IV SA/Wa 2361/18

WyrokWSA w Warszawie2018-12-06

Skład orzekający: Jarosław Łuczaj, Leszek Kobylski, Iwona Owsińska-Gwiazda

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy w sytuacji braku decyzji zezwalającej na czasowe zajęcie nieruchomości pod budowę gazociągu wysokiego ciśnienia, właściciel nieruchomości ma prawo do odszkodowania na podstawie art. 129 ust. 5 pkt 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami?
Ratio decidendi
Sąd stwierdził, że brak decyzji zezwalającej na czasowe zajęcie nieruchomości nie wyklucza prawa właściciela do odszkodowania za ograniczenie prawa własności. Przepis art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. ma zastosowanie także do stanów faktycznych powstałych przed wejściem w życie ustawy, jeśli ograniczenie prawa własności trwa nadal. Wobec tego organ administracji ma obowiązek rozpoznać wniosek i wydać decyzję merytoryczną w przedmiocie odszkodowania.
Stan faktyczny
Wnioskodawcy zwrócili się do Wojewody o wsparcie w związku z zabudowaniem ich nieruchomości gazociągiem wysokiego ciśnienia wybudowanym w 1992 roku, co ograniczyło możliwość korzystania z działki zgodnie z planem zagospodarowania. Starosta umorzył postępowanie w sprawie odszkodowania, wskazując na brak decyzji zezwalającej na czasowe zajęcie nieruchomości. Wojewoda utrzymał tę decyzję w mocy. Skarżący zarzucili naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego, domagając się przyznania odszkodowania.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody oraz decyzję Starosty i zasądził od Wojewody na rzecz skarżących zwrot kosztów postępowania sądowego.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jarosław Łuczaj, Sędziowie sędzia WSA Leszek Kobylski, sędzia WSA Iwona Owsińska-Gwiazda (spr.), Protokolant ref. Marika Bibrowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 grudnia 2018 r. sprawy ze skargi T. G. i Z. G. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2018 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty Powiatu [...] nr [...] z dnia [...] kwietnia 2018r.; 2. zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżących T. G. i Z. G. solidarnie 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Wnioskiem z dnia 25 lipca 2017 roku T. G. i Z. G. (dalej: skarżący, wnioskodawcy) zwrócili się do Wojewody [...] o udzielenie informacji i wsparcie działań jakie winny być podjęte w związku ze stałym naruszaniem przez [...] Spółkę Gazownictwa Sp. z o.o. Oddział Gazowniczy w C. prawa własności nieruchomości położonej w R. obejmującej działkę numer [...]. Podstawą wniosku była okoliczność, że nieruchomość ta będąca własnością wnioskodawców, została zabudowana w 1992 r. gazociągiem wysokiego ciśnienia, co spowodowało brak możliwości jej podziału i zagospodarowania działki zgodnie z obowiązującym planem zagospodarowania, mimo przeznaczenia jej pod budownictwo jednorodzinne. Przekazując powyższe pismo Staroście Powiatu [...] Wojewoda jako podstawę właściwości Starosty wskazał art. 128 ust. 4 w związku z art. 129 ust. 5 pkt 1 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Decyzją nr [...] z dnia [...] kwietnia 2018 roku Starosta umorzył postępowanie w sprawie gazociągu wysokiego ciśnienia wybudowanego na działce nr [...] położonej w R.. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że: - Urząd Wojewódzki w O. pismem z 14 sierpnia 1991 r. udzielił wskazań lokalizacyjnych na budowę gazociągu wysokiego ciśnienia relacji [...]-[...], a pismem z 2 października 1991 r. Urząd Miasta i Gminy w W. uzgodnił trasę gazociągu, - Wojewódzka Dyrekcja Inwestycji w O. pismem z 25 marca 1992 r. skierowanym do Z. G. poinformowała o zamiarze budowy gazociągu, formie i terminie wypłacenia odszkodowania wskazując, ze niezgłoszenie wniosków i uwag na piśmie będzie traktowane jako potwierdzenie zgody na czasowe zajecie nieruchomości pod budowę gazociągu, - Decyzją [...] z [...] kwietnia 1992 r. Kierownik Urzędu Rejonowego w W. udzielił zezwolenia na budowę gazociągu wysokiego ciśnienia relacji [...]-[...] przebiegającego przez szereg miejscowości m.in. R. gmina W., a protokołem z 24 września 1992 r. przekazano do użytku w/w gazociąg, - Postanowieniem Starosty Powiatu [...] z [...] kwietnia 2013 r. zwrócono skarżącym wniosek o ustalenie odszkodowania za ograniczenie własności działki nr [...] położonej j.w poprzez lokalizację gazociągu wysokiego ciśnienia. Zdaniem Starosty wobec ustalenia, że nie została wydana decyzja zezwalająca na czasowe zajęcie nieruchomości celem budowy gazociągu, nie jest możliwe ustalenie odszkodowania z tytułu zmniejszenia wartości nieruchomości w związku z przeprowadzeniem inwestycji na podstawie art. 128 ust. 4 ugn. Odwołanie od powyższej decyzji złożyli wnioskodawcy, wskazując na szereg uchybień przepisów postępowania, to jest art. 7 § 1kpa, art. 105 kpa, art. 107 § 1 i 3 kpa, art. 9 kpa, art. 39 kpa oraz art. 124 ust. 1 i 4 ugn, wnosząc o wyjaśnienie okoliczności sprawy i całości stanu faktycznego, w szczególności tego na jakiej podstawie prawnej gazociąg posadowiono na ich nieruchomości. Na podstawie tak sformułowanych zarzutów wnioskodawcy zażądali zmiany decyzji Starosty poprzez przyznanie odszkodowania za utratę wartości przedmiotowej nieruchomości ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Decyzją z dnia [...] lipca 2018 roku o numerze [...] Wojewoda [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ odwoławczy powtórzył ustalenia Starosty nadto dodał m. in., że [...] Spółka Gazownictwa odmówiła ustanowienia służebności na przedstawionych przez właścicieli warunkach, nie uznała roszczeń z bezumownego korzystania z nieruchomości, wskazała na brak możliwości usunięcia gazociągu. Stwierdził – powołując się na pismo z 25 marca 1992 r., że w aktach sprawy brak jest potwierdzenia woli odmowy wydania nieruchomości przez skarżących. Uznał, że bezspornie właściciele - zgodnie z obowiązującym planem zagospodarowania przestrzennego, który kwalifikował działkę nr [...] jako tereny z możliwością zabudowy – utracili możliwość użytkowania nieruchomości zgodnie z jej przeznaczeniem. Jednocześnie wskazał, że w dacie wydawania decyzji o zezwoleniu na budowę gazociągu, przedmiotowa działka była działką rolną, nie można zatem mówić o utracie możliwości użytkowania nieruchomości zgodnie z jej przeznaczeniem. Za nietrafny uznał zarzut wprowadzenia właścicieli w błąd, czy zaniedbań co informowania właścicieli o planowanych działaniach, wskazując na mierne zainteresowanie strony. Wojewoda wskazał na prawo właścicieli do uzyskania odszkodowania za ustanowioną służebność i ograniczenia w sposobie użytkowania gruntu podnosząc, że w księdze wieczystej dla przedmiotowej nieruchomości brak stosownych wpisów w dziale III. Reasumując wskazał, że strona wnioskując o podjęcie czynności winna wskazać konkretnie czego oczekuje i na jakiej podstawie się ich bowiem wnioskowanie na podstawie ogólnie przytoczonych przepisów może powodować wydanie orzeczenia, które nie będzie zbieżne z oczekiwaniami skarżących. Podniósł, że nabycie nieruchomości w drodze art. 124 ust. 5 ugn następuje w drodze umowy, zatem nie może być wydana decyzja administracyjna, a wobec nie wydania decyzji zezwalającej na czasowe zajecie nieruchomości, brak jest przesłanek do wydania decyzji w trybie art. 128 ust. 4 ugn. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na w/w decyzję złożyli skarżący zarzucając: 1/naruszenie przepisów postępowania w postaci: - art. 105 kpa poprzez nieuprawnione zastosowanie tego przepisu i umorzenie postepowania podczas gdy nie występowały przesłanki po temu, a przeciwnie należało zastosować przepisy ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. 2018.121. tj. z dnia 2018.01.15), które uzasadniają przyznanie odszkodowania za zmniejszenie wartości nieruchomości, - art. 7§ 1 kpa w związku z art. 77 § 1 kpa poprzez ich niezastosowanie i zaniechanie zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego w przedmiotowej sprawie w sposób wyczerpujący i wszechstronny, uwzględniając zasady logiki i doświadczenia życiowego, co przejawiało się w nieuzasadnionym uznaniu wyrażenia zgody na zajęcie nieruchomości w sytuacji braku informacji o przeprowadzeniu gazociągu wysokiego ciśnieni a przez działkę skarżących, co wyklucza możliwość wyrażenia zgody, - art. 107§ 1 i 3 kpa poprzez niewskazanie przez organy faktów uznanych za udowodnione, dowodów na których się oparł, przyczyn z powodu których innym odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, - art. 9 kpa poprzez zaniechanie należytego i wyczerpującego poinformowania skarżących jako strony o okolicznościach faktycznych i prawnych które mogły mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków w szczególności poprzez dopuszczenia do poniesienia szkody polegającej na utracie wartości nieruchomości z powodu nieznajomości prawa i okoliczności faktycznych związanych z posadowieniem gazociągu na nieruchomości, za co odpowiedzialność ponoszą organy nie informujące o tym, - art. 39 kpa w związku z art.46 § 1 kpa poprzez zaniechanie doręczenia decyzji WDI w O. z [...] marca 1992 r. za pokwitowaniem odbioru przewidzianym właściwymi przepisami, w tym wskazaniem daty doręczenia 2.naruszenie przepisów prawa materialnego tj.: - art. 124 ust 1ugn poprzez jego nieuprawnione niezastosowanie w sytuacji, gdy gdyby nawet przyjąć że nie doszło do wydania decyzji w zakresie sposobu korzystania z nieruchomości poprzez udzielenie zezwolenia na zakładanie i przeprowadzenie na nieruchomości przewodów i urządzeń służących do przesyłania i dystrybucji gazu, to z uwagi na rzekomą zgodę (której stanowczo skarżący zaprzeczają), to i tak należałoby uznać że gazociąg został posadowiony na podstawie umowy zawartej w sposób dorozumiany pomiędzy skarżącymi a organami administracji publicznej, które uznały, że skarżący wyrazili zgodę na przeprowadzenie magistrali przez ich nieruchomość, więc w/w przepis powinien zostać zachowany, - art. 128 ust. 4 ugn poprzez jego nieuprawnione niezastosowanie i nieprzyznanie skarżącym odszkodowania za szkody powstałe wskutek zdarzeń opisanych w art. 124 ust. 1 ugn w szczególności szkodę wynikającą ze zmniejszenia wartości nieruchomości spowodowaną położeniem gazociągu i ograniczeniu w ten sposób możliwości zabudowy nieruchomości. Formułując takie zarzuty skargi, skarżący wnieśli o stwierdzenie nieważności decyzji ewentualnie o uchylenie decyzji w całości, o zobowiązanie do wydania decyzji zezwalającej na czasowe zajęcie nieruchomości, co pozwoli na ubieganie się o odszkodowanie z art. 128 ust. 4 ugn. i zasądzenie na rzecz skarżących kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie natomiast z art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302, dalej jako