karę za wycięcie drzew i krzewów bez wymaganego zezwolenia można wymierzyć jedynie właścicielowi lub posiadaczowi nieruchomości - por. wyrok NSA z 3.04.2009 r. sygn. akt II OSK 488/08, wyrok NSA z 11.03.2009 r. sygn. akt II OSK 329/08, wyrok NSA z 19.11.2008 r. sygn. akt II OSK 1410/07, wyrok NSA z 31.01.2008 r. sygn. akt II OSK 1970/06. W rozpatrywanej sprawie organy orzekające obu instancji nie ustaliły, kiedy i kto dokonał wycinki drzew i krzewów. Przeprowadzono jedynie oględziny nieruchomości w dniu 22 września 2006 r., lecz ze sporządzonego na tę okoliczność protokołu nie wynika, kto dokonał wycinki i kiedy ta wycinka miała miejsce. Wprawdzie skarżąca wskazywała w toku postępowania, iż wycinki dokonał wykonawca robót budowlanych, jednakże organy orzekające nie mogły w tak istotnej kwestii dla wymierzenia kary administracyjnej poprzestać na oświadczeniu skarżącej, lecz powinny były przeprowadzić stosowny dowód dla jednoznacznego ustalenia - stosownie do art. 7 kpa - kto dokonał wycinki drzew i krzewów, aby następnie rozważyć, jaki ma to wpływ na uznanie skarżącej za zobowiązaną do poniesienia kary. Z akt wynika, iż wykonawca robót budowlanych objął przedmiotową nieruchomość we władanie na podstawie umowy o roboty budowlane z dnia 3 lipca 2006 r. Skarżąca przekazała plac budowy wykonawcy robót w dniu 5 lipca 2006 r., co wynika z protokołu sporządzonego na tę okoliczność. Władanie placem budowy w ramach umowy o roboty budowlane nie jest jednak posiadaniem nieruchomości, lecz jedynie jej dzierżeniem, czyli władaniem za skarżącą i dla skarżącej. Na taki charakter władania placem budowy przez wykonawcę robót budowlanych wskazał również Sąd Najwyższy w wyroku z 12.12.1990 r. sygn. akt I CR 750/90. Kluczową kwestią w sprawie jest zatem ustalenie, czy rzeczywiście wycinki drzew i krzewów dokonał wykonawca robót budowlanych, jak twierdzi skarżąca. Nie ulega bowiem wątpliwości, iż wykonawca robót budowlanych nie jest posiadaczem 3 Sygn. akt IV SA/Wa 2057/09 nieruchomości. Jednakże za działania wykonawcy robót budowlanych w sferze wymierzenia kary za wycięcie drzew i krzewów bez wymaganego zezwolenia ponosi odpowiedzialność posiadacz nieruchomości, o ile wykonawca działał za zgodą lub wiedzą posiadacza nieruchomości. Zgoda zaś i wiedza posiadacza nieruchomości o działaniach wykonawcy robót nie musi być precyzyjnie wyartykułowana na piśmie, wystarczy dorozumiany charakter takiej zgody i wiedzy, jeżeli okoliczności sprawy na to wskazują. Organy orzekające w sprawie zobowiązane zatem były ustalić, czy zaistniały w rozpatrywanej sprawie takie okoliczności mając na uwadze, iż wycinka drzew i krzewów - według oświadczeń skarżącej - wynikała z konieczności wykonania w miejscu ich posadowienia robót budowlanych w postaci m.in. ułożenia kabla energetycznego. Zaniechanie poczynienia wskazanych ustaleń mogło mieć wpływ na wynik sprawy, skoro od ustaleń tych zależy stwierdzenie, czy skarżąca może być zobowiązana do uiszczenia kary za usunięcie drzew i krzewów bez wymaganego zezwolenia, jako posiadacz nieruchomości, które to posiadanie wynika z umowy dzierżawy zawartej z Miastem W. Za niezasadny należy zaś uznać zarzut skargi naruszenia przez organy orzekające art. 83 ust. 3 i art. 84 ust. 4 ustawy o ochronie przyrody, ponieważ przepisy te określają uprawnienia i obowiązki organu orzekającego przy wydawaniu decyzji o zezwoleniu na wycinkę drzew i krzewów, a nie przy wymierzaniu kary za dokonanie wycinki bez takiego zezwolenia. Mając powyższe na względzie, na podstawie art. 145 §1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.), Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł, jak w sentencji. O zwrocie kosztów postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 §2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Przy ponownym rozpatrywaniu sprawy organ orzekający ustali, kto i kiedy dokonał wycinki drzew i krzewów na przedmiotowej nieruchomości, i stosownie do poczynionych ustaleń oceni, czy okoliczności faktyczne sprawy dotyczące zakresu robót budowlanych i wzajemnych relacji prawnych istniejących pomiędzy skarżącą a wykonawcą robót budowlanych w ramach umowy o roboty budowlane dają podstawę do uznania skarżącej za zobowiązaną do uiszczenia kary administracyjnej za wycięcie drzew i krzewów bez wymaganego zezwolenia. 4