IV SA/Wa 2220/17

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie: - Małgorzata Leśniewska - po rozpoznaniu w dniu 22 września 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie ze sprzeciwu M. W. na decyzję Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia [...] lipca 2017 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem prawa postanawia: odmówić przyznania M. W. prawa pomocy w żądanym zakresie. M. W. (dalej też skarżący) wniósł sprzeciw do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie od decyzji Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia [...] lipca 2017 r. w przedmiocie stwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem prawa. W niniejszej sprawie skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżący podał, iż prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną. Oboje otrzymują świadczenia emerytalne, skarżący w wysokości 1412 zł, zaś jego żona w wysokości 1504 zł. Skarżący posiada dom o powierzchni ok. 100 m2, nieruchomość rolną o powierzchni 1,42 ha (którą jest uprawiana) oraz dom mieszkalny, budynek gospodarczy i drewniany garaż. Jako stałe wydatki wymienił opłaty za prąd, leki, wywóz nieczystości, śmieci (bez wskazania konkretnych kwot). Z uwagi, iż złożone oświadczenie było niewystarczające do oceny rzeczywistych możliwości płatniczych skarżącego, zarządzeniem z dnia 8 września 2017 r. referendarz sądowy wezwał M. W. do nadesłania: a) wyciągów z wszelkich posiadanych przez M. W. oraz jego żonę T. W. rachunków bankowych, w tym z rachunków bankowych otwartych dla działalności rolniczej, z okresu ostatnich trzech miesięcy – ewentualnie oświadczenia o braku posiadania rachunków bankowych, b) zaświadczenia (lub zaświadczeń) z właściwego biura powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wskazującego, że skarżący oraz jego żona w latach od 2015 do 2017 otrzymali płatności bezpośrednie i/lub inne świadczenia wypłacane przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (wraz z podaniem ich wysokości) – ewentualnie oświadczenia, iż skarżący oraz jego żona nie otrzymywali płatności bezpośrednich lub świadczeń z ww. Agencji, c) dokumentu potwierdzającego wysokość otrzymywanej przez skarżącego oraz jego żonę emerytury (np. odcinka wypłaty emerytury albo kopii decyzji właściwego organu rentowego określającej aktualną wysokość tego świadczenia); d) kopii dokumentów (rachunków, dowodów wpłat, potwierdzeń przelewów) wskazujących wysokość, ponoszonych w okresie ostatnich trzech miesięcy, stałych opłat związanych z eksploatacją domów (np. opłaty za media, wywóz nieczystości, śmieci), ze wskazaniem, czy opłata obejmuje rozliczenie miesięczne, czy też dwumiesięczne oraz kopii dokumentów wskazujących wysokość innych stałych, niezbędnych wydatków w gospodarstwie domowym; e) kopii dokumentów (rachunków, dowodów wpłat, potwierdzeń przelewów) wskazujących wysokość ponoszonych kosztów leczenia. W odpowiedzi na powyższe wezwanie, skarżący nadesłał oświadczenie, w którym wskazał, że jest osobą starszą, schorowaną i nie jest w stanie samotnie się poruszać aby uzyskać żądane odpisy zeznań podatkowych, czy zaświadczeń o sytuacji osobistej. Ponadto podał, iż jest z żoną w separacji. Do oświadczenia załączył postanowienie w przedmiocie wyliczenia kosztów procesu z dnia [...] lutego 2017 r., 3 dowody wpłaty kwot 77,86 zł, 77, 29 zł oraz 78,21 zł za energię elektryczną oraz 4 dowody wpłaty podatku rolnego za rok 2017 w wysokości: 50 zł, 48 zł, 50 zł, 50 zł. W myśl art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej p.p.s.a.) przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), a w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego utrzymania dla siebie i rodziny (pkt 2). Zgodnie z art. 252 § 1 p.p.s.a. wniosek osoby fizycznej o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, jak również dane o stanie rodzinnym. Stosownie do treści art. 255 p.p.s.a. jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowe, dochodów lub stanu rodzinnego. Z powyższych przepisów jednoznacznie wynika, iż ciężar dowodu spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie tego prawa. W orzecznictwie Naczelnego Sąd Administracyjnego wielokrotnie podkreślano, iż z punktu widzenia art. 246 § 1 p.p.s.a. wykazanie okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy należy do obowiązku ubiegającego się o przyznanie tego prawa (np. postanowienie NSA z dnia 1 sierpnia 2017 r. sygn. akt II OZ 770/17 oraz postanowienie z dnia 29 marca 2017 r. sygn. akt