IV SA/Wa 2089/20
WyrokWSA w Warszawie2021-05-06
Skład orzekający: Grzegorz Rząsa, Monika Barszcz, Marzena Milewska-Karczewska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy skarżąca, będąca właścicielką nieruchomości sąsiedniej do tej, na której rosły drzewa objęte decyzją o zezwoleniu na wycinkę, posiada interes prawny do żądania stwierdzenia nieważności tej decyzji?Ratio decidendi
Skarżąca, jako właścicielka nieruchomości sąsiedniej, nie posiada interesu prawnego w rozumieniu art. 28 k.p.a. do żądania stwierdzenia nieważności decyzji zezwalającej na wycinkę drzew rosnących na działce sąsiedniej. Ustalenie rzeczywistego przebiegu granic nieruchomości jest kwestią cywilną, a postępowanie nadzorcze nie służy rozstrzyganiu sporów granicznych ani ponownemu ustalaniu stanu faktycznego. Brak legitymacji procesowej skarżącej skutkuje umorzeniem postępowania.Stan faktyczny
Skarżąca H. M. wniosła o stwierdzenie nieważności decyzji Wójta zezwalającej na wycięcie drzew, twierdząc, że drzewa te rosną na jej nieruchomości. Samorządowe Kolegium Odwoławcze (SKO) początkowo odmówiło stwierdzenia nieważności, następnie uchyliło własną decyzję i umorzyło postępowanie. W ostatniej decyzji SKO z lipca 2020 r. ponownie uchyliło swoją poprzednią decyzję i umorzyło postępowanie, uznając, że skarżąca nie wykazała swojego interesu prawnego i legitymacji procesowej do żądania stwierdzenia nieważności decyzji Wójta, gdyż drzewa rosły na działce sąsiedniej. Skarżąca wniosła skargę do WSA, zarzucając m.in. nierozpoznanie wniosku o wyłączenie członka SKO oraz dowodów.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Grzegorz Rząsa (spr.) Sędziowie: sędzia WSA Monika Barszcz sędzia WSA Marzena Milewska-Karczewska po rozpoznaniu w dniu 6 maja 2021 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi H. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z [...] lipca 2020 r., [...] w przedmiocie umorzenia postępowania oddala skargę.
I. Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] (dalej: "SKO" lub "Kolegium" lub "organ") z [...] lipca 2020 r., [...], którą ww. organ uchylił swoją własną decyzję z [...] marca 2016 r., [...] w całości i umorzył postępowanie w sprawie wniosku H. M. (dalej: "skarżąca") o stwierdzenie nieważności decyzji Wójta Gminy [...] (dalej: "Wójt") z [...] sierpnia 2015 r., nr [...].
II. Zaskarżona decyzja została oparta na następujących ustaleniach faktycznych i ocenach prawnych.
II.1. Pismem z 8 października 2015 r. skarżąca zwróciła się do Kolegium o stwierdzenie nieważności decyzji Wójta z [...] sierpnia 2015 r., nr [...] o zezwoleniu na wycięcie trzech sztuk drzew z gatunku brzoza [...], rosnących na terenie nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...], położonej przy ul. [...] we wsi [...], podnosząc, że drzewa objęte ww. decyzją stanowią jej własność.
II.2. SKO decyzją z [...] marca 2016 r., [...] orzekło o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Wójta z [...] sierpnia 2015 r., nr [...]. W uzasadnieniu organ wskazał, że nie jest możliwe stwierdzenie, w obecnym stanie faktycznym, czy zezwolenie na usunięcie tych drzew zostało wydane z rażącym naruszeniem obowiązującego w dacie wydania zezwolenia prawa. W przypadku, gdy przebieg granic działek na spornym odcinku zostanie ostatecznie lub prawomocnie ustalony i zaistnieją przesłanki do stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji, będzie mogło być wszczęte postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności i będzie mogła być wydana decyzja rozstrzygająca sprawę stosownie do stanu faktycznego sprawy.
