IV SA/Wa 2464/17

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie: - Małgorzata Leśniewska - po rozpoznaniu w dniu 8 listopada 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku I. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi I. K. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] czerwca 2017 r. nr [...] w przedmiocie zobowiązania do powrotu oraz zakazu ponownego wjazdu na terytorium RP i innych państw obszaru Schengen postanawia: odmówić przyznania skarżącemu prawa pomocy w żądanym zakresie. I. K. (dalej skarżący) wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców w przedmiocie zobowiązania do powrotu oraz zakazu ponownego wjazdu na terytorium RP i innych państw obszaru Schengen. W niniejszej sprawie skarżący, reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżący podał, iż gospodarstwo domowe prowadzi wspólnie z partnerką M. G. Skarżący nie osiąga dochodów, nie posiada nieruchomości, wartościowych przedmiotów, natomiast jego partnerka pracuje dorywczo, udziela korepetycji. Jako zobowiązania i stałe wydatki skarżący wymienił kwotę ok. 5000 zł – związaną ze sprawą sądową. Z uwagi, iż złożone oświadczenie było niewystarczające do oceny rzeczywistych możliwości płatniczych skarżącego, referendarz sądowy wezwał pełnomocnika skarżącego do: a) złożenia szczegółowego oświadczenia o źródłach utrzymania skarżącego oraz jego partnerki w okresie ostatnich trzech miesięcy oraz o wysokości tych źródeł utrzymania, b) oświadczenia jaki skarżący oraz jego partnerka mają tytuł prawny do mieszkania, w którym aktualnie przebywają; c) wyciągów z posiadanych przez skarżącego oraz jego partnerkę rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych oraz lokat terminowych z okresu ostatnich sześciu miesięcy, d) oświadczenia czy skarżący ewentualnie jego partnerka korzystają z pomocy finansowej lub rzeczowej rodziny, znajomych lub innych osób, jeżeli tak to z jakiej i ewentualnie w jakiej wysokości; e) dokumentów (rachunki, faktury) potwierdzających wysokość wydatków ponoszonych na utrzymanie mieszkania, media, leki a także innych wydatków związanych z niezbędnym utrzymaniem skarżącego i jego partnerki (wyżywienie, odzież); f) wyjaśnienia czy skarżący uiścił zasądzoną na rzecz pokrzywdzonego w sprawie karnej kwotę 5713,26 zł. W odpowiedzi na powyższe wezwanie pełnomocnik skarżącego wyjaśnił, iż: a) źródłem utrzymania skarżącego oraz jego partnerki są prace dorywcze oraz doraźna pomoc najbliższych, stąd trudno oszacować ich wysokość, b) skarżący przebywa u partnerki, która wynajmuje mieszkanie, c) skarżący nie posiada rachunku bankowego, a jego partnerka posiada dwa rachunki, d) skarżący i jego partnerka korzystają z pomocy finansowej i rzeczowej zarówno rodziny jak i znajomych, ale jest to pomoc doraźna na bieżące potrzeby dnia codziennego, więc trudno wskazać jej wysokość, e) wysokość wydatków ponoszonych na utrzymanie mieszkania mieści się w kwocie objętej umową najmu, pozostałe wydatki mają charakter drobnych zakupów, na które skarżący oraz jego partnerka nie maja pokwitowań, f) zasądzona na rzecz pokrzywdzonego kwota 5713,26 zł została uiszczona 17 czerwca 2017 r. Z przedstawionej umowy najmu wynika, iż czynsz najmu wynosi 2100 zł miesięcznie, wszelkie koszty i świadczenia związane z eksploatacją lokalu mieszkalnego ujęte w opłacie miesięcznej wnoszonej na rzecz Wspólnoty Mieszkańców i obejmującej opłaty eksploatacyjne, opłatę eksploatacyjną miejsca postojowego, CO, podgrzanie wody, wodę i śmieci ponosi wynajmujący w wysokości 470 zł. Najemca zaś ponosi koszty energii elektrycznej, dostępu do internetu, telewizji kablowej lub inne nie ujęte w opłacie miesięcznej wnoszonej przez wynajmującego. Z przedstawionych rachunków bankowych wynika, że partnerka skarżącego posiada 4 rachunki bankowe, dwa prowadzone w walucie polskiej oraz dwa konta walutowe w USD i EUR. W