p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W ramach oceny, czy przy wydaniu zaskarżonego postanowienia nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, ani powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 p.p.s.a.). Oznacza to, że kontrola sądowa sprawowana jest w granicach sprawy administracyjnej zakończonym zaskarżonym orzeczeniem, a sąd administracyjny ma obowiązek uwzględnić każde dostrzeżone naruszenia prawa, o ile miało lub mogło mieć wpływ na jego treść. Przeprowadzona przez Sąd, w granicach tak określonej kognicji, kontrola legalności zaskarżonych decyzji wykazała, że skarga jest zasadna. Przedmiotem kontroli w niniejszym postępowaniu jest decyzja Wojewody z dnia [...] lipca 2018 roku utrzymująca w mocy decyzję Starosty w sprawie umorzenia postępowania dotyczącego ustalenia odszkodowania za straty spowodowane zajęciem nieruchomości pod budowę gazociągu wysokiego ciśnienia wybudowanego na działce nr [...] położonej w miejscowości R.. Podstawą umieszczenia na działce wnioskodawców gazociągu wysokiego ciśnienia była decyzja [...] z [...] kwietnia 1992 r. Kierownika Urzędu Rejonowego w W. zatwierdzająca pod względem urbanistycznym i architektonicznym plan realizacyjny oraz udzielająca zezwolenia na budowę gazociągu wysokiego ciśnienia relacji [...]-[...] przebiegającego przez szereg miejscowości m.in. R. gmina W.. Organ administracji publicznej wydał powyższą decyzję na podstawie art. 20 ust. 1 pkt 2, art. 21 ust. 1,3 i art. 28 ust. 1 i art. 29 ust. 1 i 4 ustawy z 24 października 1974 r. Prawo budowlane (Dz. U. Nr 38, poz.229) oraz § 18 i 20 ust. 1 i 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z 20 lutego 1975 r. w sprawie nadzoru urbanistyczno-budowlanego (Dz. U. Nr 8, poz. 48 ze zm.) na wniosek Wojewódzkiej Dyrekcji Inwestycji w O.. Decyzja ta poprzedzona była udzieleniem wskazań lokalizacyjnych na budowę gazociągu wysokiego ciśnienia relacji [...]-[...] przez Urząd Wojewódzki w O. pismem z 14 sierpnia 1991 r. i uzgodnieniem trasy gazociągu przez Urząd Miasta i Gminy w W. pismem z 2 października 1991 r. W stosunku do przedmiotowej działki brak natomiast w aktach sprawy decyzji w trybie art. 70 ust. 1 obowiązującej ówcześnie ustawy z 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (tj. Dz. U. Nr 30, poz. 127 z 1991 r.). Zgodnie z tym przepisem zakładanie i przeprowadzenie na nieruchomościach, zgodnie z decyzją o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania płynów, pary, gazów i energii elektrycznej oraz urządzenia techniczne łączności i sygnalizacji, a także innych podziemnych lub nadziemnych urządzeń technicznych niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń wymaga zezwolenia rejonowego organu rządowej administracji ogólnej, przy czym wydanie zezwolenia winno być poprzedzone negocjacjami z właścicielem nieruchomości o uzyskanie zgody na wykonanie w/w prac. Jeżeli negocjacje trwają dłużej niż trzy miesiące przepis art. 67 stosuje się odpowiednio – ust. 4 art. 70 – możliwość udzielenia zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości, jeżeli jest to uzasadnione szczególnymi względami, a zwłoka poważnie zagrażałaby interesowi społecznemu. Jeżeli założenie lub przeprowadzenie przewodów i urządzeń uniemożliwia dalsze racjonalne korzystanie z nieruchomości przez właściciela na dotychczasowe cele, nieruchomość podlega wywłaszczeniu w trybie i na zasadach przewidzianych w ustawie art. 70 ust.3. Spór w niniejszej sprawie dotyczy możliwości przyznania odszkodowania właścicielowi nieruchomości na podstawie art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. w