IV SA/Wa 2209/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Krystyna Napiórkowska (spr.), Sędziowie sędzia WSA Agnieszka Wójcik, sędzia WSA Wanda Zielińska-Baran, Protokolant st. ref. Marcin Lesner, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 lutego 2015 r. sprawy ze skargi B. T. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] września 2014 r. nr [...] w przedmiocie potwierdzenia pozostawania bez pracy na skutek represji - oddala skargę - Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie decyzją z dnia [...] września 2014 r., Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, na podstawie art. 127 § 3 i art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 117 ust. 4 w zw. z art. 6 ust. 2 pkt 6 a ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2013 r., poz. 1440 z późn. zm.) i art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 2012 r., poz.400) - po ponownym rozpatrzeniu sprawy na wniosek B.T. – utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] sierpnia 2014 r. Powyższa decyzja Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, zwanym dalej Szefem Urzędu, wydana została w następującym stanie faktyczno-prawnym sprawy. Decyzją z dnia [...] stycznia 2007 r. utrzymaną w mocy decyzją z dnia [...] czerwca 2007 r. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych orzekł o odmowie potwierdzenia pozostawania B.T. bez pracy na skutek represji politycznych w okresach od czerwca 1965 r. do 13 grudnia 1966 r. o od 22 października 1982 r. do 3 czerwca 1989 r. oraz świadczenia pracy na rzecz organizacji politycznych i związków zawodowych nielegalnych w rozumieniu przepisów obowiązujących do kwietnia 1989 r. w okresie od 22 października 1982 r. do 3 czerwca 1989 r. Wyrokiem z dnia 3 października 2007 r. , sygn. akt IV SA/Wa 1424/07 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę na powyższą decyzję. Następnie wyrokiem z dnia 25 marca 2009 r., sygn.. akt II OSK 407/08 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną od w/w wyroku WSA, wniesioną przez B. T. Z kolei decyzją z dnia [...] listopada 2011 r., utrzymaną w mocy decyzją z dnia [...] grudnia 2011 r. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych działając na podstawie art. 154 k.p.a. odmówił uchylenia decyzji własnej z dnia [...] czerwca 2007 r. Powyższe rozstrzygnięcie stanowiło przedmiot kontroli przeprowadzonej pod względem jego zgodności z prawem przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, który wyrokiem z dnia 10 lipca 2012 r., sygn. akt V SA/Wa 246/12, oddalił skargę wniesioną przez B. T.. Pismem z dnia 16 lipca 2012 r., sprecyzowanym następnie pismami z dnia 15 października i 15 listopada 2012 r., B. T. wystąpił o wznowienie na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. postępowania zakończonego wymienioną powyżej decyzją, wskazując jako nowy dowód publikację A.F. "[....]" L. 1994 r. Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2012 r. Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. wznowił postępowanie. Decyzją z dnia [...] grudnia 2012 r. utrzymaną w mocy decyzją z dnia [...] stycznia 2013 r. Szef Urzędu odmówił uchylenia ostatecznej decyzji z dnia [...] czerwca 2007 r. Rozpoznając skargę wniesioną przez B. T. na powyższą decyzję, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 6 września 2013 r., sygn. akt IV SA/Wa 558/13, uchylił decyzję Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] stycznia 2013 r. i poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] grudnia 2012 r. W uzasadnieniu w/w wyroku Sąd stwierdził, że organ nie przeanalizował dokładnie publikacji A.F. "[...]" L. 1994 r. (przedstawionego przez stronę postępowania) dowodu i wskazał na możliwość wystąpienia przez organ do Instytutu Pamięci Narodowej o przeprowadzenie analizy tego opracowania. W wyniku ponownego rozpoznania sprawy Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia [...] sierpnia 2014 r. na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. oraz art. 117 ust. 4 w zw. z art. 6 ust. 2 pkt 6 a ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych i art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego, zwanej dalej ustawą o kombatantach, uchylił decyzję z dnia [...] czerwca 2007 r. oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] stycznia 2007 r. i potwierdził, że B. T. w okresie od 5 czerwca 1965 r. do 31 grudnia 1966 r. pozostawał bez pracy na skutek represji politycznych. Organ wskazał, że przedłożone przez wnioskodawcę fragmenty książki A.F. "[...]" dotyczą okresu 1956-1966. Instytut Pamięci Narodowej w piśmie z dnia 18 czerwca 2014 r. wskazał, że z fragmentów dokumentów MSA i informacji zawartych w książkach [...], wynika iż B. T. został pozbawiony pracy na Uniwersytecie W. ze względu na zaangażowanie o charakterze politycznym i opozycyjnym. Jednocześnie IPN nie odnalazł materiałów potwierdzających pozostawanie strony bez pracy w okresie od 22 października 1982 r. do 3 czerwca 1989 r. Szef Urzędu podkreślił, że przedłożony przez wnioskodawcę nowy dowód będący podstawą wznowienia postępowania dotyczy okresu 1956 r.