myśl art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej p.p.s.a.) przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), a w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego utrzymania dla siebie i rodziny (pkt 2). Zgodnie z art. 252 § 1 p.p.s.a. wniosek osoby fizycznej o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, jak również dane o stanie rodzinnym. Stosownie do treści art. 255 p.p.s.a. jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowe, dochodów lub stanu rodzinnego. Z powyższych przepisów jednoznacznie wynika, iż ciężar dowodu spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie tego prawa (postanowienia NSA: z dnia 1 sierpnia 2017 r. sygn. akt II OZ 770/17, z dnia 29 marca 2017 r. sygn. akt II GZ 242/17, z dnia 9 lipca 2009 r. sygn. akt I OZ 713/09). Podstawową zaś zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest ponoszenie przez stronę kosztów związanych z jej udziałem w postępowaniu (art. 199 p.p.s.a.). Wobec powyższego strona, z której inicjatywy prowadzone jest postępowanie przed sądem administracyjnym powinna liczyć się z koniecznością ponoszenia kosztów tego postępowania, przerzucanie tego obowiązku na Skarb Państwa stanowi wyjątek (postanowienie NSA z dnia 15 marca 2011 r. sygn. akt I OZ 150/14). W ocenie referendarza sądowego wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych nie zasługuje na uwzględnienie. Udzielając odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego skarżący nie wskazał w jakiej wysokości otrzymuje pomoc od osób najbliższych, jak również nie podał w jakiej wysokości uzyskują wspólnie z partnerką wynagrodzenia z prac dorywczych. Odnosząc się do uzyskiwanej pomocy finansowej i rzeczowej rodziny oraz znajomych skarżący wskazał, że jest to pomoc na bieżące potrzeby dnia codziennego, której wysokość trudno oszacować. Skarżący poza kwotą 2100 zł wynikającą z najmu mieszkania oraz kwotą ok. 5000 zł "za sprawę sądową" nie wymienił wysokości żadnych innych zobowiązań oraz stałych wydatków, wskazując, że wysokość wydatków ponoszonych na utrzymanie mieszkania mieści się w kwocie objętej umową najmu a pozostałe wydatki mają charakter drobnych zakupów, na które nie mają pokwitowań. Z przedstawionej zaś umowy najmu wynika, że najemca ponosi chociażby koszty energii elektrycznej, dostępu do internetu, telewizji kablowej. Skarżący nie przedstawił dokumentów potwierdzających wysokości powyższych stałych wydatków, nie określił nawet ich wysokości. Wobec powyższe stwierdzić należy, że skarżący nie przedstawił zarówno danych dotyczących wysokości źródeł utrzymania, jak również niezbędnych wydatków, poza kwotą 2100 zł wynikającą z najmu mieszkania. Skarżący we wniosku o przyznanie prawa pomocy jak i w piśmie będącym odpowiedzią na wezwanie referendarza sądowego, nie wskazywał zadłużenia związanego z wynajmowanym mieszkaniem, co oznacza, iż skarżący oraz jego partnerka są w stanie co miesiąc wygospodarować ww. środki, pomimo wykonywania jedynie prac dorywczych czy otrzymywania doraźnej pomocy ze strony najbliższych. Reasumując, skarżący uchylając się od złożenia pełnego oświadczenia dotyczącego stanu majątkowego uniemożliwił dokonanie analizy sytuacji finansowej i oceny jego możliwości płatniczych (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 marca 2006 r. sygn. akt II OZ 235/06). Podkreślić bowiem należy, iż ciężar wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na skarżącym. Wobec powyższego skoro skarżący nie wykonał w pełni wezwania skierowanego do niego w trybie art. 255 p.p.s.a. a oświadczenia złożone w niniejszej sprawie były niewystarczające do oceny rzeczywistych możliwości płatniczych skarżącego, należało odmówić przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie. W tym stanie rzeczy na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono, jak w sentencji postanowienia.