II.3. Wnioskiem z 8 kwietnia 2016 r. skarżąca zwróciła się do Kolegium o ponowne rozpatrzenie sprawy objętej decyzją z [...] marca 2016 r., zarzucając SKO brak prawidłowego ustalenia stanu faktycznego sprawy, a ponadto podnosząc, że granica pomiędzy działkami nr [...] i nr [...] nigdy nie została wytyczona. Wnosząca podtrzymała stanowisko wyrażone we wniosku z 8 października 2015 r., wskazując, że kwestionowana decyzja dotyczy drzew rosnących na terenie jej nieruchomości, zaś U. i A. G. winni byli wykazać, że wnioskowane do usunięcia drzewa stanowią ich własność. W ocenie wnioskodawczyni, okoliczność ta przesądza o kwalifikowanej wadliwości decyzji Wójta z [...] sierpnia 2015 r., nr [...], który przed wydaniem zezwolenia na wycięcie drzew nie ustalił, kto jest ich właścicielem.
II.4. SKO decyzją z [...] stycznia 2017 r., [...] uchyliło swoją decyzję z [...] marca 2016 r., [...] oraz orzekło o umorzeniu postępowania w sprawie nieważnościowej.
II.5. Na skutek wniesionej skargi przez skarżącą Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 19 grudnia 2017 r. IV SA/Wa 864/17 uchylił zaskarżoną decyzję z SKO z [...] stycznia 2017 r., [...]. Argumentując swoje rozstrzygnięcie, Sąd uznał, iż w niniejszej sprawie uszło uwadze SKO, że skarżąca sformułowała wniosek o wyłączenie od udziału w postępowaniu odwoławczym członka SKO w osobie B. G.. Skarżąca we wniosku sformułowała argumenty przemawiające – jej zdaniem – za jego zasadnością. Uważa, że wnioskowany do wyłączenia członek organu kolegialnego jest stronniczy w załatwieniu jej sprawy. Nie czyta lub nie czyta ze zrozumieniem wniosków i dowodów skarżącej. Nie kieruje się przy rozpoznaniu sprawy przesłankami merytorycznymi, ale bazuje na plotkach, działa na korzyść urzędników gminy [...] oraz jej przeciwników procesowych. Sąd uznał, że skarżąca słusznie zarzuciła w skardze, iż w aktach sprawy brak dowodu na to, żeby przed wydaniem zaskarżonej decyzji przewodniczący organu kolegialnego – Prezes SKO rozpoznał rzeczony wniosek skarżącej. W ocenie Sądu, zaniechanie Prezesa SKO w zakresie oceny zasadności wniosku o wyłączenie ww. członka SKO, która w imieniu organu uczestniczyła w wydaniu zaskarżonej decyzji, jako przewodnicząca składu orzekającego i jednocześnie sprawozdawca, narusza art. 7 (zasadę obiektywizmu), art. 8 (zasadę pogłębiania zaufania obywatela do organu) oraz art. 27 § 1 w zw. z art. 24 § 3 k.p.a., a naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd zwrócił uwagę, że naruszenie obowiązku zagwarantowania stronie prawa do bezstronnego rozpatrzenia jej sprawy może powodować kwalifikowaną wadę procesową, wyczerpującą przesłankę wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 3 k.p.a.). Takie działanie może mieć szczególnie negatywne skutki dla obywatela w sprawach nieważnościowych, gdzie organ ma pewien luz decyzyjny, jeżeli chodzi o ocenę, czy wniosek o stwierdzenie nieważności wniosła strona w rozumieniu art. 28 i art. 157 § 2 k.p.a., - a jeżeli tak, to - czy w sprawie wystąpiła wada rażącego naruszenia prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Wobec tego, że w niniejszej sprawie zostały naruszone wskazane wyżej przepisy postępowania administracyjnego, zdaniem Sądu przedwczesne było odnoszenie się do innych zarzutów skargi.
II.6. SKO decyzją z [...] lipca 2020 r., [...] uchyliło swoją własną decyzję z [...] marca 2016 r., [...] w całości i umorzyło postępowanie w sprawie wniosku skarżącej o stwierdzenie nieważności decyzji Wójta z [...] sierpnia 2015 r., nr [...]. W pierwszej kolejności, Kolegium podniosło, iż Prezes SKO postanowieniem z [...] lutego 2020 r., [...] odmówił wyłączenia B. G. od udziału w postępowaniu. Postanowienie zostało doręczone skarżącej w dniu [...] marca 2020 r. Przechodząc do merytorycznej oceny odwołania, Kolegium oświadczyło w warunkach niniejszej sprawy skarżąca wystąpiła o stwierdzenie nieważności decyzji Wójta z [...] sierpnia 2015 r., nr [...] o zezwoleniu na wycięcie trzech drzew z gatunku brzoza [...], rosnących na terenie nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] do której nie posiada tytułu prawnego. We wnoszonych w toku postępowania pismach wnioskodawczyni podniosła, że granica pomiędzy działką nr [...] stanowiącą własność U. i A. G., a działką nr [...], będącą jej własnością, nigdy nie została ustalona, zaś fakt wybudowania przez właścicieli działki nr [...] ogrodzenia wzdłuż granicy z działką nr [...] nie przesądza o przebiegu granicy. Kolegium stwierdziło, że z akt sprawy w żaden sposób nie wynika, aby drzewa objęte kwestionowaną decyzją rosły na terenie nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...], której skarżąca jest właścicielem, a co za tym idzie, czy legitymuje się przymiotem strony w niniejszym postępowaniu. Kolegium dodało, że pismem z 7 października 2016 r. wezwało skarżącą do wykazania interesu prawnego w postępowaniu dotyczącym oceny legalności decyzji Wójta z [...] sierpnia 2015 r., nr [...]. W odpowiedzi na powyższe pismo skarżąca w piśmie z 27 października 2016 r. wniosła o pilne podanie informacji, czy U. i A. G. przedstawili dowody, że drzewa znajdujące się na działce nr [...] w [...], będące przedmiotem wniosku z sierpnia 2015 r. oraz decyzji Wójta z [...] sierpnia 2015 r., nr [...]., są ich własnością. W ocenie wnoszącej pismo, z całą pewnością dowodu takiego w aktach sprawy brak bowiem rozgraniczenie działek odbywa się z udziałem obu stron, zaś o wniesieniu wniosku o rozgraniczenie nie została powiadomiona. Do pisma załączona została kopia mapy sytuacyjnej nieruchomości objętej KW nr [...] - dz. [...] cz. do celów prawnych, sporządzonej przez geodetę uprawnionego J. B. i przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego w dniu [...] stycznia 2000 r. za nr [...]. Na ww. mapie przedstawione zostały granice działki nr [...] o pow. [...] m2, przy czym nie zostały na niej zainwentaryzowane żadne drzewa, jak również przebieg granicy z działką nr [...], a co za tym idzie nie stanowi ona dowodu na twierdzenia podnoszone w pismach wnioskodawczym. Do ww. pisma załączona została również kopia zawiadomienia o czynnościach przyjęcia przebiegu granic nieruchomości oznaczonej jako działki nr [...] i nr [...]. SKO podniosło, że skarżąca w pismach kierowanych do Kolegium w toku postępowania podnosiła wielokrotnie, że granica pomiędzy działkami nr [...] i nr [...] nigdy nie została prawidłowo wytyczona, przy czym z ww. pism nie wynika, aby wszczęte zostało postępowanie rozgraniczeniowe. Twierdzenia skarżącej o przysługującym prawie własności do drzew objętych kwestionowaną decyzją opiera się, jak wynika z pism znajdujących się w aktach sprawy, na informacjach pozyskanych w tej kwestii od poprzednich właścicieli i użytkowników działki nr [...] oraz od geodety. SKO wskazało, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym ugruntowany jest pogląd, że interes prawny oznacza występowanie związku między sferą indywidualnych praw i obowiązków określonego podmiotu, a sferą administracyjną, w której może nastąpić konkretyzacja uprawnień i obowiązków Związek ten musi być bezpośredni. Interes prawny właściciela nieruchomości, wynikający z prawa rzeczowego, winien pozostawać w bezpośrednim związku ze sprawą administracyjną i rozstrzygnięciem w takiej sprawie. W rezultacie, zdaniem SKO celem wykazania po stronie skarżącej interesu prawnego w ocenie legalności decyzji Wójta z [...] sierpnia 2015 r., nr [...], niezbędnym jest wykazanie, że drzewa objęte ww. decyzją znajdowały się na terenie nieruchomości, do której przysługuje jej tytuł prawny. Tymczasem z mapy załączonej do wniosku o wydanie zezwolenia na wycinkę drzew wynika, że ogrodzenie działki nr [...] jest częściowo wycofane i posadowione na terenie działki nr [...], nie zaś na granicy działek nr [...] i nr [...]. Powyższa mapa została przyjęta do zasobu Powiatowego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w [...] i zdaniem SKO brak jest podstaw do twierdzenia, że stan na niej uwidoczniony nie jest zgodny ze stanem rzeczywistym. Również w piśmie z 8 października 2015 r., skierowanym do właścicieli działki nr [...], Wójt wyjaśnił, że kwestionowaną decyzją udzielił zezwolenia na usunięcie drzew wskazanych we wniosku i oznaczonych na załączniku graficznym. W opinii Kolegium, w postępowaniu zwykłym, to na organie administracji ciąży obowiązek określenia kręgu stron w sprawie, natomiast w postępowaniu nadzwyczajnym podmiot występujący z wnioskiem o stwierdzenie nieważności oznaczonej decyzji powinien wykazać swoją legitymację procesową poprzez przedstawienie okoliczności świadczących o jego interesie prawnym. Do kompetencji organu administracji należy zaś weryfikacja tego w świetle konkretnych przepisów prawa mających zastosowanie w sprawie. Zdaniem SKO w decyzji z [...] marca 2016 r., [...] jednoznacznie stwierdzono, że z akt sprawy nie wynika, aby wnioskodawczyni legitymowała się przymiotem strony w postępowaniu dotyczącym oceny legalności decyzji Wójta z [...] sierpnia 2015 r., nr [...]. SKO stwierdziło przy tym, że w postępowaniu nieważnościowym na etapie postępowania odwoławczego, a zatem i wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, organ administracji winien przeprowadzić postępowanie w tym zakresie, tj. ustalić, czy rzeczywiście zachodziły przesłanki formalnoprawne, warunkujące dopuszczalność merytorycznego rozpoznania sprawy o stwierdzenie nieważności decyzji. W odróżnieniu jednak od wstępnego etapu badania wniosku, organ odwoławczy nie może odmówić wszczęcia postępowania, lecz jedynym możliwym rozstrzygnięciem kończącym sprawę jest umorzenie postępowania. Kolegium w ramach obowiązującej zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego posiada zatem kompetencje do dokonania oceny legitymacji procesowej podmiotu, który występuje z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji, a więc ustala, czy przysługuje mu przymiot strony. W ocenie SKO skarżąca nie legitymuje się przymiotem strony w postępowaniu dotyczącym oceny legalności decyzji Wójta z [...] sierpnia 2015 r., nr [...] ze względów opisanych powyżej.
III.1. Pismem z 1 września 2020 r. skarżąca wywiodła skargę na decyzję SKO z [...] lipca 2020 r., [...] podnosząc, iż Kolegium rozpoznało sprawę bez rozpoznania wniosków z 23 marca 2020 r. wysłanych 24 marca 2020 r. oraz wniosków z 22 czerwca 2020 r. złożonych w dniu 23 czerwca 2020 r., w tym bez uprzedniego rozpoznania wniosku o wyłączenie stronniczej B. G.. Zdaniem skarżącej, SKO nie rozpoznało również załączonych do sprawy dowodów na które złożyły się m.in. zdjęcia 3 drzew ponumerowanych przez Wójta, będących przedmiotem jego decyzji z [...] sierpnia 2015 r. Zdaniem skarżącej jedno z tych drzew nr 1 znajduje się po stronie skarżącej ogrodzenia U. i A. G., drugie jest wmurowane w podmurówkę, czyli jest wspólne zaś drzewo nr 3 - jest po drugiej stronie ogrodzenia U. i A. G.. Zdaniem skarżącej decyzja z [...] lipca 2020 r. jest przejawem celowego działania na szkodę skarżącej przez B. G.. Nadto, w kontekście zawartego w decyzji SKO z [...] lipca 2020 r. stwierdzenia, że ogrodzenie U. i A. G. jest w części wycofane, skarżąca oświadczyła, iż ta niewielka cofnięta część ogrodzenia - nie ma związku z decyzją Wójta z [...] sierpnia 2015 r. - bowiem 3 drzewa będące jej przedmiotem - nie znajdują się na - wysokości tego cofnięcia. Zatem ogrodzenie U. i A. G. jeśli przyjąć mapkę, załączoną do wniosku z lipca 2015 r. jest na granicy, a jeśli tak - to drzewo numer 1 będące przedmiotem tej decyzji jest na działce skarżącej. Drzewo numer 2 wychodzi z podmurówki więc jest wspólne, i jedynie drzewo nr 3 jest/było na działce U. i A. G..
III.2. W odpowiedzi na skargę, SKO wniosło o jej oddalenie.
IV. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
IV.1. Skarga jest bezzasadna i podlega oddaleniu (art. 151 p.p.s.a.).
IV.2. Zaskarżona decyzja SKO została wydana w trybie postępowania nadzwyczajnego dotyczącego stwierdzenia nieważności. Zgodnie z art. 157 § 2 k.p.a., postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Skarżąca nie była stroną w postępowaniu zakończonym decyzją Wójta Gminy [...] z [...] sierpnia 2015 r. nr [...], zezwalającą U. i A. G. na wycięcie drzew (3 brzozy brodawkowate) w [...] przy ul. [...], dz. ew. nr [...]. W pierwszej kolejności wymaga zatem ustalenia, czy skarżąca legitymuje się interesem prawnym w zainicjowaniu postępowania nadzorczego. Negatywna odpowiedź na to pytanie winna, w przypadku uprzedniego wszczęcia postępowania nadzorczego, doprowadzić do jego umorzenia jako bezprzedmiotowego (art. 105 § 1 k.p.a.). Odnosząc się do kwestii interesu skarżącej w domaganiu się stwierdzenia nieważności wspominanej decyzji Wójta należy przypomnieć, że zgodnie z art. 28 k.p.a., stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. przepis art. 28 k.p.a. nie stanowi jednak samoistnej normy prawnej, gdyż ustalenie interesu prawnego lub obowiązku prawnego może nastąpić tylko w związku z normą prawa materialnego. Pojęcie "interes prawny", na którym oparta jest legitymacja procesowa strony w postępowaniu administracyjnym, należy ustalać według norm prawa materialnego, a mieć interes prawny znaczy to samo, co ustalić przepis prawa materialnego powszechnie obowiązującego, na podstawie którego można skutecznie żądać czynności organu z zamiarem zaspokojenia jakiejś własnej potrzeby albo żądać zaniechania lub ograniczenia czynności organu, sprzecznych z potrzebami danego podmiotu. Od tak pojmowanego interesu prawnego należy odróżnić interes faktyczny, to jest sytuację, w której dany podmiot (osoba) jest wprawdzie bezpośrednio zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, nie może jednak tego zainteresowania poprzeć przepisami prawa, mającego stanowić podstawę skierowanego żądania w zakresie podjęcia stosownych czynności przez organ administracji. W realiach niniejszej sprawy, w aspekcie zagadnienia ewentualnego interesu prawnego skarżącej, ma art. 83 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2020 r., poz. 55; dalej: "u.o.p."), w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania decyzji w stosunku do której złożono wniosek o stwierdzenie nieważności. Zgodnie z tym przepisem, usunięcie drzew lub krzewów z terenu nieruchomości może nastąpić, z zastrzeżeniem ust. 2 i 2a, po uzyskaniu zezwolenia wydanego przez wójta, burmistrza albo prezydenta miasta na wniosek posiadacza nieruchomości – za zgodą właściciela tej nieruchomości. Stroną w postępowaniu o wydanie zezwolenia na wycinkę drzew jest zatem, obok wnioskodawcy (posiadacza nieruchomości), właściciel nieruchomości (jeżeli nie jest równocześnie właścicielem). Jak wskazał NSA w wyroku z 15 stycznia 2020 r. (II OSK 514/18, CBOSA), nie ulega wątpliwości, że nie jest stroną postępowania prowadzonego na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 1 ustawy o ochronie przyrody właściciel nieruchomości sąsiedniej, bowiem nie można przypisać mu interesu prawnego w rozumieniu art. 28 k.p.a. W realiach niniejszej sprawy wniosek o wycinkę drzew dotyczył drzew rosnących na działce ewidencyjnej nr [...] stanowiącej własność wnioskodawców, a nie własność skarżącej. Skarżąca jest natomiast właścicielem sąsiedniej działki nr [...]. Wyżej już podniesiono, że status właściciela nieruchomości nie determinuje interesu prawnego w postepowaniu w sprawie o zezwolenie na wycinkę, a także w postepowaniu nadzorczym wobec decyzji zezwalającej na wycinkę. Skarżąca w istocie domaga się w postępowaniu nadzwyczajnym dotyczącym decyzji zezwalającej na wycinkę drzew dowieść, że granice jej nieruchomości obejmują w rzeczywistości również teren, na którym rosły sporne drzewa. Dokonywanie tego rodzaju ustaleń jest niedopuszczalne w postępowaniu nadzorczym dotyczącym decyzji zezwalającej na wycinki drzew. Po pierwsze, w sprawie zezwolenia na usunięcie drzew nie jest w ogóle dopuszczalne rozstrzyganie sporów granicznych między właścicielami nieruchomości. W postępowaniu tym organ bada wyłącznie, czy zaszły okoliczności uzasadniające zastosowanie przepisów ustawy o ochronie przyrody dotyczących ochrony fragmentu przyrody w postaci drzew, tj. np. czy zachodzą podstawy do wydania określonych zezwoleń, wniesienia sprzeciwu lub wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej (art. 83 i n. ustawy o ochronie przyrody). Natomiast ustalenie granic nieruchomości jest sprawą cywilną (w sensie materialnym), a etap administracyjny postępowania o rozgraniczenie ma charakter wstępny, tj. jego przeprowadzenie warunkuje otwarcie drogi sądowej (por. np. wyrok NSA z 7 września 2017 r., I OSK 408/17, CBOSA; uchwała składu 7 sędziów SN z 30 października 2014 r., III CZP 48/14, OSNC 2015/3/27; por. też J. Gudowski, Droga sądowa w sprawach o rozgraniczenie nieruchomości (na tle prawa geodezyjnego i kartograficznego), Przegląd Sądowy 1995, nr 2, s. 69). Sąd rozpoznaje wówczas sprawę od początku, nie będąc związany ustaleniem przebiegu granic dokonanym przez geodetę wyznaczonego przez wójta (burmistrza, prezydenta miasta). Obok wspominanego wyżej trybu nieprocesowego, ustawodawca dopuszcza jeszcze możliwość ustalenia przebiegu granicy w ramach powództwa o ochronę własności. Zgodnie z art. 36 ustawy z 17 maja 1989 r. prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz.U. z 2020 r. poz. 272; dalej: "p.g.k."), sąd, przed którym toczy się sprawa o własność lub o wydanie nieruchomości albo jej części, jest właściwy również do przeprowadzenia rozgraniczenia, jeżeli ustalenie przebiegu granic jest potrzebne do rozstrzygnięcia rozpatrywanej sprawy. W tym wypadku sąd w orzeczeniu zamieszcza również rozstrzygnięcie o rozgraniczeniu nieruchomości. Po drugie, ewentualne czynienie ustaleń faktycznych co do rzeczywistego przebiegu granicy miedzy działką nr [...] a działką nr [...] w postepowaniu nadzorczym jest również niedopuszczalne z tego powodu, że w postępowaniu w sprawie stwierdzenia nieważności organ nadzoru nie ustala co do zasady ponownie stanu faktycznego, a orzeka w oparciu o ustalenia poczynione przez organ administracji w postępowaniu zwyczajnym (por. np. wyrok NSA z 7 czerwca 2017 r., II OSK 2513/15, CBOSA). Ograniczenie to jest związane nie tylko z ogólną zasadą, że postępowanie nadzwyczajne ma odrębny przedmiot, dotyczy decyzji ostatecznej korzystającej z domniemania legalności i nie może zastępować trybu odwoławczego. Niedopuszczalność czynienia nowych ustaleń faktycznych ma również związek z tym, że wady z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. to przede wszystkim wady o charakterze materialnoprawnym, zaś wady dotyczące gromadzenia materiału dowodowego mogą stanowić podstawę wznowienia postepowania (zob. np. art. 145 § 1 pkt 1 i 5 k.p.a.). Należy równocześnie podkreślić, że żadna z przesłanek wznowienia postępowania wymienionych w art. 145 § 1 k.p.a. nie może jednocześnie stanowić podstawy stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej (por. np. wyrok NSA z 27 września 2017 r., II OSK 132/16, CBOSA oraz wyrok NSA z 25 stycznia 2019 r., I OSK 1824/18, CBOSA). W realiach niniejszej sprawy Wójt Gminy [...] wydał zezwolenie dotyczące działki nie będącej własnością skarżącej, a stanowiącej własność wnioskodawców. Ponadto, z mapy dołączonej do wniosku wynikało, że wszytki trzy drzewa są zlokalizowane na działce wnioskodawców. W szczególności, wynika to w sposób oczywisty z regularnego przebiegu granicy na tej mapie miedzy działką [...] a działką [...], przy czym nie należy mylić przebiegu granicy z odwzorowanym na mapie przebiegiem ogrodzenia. Małżonkowie G. wyjaśnili zresztą w toku postępowania zwyczajnego, dlaczego jedno z drzew znajduje się poza odgrodzeniem, ale w granicach geodezyjnych ich działki (zobacz odręczne uwagi na piśmie organu z 3 sierpnia 2015 r.). Końcowo trzeba zauważyć, że również z dostępnych powszechnie zasobów geodezyjnych wynika, że granica miedzy działką [...] a działką [...] ma przebieg regularny (zob. wydruki z portalu Geoportal). Co więcej, regularny przebieg granic działki nr [...] wynika nawet z materiałów geodezyjnych dołączonych do pisma skarżącej z 27 października 2016 r. Reasumując, w świetle materiału zebranego przez organ w postępowaniu zwyczajnym nie można przyjąć, że skarżącej winien przysługiwać status strony w postępowaniu dotyczącym zezwolenia na wycinkę drzew z działki [...]. Skarżąca nie przedstawiła jakichkolwiek dowodów na to, które mogłyby w sposób oczywisty, nie wymagający prowadzenia obszernego postępowania dowodowego, podważać ustalenia poczynione przez Wójta co do lokalizacji spornych drzew na nieruchomości wnioskodawców. Przy czym, ocena ostatecznej decyzji w trybie nadzoru dotyczy wyłącznie treści tej decyzji, a nie sposobu jej wykonania (uwaga ta dotyczy w szczególności tego, czy specjalista do spraw lasów wyznaczył w sposób właściwy, tj. zgodnie z podaniem wnioskodawców, drzewa do w wycinki w terenie – zob. np. pismo małżonków G. z 27 września 2015 r.). Równocześnie należy raz jeszcze zastrzec, że rozstrzyganie ewentualnych sporów dotyczących rzeczywistego przebiegu granic może nastąpić wyłącznie w ramach wskazanych wyżej szczególnych procedur administracyjnych i sądowych.
IV.3. Prezes Kolegium wykonał zalecenia zawarte w powołanych wyżej wyrokach NSA z 18 listopada 2019 r. (II OSK 3019/18) oraz WSA w Warszawie z 19 grudnia 2017 r. (IV SA/Wa 864/17) dotyczące konieczności formalnego rozpoznania wniosku skarżącej o wyłączenie pracownika SKO B. G.. Wniosek ten został oddalony postanowieniem z [...] lutego 2020 r. Sąd podziela oceny SKO, że brak było podstaw do wyłączenia od orzekania B. G.. Wniosek skarżącej ocenić należy jako oczywiście bezzasadny, albowiem nawet bez głębszej analizy prawnej można stwierdzić, że powody podawane przez skarżącą (niezależnie od kwestii prawdziwości tych powodów) nie mieszczą się żadnej z przesłanek wyłączenia pracownika organu administracji przewidzianej w art. 24 k.p.a. Przyczyną taką nie jest w szczególności niezadowolenie skarżącej z treści orzeczeń wydawanych dotychczas z udziałem B. G.. Orzeczenia takie winny być kwestionowane w ramach systemu środków odwoławczych. Można powiedzieć, że mamy tu do czynienia z sytuacją zbliżoną do tej, jaka ma miejsce na gruncie wniosków o wyłączenie od orzekania sędziego z tego tylko powodu, że sędzia ten wydał uprzednio niekorzystane dla wnioskodawcy orzeczenie (zamiast wielu zob. np. postanowienie NSA z 5 września 2018 r., II OZ 852/18 oraz postanowienie z 20 lipca 2017 r., II OZ 754/17 - CBOSA).
IV.4. Mając powyższe na uwadze, orzeczono jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło