IV SA/Wa 241/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Katarzyna Golat (spr.) Sędziowie: sędzia WSA Monika Barszcz asesor WSA Agnieszka Wąsikowska po rozpoznaniu w dniu 24 czerwca 2021 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi W. R., K. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] grudnia 2020 r., nr [...] w przedmiocie odmowy ustalenia środowiskowych uwarunkowań dla realizacji przedsięwzięcia oddala skargę. Przedmiotem skargi jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] (dalej: "SKO", "organ II instancji", "organ odwoławczy") z dnia [...] grudnia 2020 r., nr [...], utrzymująca w mocy decyzję Wójta Gminy [...] (dalej: "Wójt" lub "organ I instancji") z dnia [...] sierpnia 2020 r., nr [...] o odmowie ustalenia środowiskowych uwarunkowań na realizację przedsięwzięcia. Sąd ustalił następujący stan faktyczny: W. i K. R. (dalej: "strona", "skarżący", "inwestorzy") zwrócili się do Wójta Gminy [...] w dniu [...] czerwca 2017 r. z wnioskiem o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia polegającego na "Budowie chlewni rusztowej o liczbie stanowisk [...] szt. wraz z niezbędną infrastrukturą towarzyszącą w miejscowości [...], gmina [...], dz. nr [...]". Do wniosku załączono następujące dokumenty: raport o oddziaływaniu na środowisko dla ww. przedsięwzięcia wraz z jego zapisem na elektronicznym nośniku danych - płycie CD; waloryzacje przyrodniczą dla przedmiotowego przedsięwzięcia: poświadczoną przez właściwy organ kopię mapy ewidencyjnej obejmującą przewidywany teren, na którym będzie realizowane i oddziaływane przedsięwzięcie; wypis z rejestru gruntów obejmujący przewidywany teren, na którym będzie realizowane przedsięwzięcie; opłatę skarbową. Jak wynika z wniosku, planowane przedsięwzięcie polegać będzie na budowie wolnostojącego budynku inwentarskiego - chlewni rusztowej o powierzchni około [...] m2 i liczbie stanowisk [...] szt. dla świń o wadze powyżej [...] kg na działce o nr ew. [...] w miejscowości [...], gmina [...]. Wielkość chowu w chlewni po realizacji przedsięwzięcia wyniesie zatem maksymalnie 273 DJP. Chów trzody chlewnej będzie prowadzony w cyklu otwartym, który charakteryzuje się wyselekcjonowanym chowem stada w systemie od warchlaka do tucznika. Wychów tuczników będzie następował do wagi ok. [...] - [...] kg. Jeden pełny cykl trwać będzie przeciętnie do 4 miesięcy (maksymalnie 3 cykle w roku). Chlewnia wyposażona zostanie w systemy pojenia i karmienia oraz systemy zbierania, usuwania i magazynowania gnojownicy tj. szczelne, bezodpływowe zbiorniki podrusztowe o pojemności gwarantującej możliwość przetrzymania produkowanej gnojownicy w okresie minimum 4 miesięcy zimowych, a także dachowe systemy wentylacyjne wymiany powietrza oraz inne niezbędne instalacje. W ramach przedmiotowego przedsięwzięcia planuje się również montaż 2 silosów paszowych o pojemności ok. 24 Mg każdy. Budynek do chowu trzody chlewnej nie będzie wymagał ogrzewania. Chlewnia wentylowana będzie za pomocą 12 szt. wentylatorów dachowych, z wylotem wolnym, o średnicy d = 0,63 m i wydajności ok. 12500 m3 /h i wysokości h - 6,0 m. Ponadto teren inwestowanej działki jest niezabudowany, stanowi użytek rolny. Ogólna powierzchnia inwestowanej działki wynosi [...] ha, grunty klasy [...]. Najbliższa zabudowa mieszkaniowa zlokalizowana jest w odległości ok. [...] m od planowanego obiektu inwentarskiego. W promieniu [...] m od terenu działki na której planowane jest przedmiotowe przedsięwzięcie znajdują się następujące obiekty inwentarskie: dz. nr ew. [...], obręb [...] - chlewnia o obsadzie [...] szt. trzody chlewnej; dz. nr ew. [...]. obręb [...] - chlewnia o obsadzie [...] szt. tuczników; dz. nr ew. [...], obręb [...] - chlewnia o obsadzie [...] szt. tuczników; dz. nr ew. [...], obręb [...] - [...] kurniki o łącznej obsadzie [...] szt. brojlerów oraz chlewnia o obsadzie [...] szt. tuczników; dz. nr [...] i [...], obręb [...] - kompleks [...] chlewni o łącznej obsadzie [...] szt. loch oraz [...] szt. prosiąt. Dodatkowo w obszarze oddziaływania przedmiotowego przedsięwzięcia planuje się budowę następujących instalacji inwentarskich: dz. nr ew.[...] - [...] chlewnie o łącznej obsadzie [...] szt. tuczników; dz. nr ew. [...] - chlewnia o obsadzie [...] szt. tuczników. Teren planowanej inwestycji nie jest objęty miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. W dniu [...] lipca 2017 r. Wójt zawiadomił strony postępowania o wszczęciu postępowania administracyjnego. W dniu [...] sierpnia 2017 r. Wójt wystąpił do Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w [...] (dalej: "RDOŚ") i Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w [...] (dalej: "PPIS") z prośbą o uzgodnienie warunków realizacji przedsięwzięcia. W odpowiedzi otrzymano opinię sanitarną PPIS z dnia [...] września 2017 r. opiniującą negatywnie w zakresie wymagań higienicznych i zdrowotnych do decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach przedmiotowe przedsięwzięcie. Postanowieniem z dnia [...] października 2017 r. RDOŚ uzgodnił realizację przedsięwzięcia i określił warunki jego realizacji i eksploatacji. Pismem z dnia [...] października 2017 r. i [...] października 2017 r. Wójt poinformował strony postępowania administracyjnego o wydanym uzgodnieniu organów współdziałających. Zawiadomieniem z dnia [...] grudnia 2017 r. Wójt poinformował strony postępowania administracyjnego o zakończeniu postępowania w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedmiotowego przedsięwzięcia. Decyzją z dnia [...] stycznia 2018 r. Wójt odmówił ustalenia środowiskowych uwarunkowań na realizację wnioskowanego przedsięwzięcia. W dniu [...] lutego 2018 r. W. i K. R. złożyli odwołanie od ww. decyzji do SKO, o czym zostały poinformowane strony postępowania administracyjnego zawiadomieniem Wójta z dnia [...] lutego 2018 r. Decyzją dnia [...] marca 2018 r. SKO uchyliło w całości zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. W związku z ww. decyzją SKO, Wójt wezwał do dostarczenia w formie papierowej oraz w wersji elektronicznej na płycie CD jednego egzemplarza raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko celem uzgodnienia warunków realizacji z organem właściwym do ocen wodnoprawnych oraz do uzupełnienia w czerech egzemplarzach ww. raport w zakresie zawarcia w nim charakterystyki całego przedsięwzięcia i warunków użytkowania terenu w fazie budowy i eksploatacji lub użytkowania, w tym w odniesieniu do obszarów szczególnego zagrożenia powodzią w rozumieniu art. 16 pkt 34 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo Wodne (dalej: "p.w.") - w terminie 14 dni od dnia otrzymania wezwania. W odpowiedzi na ww. wezwanie pismem z dnia [...] kwietnia 2018 r. strony dołączyły jeden egzemplarz raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko oraz poinformowały, że planowane przedsięwzięcia nie jest położone na obszarze szczególnego zagrożenia powodzią w rozumieniu art. 16 pkt 34 p.w. w związku z czym nie zachodzi konieczność uzupełnienia raportu o oddziaływaniu na środowisko o charakterystykę całego przedsięwzięcia i warunki użytkowania terenu w fazie budowy i eksploatacji lub użytkowania w odniesieniu do obszarów szczególnego zagrożenia powodzią. Pismem z dnia [...] kwietnia 2018 r. Wójt wystąpił do: RDOŚ o ponowne uzgodnienie warunków realizacji przedsięwzięcia: PPIS o ponowne wydanie opinii do decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia; Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w [...] (dalej: "DRZGW") o uzgodnienie warunków realizacji przedmiotowego przedsięwzięcia. PPIS, odpowiadając na pismo Wójta w sprawie uzupełnienia dokumentacji dla ww. przedsięwzięcia, po przeanalizowaniu dokumentacji poinformował, że stanowisko zawarte w przedmiotowej sprawie wyrażone w poprzedniej opinii nadal obowiązuje. O ww. stanowisku zawiadomiono strony postępowania pismem z dnia [...] maja 2018 r. Postanowieniem z dnia [...] maja 2018 r. DRZGW umorzył w całości postępowanie jako bezprzedmiotowe, wskazując, że zgodnie z art. 454 ust. 1 p.w. w brzmieniu nadanym ustawą o zmianie ustawy Prawo wodne z dnia 28 lutego 2018 r. - do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy dotyczących decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach oraz w sprawach oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko w ramach postępowania w sprawie wydania albo zmiany decyzji, o których mowa w art. 72 ust. 1 pkt 1, 10, 14 i 18 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. z 2020 r. poz. 283 ze zm., dalej "o.o.ś.") stosuje się przepisy obowiązujące przed dniem 1 stycznia 2018 r. DRZGW wskazał, że postępowanie w przedmiocie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla ww. przedsięwzięcia zostało wszczęte przed dniem 1 stycznia 2018 r. Postanowieniem z dnia [...] maja 2018 r. RDOŚ uzgodnił realizację przedmiotowego przedsięwzięcia i określił jego warunki na etapie realizacji i eksploatacji lub użytkowania, o czym Wójt poinformował strony postępowania zawiadomieniem z dnia [...] czerwca 2018 r. Decyzją z dnia [...] czerwca 2020 r. SKO stwierdziło nieważność decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] marca 2018 r. Nr [...] w sprawie ustalenia środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedmiotowego przedsięwzięcia. Obwieszczeniem z dnia [...] czerwca 2018 r. Wójt podał do publicznej wiadomości informację o wydaniu ww. postanowienia. Decyzją z dnia [...] października 2018 r. SKO po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez W. i K. R. od decyzji Wójta Gminy [...] z dnia [...] stycznia 2018 r. w przedmiocie odmowy ustalenia środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedmiotowego przedsięwzięcia uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. Wezwaniem z dnia [...] grudnia 2019 r. Wójt wezwał strony do uzupełnienia raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko w trzech egzemplarzach w wersji papierowej ora elektronicznej w zakresie kompleksowego ustalenia dotyczącego oddziaływania odorowego planowanego przedsięwzięcia na środowisko, a w szczególności na ludzi, a także określenie sposobów eliminacji lub ograniczenia szkodliwego oddziaływania odorów przy wykorzystaniu metod technicznych, biologicznych i organizacyjnych. Odpowiedź na wyżej wskazany brak formalny przekazano w dniu [...] stycznia 2020 r. W dniu [...] stycznia 2020 r. Wójt zwrócił się do RDOŚ z wnioskiem o ponowne uzgodnienie warunków realizacji ww. przedsięwzięcia, w załączeniu przesyłając uzupełnienie do raportu ooś w wersji papierowej i elektronicznej oraz do PPIS o ponowne wydanie opinii do decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach w załączeniu przesyłając uzupełnienie do raportu o oddziaływaniu na środowisko w wersji papierowej i elektronicznej. Pismem z dnia [...] lutego 2020 r. PPIS poinformował, że po przeanalizowaniu dokumentacji stanowisko zawarte w przedmiotowej sprawie wyrażone w opinii sanitarnej z dnia [...] września 2017 r. jest w dalszym ciągu aktualne. O podtrzymaniu stanowiska przez ten organ Wójt Gminy [...] poinformował strony postępowania pismem z dnia [...] lutego 2020 r. Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2020 r. RDOŚ uzgodnił realizację przedsięwzięcia i określił warunki na etapie realizacji i eksploatacji lub użytkowania przedsięwzięcia. Zawiadomieniem z dnia [...] lipca 2020 r. Wójt poinformował strony postępowania administracyjnego o zakończeniu postępowania w przedmiotowej sprawie. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2020 r. Wójt odmówił ustalenia środowiskowych uwarunkowań na realizację przedsięwzięcia pn.: "Budowa chlewni rusztowej o liczbie stanowisk [...] szt. wraz z niezbędną infrastrukturą towarzyszącą na działce nr ew. [...] w miejscowości [...], gmina [...]". W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ I instancji wskazał, że przeprowadzone postępowanie administracyjne w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach miało na celu analizę oddziaływań środowiskowych oraz zbadanie zgodności z wymogami prawnymi w zakresie ochrony środowiska planowanego przedsięwzięcia. Wójt zaznaczył, że planowane przedsięwzięcie należy do przedsięwzięć mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko, o których mowa w art. 59 ust. 1 pkt 1 ooś oraz w § 2 ust. 1 pkt. 51 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz. U. z 2016 r. poz. 71), tj. "chów lub hodowla zwierząt w liczbie nie mniejszej niż 210 dużych jednostek przeliczeniowych inwentarza (DJP - przy czym za liczbę DJP przyjmuje się maksymalną możliwą obsadę inwentarza): współczynniki przeliczeniowe sztuk zwierząt na DJP są określone w załączniku do rozporządzenia". Organ I instancji zauważył, że w sporządzonym raporcie stwierdzono, iż przeprowadzona ocena oddziaływania planowanego przedsięwzięcia wykazała, że nie będzie ono źródłem uciążliwym w sposób ponadnormatywny dla żadnego z ocenianych komponentów środowiska, a uciążliwe oddziaływanie projektowanej instalacji zamyka się w granicach inwestowanej działki, dla której Inwestor dysponuje prawem własności. Wykonane obliczenia stężeń emitowanych substancji w powietrzu wykazują, że w wyniku eksploatacji instalacji (po zrealizowaniu planowanej inwestycji) nie występują i nie są prognozowane przekroczenia obowiązujących wartości odniesienia w powietrzu lub wartości dopuszczalne w żadnym punkcie. Jednakże brak sprecyzowanych kryteriów dotyczących stopnia ogólnej uciążliwości zapachowej instalacji, nie może uzasadnić odstąpienia w raporcie od jednoznacznej oceny tej uciążliwości. Wójt zaznaczył, że wobec braku ustawy odorowej, w opracowanym raporcie o oddziaływaniu na środowisko ww. przedsięwzięcia, podano jedynie przybliżone i szacunkowe dane oddziaływania substancji zapachowych na powietrze w rejonie lokalizacji chlewni. Inwestor nie jest zatem w stanie wykluczyć z całą pewnością oddziaływania odorów na środowisko. Wobec braku ustawy normującej sposób i zakres badania i oddziaływania odorów na środowisko podstawę procedowania w zakresie uzgodnień winna stanowić przede wszystkim skala zjawiska oraz możliwy zakres środków służących ograniczeniu tej uciążliwości, które w rozpoznawanej sprawie mogą prowadzić do konfliktów. Organ I instancji podał, że dokonał oceny przedłożonego raportu pod kątem rzetelności przedstawionych w nim danych w rozumieniu zasady przezorności. W ocenie organu raport pod względem formalnym zawiera wszystkie niezbędne elementy, jednak nie czyni zadość wymaganiom ustawowym z art. 66 ust. 1 ustawy o.o.ś. Zgodnie bowiem z art. 66 ust. 1 pkt 3b raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko powinien zawierać informację na temat powiązań z innymi przedsięwzięciami, w szczególności kumulowania się oddziaływań realizowanych, zrealizowanych lub planowanych, dla których wydano decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach, znajdujących się na terenie, na którym planuje się realizację przedsięwzięcia, oraz w obszarze oddziaływania przedsięwzięcia lub których oddziaływania mieszczą się w obszarze oddziaływania planowanego przedsięwzięcia, w zakresie, w jakim ich oddziaływania mogą prowadzić do skumulowania oddziaływań z planowanym przedsięwzięciem. Organ I instancji zaznaczył, że przy obliczeniach skumulowanego rozprzestrzeniania się zanieczyszczeń raport obejmuje także wszystkie wybudowane oraz planowane do budowy budynki inwentarskie. Wójt podał, że autor raportu stwierdził, że oceniane przedsięwzięcie budowy chlewni do tuczu świń w systemie bezściółkowym, w skumulowanym oddziaływaniu z innymi obiektami inwentarskimi znajdującymi się w sąsiedztwie, nie będzie oddziaływać ponadnormatywnie na powietrze poza terenem fermy w zakresie emisji zanieczyszczeń pyłowo-gazowych. Uwzględniając jednak zasady doświadczenia życiowego nie można skutecznie zaprzeczyć, że tak duże skupisko obiektów inwentarskich w tak niedużych odległościach faktycznie nie wywoływały uciążliwości odorowych, zwłaszcza, że wszystkie te inwestycje określone zostały jako przedsięwzięcia mogące zawsze znacząco oddziaływać na środowisko. Zgodnie z raportem to konkretne przedsięwzięcie nie powinno być uciążliwe zapachowo dla otoczenia, ale kumulacja tak dużej liczby budynków inwentarskich przeznaczonych dla chowu bądź hodowli zwierząt może te standardy znacznie przekroczyć. Organ I instancji zauważył, że autor raportu całkowicie pominął dokonując oceny kumulowania się oddziaływania planowanego przedsięwzięcia z oddziaływaniami innych zrealizowanych przedsięwzięć tj. budynków inwentarskich znajdujących się na działkach o nr ew. [...] i [...], obręb [...]. Na ww. działkach, w odległości ok. [...] m na północ od działki, na której planowane jest przedmiotowe przedsięwzięcie, znajduje się kompleks [...] chlewni o łącznej obsadzie [...] szt. loch i [...] szt. prosiąt. Fakt oddalenia działki inwestora o nr ew. [...] obręb [...] o [...] m, na której planowana jest budowa chlewni nie może być uznany jako wyłączający konieczność dokonania analizy w zakresie skumulowanego oddziaływania, a wręcz przeciwnie analiza dla rzetelności raportu o oddziaływaniu przedmiotowego przedsięwzięcia na środowisko powinna zostać wykonana celem ewentualnego zaprzeczenia możliwości występowania skumulowanych oddziaływań na środowisko. Jest to o tyle istotne, gdyż region, w którym planowane jest przedsięwzięcie należy do obszarów o znacznym "nasyceniu" inwestycjami inwentarskimi. Wójt podkreślił, że raport, który pomija sąsiedztwo tak dużej inwestycji nie może być uznany za kompletny i stanowić podstawę do wydania decyzji środowiskowej. Organ I instancji zaznaczył, że wezwał strony do uzupełnienia raportu o kompleksowe ustalenia dotyczące oddziaływania odorowego planowanego przedsięwzięcia na środowisko (w szczególności na ludzi), jak również określenie sposobów eliminacji lub ograniczenia szkodliwego oddziaływania odorów, gdzie również pominięto występowanie kompleksu chlewni na działkach o nr ew. [...] i [...] w miejscowości [...], gmina [...]. Wójt podał, że właściwym zastosowaniem zasady przezorności powinna być odmowa wyrażenia zgody na realizację działań, których skutki są niepewne, niejasne, wątpliwe czy nawet ryzykowne. Takie wątpliwości należy rozstrzygać zawsze na korzyść środowiska. Brak rzetelnych informacji na temat wpływu planowanej inwestycji na środowisko przez pryzmat jego skumulowanego oddziaływania z innymi inwestycjami prowadzi do obowiązku rozstrzygnięcia wszelkich niejasności na korzyść środowiska i tym samym odmówić ustalenia środowiskowych uwarunkowań. Organ I instancji zaznaczył, że podczas eksploatacji omawianej instalacji należy się liczyć z możliwością uwalniania uciążliwych odorów, które będą związane z cyklicznym czyszczeniem chlewni oraz gromadzeniem gnojownicy. Usytuowanie nowej inwestycji w bliskiej odległości od zabudowań mieszkalnych ([...] m) będzie bardzo dużym obciążeniem odorogennym, co stanowi przesłankę do odmowy ustalenia środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedmiotowego przedsięwzięcia. W ocenie Wójta warianty przedstawione w raporcie o oddziaływaniu planowanego przedsięwzięcia na środowisko nie spełniają wymogów określonych w art. 66 ust. 1 pkt 5 i 6 ustawy o.o.ś. Przedstawiony w raporcie wariant proponowany przez wnioskodawcę oraz racjonalny wariant alternatywny są do siebie zbliżone. Wójt uznał, że alternatywa w zmianie chowu z bezściółkowego na chów ściółkowy jest pozorna. Z technicznego punktu widzenia wariant alternatywny zawiera identyczną koncepcję co wariant inwestorski. Warianty przedsięwzięcia powinny się różnic pod względem sposobu, w jaki przedsięwzięcie w każdym z tych wariantów będzie oddziaływać na środowisko i ludzi, a organ wydający decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach powinien mieć realny wybór, w którym przedsięwzięcie powinno być realizowane. Wariant alternatywny może polegać na ograniczeniu zasięgu przestrzennego realizowanego przedsięwzięcia lub nawet ograniczeniu wielkości projektowanych obiektów budowlanych, biorąc pod uwagę zakres dopuszczalnego potencjalnego oddziaływania na środowisko na danym terenie. Organ I instancji wskazał, że dokonał także weryfikacji stanowisk organów współdziałających, zaznaczając, że wiążący charakter stanowiska zajętego przez organ uzgadniający wyraża się w niemożności wydania decyzji pozytywnej w przypadku negatywnego stanowiska organu uzgadniającego, a także w niedopuszczalności określenia w decyzji pozytywnej warunków realizacji przedsięwzięcia w sposób odmienny niż uczynił to organ uzgadniający. Organ I instancji zaznaczył, że po zrealizowaniu planowanego przedsięwzięcia w pobliżu występowania znacznej ilości rozproszonych i zwartych zabudowań zagrodowo-mieszkalnych, najbliższe zabudowy +/-[...] m mimo braku regulacji prawnych określających wartości odniesienia substancji zapachowo-odorowych, może oddziaływać negatywnie na zdrowie ludzi i ochronę przyrody zagrażając w sposób bezpośredni mieszkańcom wsi [...], gm. [...]. Amoniak jest najbardziej uciążliwym dla środowiska naturalnego gazem produkowanym przez chlewnię i nie tylko, które wytwarzają również dwumetyloaminę, dwutlenek węgla a także ketony i inne związki o charakterze odoru. Przebywanie przez dłuższy czas w strefie uciążliwej, powoduje niekorzystny wpływ na zdrowie ludzi np. ból głowy, złe samopoczucie, rozdrażnienie, podenerwowanie, alergię, dolegliwości ze strony układu oddechowego, a nawet może prowadzić do stanów depresyjnych. W badaniach naukowych stwierdzono, że długotrwale przebywanie oraz wystąpienie alergicznego zapalania pęcherzyków płucnych, a nawet prowadzić do astmy. Wójt podkreślił, że zrównoważony rozwój jest zasadą ujętą w Konstytucji RP i Traktatach UE, a jego istotą jest powiązanie szybkiego rozwoju życia i zdrowia ludzi z poprawą stanu środowiska, w związku z czym zasada ta nakazuje równorzędne traktowanie racji społecznych i ekonomicznych. Budowa nowej chlewni, przy sąsiedztwie już wybudowanych, może źle wpłynąć na atrakcyjność regionu oraz jego wartość turystyczną. W Strategii Rozwoju Gminy [...] na lata 2014-2020 stwierdza się, że "czynnikami warunkującymi konkurencyjność regionu obok atrakcyjnej lokalizacji są: stan środowiska naturalnego oraz jego atrakcyjność turystyczna. Czynniki te wpływają na jakość życia mieszkańców regionu oraz na napływ podmiotów gospodarczych i kapitału spoza niego. Dogłębna analiza zapisów raportu o oddziaływaniu planowanego przedsięwzięcia na środowisko wskazuje, iż zamierzona inwestycja powoduje zmiany standardów jakości środowiska, odległość planowanej fermy od najbliższych zabudowań ludzkich nie stanowi gwarancji braku uznawanej miary uciążliwości dla mieszkańców wsi [...] i okolic. Z uwagi na rodzaj, charakter i zakres inwestycji mieszkańcy będą narażeni na wszelkie uciążliwości związane z jej funkcjonowaniem (odory itp.), co narusza zasady współżycia społecznego. Podejmując realizację takiej inwestycji należy mieć na uwadze nie tylko czynnik ekonomiczny, ale również ekologiczny i społeczny. Projektowana inwestycja stanowi zagrożenie ryzykiem zdrowotnym, ekologicznym, także jest ingerencją w środowisko społeczno - przyrodnicze. Ponadto, przygotowany na potrzeby inwestycji raport o oddziaływaniu planowanego przedsięwzięcie na środowisko nie spełnia kryteriów z art. 66 ustawy o.o.ś. W ocenie organu I instancji raport nie zawiera szczegółowej i odpowiadającej realiom inwestycji analizy problemu skumulowanego oddziaływania, jak również nie zawiera realnych wariantów przedsięwzięcia. Odwołanie od powyższej decyzji wnieśli W. i K. R.. Decyzją z dnia [...] grudnia 2020 r. SKO utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy podkreślił, że w przedmiotowej sprawie przesłanką wydania decyzji odmownej były stwierdzone przez organ I instancji braki raportu tj. brak rzetelnej oceny uciążliwości odorowej przedsięwzięcia i jej wpływu na środowisko i zdrowie ludzi, zwłaszcza w zakresie skumulowanego oddziaływania odorowego, a także brak przedstawienia i analizy racjonalnego wariantu alternatywnego przedsięwzięcia oraz wariantu najkorzystniejszego dla środowiska. Według organu odwoławczego zgromadzony w sprawie materiał dowodowy potwierdza, iż funkcjonowanie planowanej inwestycji może powodować uciążliwości w postaci nieprzyjemnego zapachu, zwłaszcza, że to negatywne oddziaływanie będzie kumulować się z uciążliwościami spowodowanymi przez posadowione w sąsiedztwie inne przedsięwzięcia chowu i hodowli zwierząt. Analiza raportu wskazuje, że wpływ inwestycji na zanieczyszczenie powietrza, w tym zanieczyszczenie odorami, był przedmiotem badania i oceny, także w aspekcie oddziaływania skumulowanego. Autor raportu w pkt 8.2.3. opisał emisję energetyczną (brak tego rodzaju emisji z uwagi na brak ogrzewania chlewni), emisję technologiczną z budynków chlewni, w ramach której analizowana była emisja amoniaku i siarkowodoru. W raporcie zawarta została także analiza emisji z transportu, czyli emisja spalin samochodowych (ok. [...] pojazdów wjeżdżających na teren przedsięwzięcia), a także emisja z agregatów prądotwórczych. Na podstawie uzyskanych wyników obliczeń emisji zanieczyszczeń autor raportu stwierdził, że oceniane przedsięwzięcie budowy chlewni do tuczu świń w systemie bezściółkowym nie będzie oddziaływać ponadnormatywnie na powietrze poza terenem inwestowanej działki w zakresie emisji zanieczyszczeń pyłowo-gazowych. Dopuszczalne wartości odniesienia ww. substancji w powietrzu nie zostaną przekroczone poza terenem działki inwestycyjnej. W raporcie przenalizowano również oddziaływania odorowe planowanego przedsięwzięcia (str. 55 - 56). SKO podkreśliło, że z treści raportu wynika, iż podstawowe składniki odorotwórcze, czyli amoniak i siarkowodór, emitowane z chlewni, będą spełniać wartości odniesienia w powietrzu. Ponadto, autor raportu podał, że próg wyczuwalności węchowej tych substancji nie zostanie przekroczony, a nawet stężenia będą znacznie niższe od tego limitu. Oznacza to, że przedsięwzięcie nie powinno być uciążliwe zapachowo dla otoczenia. Przewidziano jednak zobowiązanie inwestora do wykonania nasadzeń roślinności zimozielonej wokół terenu chlewni, a także do stosowania w czasie eksploatacji chlewni rozwiązań i działań w zakresie ograniczenia emisji odorów proponowanych w "Kodeksie przeciwdziałania uciążliwości odorowej". Organ odwoławczy zauważył, że w zanieczyszczeniach wydobywających się z tego typu obiektów wykrywa się obecność kilkudziesięciu związków organicznych, w tym aldehydy, węglowodory alifatyczne i aromatyczne, wielosiarczki, estry, skatole, a także dwutlenek węgla, tlenek węgla, amoniak, siarkowodór, metan, podtlenek azotu i szereg innych. W tej sytuacji, w ocenie SKO ograniczenie analizy tylko do siarkowodoru i amoniaku nie przedstawia kompleksowej sytuacji w zakresie zanieczyszczenia powietrza odorami. Jednocześnie organ zaznaczył, że brak jest unormowań prawnych parametryzujących wielkości dopuszczalnych stężeń tego rodzaju substancji zapachowych w powietrzu, na co zwrócono uwagę w raporcie. Organ II instancji uwzględnił przy tym, że odory znacznie pogarszają komfort życia, a stężenia głównych odorantów (amoniaku i siarkowodoru), mimo, że toksycznie nieszkodliwe i spełniające parametry odniesienia, są wyczuwalne i uciążliwe. Zdaniem SKO, raport - jako dokument wiedzy specjalistycznej - powinien uwzględniać wyniki badań naukowych w tym zakresie. W przedłożonym raporcie brakuje ustaleń dotyczących aktualnej wiedzy naukowej na temat oddziaływań odorów na środowisko, co podważa twierdzenie o jego zgodności z art. 66 o.o.ś. Natomiast, brak norm dopuszczalnych stężeń odorów stanowi utrudnienie w określeniu zapachowej uciążliwości chlewni dla ludzi. Zdaniem SKO, w raporcie należało podjąć trud dokonania takiej analizy w oparciu o dostępne źródła naukowe, co pozwoliłoby określić zakres koniecznych działań minimalizujących negatywny wpływ inwestycji na powietrze i jego komfort zapachowy. W przedłożonym raporcie taka analiza nie została przeprowadzona. Nie ulega wątpliwości, że odory pośrednio wpływają na zdrowie człowieka, poprzez pogorszenie komfortu jego życia i bez jednoczesnego określenia sposobów wyeliminowania lub ograniczenia tego zjawiska, nie może być uznane za odpowiadające treści art. 66 ust. 1 pkt 9 o.o.ś. i zgodne z zasadą przezorności, zdefiniowaną w art. 6 ust. 2 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska. W przedmiotowej sprawie na wezwanie organu z dnia [...] grudnia 2019 r., raport został uzupełniony o analizę uciążliwości odorowej, gdzie z wyników obliczeń można wywnioskować, że jednak dojdzie do przekroczenia stężenia odorantów w środowisku na działkach sąsiednich. Jednakże w uzupełnieniu raportu podano jedynie, że z uwagi na brak sprzeciwów społeczności lokalnej, uciążliwość zapachowa przedsięwzięcia będzie akceptowalna, co należy uznać za wysoce niewystarczające, zwłaszcza w sytuacji, gdy najbliższa zabudowa mieszkalna znajduje się w odległości zaledwie [...] m. Zdaniem SKO, przedmiotowy raport spełnia wprawdzie wymogi formalne - tj. zawiera elementy wymienione w art. 66 o.o.ś., ale pod względem merytorycznym są one niewystarczające do ustalenia wszystkich potencjalnych zagrożeń związanych z realizacją przedsięwzięcia. W raporcie nie przedstawiono jednoznacznie wpływu przedsięwzięcia na zdrowie ludzi i środowisko. W ocenie SKO prowadzony na dużą skalę chów zwierząt nie jest obojętny dla jakości i warunków życia ludzi mieszkających w pobliżu tak dużej chlewni. Dzieje się tak głównie za sprawą uciążliwych odorów oraz zanieczyszczeń wód powierzchniowych i gruntowych w wyniku nawożenia gleby. W raporcie pobieżnie potraktowano wpływ przedsięwzięcia na zdrowie łudzi mieszkających w otoczeniu potencjalnej inwestycji. Zdaniem organu II instancji raport powinien precyzować wymagania ochrony środowiska w związku z realizacją konkretnego przedsięwzięcia w danym miejscu i czasie. Istnieje w związku z tym konieczność racjonalnej interpretacji przez organ administracji wszystkich elementów raportu zgodnie z zasadami prawa ochrony środowiska. W szczególności dotyczy to realizacji zasad prewencji i przezorności. SKO podkreśliło, że zasada przezorności została uregulowana w ustawie z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2018 r. poz. 799 ze zm., dalej także jako: "Prawo ochrony środowiska"), w art. 6 ust. 2. Według tego przepisu kto podejmuje działalność, której negatywne oddziaływanie na środowisko nie jest jeszcze w pełni rozpoznane, jest obowiązany, kierując się przezornością, podjąć wszelkie możliwe środki zapobiegawcze. SKO stwierdziło, że organ I instancji odmawiając ustalenia środowiskowych uwarunkowań dla ww. przedsięwzięcia wyraźnie wskazał, że planowana inwestycja negatywnie wpłynie na środowisko i ludzi. W ocenie SKO przedstawiony przez inwestora raport jest niepełny i nie może być podstawą do ustalenia środowiskowych uwarunkowań. Tym samym nie może być uznany za dowód w sprawie, że planowana inwestycja nie stwarza potencjalnych zagrożeń dla środowiska oraz zdrowia ludzi. Zgodnie z art. 66 ust. 1 pkt 3b ustawy o.o.ś. raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko powinien zawierać informacje umożliwiające analizę kryteriów wymienionych w art. 62 ust. 1 oraz zawierać informacje na temat powiązań z innymi przedsięwzięciami, w szczególności kumulowania się oddziaływań przedsięwzięć realizowanych, zrealizowanych lub planowanych, dla których wydano decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach, znajdujących się na terenie, na którym planuje się realizację przedsięwzięcia, oraz w obszarze oddziaływania przedsięwzięcia lub których oddziaływania mieszczą się w obszarze oddziaływania planowanego przedsięwzięcia - w zakresie, w jakim ich oddziaływania mogą prowadzić do skumulowania oddziaływań z planowanym przedsięwzięciem. W niniejszej sprawie skumulowane oddziaływanie projektowanej chlewni z innymi tego typu przedsięwzięciami w okolicy zostało rozeznane w zakresie zanieczyszczenia powietrza (w tym odorami) i hałasu w odniesieniu do działek nr ewid. [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...]. Zdaniem SKO, zasadnie jednak organ I instancji zauważył, że w analizie skumulowanego oddziaływania pominięto przedsięwzięcia na działkach nr ewid. [...] i [...], obręb [...], które znajdują się w odległości około [...] m na północ od działki nr [...]. Według SKO słuszna jest ocena organu I instancji, że raport, który pomija sąsiedztwo tak dużej inwestycji nie może być uznany za kompletny i stanowić podstawy do wydania decyzji środowiskowej. Zarzuty odwołania kwestionujące taką ocenę nie mogą zostać uwzględnione, bowiem rzeczywiście w raporcie opisana wyżej znacznych rozmiarów hodowla nie została poddana analizie w zakresie skumulowanego oddziaływania. W ocenie SKO przyjąć należy, że wariant alternatywny w ogóle nie został wskazany w sposób rzeczywisty. Inwestor jako alternatywę zaproponował jedynie odmienny sposób chowu - zamiast rusztowego zaproponował chów ściółkowy. Organ odwoławczy zaznaczył, że ustawodawca nie definiuje w o.o.ś. pojęcia "racjonalnego wariantu alternatywnego", nie wskazuje także kryteriów, jakie mają przesądzać o wyborze wariantu ostatecznego. Niemniej jednak, aby organ prowadzący sprawę mógł ocenić, czy w sprawie występuje "zasadność realizacji przedsięwzięcia w wariancie innym niż proponowany przez wnioskodawcę" (art. 81 ust. 1 o.o.ś.), przedstawienie wariantu alternatywnego nie może być pozorne. Według SKO nie jest jednak żadną alternatywą taki wariant przedsięwzięcia, który zakłada jego realizację dokładnie w tym samym miejscu i z technicznego punktu widzenia z identyczną koncepcją jak proponowana przez inwestora. W niniejszej sprawie zaproponowano inny system chowu, ale trudno tu doszukać się rozwiązania rzeczywiście alternatywnego do tego jakie zaproponował inwestor, zwłaszcza w kontekście ograniczenia uciążliwości zapachowej projektowanej instalacji. W ocenie organu odwoławczego organ I instancji przeprowadził postępowanie zgodnie z zasadami wynikającymi z ustawy o.o.ś., w szczególności dopełnił wszelkich obowiązków informacyjnych w stosunku do społeczności lokalnej i stron postępowania, nie naruszył również procedury administracyjnej w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, a w szczególności zasad postępowania wyrażonych w art. 7 k.p.a., art. 8, art. 11 i art. 107 k.p.a. Materiał dowodowy został zebrany w sprawie zgodnie z obowiązkiem ciążącym na organie, a polegającym na gromadzeniu wszelkich istotnych dowodów. Skargę na ww. decyzję SKO do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnieśli W. i K. R. zaskarżając ją w całości. Skarżący zarzucili naruszenie: art. 7 k.p.a., poprzez zaniechanie podjęcia czynności niezbędnych do załatwienia sprawy; art. 80 k.p.a., poprzez dopuszczenie się przez organ I instancji błędnej i dowolnej oceny dowodów, wykraczającej poza zakres przyznanej organowi swobody; art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 ust. 1 ustawy u.i.o.ś, poprzez wydanie decyzji z pominięciem istotnych dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy dowodów, w tym z pominięciem postanowienia Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w [...] (zwanego w dalszej części "RDOŚ") z dnia [...] czerwca 2020 r., [...], oraz ustaleń zawartych w przedłożonym przez Inwestora raporcie o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko (zwanym w dalszej części "raportem"), w szczególności z pominięciem uzupełnienia raportu dokonanego przez Inwestora w styczniu 2020 r.; art. 66 ust. 1 u.i.o.ś. w zw. z art. 80 ust 1 pkt 2) ustawy u.i.o.ś. poprzez jego błędną wykładnię i w konsekwencji tego błędne przyjęcie jakoby sporządzony raport w jakimkolwiek zakresie był niekompletny, w tym w zakresie dotyczącym należytej analizy potencjalnego oddziaływania odorowego; art. 66 ust. 1 pkt 3b) ustawy u.i.o.ś., poprzez jego błędną wykładnię skutkującą przyjęciem, że przedłożony w niniejszej sprawie raport nie czyni zadość wymaganiom ustawowym w zakresie konieczności wskazania informacji na temat możliwego kumulowania się oddziaływań planowanego przedsięwzięcia z innymi przedsięwzięciami, podczas gdy w treści złożonego do akt sprawy raportu (w szczególności w treści uzupełnienia raportu ze stycznia 2020 r.) w sposób jasny, precyzyjny i należyty poddano analizie powyższą kwestię; art. 66 ust. 1 pkt 5) i 6) ustawy u.i.o.ś., poprzez jego błędną wykładnię, co przyczyniło się do bezpodstawnego uznania, że załączony do wniosku o wydanie decyzji raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko nie spełnia wymogów w zakresie konieczności wskazania racjonalnego wariantu alternatywnego; art. 71 ust. 1 ustawy u.i.o.ś., poprzez bezpodstawne uznanie, że w przedmiotowej sprawie nie zachodzą przesłanki umożliwiające wydanie decyzji pozytywnej, uwzględniającej wniosek skarżących; art. 191 TFUE poprzez jego błędną wykładnię i w konsekwencji tego niewłaściwe zastosowanie skutkujące przyjęciem, że w przedmiotowej sprawie z uwagi na rzekome występowanie niepewności, co do możliwego oddziaływania planowanego przedsięwzięcia na środowisko, zasadne jest założenie - w oparciu o zasadę przezorności - "pewności" wystąpienia negatywnego oddziaływania na środowisko. Mając na uwadze powyższe zarzuty, skarżący na podstawie art. 145 § 1 pkt 1) lit. a) i c) p.p.s.a. wnieśli o uchylenie w całości decyzji organu II instancji. Ponadto strony wniosły o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi strony rozwinęły argumentację dotyczącą podniesionych zarzutów. Skarżący wskazali m.in., że nieuzasadnione jest twierdzenie, jakoby autor rzeczonego raportu zaniechał przeprowadzenia należytej oceny potencjalnego oddziaływania odorowego. Powoływanie się na rzekomą uciążliwość odorową i jej zakres oddziaływania w sytuacji, gdy w polskim porządku prawnym brak jest konkretnych norm prawnych, które regulowałyby tą kwestię, co do samej zasady powinno się odbywać z daleko idącą ostrożnością. Skarżący podnieśli, że w treści raportu dokonano analizy możliwego oddziaływania przedsięwzięcia w zakresie emisji amoniaku i siarkowodoru (tj. głównych składników odorów), ustalając, że spodziewane stężenia tych składników będą spełniały ich wartości odniesienia oraz nie będą wyższe od ich progów wyczuwalności węchowej. Skarżący podnieśli, że formułowanie domysłów co do możliwego wpływu przedsięwzięcia na warunki życia mieszkańców (w oderwaniu od faktycznej treści raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko) nie znajduje potwierdzenia w zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym. W treści raportu oraz uzupełnienia raportu szczegółowo przeanalizowano kwestię oddziaływania odorowego, wskazując jednocześnie szereg działań, które będą wdrożone celem ograniczenia, czy wręcz wyeliminowania oddziaływania zapachowego w związku z eksploatacją przedsięwzięcia. Przedstawiono rozwiązania techniczne i biologiczne oraz działania organizacyjne w zakresie ograniczania emisji odorów, które odpowiadają zaleceniom Ministerstwa Środowiska, objętym treścią "Kodeksu przeciwdziałania uciążliwości zapachowej" - Departament Ochrony Powietrza i Klimatu Ministerstwa Środowiska. W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu swojego stanowiska, organ II instancji podtrzymał argumentację przedstawioną w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych określone przepisami art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2021 r. poz. 137 tj.) oraz art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325; dalej jako "p.p.s.a.") sprowadzają się do kontroli działalności organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, a więc kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. W myśl art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzygając w granicach danej sprawy nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd, dokonując kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem niniejszego postępowania jest ocena prawidłowości decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z [...] grudnia 2020 r. utrzymującej w mocy decyzję Wójta Gminy z [...] sierpnia 2020 r. o odmowie wydania decyzji środowiskowej. Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz.U. z 2020 r., poz. 283) zwanej dalej ustawą lub ustawą u.i.o.ś. Nie jest sporne, że planowane przedsięwzięcie zgodnie z § 2 ust. 1 pkt 51 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz.U. Nr 2019, poz. 1839), zalicza się do przedsięwzięć mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko, dla którego ocena oddziaływania na środowisko jest wymagana. Planowane przedsięwzięcie kwalifikuje się więc do przedsięwzięć, dla których obowiązek sporządzenia raportu oddziaływania na środowisko jest obligatoryjny. W postępowaniu, ocena okoliczności faktycznych dokonywana jest w oparciu o przygotowany raport, który stanowi istotny środek dowody i który organ obowiązany jest uwzględnić przy wydawaniu decyzji. Decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach, a więc pozytywna decyzja wskazująca, że planowane przez inwestora przedsięwzięcie może być realizowane na warunkach w niej określonych jest wydawana wówczas, gdy zostaną spełnione wymogi określone w art. 80 ust. 1 ustawy u.i.o.ś. Stosownie do treści art. 80 ust. 1 ustawy jeżeli była przeprowadzona ocena oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, właściwy organ wydaje decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach, biorąc pod uwagę: 1) wyniki uzgodnień i opinii, o których mowa w art. 77 ust. 1; 2) ustalenia zawarte w raporcie o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko; 3) wyniki postępowania z udziałem społeczeństwa; 4) wyniki postępowania w sprawie transgranicznego oddziaływania na środowisko, jeżeli zostało przeprowadzone. Według wymagań określonych przez ustawodawcę organ wydający decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach ma obowiązek wziąć pod uwagę m.in. ustalenia zawarte w raporcie o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko. Organ wydający decyzję środowiskową opiera więc swoje ustalenia i oceny w zakresie wyznaczonym w art. 62 ust. 1 ustawy właśnie na treści raportu. Raport jest najważniejszym dowodem w sprawie i jego racjonalność, logiczność, obiektywizm przedstawionej przez inwestora argumentacji powinien być poddany wnikliwej analizie organu wydającego decyzję, w szczególności pod kątem zawartości wyszczególnionej w art. 66 ustawy. Raport powinien uwzględniać wszystkie potencjalne zagrożenia środowiskowe związane z realizacją planowanej inwestycji. Raport powinien być wszechstronnie przeanalizowany przez organ decyzyjny, a pojawienie się wątpliwości co do jego kompletności, czy rzetelności ocen w nim przedstawionych, zobowiązuje organ prowadzący postępowanie w pierwszej kolejności do uzupełnienia materiału dowodowego w celu rozważenia wszelkich niejasności w stanie faktycznym sprawy. W ocenie sądu, określone wprost w ustawie podstawy do odmowy wydania decyzji środowiskowej (art. 80 ust. 2, art. 81 ustawy) nie mają charakteru wyczerpującego. Dotyczą one przypadków, gdy decyzja negatywna wydawana jest mimo tego, że nie ma wątpliwości co do kompletności wniosku i stanowiącego jego podstawę raportu oddziaływania na środowisko. W przypadku więc, gdy ustalenia raportu są niekompletne i nie pozwalają wyjaśnić charakteru oddziaływania planowanego przedsięwzięcia na środowisko, zachodzi zdaniem Sądu samoistna przesłanka do odmowy wydania pozytywnej decyzji środowiskowej, jeżeli wnioskodawca nie uzupełni raportu na wezwanie organu. Taki przypadek w przedmiotowej sprawie właśnie wystąpił. Inwestorzy pismem z dnia [...] grudnia 2019 r. zostali wezwani przez organ I instancji do uzupełnienia raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko w trzech egzemplarzach w wersji papierowej oraz elektronicznej w zakresie kompleksowego ustalenia dotyczącego oddziaływania odorowego planowanego przedsięwzięcia na środowisko, a w szczególności na ludzi, a także określenie sposobów eliminacji lub ograniczenia szkodliwego oddziaływania odorów przy wykorzystaniu metod technicznych, biologicznych i organizacyjnych, w terminie 14 dni od dnia otrzymania wezwania. W odpowiedzi na powyższe wezwanie inwestorzy pismem z dnia [...] stycznia 2020 r. złożyli uzupełnienie raportu. Powyższe uzupełnienie nie zostało uznane przez organy za wystraczające. Organy uznały, że raport jest niepełny i nie może być podstawą do ustalenia środowiskowych uwarunkowań. Tym samym nie może być uznany za dowód w sprawie, że planowana inwestycja nie stwarza potencjalnych zagrożeń dla środowiska oraz zdrowia ludzi. Sąd podzielił powyższe stanowisko. Na wstępnie należy zauważyć, że uzupełniony raport został poddany ponownym uzgodnieniom. Strony dostrzegają, że Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w [...], w ramach powyższych uzgodnień, wydał pozytywną opinię co do niniejszego przedsięwzięcia. Skarżący w związku z tym zarzucają, że ten fakt został zbagatelizowany przez organ. Zauważyć jednak należy, że skarżący pomijają, iż w wyniku ww. uzgodnień Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w [...] negatywnie zaopiniował przedmiotowe przedsięwzięcie w zakresie wymagań higienicznych i zdrowotnych (w opinii z dnia [...] września 2017 r. podtrzymanej w dniu [...] kwietnia 2018 r.). Organ ten wyjaśniał, że chów [...] sztuk trzody chlewnej w cyklu będzie generował do środowiska bardzo duże ilości gazów - najbardziej uciążliwych substancji odorowych pochodzących z budynków inwentarskich. Czynniki te przy niedalekim sąsiedztwie zabudowań mieszkalnych (w odległości około [...] m) mogą działać drażniąco na organizm ludzki i być przyczyną uczucia dyskomfortu. Z raportu wynika nadto, że wymagana minimalna powierzchnia pól uprawnych i użytków rolnych do zagospodarowania gnojowicy we własnym zakresie wynosi około [...] ha. Inwestor nie posiada gruntów rolnych nadających się do nawożenia, w związku z czym nie jest w stanie zagospodarować gnojowicy we własnym zakresie. Gnojowica ma być zbywana w całości innym rolnikom na zasadach przewidzianych w ustawie o nawozach i nawożeniu, to jest na podstawie umów cywilnoprawnych. Zgodnie z art. 18 ust. 1 ustawy o nawozach i nawożeniu w wariancie wykorzystywania gnojowicy jako nawozu naturalnego inwestor winien posiadać we władaniu minimum 70% wymaganej powierzchni możliwej do nawożenia, a dopiero resztę będzie mógł zbyć zewnętrznym odbiorcom. Organ podkreślił, że planowana inwestycja może powodować uciążliwości w postaci nieprzyjemnego zapachu, a kierując się zasadą przezorności stanowiącą zasadę prawa unijnego, te negatywne skutki traktujemy jak pewność ich wystąpienia. Według PPIS raport nie zawiera procedur dotyczących eliminacji i uciążliwości zapachowych i hałasu dla mieszkańców najbliżej usytuowanych budynków, a prawna ochrona zdrowia i życia są wartościami nadrzędnymi. Organ sanitarny podkreślił, że po zrealizowaniu planowanego przedsięwzięcia w pobliżu występowania znacznej ilości rozproszonych zabudowań zagrodowo - mieszkalnych (ok. [...] m), mimo braku regulacji prawych określających wartości odniesienia substancji zapachowo - odorowych, może wystąpić negatywne oddziaływanie na zdrowie ludzi i ochronę przyrody, zagrażające w sposób bezpośredni mieszkańcom wsi [...]. W kontekście powyższego zauważyć należy, że co do zasady pozytywne uzgodnienia właściwych organów nie są wiążące dla organu określającego środowiskowe uwarunkowania realizacji przedsięwzięcia. Wiążący charakter stanowiska zajętego przez organ uzgadniający wyraża się tylko w niemożności wydania przez organ prowadzący postępowanie w sprawie decyzji pozytywnej w przypadku negatywnego stanowiska organu uzgadniającego, a także w niedopuszczalności określenia (w decyzji pozytywnej) warunków realizacji przedsięwzięcia w sposób odmienny niż uczynił to organ uzgadniający (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 lutego 2017 r., sygn. akt II OSK 1488/15). Biorąc powyższe pod uwagę wskazać należy, że w niniejszej sprawie organy nawet, gdy uzyskały pozytywną opinię RDOŚ, nie mogły wydać pozytywnego dla strony rozstrzygnięcia, w sytuacji, gdy jeden z organów uzgadniających – PPIS negatywnie zaopiniował przedmiotowe przedsięwzięcie w zakresie wymagań higienicznych i zdrowotnych. Pozytywne stanowisko organu uzgadniającego nie obliguje automatycznie organu prowadzącego postępowanie główne, w sprawie oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, do wydania pozytywnej decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, jeśli ten ostatni organ z uzasadnionych przyczyn nie akceptuje któregokolwiek z istotnych ustaleń lub warunków określonych w postanowieniu organu uzgadniającego. Dodatkowego wsparcia dla tej tezy należy upatrywać w trafnym poglądzie doktryny, iż organ występujący o uzgodnienie powinien za każdym razem dokonywać weryfikacji stanowiska organu współdziałającego, gdyż to on ponosi ostateczną odpowiedzialność za końcowy wynik postępowania, a zatem również za warunki przedsięwzięcia określone w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach (tak Wyrok WSA w Warszawie z dnia 27 marca 2019 r., sygn. akt 3406/18 i cytowany tam K. Gruszecki, Ustawa o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko, Wrocław 2009, s. 229; tak też wyrok WSA w Poznaniu z dnia 21 października 2010 r., II SA/Po 411/10). Sąd podzielił stanowisko organów, że przedstawiony przez wnioskodawcę raport nie spełnia wszystkich obowiązkowych wymogów określonych w art. 66 ustawy, w związku z czym nie jest dokumentem wiarygodnym i mogącym stanowić podstawę oceny o zakresie i przewidywanych skutkach korzystania ze środowiska w wyniku realizacji planowanego przedsięwzięcia. Raport nie zawiera w szczególności rzetelnego i pełnego opisu w zakresie: analizowanych wariantów uwzględniającego szczególne cechy przedsięwzięcia lub jego oddziaływania (art. 66 ust. 1 pkt 5), określenia przewidywanego oddziaływania na środowisko, a w szczególności na ludzi, rośliny, zwierzęta i powietrze (art. 66 ust. 1 pkt 6 i 7 ustawy), a także przewidywanych znaczących oddziaływań obejmującego pośrednie, skumulowane oddziaływania na środowisko (art. 66 ust. 1 pkt 8 ustawy). W ocenie Sądu zasadnie organy stwierdziły, że zebrany w sprawie materiał dowodowy upoważniał do negatywnego rozpatrzenia wniosku inwestora, tj. do odmowy ustalenia środowiskowych uwarunkowań zgody dla planowanego przedsięwzięcia. Wnioskodawca nie dokonał rzetelnej oceny uciążliwości odorowej przedsięwzięcia i jej wpływu na środowisko i zdrowie ludzi oraz przedstawił jedynie pozorny racjonalny wariant alternatywny, nie przedstawił wariantu najkorzystniejszego dla środowiska. Obowiązkiem organów orzekających w przedmiocie ustalenia środowiskowych uwarunkowań dla przedsięwzięcia mogącego znacząco oddziaływać na środowisko jest poczynienie wszechstronnych ustaleń na temat spodziewanego oddziaływania przedsięwzięcia na szeroko rozumiane środowisko, w tym na ludzi (art. 62 ust.1 pkt 1 ww. ustawy). Oczywistym jest, iż przy inwestycjach z zakresu ferm hodowlanych (kurników, chlewni, itd.) istotne znaczenie ma kwestia ewentualnej uciążliwości odorowej tych obiektów. Zasięg takiej uciążliwości musi być zatem zbadany w każdej takiej sprawie. Okolicznością bezspornie utrudniającą badanie ww. uciążliwości jest brak w obowiązującym systemie prawa norm określających dopuszczalne wartości odorów, w tym w szczególności odorów emitowanych przez fermy hodowlane (brak norm odorowych). Sąd przychyla się jednakże do tej linii orzecznictwa sądowego, która stoi na stanowisku, iż taki stan normatywny bynajmniej nie zwalania organów orzekających w przedmiocie ustalenia środowiskowych uwarunkowań z obowiązku dokładnego wyjaśnienia, czy ryzyko wystąpienia uciążliwości odorowej wystąpi w danej sprawie i w jaki sposób uciążliwości tej można zapobiec (por. np. wyrok NSA z dnia 14 listopada 2012 r., sygn. akt II OSK 1238/11, wyrok WSA w Warszawie z dnia 7 września 2017 r., sygn. akt IV SA/Wa 1196/17). Jak już wspomniano, brak regulacji odorowych wprawdzie utrudnia dokonywanie koniecznych ustaleń faktycznych, ale w żadnym razie ich nie uniemożliwia, w szczególności przy wykorzystaniu wiadomości specjalnych. W sytuacji, w której inwestycje z zakresu ferm hodowlanych nie należą do przedsięwzięć co do istoty nowatorskich, eksperymentalnych a przeciwnie do przedsięwzięć realizowanych i funkcjonujących co najmniej od kilkudziesięciu lat, to w oczywisty sposób różne aspekty tego funkcjonowania, w tym powodowanie uciążliwości odorowych (w tym w szczególności typowy zasięg terytorialny takich uciążliwości, jak też co najmniej szacunkowa skala natężenia takiej uciążliwości) są bez wątpienia znane osobom posiadającym odpowiednią wiedzę w tym zakresie. Zdecydowanie również należy odrzucić, jako okoliczność mogącą uzasadniać odstępowanie od dokonywania takich ustaleń, rzekomą całkowitą relatywność, czy też subiektywizm ocen co do uciążliwości odorowej danego przedsięwzięcia (pogląd ten miałby się zatem zasadzać na nieakceptowalnym w ocenie Sądu przekonaniu, iż całkowicie niemożliwym jest, w braku norm odorowych, wskazanie jakiegokolwiek kryterium uciążliwości odorowej). Powyższe stanowisko kłóci się bowiem w oczywisty sposób ze wskazaniami doświadczenia życiowego, w świetle których wprawdzie próg odczuwania uciążliwości odorowej może różnić się w przypadku poszczególnych osób, niemniej okoliczność ta nie jest równoznaczna z nieistnieniem utrwalonej i łatwo dostępnej wiedzy na temat stopni uciążliwości odorowej, odbieranej przez zdecydowaną większość ludzi jako np. niska, średnia, wysoka, czy też bardzo wysoka. Sąd orzekający w niniejszej sprawie wyraża tym samym pogląd, iż wykazanie w toku postępowania administracyjnego, iż w świetle specjalistycznej wiedzy odorowa uciążliwość danego przedsięwzięcia oddziaływałaby w sposób zbyt daleko idący na najbliższe sąsiedztwo (w szczególności zajęte pod zabudowę mieszkalną) upoważnia organ orzekający w przedmiocie ustalenia środowiskowych uwarunkowań do odmowy wydania takiej decyzji. Należy w tym kontekście wyraźnie zaznaczyć, iż podstawą odmowy nie jest w tej sytuacji sam sprzeciw lokalnej społeczności (bezspornie bowiem okoliczność tego rodzaju nie może, przy spełnianiu przez przedsięwzięcie wymogów środowiskowych, stanowić samoistnej przeszkody do wydania żądanej przez wnioskodawcę decyzji), a jest nią brak możliwości zapobieżenia istotnemu negatywnemu oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko (tj. oddziaływaniu na warunki życia ludzi, o których to warunkach mowa w art. 62 ust. 1 pkt 1 ustawy u.i.o.ś.). Zagadnienie uciążliwości odorowej należy przy tym ściśle odróżniać od zagadnienia emisji gazów do powietrza (amoniaku, czy też siarkowodoru). Aczkolwiek ww. gazy mają właściwości odorotwórcze, to dotrzymywanie przez inwestora wymogów co do dopuszczalnego pułapu takiej emisji (wymogi te ściśle określają stosowne przepisy wykonawcze) nie można automatycznie utożsamiać z brakiem uciążliwości odorowych. Istota niniejszej sprawy sprowadzała się zatem do ustalenia, czy planowane przedsięwzięcie będzie źródłem emisji odorów oddziałujących w sposób nieakceptowalny dla otoczenia terenu inwestycji, tj. w szczególności na pobliską zabudowę mieszkaniową, znajdującą się w odległości już [...] m od terenu inwestycji. Chodziło zatem o jednoznaczne ustalenie, czy odległość ta jest wystarczająca do uznania, że ta uciążliwość jest z punktu widzenia stałego pobytu ludzi akceptowalna, czy też nie. Wbrew twierdzeniom strony organ dokonał szczegółowej analizy złożonego w dniu [...] stycznia 2020 r. uzupełnienia raportu w zakresie kompleksowego ustalenia oddziaływania odorowego planowanego przedsięwzięcia. Wyraz tej analizy znalazł swoje odzwierciedlenie w zaskarżonej decyzji (str. 10-13). Organ ocenił jednak prawidłowo, że owa analiza uciążliwości odorowej jest niedostateczna. W raporcie o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, jak również w jego uzupełnieniu, dokonano analizy możliwego oddziaływania w zakresie emisji amoniaku i siarkowodoru. W uzupełnieniu raportu z dnia [...] stycznia 2020 r. podjęto również próbę analizy uciążliwości odorowej inwestycji, jednakże prawidłowo organ na str. 13 zaskarżonej decyzji stwierdził, że z wyników przeprowadzonych obliczeń można wywnioskować, iż dojdzie do przekroczenia stężenia odorantów w środowisku na działkach sąsiednich, przy czym brak jest pogłębionej oceny tego zjawiska. W uzupełnieniu raportu podano jedynie, że z uwagi na brak sprzeciwów społeczności lokalnej, uciążliwość zapachowa przedsięwzięcia będzie akceptowalna, co należy uznać na wysoce niewystarczające, zwłaszcza w sytuacji, gdy najbliższa zabudowa mieszkalna znajduje się w odległości zaledwie [...] m. Powyższe wskazuje bezspornie, że wbrew twierdzeniom strony, organ nie pominął w swej decyzji uzupełnienia raportu z dnia [...] stycznia 2020 r. Ten dokument został przez organ poddany analizie i w prawidłowy sposób oceniony. Strona w skardze stwierdziła, że powoływanie się na uciążliwość odorową i zakres jej oddziaływania w sytuacji, gdy w porządku prawym brak jest konkretnych norm prawnych, które regulowałyby tą kwestię, powinno odbywać się z daleko idącą ostrożnością. W ocenie Sądu takie stanowisko pozostaje w sprzeczności z zaprezentowanym powyżej stanowiskiem w kwestii substancji odoroczynnych. Ponadto zauważyć należy, że w uzupełnieniu raportu, w części dotyczącej obliczeń emisji odorów, pominięto kompleks sześciu chlewni położonych w odległości [...] m od planowanej inwestycji (dz. nr [...]). Z powyższych względów inwestor nie dokonał w tym zakresie własnej i rzetelnej oceny czy metoda szacowania substancji odorowych jest wystarczająca i adekwatna do planowanej wielkości produkcji. Wobec powyższego nie dokonano także rzetelnej analizy pozwalającej na oszacowanie zasięgu terytorialnego oraz skali (natężenia, czasu trwania) w stosunku do planowanej skali inwestycji - przewidywanych oddziaływań odorowych. W tej sytuacji brak jest podstaw do zweryfikowania stanowiska, że odległość planowanego przedsięwzięcia od siedzib ludzkich nie spowoduje nadmiernej uciążliwości w zakresie oddziaływania odorowego. Wobec powyższego Sąd stwierdza, że organy obu instancji dokonały rzetelnej oceny raportu. Organ ocenia raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko swobodnie, nie jest zatem związany tym raportem. Może go przyjąć, jeśli uzna, że zawiera wszystkie wymagane prawem elementy, ale może go całkowicie lub częściowo zdyskwalifikować. To organ, a nie sporządzający raport, decyduje o załatwieniu sprawy. Inwestor składając raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko przedstawia dokument prywatny w kwestii faktycznej, której rozstrzygnięcie jest niezbędne do wydania przez organ decyzji środowiskowej. Sam raport podlegać musi ocenie w powiązaniu z pozostałym materiałem dowodowym, który ma być kompleksowo zgromadzony. Dopiero po wyjaśnieniu zastrzeżeń strony do raportu i pełnego zebrania materiału dowodowego, organ może dokonać ustaleń i ocen potrzebnych do podjęcia rozstrzygnięcia w sprawie ustalenia środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia. Należy podkreślić, że treść raportu należy rozpatrywać w kategorii wytycznych dotyczących realizacji przedsięwzięcia zgodnie z wiedzą specjalistyczną oraz wymaganiami prawa ochrony środowiska. Jedną z istotnych cech charakterystycznych postępowania dotyczącego ocen oddziaływania na środowisko jest prewencyjne zapewnienie celów ochrony środowiska w związku z realizacją przedsięwzięcia. Jego podstawowym celem jest dostarczenie wiedzy na temat ograniczenia potencjalnych negatywnych skutków przedsięwzięcia na środowisko. W ocenie planowanego przedsięwzięcia szczególną rolę odgrywa ogólny cel w postaci ograniczenia potencjalnych negatywnych sutków np. danej inwestycji budowlanej na środowisko. Ocena raportu powinna zmierzać do zidentyfikowania wszystkich potencjalnych zagrożeń środowiskowych związanych z realizacją planowanej inwestycji, co jest niezbędne do wyznaczenia konkretnych wymagań ochrony środowiska, które muszą zostać uwzględnione na kolejnych etapach procesu inwestycyjnego (por. wyrok NSA z dnia 5 marca 2013 r., sygn. akt II OSK 1858/13). Raport powinien uszczegółowiać wymagania ochrony środowiska w związku z realizacją przedsięwzięcia. Istnieje w związku z tym konieczność weryfikacji wszystkich elementów treści raportu zgodnie z zasadami prawa ochrony środowiska, w szczególności dotyczy to, jak już wyżej wspomniano, badania zgodności ustaleń dotyczących oddziaływań odorowych z treścią zasad prewencji i przezorności. Sąd, ponownie podkreśla, że brak sparametryzowanych kryteriów dotyczących stopnia ogólnej uciążliwości zapachowej instalacji, nie może uzasadniać odstąpienia w raporcie od jednoznacznej oceny tej uciążliwości. Zasada przezorności uregulowana w art. 6 ust. 2 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska, zgodnie z którą kto podejmuje działalność, której negatywne oddziaływanie na środowisko nie jest jeszcze w pełni rozpoznane, jest obowiązany, kierując się przezornością, podjąć wszelkie możliwe środki zapobiegawcze, obliguje w pierwszej kolejności autora raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, w przypadku, gdy dany rodzaj zagrożenia związanego z realizacją przedsięwzięcia jest trudny do określenia i przewidzenia, do sporządzenia takiej oceny. Jeżeli bowiem z ustaleń faktycznych zinterpretowanych przy wykorzystaniu treści zasady przezorności wynika, że zakres oddziaływania odorowego planowanego przedsięwzięcia jest trudny do przewidzenia, to nie można odstąpić od przeprowadzenia takiej oceny przedsięwzięcia z powołaniem się na brak regulacji prawnych dotyczących jakości zapachowej powietrza. Z treści zasady przezorności, wynika, że dopuszczalne jest ograniczenie bądź zakaz realizacji przedsięwzięcia mogącego negatywnie oddziaływać na środowisko oraz życie i zdrowie ludzi, także w sytuacji, gdy ta możliwość nie została jeszcze w pełni, naukowymi metodami, dowiedziona i wykazana oraz z uwagi na brak regulacji prawnych w tym zakresie. Zasada przezorności oznacza, że należy zapobiegać wszelkim potencjalnym zagrożeniom dla środowiska poniżej poziomu, od którego należy już liczyć się z prawdopodobieństwem ich wystąpienia w przyszłości, wykorzystując w tym celu osiągnięcia nauki i techniki. W postępowaniu w sprawie ustalenia środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia opartym na zasadzie przezorności istotne znaczenie ma odsunięcie wszelkich potencjalnych zagrożeń związanych z realizacją planowanego przedsięwzięcia. Ingerencje w środowisko powinny być ograniczone niezależnie od rozpoznanego stopnia istniejących obciążeń, tzn. niezależnie od norm immisji. Zakres dozwolonej ingerencji wyznacza dokonanie redukcji emisji w stopniu określonym za pomocą progresywnych reguł techniki (zob. J. Rotko, Normy techniczne w prawie ochrony środowiska, Wrocław 2000, s. 39.). Brak norm prawnych określających standardy zapachowe instalacji nie może stanowić uzasadnienia dla odstąpienia od stosowania zasady przezorności. Obowiązywanie tej zasady jest konsekwencją potencjalnego ryzyka związanego z wystąpieniem bezpośredniego i pośredniego wpływu przedsięwzięcia na środowisko oraz życie i zdrowie ludzi. Oznacza to, że nawet w sytuacji, kiedy to ryzyko nie może być w pełni udowodnione, udokumentowane lub jego skutki nie mogą być w pełni ustalone z uwagi na niewystarczający stan danych naukowych i wiedzy technicznej oraz brak regulacji prawnych istnieje obowiązek stosowania zasady przezorności (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 27 marca 2019 r., sygn. akt IV SA/Wa 3406/18). Sąd podzielił stanowisko organu, że podjęta przez inwestora próba analizy oddziaływania odorowego została zawężona do oceny oddziaływania zapachowego pojedynczych substancji złowonnych tj. amoniaku i siarkowodoru, których próg wyczuwalności związany jest z dosyć dużym stężeniem, jako substancji reprezentatywnych dla oceny tego oddziaływania, dla których możliwe jest również ustalenie dopuszczalnego stężenia zgodnie z rozporządzeniem Ministra Środowiska z dnia 24 sierpnia 2012 r. w sprawie poziomów niektórych substancji w powietrzu oraz zgodnie z rozporządzeniem Ministra Środowiska z dnia 26 stycznia 2010 r. w sprawie wartości odniesienia dla niektórych substancji w powietrzu. Jednocześnie autor raportu choć zakłada emisję substancji złowonnych w związku z eksploatacją planowanego przedsięwzięcia nie przeprowadza jej rzetelnej i pełnej analizy wpływu na środowisko. Planowane przedsięwzięcie jest uznawane jako emitujące substancje złowonne i w przypadku tego rodzaju działalności emisja dotyczy wielu (kilkudziesięciu, a nawet kilkuset substancji powodujących uciążliwość zapachową (patrz. opracowanie "Lista substancji i związków chemicznych, które są przyczyną uciążliwości zapachowej" opublikowane na stronie www.gov.pl/web/srodowisko/uciazliwosc-zapachowa; Zespół Autorski m.in. prof. dr hab. inż. Jerzy Zwoździak – Kierownik tematu). Należy podkreślić, że ustalone rozporządzeniem z dnia 26 stycznia 2010 r. wartości odniesienia dla 167 substancji, w tym amoniaku nie uwzględniają ich uciążliwości zapachowych. Dlatego to uwarunkowanie, jak też wieloskładnikowość i jednoczesne oddziaływanie zapachowe dużej ilości substancji wzajemnie na siebie wpływających, niekiedy o niewielkich stężeniach, wyklucza rzetelność analizy odorowej zasygnalizowanej przez autora raportu. Autor raportu nie dostrzegł, że oddziaływanie odorowe przedsięwzięcia wiąże się z oceną wpływu na zdrowie ludzi rozumiane szerzej, aniżeli wyłącznie zdrowie fizyczne. Tak więc wykazywanie, że niektóre z substancji emitowanych przez planowane przedsięwzięcie, dla których przeprowadzono w raporcie modelowanie odziaływania, nie przekroczy dopuszczalnych według obowiązujących przepisów długoterminowych wartości odniesienia, nie świadczy wcale o braku wpływu na zdrowie ludzi. Wskazywane poziomy stężeń dotyczą wartości, które nie powodują zatrucia organizmu ludzkiego, nie dotyczą zaś wpływu na stan psychiczny, który jest równoważnym aspektem zdrowia. Podkreślić należy, że art. 62 pkt 1 lit. a) u.i.o.ś. nie odwołuje się do obowiązujących dopuszczalnych norm - substancji szkodzących środowisku, lecz nakazuje ogólną ocenę wpływu inwestycji na zdrowie ludzi i warunki ich życia oraz ocenę środków zapobiegających negatywnemu oddziaływaniu. Wskazania wynikające z tego przepisu mają znaczenie dla oceny informacji wynikających z przedstawionych przez inwestora dokumentów, a jeżeli dokumentacja ta jest niewystarczająca do dokonania takiej oceny, powinna zostać przez inwestora uzupełniona. Dlatego zaniechanie ustawodawcy w zakresie określenia obowiązujących norm dotyczących oddziaływania odorowego i określenia jednoznacznej metody ustalania tego oddziaływania nie zwalnia ani wnioskodawcy planującego korzystać ze środowiska, ani organu od dokonania analizy i oceny dopuszczalności realizacji inwestycji, w przedstawionych przez inwestora wariantach. (por. Wyrok WSA w Warszawie z dnia 11 czerwca 2019 r., sygn. akt IV SA/Wa 828/19, Wyrok NSA z dnia 10 czerwca 2020 r., sygn. akt II OSK 3873/19). Sąd zgadza się ze stanowiskiem wyrażonym w przytoczonym w skardze wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 listopada 2020 r., sygn. akt II OSK 1401/18, że nie w każdym przypadku konieczne jest uwzględnienie przedsięwzięć znajdujących się w okolicy przedsięwzięcia objętego raportem. Zauważyć jednak należy, że w niniejszej sprawie w analizie skumulowanego oddziaływania pominięto przedsięwzięcia na działkach nr ewid. [...] i [...], obręb [...], które znajdują się w odległości około [...] m na północ od działki nr [...]. Jak wskazał organ – znajduje się tam kompleks sześciu chlewni o łącznej obsadzie [...] sztuk loch i [...] sztuk prosiąt. Sąd podzielił stanowisko organów, że raport, który pomija sąsiedztwo tak dużej inwestycji nie może być uznany za kompletny i nie może stanowić podstawy do wydania decyzji środowiskowej. Zdaniem Sądu rację mają organy, że tak znacznych rozmiarów hodowla powinna być poddana w raporcie analizie w zakresie skumulowanego oddziaływania. Odnosząc się do przedstawionych w raporcie wariantów realizacji przedmiotowego przedsięwzięcia wskazać należy, że słowo wariant oznacza inne opracowanie, wykonanie czegoś; odmianę, modyfikację, wersję. Wariant może dotyczyć tekstu, tematu, projektu, planu, przedsięwzięcia. Warianty realizacji przedsięwzięcia muszą stanowić względem siebie alternatywy. Jak wynika z raportu, racjonalnym wariantem alternatywnym, który był analizowany w toku opracowywania raportu, przy zachowaniu tego samego rodzaju przedsięwzięcia i jego skali, jest odmienna technologia chowu świń (chów ściółkowy, zamiast rusztowego). Racjonalny wariant powinien być alternatywą dla wariantu proponowanego przez wnioskodawcę. Tak opisany wariant alternatywny nie stanowi alternatywy dla wariantu proponowanego przez wnioskodawców. W raporcie wnioskodawca nie może zamiast alternatywnego wariantu - wymaganego przez prawo - wskazać innej wersji tego samego wariantu, różniącą się od wersji "inwestorskiej". Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego (wyrok z dnia 24 maja 2019 r., sygn. akt II OSK 1215/19), akceptacja raportu, co do którego istnieją wątpliwości, stanowi naruszenie przepisów postępowania w stopniu znacznym. Inwestor jest obowiązany przedłożyć taki raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, w którym zostanie rzetelnie przedstawiona analiza wszystkich wariantów, o których mowa w art. 66 ust. 1 pkt 5 u.i.o.ś., a nie tylko wariantu, którym z przyczyn oczywistych inwestor jest zainteresowany. Kryterium ekonomiczne w tym również zasada zrównoważonego rozwoju, może stanowić element uzasadnienia wyboru określonego wariantu, ale nie usprawiedliwia pominięcia w raporcie, co do zasady, analizy racjonalnego wariantu alternatywnego, jak również wariantu najkorzystniejszego dla środowiska. Zdaniem Sądu w niniejszej sprawie z opisu wariantów w raporcie nie wynika końcowe stwierdzenie autora raportu, według którego "Wariant inwestorski jest korzystniejszy dla środowiska niż alternatywny wariant racjonalny, co zostało przeanalizowane w dalszej części raportu". Ponadto w ocenie Sądu, przedstawione w raporcie warianty przedsięwzięcia nie różnią się przede wszystkim pod względem sposobu, w jaki przedsięwzięcie w każdym z tych wariantów będzie oddziaływać na środowisko, ponieważ ich rolą powinno być wskazanie alternatywnych rozwiązań pozwalających chronić środowisko oraz życie i zdrowie ludzi w jak najpełniejszym wymiarze. Zdaniem Sądu, nie uzasadniono prawidłowo wyboru przedstawionych w raporcie wariantów. W literaturze zwrócono uwagę, że "wariantowanie" przedsięwzięcia obejmuje: lokalizację przedsięwzięcia, zagospodarowanie terenu, rozwiązania dotyczące obiektów zewnętrznych, sieci transportu, zasilania, organizacji robót, doboru materiałów, czasu realizacji oraz inne (zob. G. Dobrowolski, Decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach, Toruń 2011, s. 189). Z uwagi na powyższe opis wyboru wariantu najkorzystniejszego dla środowiska, w tym wypadku inwestora, przy pozornym racjonalnym raporcie alternatywnym, i stwierdzenie, że będzie on lepiej zabezpieczał środowisko jako całość, jest przedwczesne. Trzeba pamiętać, iż wariantowość przedsięwzięcia ma ten cel aby organ mógł racjonalnie dokonać wyboru najbardziej korzystnego dla środowiska wariantu realizacji przedsięwzięcia. W niniejszej sprawie racjonalną alternatywą byłoby przedstawienie innego wariantu realizacji przedsięwzięcia, który nie tylko jest możliwy do realizacji, ale też nie jest mniej korzystny dla środowiska. Zamiarem ustawodawcy było bowiem stworzenie warunków dla szerszego wyboru, niż tylko wyboru pomiędzy realizowaniem przedsięwzięcia a jego zaniechaniem. Chodziło o wybór pomiędzy wariantami oddziałującymi w różny sposób na środowisko. Inaczej ustawodawca nie nakazywałby w art. 66 ust. 1 pkt 6 ustawy u.i.o.ś. określania przewidywanego oddziaływania na środowisko analizowanych wariantów. W okolicznościach niniejszej sprawy z uwagi na pozorny wariant alternatywny, niemożliwe jest dokonanie oceny, czy zasadne jest realizowanie przedmiotowego przedsięwzięcia w wariancie innym niż proponowany przez inwestora. Trzeba bowiem mieć na uwadze, iż wybór wariantu ma istotny wpływ na środowisko, dlatego też inwestor jest obowiązany przedłożyć taki raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, w którym zostanie rzetelnie przedstawiona analiza wszystkich wariantów, o których mowa w art. 66 ust. 1 pkt 5 ustawy u.i.o.ś., a nie tylko wariantu, którym z przyczyn oczywistych inwestor jest zainteresowany. Jak wyżej wskazano, raport powinien zawierać opis trzech wariantów, w opisie których powinny być zachowane jednakowe proporcje. Podsumowując w ocenie Sądu, przedstawiony w raporcie wariant alternatywny nie spełnia wymogu przewidzianego w art. 66 ust. 1 pkt 5 i 6 u.i.o.ś. i w zasadzie powiela wariant podstawowy. Sąd podziela stanowisko wyrażone w skardze, że co do zasady chów ściółkowy może być alternatywą dla chowu rusztowego, jednakże zauważyć należy, że Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku przytoczonym przez stronę, w rozpatrywanej wówczas sprawie uznał wariant ściółkowy za wariant alternatywny z uwagi na charakter i warunki planowanej inwestycji, odmienne od występujących w niniejszej sprawie. Zauważyć należy, że w analizowanej przez NSA sprawie, teren inwestycji znajdował się w bliskiej odległości Specjalnego Obszaru Siedlisk "[...]", ponadto działka, na której planowano inwestycję połączona była z jeziorem [...] oraz z kompleksem leśnym (w którym występują siedliska m.in. czapli siwej oraz żurawia). W sprawie tej organy i Sądy uznały, że korzystniejsze dla środowiska jest gospodarowanie obornikiem (wariant ściółkowy) niż gnojowicą (bezściółkowy). Ten pierwszy przyczynia się bowiem do poprawy kultury gruntów rolnych, natomiast gnojowica może przedostawać się do wód gruntowych i powodować ich skażenie. Wylewanie gnojowicy na pola prowadzić może bowiem do wzmożonej eutrofizacji przyległych obszarów mokradłowych i leśnych, cennych przyrodniczo ze względów siedliskowych (zespoły roślin) i miejsc lęgowych istotnych dla chronionych gatunków zwierząt. W niniejszej sprawie mamy do czynienia z innymi warunkami planowanej inwestycji. Ponownie za organami zauważyć należy, że inwestycja ma być położona na obszarze, gdzie znajduje się duże skupisko obiektów inwentarskich w niedużych odległościach od siebie. Wszystkie te inwestycje zostały określone jako przedsięwzięcia mogące zawsze znacząco oddziaływać na środowisko. Rację ma organ, że wprawdzie zgodnie z raportem to konkretne przedsięwzięcie nie powinno być uciążliwe zapachowo dla otoczenia, ale kumulacja tak dużej ilości budynków przeznaczonych dla chowu bądź hodowli zwierząt może te standardy znacznie przekroczyć. W skardze strona wskazała, że zwarta zabudowa oddalona jest ok. [...] km od działki, na której planowana jest inwestycja, przyznano, że bezpośrednie sąsiedztwo stanowi rozporoszona zabudowa zagrodowa. Skarżący pomijają jednak fakt, że usytuowanie ich inwestycji jest w bliskiej odległości od zabudowań mieszkalnych ([...] m). Nawet gdy, jak wskazują strony, że w pobliżu są gospodarstwa rolne, w których prowadzona jest produkcja roślinna i zwierzęca, należy przyznać rację organom, że tak bliskie sąsiedztwo planowanej inwestycji będzie bardzo dużym obciążeniem odorogennym. Zdaniem Sądu słusznie zwrócił również uwagę organ pierwszej instancji na to, że podczas eksploatacji omawianej inwestycji należy się liczyć z możliwością uwalniania uciążliwych odorów, które będą związane z cyklicznym czyszczeniem chlewni oraz gromadzeniem gnojownicy. Biorąc pod uwagę powyższe uwarunkowania i charakterystykę planowanej inwestycji, w tej konkretnej sprawie, rację należy przyznać organowi, że wariant, który został wskazany w raporcie jako wariant alternatywny nie może być za taki uznany, gdyż zakłada on realizację inwestycji dokładnie w tym samym miejscu i z technicznego punktu widzenia z identyczną koncepcją jak proponowana przez inwestora. Zaproponowane warianty, mimo iż przewidują inny system chowu, to w taki sam sposób oddziałują na środowisko, a także życie ludzi, w szczególności gdy chodzi o zanieczyszczenie powietrza odorami. Sąd podzielił stanowisko organu, że w niniejszej sprawie z uwagi na uwarunkowania inwestycji, zmiana systemu chowu nie stwarza możliwości wyboru rozwiązania mniej szkodliwego, ponieważ w każdym przypadku zagrożenie odorami będzie identyczne. Z tych względów zaproponowany wariant nie jest "racjonalnym wariantem alternatywnym", lecz realizującym wyłącznie interes wnioskodawcy. Wskazać należy, że w orzecznictwie nie budzi wątpliwości, że art. 66 ust. 1 pkt. 5 ustawy o udostępnianiu informacji, jednoznacznie nakłada obowiązek opisu trzech analizowanych wariantów realizacji przedsięwzięcia. Muszą to być warianty: wariant proponowany przez wnioskodawcę, racjonalny wariant alternatywny oraz wariant najkorzystniejszy dla środowiska, łącznie z uzasadnieniem ich wyboru w zakresie oddziaływania na środowisko. Wariant najkorzystniejszy dla środowiska jest trzecim z wariantów, którego opis powinien zawierać raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko. Inwestor powinien przedstawić raport, w którym zostanie rzetelnie przedstawiona analiza wszystkich wariantów. W opisie poszczególnych wariantów powinny być zachowane jednakowe proporcje. (wyrok NSA z 17.01.2017r. II OSK 988/15, wyrok NSA z 01.08.2017r. II OSK 3042/15, wyrok WSA z siedzibą w Rzeszowie z dnia 10.01.2017r. II SA/Rz 609/16). W opracowanym raporcie nie opisano wariantu najkorzystniejszego dla środowiska. Co prawda zawarta jest w nim ocena inwestorów, że przedstawiony wariant inwestorski jest racjonalnym wariantem najkorzystniejszym dla środowiska, jednak takie założenie nie spełnia wymogów wskazanych w przywołanym przepisie ustawy. Dla spełnienia ustawowego wymogu przedstawienia opisu 3 wariantów w raporcie nie jest wystarczające stwierdzenie przez wnioskodawcę, że zaproponowany przez niego wariant, w związku z zastosowaniem najnowocześniejszych instalacji i urządzeń, wydaje się być najkorzystniejszy pod względem oddziaływania na środowisko. Jest to jedynie subiektywna opinia inwestora, która nie znajduje oparcia w treści sporządzonego raportu, gdyż nie wynika tak naprawdę z analizy obiektywnych przesłanek. Treść art. 66 ust. 1 pkt 5, 6 i 7 ustawy niewątpliwe zakłada konieczność przedstawienia, jak też uzasadnienie wyboru i określenie przewidywanego oddziaływania na środowisko wariantu proponowanego przez wnioskodawcę oraz racjonalnego wariantu alternatywnego, a także racjonalnego wariantu najkorzystniejszego dla środowiska. Założenie ustawodawcy wydaje się wskazywać, że obiektywnie zawsze istnieje możliwy do realizacji wariant korzystniejszy dla środowiska niż ten proponowany przez inwestora, dla którego przecież względy ekonomiczne, a więc mniejsze wydatki na realizację przedsięwzięcia, a następnie jego eksploatację mają niewątpliwie największe znaczenie. Zawsze więc przy tego rodzaju przedsięwzięciu polegającym na hodowli zwierząt można zaproponować wariant, który stanowi modyfikację tego samego rodzaju przedsięwzięcia, także w zakresie powodującym mniejsze oddziaływania na środowisko. Te alternatywy mogą wiązać się przykładowo ze zmniejszeniem obsady hodowli, usytuowaniem inwestycji w dalszym oddaleniu od zabudowy mieszkalnej, zastosowaniem różnej generacji urządzeń. W kontekście stwierdzonych braków raportu w zakresie analizy oddziaływania odorowego planowanej inwestycji zwrócić należy uwagę, że wątpliwości może budzić również analiza wystąpienia konfliktów społecznych. W tej części raportu opierając się na subiektywnym przekonaniu inwestorów o potrzebie realizacji inwestycji założono, że konflikt taki nie wystąpi. Stwierdzono bowiem tylko, że biorąc pod uwagę odległość min. [...] m od najbliższej zabudowy zagrodowej, korzystna lokalizacja chlewni i przeważające kierunki wiatru z zachodu powinny wyeliminować możliwość zaistnienia uzasadnionych protestów i konfliktów społecznych. Przypomnieć również w tym miejscu zależy, że w swojej negatywnej opinii PPIS podniósł również kwestię problemu zagospodarowania gnojowicy. Stwierdził on, że z raportu wynika, iż wymagana minimalna powierzchnia pól uprawnych i użytków rolnych do zagospodarowania gnojowicy we własnym zakresie wynosi około [...] ha. Inwestor nie posiada natomiast gruntów rolnych nadających się do nawożenia, w związku z czym nie jest w stanie zagospodarować gnojowicy we własnym zakresie. Gnojowica ma być zbywana w całości innym rolnikom na zasadach przewidzianych w ustawie o nawozach i nawożeniu, to jest na podstawie umów cywilnoprawnych. Zgodnie z art. 18 ust. 1 ustawy o nawozach i nawożeniu w wariancie wykorzystywania gnojowicy jako nawozu naturalnego inwestor winien posiadać we władaniu minimum 70% wymaganej powierzchni możliwej do nawożenia, a dopiero resztę będzie mógł zbyć zewnętrznym odbiorcom. Jak wskazano wyżej przedstawiony przez inwestorów raport nie zawiera w istocie pełnej i rzetelnej oceny skumulowanego oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, gdyż w raporcie pominięto położone w odległości ok. [...] m [...] chlewni. W tym względzie stwierdzić należy, że zgodnie z art. 66 ust. 1 pkt 8 ustawy, zgodnie z którym raport ma zawierać m.in. opis przewidywanych znaczących oddziaływań planowanego przedsięwzięcia na środowisko, obejmujący bezpośrednie, pośrednie, wtórne, skumulowane, krótko-, średnio- i długoterminowe, stałe i chwilowe oddziaływania na środowisko, jak też w art. 63 ust. 1 pkt 1b ustawy. Ten ostatni przepis choć dotyczy stwierdzanego w drodze postanowienia obowiązku przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko, to jednak określa jakie kryteria brane są pod uwagę przy dokonywaniu takiej oceny. Między innymi nakazuje uwzględnić jako kryterium, powiązania z innymi przedsięwzięciami, w szczególności kumulowanie się oddziaływań przedsięwzięć znajdujących się na obszarze, na który będzie oddziaływać przedsięwzięcie. Kumulowanie się oddziaływań przedsięwzięć realizowanych i zrealizowanych, stanowi więc konieczny element przeprowadzanej oceny oddziaływania na środowisko w sytuacji, gdy zachodzi jakakolwiek wątpliwość co do możliwości kumulacji oddziaływań. Dla potrzeby oceny skumulowanych oddziaływań nie ma znaczenia, że inwestorzy wskazują, że w zakresie emisji substancji analizowanych w raporcie poza granicami terenu inwestora spełnione będą standardy jakości powietrza. Zauważyć należy, że nieponadnormatywne oddziaływanie w powiązaniu z innym oddziaływaniem również nieprzekraczającym norm, może wywołać już skutek znaczący dla środowiska. Takie ostrożne podejście do oddziaływań na środowisko jest odzwierciedleniem wynikających z art. 6 ustawy Poś zasad przezorności i zapobiegania znajdujących swoje źródło zarówno w art. 191 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (polityka Unii opiera się na zasadzie ostrożności oraz na zasadach działania zapobiegawczego), a także w postanowieniach dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady nr 2011/92/UE z 13 grudnia 2011 r. w sprawie oceny skutków wywieranych przez niektóre przedsięwzięcia publiczne i prywatne na środowisko. Według art. 2 ust. 1 tego aktu prawnego - państwa członkowskie zobowiązane są do stosowania wszystkich koniecznych działań w celu zapewnienia, aby skutki przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko, m.in. ze względu na swój charakter, rozmiary i położenie, zostały poddane ocenie, zanim zostanie udzielone im zezwolenie na przeprowadzenie tych przedsięwzięć. Postanowienia dyrektywy nie pozostawiają wątpliwości, że do podejmowania działań o charakterze prewencyjnym w pierwszej kolejności zostały zobowiązane państwa członkowskie, w drugiej natomiast podmioty podejmujące działalność mogącą oddziaływać negatywnie na środowisko - ponieważ bez tego nie uzyskają niezbędnych zezwoleń. Temu właśnie służy obowiązek przedstawienia rzetelnych informacji o planowanym przedsięwzięciu i możliwych skutkach dla środowiska. Sformułowanie obowiązku przewidywania i zapobiegania negatywnego oddziaływania na środowisko, ma na celu zapobieganie przed nieodwracalnymi i nieznanymi skutkami degradacji środowiska w skali globalnej, regionalnej i lokalnej. Wszelkie więc czynności związane z korzystaniem ze środowiska, powinny uwzględniać zasadę przezorności, nawet przy założeniu tylko hipotetycznych zagrożeń dla środowiska. Nakreślenie możliwych zagrożeń na etapie planowania przedsięwzięcia, a następnie kierowanie się przezornością, pozwala podjąć właściwe środki zapobiegawcze. Kumulacja mogła dotyczyć zarówno emisji amoniaku i siarkowodoru, jak też uciążliwości zapachowej. W tej sytuacji uznać należy, że ze względu na wskazane braki raportu, stawiana przez jego autora i inwestorów teza o braku negatywnego odziaływania planowanej inwestycji na środowisko poza terenem do którego inwestorzy posiadają tytuł prawny jest nieuprawniona, nierzetelna, a brak danych i pełnej analizy upoważnia do stwierdzenia, że raport nie spełnia wymogów wynikających z art. 66 ust. 1 ustawy. Z uwagi na powyższe, nieuzasadnione są zarzuty skargi w zakresie naruszenia przepisów postępowania administracyjnego i prawa materialnego wskazanych w skardze. Kolegium nie kwestionowało samych ustaleń merytorycznych raportu, tylko wskazało na braki co do szeregu merytorycznych kwestii, które nie zostały poruszone w raporcie. Organy zebrały i rozważyły wyczerpująco materiał dowodowy, realizując w pełni zasadę prawdy obiektywnej. Kwestionowana decyzja została wydana w oparciu o obowiązujące przepisy prawa, Zaskarżona decyzja została też należycie uzasadniona w kluczowych aspektach sprawy. Kolegium w sposób szczegółowy wypowiedziało się o brakach raportu i wyczerpująco uzasadniło swoje stanowisko w tym zakresie. Nie uchybiono również zasadzie przekonywania. Mając na względzie powyższe rozważania Wojewódzki Sąd Administracyjny w oparciu o treść art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.