sytuacji, gdy doszło do ograniczenia prawa własności w związku z zajęciem nieruchomości pod budowę gazociągu wysokiego ciśnienia pod rządami ustawy z 1985 r. i nie wydano decyzji zezwalającej w trybie art. 70 ust.1. Przepis art. 74 ust. 1 ustawy z 29 kwietnia 1985 r. stanowił, że właścicielowi nieruchomości przysługuje od jednostki, której udostępniono nieruchomość, odszkodowanie za straty wyrządzone na skutek jej zajęcia i działań przewidzianych w art. 67, 70 ust. 1, art. 71 ust. 1 i art. 72. Odszkodowanie ustala, w braku porozumienia stron, rejonowy organ rządowej administracji ogólnej, z zastosowaniem zasad przewidzianych przy wywłaszczeniu nieruchomości (art. 74 ust. 2). W art. 74 ust. 3 wskazano, że odszkodowanie za straty w zasiewach, uprawach i zbiorach powinno być ustalone w ciągu 2 miesięcy od powstania straty, a za inne straty – nie później niż w ciągu 3 miesięcy od ustania zajęcia. Jeżeli ustalenie odszkodowania następuje w decyzji, termin do wypłaty odszkodowania biegnie od dnia w którym decyzja stała się ostateczna. Zezwolenia, o których mowa w art. 70 ust. 1, 71 ust.1 i art. 72 mogą być udzielone tylko wówczas, gdy właściciel nie wyraża zgody na działanie określone w tych przepisach – art. 73. Z treści wyżej wskazanych przepisów wynika, że ówczesny ustawodawca przyjął za zasadę pełną rekompensatę za doznane wskutek jej zajęcia i działań określonych w art. 67, 70 ust. 1, art. 71 ust. 1 i art. 72 straty. W odniesieniu natomiast do odszkodowania za straty w zasiewach, uprawach i zbiorach przyjęto dodatkowe warunki, a więc wypłatę odszkodowania w terminie 2 miesięcy od powstania straty a za inne straty – nie później niż w ciągu 3 miesięcy od ustania zajęcia. Strata musi być ujmowana w sposób kompleksowy, tak jak jest to interpretowane na gruncie prawa cywilnego. Pojęcie straty w rozumieniu tych przepisów obejmuje zmniejszenie aktywów poszkodowanego właściciela, a zmniejszenie wartości nieruchomości jest właśnie zmniejszeniem jednego z aktywów tej osoby. Zmniejszenie aktywów może polegać na pogorszeniu nieruchomości, w szczególności na zmniejszeniu jej wartości (vide uchwała Sądu Najwyższego z dnia 20 stycznia 2010 roku w sprawie III CZP 116/09). Niewątpliwie takim zdarzeniem jest instalacja na danej nieruchomości urządzeń przesyłowych, w tym wypadku gazociągu wysokiego ciśnienia. Zauważyć też trzeba, co istotne, że ustawodawca nie wiąże ustalenia odszkodowania z wydaniem zezwolenia o jakim mowa w art. 70 ust. 1, a z udostępnieniem nieruchomości jednostce, jej zajęciem i działaniami przewidzianymi w art. 67, 70 ust. 1, art. 71 ust. 1 i art. 72 (art. 74 ust.1). Jak stanowi bowiem przywołany wyżej art. 73 zezwolenia, o których mowa w art. 70 ust. 1, 71 ust.1 i art. 72 mogą być udzielone tylko wówczas, gdy właściciel nie wyraża zgody na działanie określone w tych przepisach. Regulacji tej nie można interpretować tak jak uczyniły to organy, że w przypadku uznania, że doszło do zgody właściciela nieruchomości na przeprowadzenie gazociągu zatem nie wydano decyzji w trybie art. 70 ust. 1 ustawy z 1985 r., odszkodowanie nie należy się. Porównując regulacje ustawy z 1985 r. i u.g.n., stwierdzić należy, że przepis art. 70 ust. 1 ustawy z 1985 roku o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości odpowiada w swej treści przepisowi art. 124 ust. 1 u.g.n. Przepisy obu przywołanych ustaw przewidują odszkodowanie za straty wynikłe z działań przewidzianych w art. 67, 70 ust. 1, art. 71 ust. 1 i art. 72, albo szkody powstałe wskutek zdarzeń, o jakich mowa w art. 120 i 124-126 (art. 128 ust. 4 u.g.n.). W u.g.n. kwestie dotyczące zakładania i przeprowadzania na nieruchomościach ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania lub dystrybucji płynów, pary, gazów i energii elektrycznej oraz urządzeń łączności publicznej i sygnalizacji, a także innych podziemnych, naziemnych lub nadziemnych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń, uregulowane są w art. 124 ust. 1 i ust. 4 u.g.n. Przepis ten nakazuje stosować odpowiednio art. 128 ust. 4 u.g.n. w przypadkach, gdy przywrócenie nieruchomości do stanu poprzedniego jest niemożliwe lub powoduje nadmierne trudności lub koszty. Zgodnie zaś z art. 128 ust. 4 u.g.n. odszkodowanie przysługuje również za szkody powstałe wskutek zdarzeń, o których mowa w art. 120 i 124-126. Odszkodowanie powinno odpowiadać wartości poniesionych szkód, a więc w pełnym zakresie rzeczywistych strat i utraconych korzyści oraz wartości odpowiadającej zmniejszeniu wartości nieruchomości. Wskazane przepisy u.g.n. w sposób podobny uregulowały kwestie odszkodowawcze za ograniczenie własności jak ustawa z 1985 r. Na gruncie u.g.n. sytuacja, w której nastąpiło ograniczenie własności nieruchomości z przyczyn wskazanych w art. 124 u.g.n., bez odszkodowania przewidzianego w art. 128 ust. 4 u.g.n., wypełnia hipotezę art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. W konsekwencji zatem należało rozważyć w przedmiotowej sprawie zastosowanie art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n., który stanowi, że starosta wykonujący zadanie z zakresu administracji publicznej, wydaje odrębną decyzję o odszkodowaniu, gdy nastąpiło pozbawienie praw do nieruchomości bez ustalenia odszkodowania, a obowiązujące przepisy przewidują jego ustalenie. Przez użyty w powołanym przepisie termin "pozbawienie praw do nieruchomości" należy zdaniem Sądu rozumieć także częściowe pozbawienie takich praw polegające m.in. na ograniczeniu możliwości korzystania z nieruchomości. Poza tym wydaje się, że termin "pozbawienie praw do nieruchomości" może oznaczać każde działanie władcze przynoszące skutek w postaci odebrania praw do nieruchomości podmiotom, którym one przysługiwały, a nie tylko takie działania, które w ugn zostały zakwalifikowane do kategorii wywłaszczania ewentualnie określone jako ograniczanie praw do nieruchomości lub jako ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości. Przez pozbawienie prawa do nieruchomości należy rozumieć również sytuację, gdy następuje faktyczne ograniczenie prawa do nieruchomości – bez wydania stosownej decyzji w tym przedmiocie - przez zakładanie urządzeń infrastruktury technicznej, bowiem wywłaszczenie może polegać na odebraniu prawa własności lub innego prawa rzeczowego ale też na ich ograniczeniu. Tym samym skoro odszkodowanie za ograniczenie prawa własności nieruchomości zajętej pod budowę gazociągu i jego eksploatację nie zostało dotychczas przyznane osobom uprawnionym tj. właścicielom prawnym, a przepisy u.g.n., w szczególności zaś jej art. 124 ust. 1 w związku z art. 128 ust. 4 nakazują wypłatę odszkodowania za szkody powstałe wskutek zdarzeń, o których mowa m.in. w art. 124 u.g.n., to brak jest przeszkód, aby odszkodowanie takie zostało ustalone w oparciu o art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. Należy zauważyć, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym zarysowały się rozbieżności w zakresie zastosowania art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. do stanów faktycznych powstałych przed jego wejściem w życie. Przepis ten obwiązuje od dnia 22 kwietnia 2004 r. Jednak zgodnie z przeważającym w aktualnym orzecznictwie stanowiskiem przepis art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. ma zastosowanie także do stanów faktycznych powstałych przed wejściem w życie u.g.n., czyli do stanów faktycznych polegających na odjęciu, przejęciu, ograniczeniu prawa własności bez ustalenia należnego właścicielowi odszkodowania, które nie ulega przedawnieniu. Skoro bowiem zarówno poprzednia ustawa, pod rządami której ograniczono prawo własności, jaką przywołać można z racji reguły nakazującej stosowanie przepisów obowiązujących w dniu zdarzenia, którego dotyczą, zwłaszcza w zakresie odpowiedzialności odszkodowawczej (tak Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 9 marca 2007 r., sygn. akt II CSK 457/06, LEX nr 339717,), jak i obecna ustawa przewidują odszkodowanie z tego tytułu, to niepodobna bronić poglądu o jego nieprzysługiwaniu (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z [...] kwietnia 2015 r., I OSK 2035/13; z 19 listopada 2014 r., I OSK 713/13; z 26 sierpnia 2014 r., I OSK 147/13 i z 6 marca 2012 r., I OSK 397/11; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z 19 listopada 2012 r., sygn. akt II SA/Gl 582/12, dostępne na stronie https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Sąd orzekający w niniejszej sprawie powyższy pogląd podziela, nie znajdując podstaw do przyjęcia odmiennego stanowiska zaprezentowanego w orzecznictwie (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 kwietnia 2012 r., I OSK 624/11 i z dnia 12 maja 2009 r., I OSK 710/08, Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 1 grudnia 2014 r., I SA/Wa 226/14 wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 9 sierpnia 2006 r., sygn. akt II SA/Rz 260/06). W orzeczeniach tych sądy opowiadając się za niemożnością stosowania przepisu art. 129 ust 5 pkt 3 u.g.n., wywodzą uzasadnienie dla takiego stanowiska z ogólnej zasady obowiązującej w przypadku braku innych przepisów przejściowych, a mianowicie tej, że akt prawny wchodzi w życie z dniem ogłoszenia i ma zastosowanie do stanów faktycznych powstałych od tego dnia. Nie negując powszechności i racjonalności tej zasady stwierdzić jednak należy, że dotyczy ona wprost takich sytuacji, w których fakt, generujący wedle nowej ustawy określony skutek ziścił się i wywarł już skutki przed wejściem w życie tej nowej regulacji. Innymi słowy fakt ten "zarachować" można do zamkniętej przeszłości (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 6 grudnia 2010 r., sygn. akt II SA/Kr 959/10, dostępne na stronie https://orzeczenia.nsa.gov.pl). W rozpatrywanej sprawie mamy jednak do czynienia z odmiennym stanem faktycznym, albowiem stan prawny wywołany ograniczeniem sposobu korzystania z nieruchomości wnioskodawców bez odszkodowania trwa nadal. Ostatecznie stwierdzić należy, że pogląd prawny przyjęty jako podstawa decyzji organów obu instancji jest wadliwy. Należy podkreślić, że przepis art. 129 ust 5 pkt 3 u.g.n. ma w niniejszej sprawie zastosowanie, a zatem organom administracji rozpoznającym przedmiotowy wniosek przysługują kompetencje do wydania decyzji merytorycznej. Brak zatem podstaw do umorzenia postępowania skoro, jak wykazano wyżej, istnieje co do zasady możliwość zasądzenia na rzecz skarżących odpowiedniego odszkodowania za ograniczenie prawa własności do nieruchomości. Rozpoznając sprawę ponownie organy uwzględnią przedstawioną wyżej ocenę prawną. Wobec powyższego sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i a p.p.s.a. orzekł jak w wyroku.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło