IV SA/Wa 2412/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Aneta Dąbrowska po rozpoznaniu w dniu 14 marca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku W. B. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi W. B. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] października 2014 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. W. B., w piśmie z dnia 29 lipca 2015 r., złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, tj. zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. Do w/w wniosku, skarżący załączył wypełniony formularz "PPF". Pismem z dnia 15 grudnia 2015 r. W. B. złożył sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego z dnia 1 grudnia 2015 r., odmawiającego przyznania mu prawa pomocy. W uzasadnieniu sprzeciwu, skarżący podniósł, że postanowienie zostało wydane w oparciu o niepełny materiał dowodowy, co było wynikiem wadliwego zachowania skarżącego, ale jego zdaniem, obarcza go to tylko w nieznacznym zakresie. Skarżący podkreślił, że podjął działania, zmierzające do doręczenia Sądowi żądanych dokumentów, przyznał też, że materiał, niezbędny do przyznania mu prawa pomocy, był niepełny. Skarżący stwierdził, że mimo to z jego pism wynikało, w jakiej sytuacji materialnej się znajduje, i że poniesienie kosztów postępowania sądowego spowoduje uszczerbek na utrzymaniu jego rodziny. Zarządzeniem z dnia 8 stycznia 2016 r. skarżący został wezwany do złożenia dokumentów, niezbędnych do dokonania oceny jego rzeczywistych możliwości płatniczych, tj. do nadesłania: 1. wyciągów z wszelkich posiadanych przez niego rachunków bankowych z ostatnich sześciu miesięcy, także z rachunków bankowych otwartych dla działalności rolniczej; 2. wyciągów z wszelkich posiadanych przez jego żonę rachunków bankowych z ostatnich sześciu miesięcy; 3. zaświadczenia z właściwego biura powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, wskazującego, czy skarżący w latach 2014-2015 otrzymał płatności bezpośrednie i/lub inne świadczeni, wypłacane przez Agencję (a jeśli tak – to jakie i w jakiej wysokości); 4. zaświadczenia o sytuacji osobistej, rodzinnej, dochodowej i majątkowej wnioskodawcy, wydanego przez upoważnionego pracownika jednostki organizacyjnej gminy, realizującej zadania pomocy społecznej; 5. kopii umowy kredytowej, na podstawie której udzielono skarżącemu kredytu (o którym wspomniał w uzasadnieniu wniosku) wraz z harmonogramem spłat; 6. oświadczenia o wysokości wydatków ponoszonych w gospodarstwie domowym, ze wskazaniem źródeł tych wydatków oraz ich miesięcznej wysokości; 7. oświadczenia o aktualnej wysokości stałych, niezbędnych wydatków w gospodarstwie domowym, ze wskazaniem poszczególnych źródeł tych wydatków oraz ich miesięcznej wysokości. Skarżący został wezwany do nadesłania w/w dokumentów i oświadczeń w terminie siedmiu dni od dnia jego doręczenia, pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy. Skarżący otrzymał w/w wezwanie w dniu 21 stycznia 2016 r. (potwierdzenie odbioru, k. 89), termin na nadesłanie wskazanych dokumentów upłynął bezskutecznie w dniu 28 stycznia 2016 r. Skarżący nie wykonał wezwania. Sąd zważył co następuje. Na podstawie art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270, ze zm.), w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, ze zm.), osobie fizycznej prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Ze złożonego przez skarżącego oświadczenia, zawartego w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że skarżący prowadzi gospodarstwo domowe z żoną i trojgiem dzieci, oraz że utrzymuje się z pracy na roli. W prowadzeniu gospodarstwa pomaga mu żona oraz syn, dwie córki (21 i 17 lat) pozostają na jego utrzymaniu. Skarżący wskazał, że jest w trudnej sytuacji i nie ma oszczędności. Dodatkowo, jego sytuacja materialna zmieniła się po zaciągnięciu kredytu i pojawieniu się u niego kłopotów zdrowotnych. Skarżący posiada nieruchomość, tj. dom (ok. 100 m2) oraz nieruchomość rolną (ok. 25 ha) i budynki gospodarcze (stodoła, obora). Skarżący wskazał, że nie posiada oszczędności, a jego dochody miesięczne wynoszą ok. 2 500 zł. Skarżący dodał również, że nie ma środków na opłacenie pomocy profesjonalnego pełnomocnika (radcy prawnego), oraz że ma świadomość, że uiścił wpis po terminie. W ocenie Sądu, okoliczności przedstawione przez skarżącego, nie uzasadniają przyznania mu prawa pomocy w zakresie całkowitym, tj. zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego. Skarżący został wezwany do nadesłania dokumentów oraz stosownych oświadczeń, które umożliwiłyby Sądowi ocenę jego rzeczywistych możliwości płatniczych w odniesieniu do ponoszenia kosztów postępowania oraz ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika. Jednak wezwania tego nie wykonał. Skoro to na skarżącym spoczywa ciężar dowodu, że nie jest on w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, jego będą obciążać negatywne skutki takiego zachowania. Sąd, wobec braku wystarczającego materiału dowodowego, koniecznego do poparcia składanych przez skarżącego wyjaśnień, nie może dokonać oceny, czy skarżący jest w stanie ponieść koszty postępowania sądowego, a zatem nie może wydać pozytywnego dla skarżącego rozstrzygnięcia (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 stycznia 2011 r., II OZ 1361/10, LEX nr 743 829 czy z dnia 22 października 2014 r., II FZ 1294/14, LEX nr 1 525 356). Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 22 stycznia 2015 r., sygn. akt I OZ 21/15, LEX nr 1 640 412, w postępowaniu sądowym "[...] zasadą jest odpłatność za zainicjowaną przez siebie sprawę sądową, zaś wyjątkiem od niej możliwość ubiegania się o zwolnienie w tym przedmiocie [...]. Nie może zatem dziwić możliwość żądania przez sąd przedstawienia przez stronę dodatkowych wyjaśnień, w razie gdy te wskazane we wniosku okazały się niedostateczne. To sąd bowiem jest zobowiązany do oceny, komu ma zostać udzielona, pochodząca z budżetu państwa, pomoc.". Skoro skarżący nie wykazał, że w jego przypadku zachodzi wyjątek, uregulowany w art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a., Sąd musiał odmówić mu przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Skarżący, wnosząc skargę do tutejszego Sądu, musi mieć również świadomość, że postępowanie sądowe wiąże się z ponoszeniem kosztów, a wyjątkiem od zasady odpłatności za wszczęcie postępowania sądowoadministracyjnego jest możliwość uzyskania zwolnienia np. z obowiązku uiszczenia wpisu. Jednak "prawo pomocy nie jest instytucją przysługującą osobom uznającym się za niezamożne, a osobom, które taki fakt wykażą stosownymi dokumentami i oświadczeniami" (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 22 stycznia 2015 r., sygn. akt I OZ 21/15, LEX nr 1 640 412). W niniejszej sprawie, skarżący, mimo wezwania Sądu, nie przedstawił żadnych dokumentów, które uzasadniałyby twierdzenia, zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Ponadto, ponoszone przez skarżącego koszty prowadzenia działalności gospodarczej (w tym kredyty), na które też powoływał się on w sprzeciwie, nie mogą mieć pierwszeństwa w zaspokojeniu przed zobowiązaniami publicznoprawnymi, do których należą koszty sądowe (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 lutego 2014 r., sygn. akt II FZ 124/14, LEX nr 1 426 680; z 15 lipca 2014 r., sygn. akt II GZ 300/14, LEX nr 1 485 574). W tym stanie rzeczy Sąd – na mocy art. 260 P.p.s.a. w brzmieniu sprzed dnia 15 sierpnia 2015 r., oraz art. 245 i 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. – orzekł jak w sentencji postanowienia.