- 1966r. Nie dotyczy on więc podnoszonych również przez wnioskodawcę okoliczności pozostawania bez pracy po październiku 1982 r. czy świadczenia pracy na rzecz organizacji politycznych od października 1982 r. Ponadto Szef Urzędu podał, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych [...] Oddział w W. w piśmie z dnia 15 marca 2007 r. poinformował, że pracę na Uniwersytecie W. wnioskodawca zakończył w dniu 5 czerwca 1965 r., a z dniem 1 stycznia 1967 r. podjął zatrudnienie w [...]. Konkludując, Szef Urzędu uznał, że B. T. w okresie od 5 czerwca 1965 r. do 31 grudnia 1966 r. pozostawał bez pracy z przyczyn politycznych. W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy na wniosek B. T., decyzją z dnia [...] września 2014 r. Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, działając na podstawie art. 127 § 3 i art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 117 ust. 4 w zw. z art. 6 ust. 2 pkt 6 a ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych i art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego, utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] sierpnia 2014 r. W uzasadnieniu decyzji podkreślono, że przepisy dotyczące wznowienia postępowania mające charakter szczególnej i zupełnej regulacji prawnej, które w drodze wyjątku i tylko w określonych sytuacjach dopuszczają możliwość wzruszenia ostatecznej decyzji administracyjnej, podlegają ścisłej wykładni i nie mogą być interpretowane w sposób rozszerzający. W sprawie niniejszej wznowienie postępowania nastąpiło w oparciu o przedłożoną przez stronę publikację A.F. "[...]". Organ mając na uwadze zalecenia zawarte w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 września 2013 r. zwrócił się do Instytutu Pamięci Narodowej o przeprowadzenie analizy powołanej przez stronę publikacji oraz wskazanie czy na podstawie posiadanych przez Instytut dokumentów można potwierdzić okresy pozostawania strony bez pracy ze względów politycznych. Uzyskane informacje z Instytutu Pamięci Narodowej uzasadniają uznanie, że wnioskodawca został pozbawiony pracy na Uniwersytecie W. ze względów politycznych. Jednocześnie Instytut wskazał, że nie można potwierdzić okresu pozostawania B. T. bez pracy w okresie od 21 października 1982 r. do 3 czerwca 1989 r. w związku z działalnością opozycyjną i stosowanych represji przez władze PRL. W konsekwencji powyższych ustaleń organ stwierdził, że nie można uznać za udowodnione, iż strona w okresie od 22 października 1982 r. do 3 czerwca 1989 r. pozostawała bez pracy na skutek represji politycznych. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzję z dnia [...] września 2014 r. wniósł B.T. Skarżący kwestionując wymienioną decyzję podniósł, że Szef Urzędu odmawiając potwierdzenia pozostawania jego bez pracy od 22 października 1982 r. do 3 czerwca 1989 r. na skutek represji politycznych spowodowanych nielegalną działalnością opozycyjną na rzecz nielegalnej opozycyjnej grupy i partii politycznej o nazwie [...] regionu [...], nie uwzględnił oficjalnych materiałów wydawanych drukiem oraz materiałów napisanych przez skarżącego, a wydawanych i powielanych, jak również rozpowszechnianych konspiracyjnie, świadczących o jego nieprzerwanej działalności opozycyjnej do 3 czerwca 1989 r. Wskazał, że materiały te stanowią: książka Instytutu Pamięci Narodowej "[...]" wydana w 2010 r.; książka D.C. "[...]" wydana w 1989 r.; Statut [...] wydany w 1981 r,; referat "[...]" wygłoszony [...] października 1981 r. na Zjeździe [...]; oświadczenie Polskiego Związku [...] z dnia 10 maja 1987 r.; wymienione numery czasopisma "[...]". Zdaniem skarżącego powyższe materiały świadczą o jego nieprzerwanej działalności opozycyjnej i organ powinien był poddać je ocenie, czego nie uczynił. Ponadto podniósł, jak powszechnie wiadomo, w okresie po internowaniu jako dalsza forma represji obowiązywał rządowy zakaz zatrudniania internowanych. Na potwierdzenie stosowania wobec niego tego rodzaju represji przedłożył kopię pisma z dnia 15 listopada 1982 r. odmawiającego zatrudnienia w Zarządzie [...]w W.. Zdaniem skarżącego przytoczone materiały dowodzą prowadzenia przez niego nieprzerwanej, aktywnej działalności opozycyjnej w okresie od zwolnienia z internowania 22 października 1989 r. do końca systemu socjalistycznego t.j. do 3 czerwca 1989 r., czyli świadczenia w tym okresie pracy na rzecz nielegalnej opozycji partii politycznej [...]." Wskazał, że jego praca polegała na kierowaniu partią, organizowaniu tajnych zebrań i szkoleń, pisaniu i wydawaniu oraz rozpowszechnianiu ulotek i czasopisma "[...]". W efekcie tej pracy Polski Związek [...] została oficjalnie zgłoszona do uczestnictwa w obradach "okrągłego stołu", jednakże ówczesne władze socjalistyczne nie wyraziły na to zgody. Skarżący podniósł, że powyższych faktów nie wziął pod uwagę Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych. Nadto B. T. wskazał, że potwierdzenie jego pozostawania bez pracy po internowaniu, w okresie od 22 od 22 października 1982 r. do 3 czerwca 1989 r. na skutek represji politycznych, jest tym bardziej zasadne, że w Instytucie Pamięci Narodowej toczy się sprawa przeciwko sprawcom stanu wojennego i internowania. Zakończenie tej sprawy skutkować będzie otrzymaniem przez internowanych, w tym także przez skarżącego, statusu pokrzywdzonego. W odpowiedzi na skargę Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, badając prawidłowość zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafność ich wykładni. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a.. Nadto, na podstawie art. 134 § 1 cytowanej ustawy, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Wykładnia powołanego wyżej przepisu wskazuje, że Sąd ma prawo, ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego orzeczenia administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony. Przeprowadzona pod względem zgodności z prawem kontrola zaskarżonej decyzji, w ramach wskazanych kryteriów, prowadzi do oceny, że zaskarżona decyzja oraz decyzja ją poprzedzająca nie naruszają prawa w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. Podkreślenia wymaga, że rozpoznając niniejszą sprawę tutejszy Sąd, tak samo jak, organ wydający zaskarżoną pozostawał związany oceną prawną oraz wskazaniami zawartymi w przedstawionym powyżej prawomocnym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 września 2013 r., sygn. akt IV SA/Wa 558/13. Zgodnie z art. 153 p.p.s.a., ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia. Zauważyć należy, że art. 153 p.p.s.a. ma charakter bezwzględnie obowiązujący, co oznacza, że ani organ administracji publicznej, ani sąd, orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie mogą nie uwzględnić oceny prawnej i wskazań wyrażonych wcześniej w orzeczeniu sądu, gdyż są nimi związane. Nieprzestrzeganie tego przepisu w istocie podważałoby obowiązującą w demokratycznym państwie prawnym zasadę sądowej kontroli nad aktami i czynnościami organów administracji i prowadziło do niespójności działania systemu władzy publicznej. Związanie oceną prawną wyrażoną w wyroku (uzasadnieniu orzeczenia) oraz wynikającymi z niej wskazaniami co do dalszego postępowania oznacza, że organ nie może formułować nowych ocen prawnych, sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz zobowiązany jest do podporządkowania się jemu w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania w razie stwierdzenia braku zastosowania się do wskazań w zakresie dalszego postępowania przed organem administracji publicznej (wyrok NSA z dnia 30 lipca 2009 r., sygn. akt II FSK 451/08, lex nr 526493, wyrok NSA z dnia 23 września 2009 r., sygn. akt I FSK 494/09, lex nr 594010, wyrok NSA z dnia 13 lipca 2010 r., sygn. akt I GSK 940/09, lex nr 594756). Mając na uwadze powyższe rozważania należy podnieść, że w realiach rozpatrywanej sprawy zasadniczą kwestią jest odpowiedź na pytanie, czy organ odwoławczy uwzględnił ocenę prawną i wskazania co do dalszego postępowania zawarte w uzasadnieniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 września 2013 r. W tym miejscu przypomnieć należy, że w przedmiotowym orzeczeniu, Sąd stwierdził, że organ nie przeanalizował dokładnie publikacji A.F. "[...]" L. 1994 r. (przedstawionego przez stronę postępowania) dowodu. Podkreślił, że bez dokonania dokładnej analizy dowodu przedstawionego przez stronę nie jest możliwe wydanie prawidłowego i zgodnego z przepisami procedury administracyjnej rozstrzygnięcia w przedmiocie ustalenia czy strona w okresach; od 06 czerwca 1965 r. do 31 grudnia 1966 r. oraz od 22 października 1982 r. do 3 czerwca 1989 r. pozostawała bez pracy na skutek represji politycznych oraz od 22 października 1989 r. do 3 czerwca 1989 r. świadczyła pracę na rzecz organizacji politycznych i związków zawodowych, nielegalnych w rozumieniu przepisów obowiązujących do kwietnia 1989 r. Jednocześnie Sąd w wyroku tym wskazał na możliwość wystąpienia przez organ do Instytutu Pamięci Narodowej o przeprowadzenie analizy z uwzględnieniem przedstawionej przez stronę publikacji, która jednoznacznie wykazałaby, czy skarżący zasadnie twierdzi, że w okresach; od 6 czerwca 1965 r. do 31 grudnia 1966 r. oraz od 22 października 1982 r. do 3 czerwca 1989 r. pozostawała bez pracy na skutek represji politycznych oraz od 22 października 1989 r. do 3 czerwca 1989 r. świadczyła pracę na rzecz organizacji politycznych i związków zawodowych, nielegalnych w rozumieniu przepisów obowiązujących do kwietnia 1989 r. Jak wynika z akt administracyjnych sprawy, Szef Urzędu rozpoznając sprawę po uprawomocnieniu się cytowanego powyżej wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego stosownie do zaleceń zawartych w tym wyroku, pismem z dnia 5 lutego 2014 r. wystąpił do Instytutu Pamięci Narodowej o przeprowadzenie analizy książki A. F. "[...]" i nadesłanie informacji, czy w świetle przedmiotowej publikacji oraz na podstawie zasobów archiwalnych Instytutu można potwierdzić, że B.T. prowadził działalność opozycyjną w wyniku, której miał zostać w dniu 5 czerwca 1965 r. pozbawiony pracy na Uniwersytecie W. jako [...] oraz miał pozostawać bez pracy w okresie od 22 października 1982 r. do 3 czerwca 1989 r. W piśmie Instytutu Pamięci Narodowej z dnia 18 czerwca 2014 r. stwierdzono w sposób jednoznaczny, że z dokumentów MSW otrzymanych z zasobu Archiwum Instytutu Pamięci Narodowej, jak również z informacji zawartych w książkach [...] wynika, że B. T. został pozbawiony pracy na Uniwersytecie W. ze względu na zaangażowanie o charakterze politycznym i opozycyjnym. Jednocześnie w piśmie tym stwierdzono, że dostępne dokumenty nie wystarczają do udzielenia odpowiedzi, czy B.T. miał pozostawać bez pracy w okresie od 22 października 1982 r. do 3 czerwca 1989 r. W tych okolicznościach słusznie uznał Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, że B. T. w okresie od 5 czerwca 1965 r. do 31 grudnia 1966 r. pozostawał bez pracy na skutek represji politycznych, natomiast brak podstaw do potwierdzenia pozostawania bez pracy w okresie od 21 października 1982 r. do 3 czerwca 1989 r. oraz świadczenia pracy na rzecz organizacji politycznych i związków zawodowych nielegalnych w rozumieniu przepisów obowiązujących do kwietnia 1989 r. w okresie od 22 października 1982 r. do 3 czerwca 1989 r. Odnosząc się do zarzutów podniesionych w skardze zauważyć należy, że zaskarżona decyzja wydana została w postępowaniu wznowieniowym. Podstawą wznowienia postępowania wszczętego na wniosek skarżącego był art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem w sprawie zakończonej decyzją ostateczna wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję. Jak wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny w cytowanym wyroku z dnia 6 września 2013 r. strona jako podstawę do przeprowadzenia postępowania w trybie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. wskazała publikację A. F. "[...]". Tymczasem w skardze strona podniosła, że organ nie uwzględnił innych materiałów mających świadczyć o jego nieprzerwanej działalności opozycyjnej do 3 czerwca 1989 r. m.in. książki Instytutu Pamięci Narodowej "[...]"[...]", Statutu [....], referatu "[...]" wygłoszony [...] października 1981 r., oświadczenia Polskiego Związku [...] z dnia 10 maja 1987 r., czasopisma "[....]". Zauważyć należy, że dowody te (poza książką "[...] "[...]") stanowiły przedmiot analizy przez organ w postępowaniu zwykłym, zakończonym decyzją ostateczną z dnia [...] czerwca 2007 r., która była przedmiotem skargi oddalonej wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 3 października 2007 r. Przypomnieć warto, że wyrok ten podlegał ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, który wyrokiem z dnia 25 marca 2009 r. oddalił skargę kasacyjną strony. Natomiast wymieniona publikacja Instytutu Pamięci Narodowej "[...] "[...]" L.K. i G.W. znana była organowi orzekającemu w sprawie z wniosku strony o uchylenie w/w decyzji w trybie art. 154 k.p.a., jak również Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie przy wydawaniu wyroku z dnia 10 lipca 2012 r. Bez znaczenia dla oceny legalności zaskarżonej decyzji pozostaje podnoszona przez skarżącego okoliczność, że w Instytucie Pamięci Narodowej toczy się sprawa przeciwko sprawcom stanu wojennego i internowania oraz, że zakończenie tej sprawy skutkować będzie otrzymaniem przez internowanych, w tym także przez skarżącego, statusu pokrzywdzonego. Nadmienić należy, że uzyskanie przez skarżącego statusu pokrzywdzonego skutkować będzie zmianą stanu faktycznego, a tym samym umożliwi stronie wystąpienie z nowym wnioskiem. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.