II GZ 242/17), zaś z użycia w tym przepisie zwrotu "gdy wykaże" wynika, że strona ma przekonać sąd, iż znajduje się w sytuacji opisanej w tym przepisie, która uniemożliwia jej poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania lub poniesienia pełnych kosztów postępowania (postanowienie NSA z dnia 9 lipca 2009 r. sygn. akt I OZ 713/09). Podstawową zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest ponoszenie przez stronę kosztów związanych z jej udziałem w postępowaniu. W myśl art. 199 p.p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Wobec powyższego strona, z której inicjatywy prowadzone jest postępowanie przed sądem administracyjnym powinna liczyć się z koniecznością ponoszenia kosztów tego postępowania, wyjątkiem bowiem jest przerzucanie tego obowiązku na Skarb Państwa (postanowienie NSA z dnia 15 marca 2011 r. sygn. akt I OZ 150/14). W ocenie referendarza sądowego wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym nie zasługuje na uwzględnienie. Skarżący nie wykonał zarządzenia z dnia 8 września 2017 r. Z załączonego do oświadczenia postanowienia referendarza sądowego [...] Wydziału Cywilnego Sądu Rejonowego [...] z dnia [...] lutego 2017 r. sygn. akt [...] nie wynika, aby została orzeczona separacja. Postanowienie to dotyczy wyliczenia kosztów procesu w sprawie przywrócenia naruszonego posiadania i zaniechania naruszeń. Skarżący nie nadesłał wyciągów z posiadanych przez niego i żonę rachunków bankowych, jak również nie złożył oświadczenia, iż takich rachunków nie posiada. Skarżący nie przedłożył zaświadczenia z właściwego biura powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wskazującego, że otrzymywał albo jego żona otrzymywała płatności bezpośrednie w latach od 2015 do 2017, jak również nie złożył oświadczenia, iż takich płatności czy też innych świadczeń nie otrzymywał. Ponadto nie przedstawił odcinka potwierdzającego wysokości otrzymywanych świadczeń emerytalnych, jak również nie przedstawił dokumentów potwierdzających wysokość stałych opłat związanych z utrzymaniem domów, czy też dokumentów potwierdzających wysokość ponoszonych kosztów leczenia. Skarżący przedstawił jedynie dowody wpłat podatku rolnego za 2017 r. na łączną kwotę 198 zł oraz 3 dowody wpłat opłaty ze energię elektryczną. Przedstawione przez skarżącego zarówno dane dotyczące wysokości źródeł utrzymania, jak również niezbędnych wydatków są niepełne i nieprecyzyjne, co uniemożliwia dokonanie analizy sytuacji finansowej skarżącego i oceny jego możliwości płatniczych (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 marca 2006 r. sygn. akt II OZ 235/06). Z przedstawionych dokumentów nie wynika, czy skarżący utrzymuje się sam z emerytury w wysokości 1412 zł, czy też prowadzi wspólnie gospodarstwo domowe z żoną i mają łącznie do dyspozycji kwotę 2916 zł miesięcznie. Skarżący podał, że została orzeczona separacja, jednakże przedstawione postanowienie tego nie potwierdza. Zauważyć należy, że skarżący nawet nie próbował wskazać, wyliczyć wysokości ponoszonych wydatków. Ponadto referendarz sądowy wskazuje, iż nie wzywał skarżącego do przedstawiania odpisów zeznań podatkowych, czy też zaświadczeń o sytuacji osobistej a jedynie do przedłożenia zaświadczenia z właściwego biura powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa jeśli skarżący lub jego żona otrzymywali płatności bezpośrednie lub inne świadczenia. W wezwaniu z 8 września 2017 r. zostało wskazane, iż w przypadku nieotrzymywania płatności bezpośrednich lub świadczeń wystarczające będzie złożenie stosownego oświadczenia. Wezwanie to zawierało pouczenie wraz z wymienieniem dokumentów o przedstawienie, których może zostać wezwana osoba ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy. Referendarz sądowy podkreśla, że ciężar wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na skarżącym. Wobec powyższego skoro skarżący nie wykonał wezwania skierowanego do niego w trybie art. 255 p.p.s.a. a oświadczenia złożone w niniejszej sprawie były niewystarczające do oceny rzeczywistych możliwości płatniczych skarżącego, należało odmówić przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie. W ocenie referendarza sądowego, tak przedstawiony stan rodzinny i majątkowy skarżącego nie uzasadnia także przyznania skarżącemu prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W tym stanie rzeczy na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 i pkt 2 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono, jak w sentencji postanowienia.