IV SA/Wa 2480/17
WyrokWSA w Warszawie2018-10-10
Skład orzekający: Tomasz Wykowski, Agnieszka Wąsikowska, Agnieszka Wójcik
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja o ustaleniu lokalizacji strategicznej inwestycji w zakresie sieci przesyłowej może zostać wydana bez uwzględnienia alternatywnych wariantów przebiegu inwestycji i czy organ administracji ma obowiązek analizować racjonalność i aspekty ekonomiczne proponowanego przez inwestora przebiegu inwestycji?Ratio decidendi
Organ administracji nie ma obowiązku analizowania racjonalności i aspektów ekonomicznych proponowanego przez inwestora przebiegu inwestycji, ani przedstawiania alternatywnych wariantów. Jego rolą jest ocena zgodności wniosku z prawem i wyznaczenie dopuszczalnych prawnie granic realizacji inwestycji. Wariantowanie przebiegu inwestycji odbywa się na etapie postępowania środowiskowego.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi na decyzję Ministra Infrastruktury i Budownictwa utrzymującą w mocy decyzję Wojewody o ustaleniu lokalizacji strategicznej inwestycji w zakresie sieci przesyłowej (budowa dwutorowej linii elektroenergetycznej 400 kV). Skarżący zarzucali m.in. naruszenie przepisów proceduralnych, brak wszechstronnego zebrania materiału dowodowego, nieuwzględnienie ich zastrzeżeń, nadmierną ingerencję w prawo własności oraz naruszenie przepisów prawa budowlanego i ochrony środowiska. Sąd oddalił skargę, uznając decyzje organów za zgodne z prawem.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Tomasz Wykowski, Sędziowie asesor WSA Agnieszka Wąsikowska, sędzia WSA Agnieszka Wójcik (spr.), Protokolant ref. Marta Pachulska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 października 2018 r. sprawy ze skargi K. W., A. J., A. K., D. P., D. K., J. D., K. B., M. P., P. D., R. Z., R. P., R. H., T. W., U. W. na decyzję Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia [...] sierpnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia lokalizacji strategicznej inwestycji w zakresie sieci przesyłowej oddala skargę
1 U Z A S A D N I E N I E
Decyzją z [...]sierpnia 2017r. Nr [...]Minister Infrastruktury i Budownictwa, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz art. 5. ust: 4. ustawy z dnia 24 lipca 2015r. o przygotowaniu i realizacji strategicznych inwestycji w zakresie sieci przesyłowych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1812), zwanej dalej "specustawą przesyłową", po rozpatrzeniu odwołań Pana M. K. oraz Pana K. W., Pana R. Z., . Pana A. J., Pani J. D. i Pana P. D., Part A. K., Pana K. B., Pana D. K., Pana R. P. i Pani D. P., Pana M. P., Pana M. P., Pani U.W. i Pana T. W., Pana R. H., Pana P. S., Pana R. B., Pana E. B., Pani D.K. i Pana A. K., Pana T. K., Pani M. C. i Pani K. C., reprezentowanych przez adw. A. S., od decyzji Wojewody [...]nr [...]z dnia [...]stycznia 2017 r., o ustaleniu lokalizacji strategicznej inwestycji w zakresie sieci przesyłowej polegającej na budowie dwutorowej elektroenergetycznej linii napowietrznej 400 kV [...]-[...] na odcinku od słupa 136 do słupa 189 o długości ok.: 6,3 km w gminie [...]; 4,2 km w gminie [...]; 3,2 km w gminie [...]i 7,6 km w gminie [...], wraz z niezbędną przebudową infrastruktury technicznej:
I. Uchylił w rozstrzygnięciu zaskarżonej decyzji, znajdujący się na stronie 8, w pkt III dotyczącym warunków wynikających z potrzeb ochrony środowiska i ochrony zabytków, w tym dotyczących przeciwdziałania poważnym awariom przemysłowym, zapis stanowiący dotychczasową treść ppkt 1, i orzekł w tym zakresie poprzez ustalenie, w miejsce uchylenia, zapisu stanowiącego nową treść ppkt 1: ,,1. Warunki wynikające z potrzeb ochrony środowiska: Ustalam obowiązek zachowania warunków i wymagań określonych w decyzji Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia [...]kwietnia 2017 r., znak: [...], uchylającej w części i orzekającej w tym zakresie co do istoty sprawy, a w pozostałej części utrzymującej w mocy decyzję Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w [...]Nr [...]z dnia [...]lipca 2016 r., znak: [...], ustalającej środowiskowe uwarunkowania dla wariantu 1 z podwariantem 1A przedsięwzięcia pn.: "Budowa linii 400 kV [...] - [...]", oraz decyzji Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w [...]Nr [...] z dnia [...]lipca 2016 r., znak: [...], ustalającej środowiskowe uwarunkowania dla wariantu 1 z podwariantem 1A przedsięwzięcia pn.: "Budowa linii 400 kV [...]-[...]".
II. Uchylił w rozstrzygnięciu zaskarżonej decyzji:
znajdującą się na stronach 9-14 w punkcie VIII tabelę określającą nieruchomości, w stosunku do których ogranicza się sposób korzystania z nieruchomości, w zakresie dotyczącym działek: - nr [...], z obrębu [...], - nr [...]i [...], z obrębu [...], - nr [...],[...],[...],[...],[...],[...], z obrębu [...], znajdującą się na stronach 15-16 w punkcie XI tabelę wskazującą tereny dróg w zakresie działek z obrębu [...] i [...], i orzekł w tym zakresie poprzez ustalenie, w miejsce uchylenia, na stronie 15 w tabeli wskazującej tereny dróg publicznych.
III. W pozostałej części zaskarżoną decyzję utrzymał w mocy.
W uzasadnieniu organ wskazał, że wnioskiem z 27 września 2016 r., uzupełnionym pismami z 17 i 27 października 2016 r. oraz z 23 listopada 2016 r., Spółka [...]SA z siedzibą w [...], , zwana dalej "inwestorem", wystąpiła do Wojewody [...] wydanie decyzji o ustaleniu lokalizacji strategicznej inwestycji w zakresie sieci przesyłowej dla inwestycji pn. "Budowa linii 400 kV [...]-[...]".
Po przeprowadzeniu postępowania w sprawie ww. wniosku, Wojewoda [...] wydał [...] stycznia 2017 r. decyzję nr [...], o ustaleniu lokalizacji strategicznej inwestycji w zakresie sieci przesyłowej polegającej na budowie dwutorowej elektroenergetycznej linii napowietrznej 400 kV [...]-[...] na odcinku od słupa 136 do słupa 189 o długości ok.: 6,3 km w gminie [...]; 4,2 km w gminie [...]; 3,2 km w gminie [...] i 7,6 km w gminie [...], wraz z niezbędną przebudową infrastruktury technicznej, zwaną dalej "decyzją Wojewody [...]".
Od decyzji Wojewody [...] odwołania do Ministra Infrastruktury i Budownictwa, za pośrednictwem organu I instancji, wnieśli: Pan M. K., a także Pan K. W., Pan R.Z., Pan A. J., Pani J. D. i Pan P.D., Pani A. K., Pan K. B., Pan D. K., Pan R. P. i Pani D. P., Pan M.P., Pan M. P., Pani U. W. i Pan T. W., Pan R. H., Pan P. S., Pan R. B., Pan E. B., Pani D. K. i Pana A. K., Pan T. K., Pani M. C., Pani K. C., Pan D. P. oraz Pani K. Ż., reprezentowani przez adw. A. S..
W związku z faktem, że postępowanie w sprawie ustalenia lokalizacji przedmiotowej strategicznej inwestycji w zakresie sieci przesyłowej nie dotyczyło interesu prawnego Pana D.P. i Pani K. Z., reprezentowanych przez adw. A.S., Minister Infrastruktury i Budownictwa odrębną decyzją umorzył postępowanie odwoławcze w zakresie wniesionych przez nich odwołań.
W uzasadnieniu organ szczegółowo opisał zarzuty podniesione w odwołaniu i wskazał, że w trakcie przeprowadzonego postępowania odwoławczego rozpatrzył ponownie wniosek inwestora o wydanie decyzji o ustaleniu lokalizacji przedmiotowej inwestycji, przeanalizował materiał dowodowy zgromadzony przez Wojewodę [...], w tym zbadał poprawność postępowania organu I instancji oraz poprawność wydanej przez niego decyzji Wojewody [...] oraz rozpatrzył zarzuty podniesione w odwołaniach i uzupełniających je pismach.
Wyjaśnił, że projektowana inwestycja mieści się w wykazie strategicznych inwestycji w zakresie sieci przesyłowych okres w załączniku do specustawy przesyłowej, w którym pod pozycją numer 20 wskazano inwestycję pn.: "Budowa linii 400 kV [...] - [...] ".
Przywołał brzmienie art. 4 ust. 1 specustawy, który wskazuje co powienien zawierać wniosek o wydanie decyzji o ustaleniu lokalizacji strategicznej inwestycji w zakresie sieci przesyłowej. Wyjaśnił, że przed złożeniem wniosku inwestor, zgodnie z art. 4 ust. 2 oraz art. 4 ust. 1 pkt 13 specustawy przesyłowej, uzyskał wymagane opinie i uzgodnienia, które przywołał w decyzji.
Analizując zatem złożony przez inwestora wniosek o wydanie przedmiotowej decyzji o ustaleniu lokalizacji strategicznej inwestycji w zakresie sieci przesyłowej, organ uznał, że zawiera on elementy wskazane w art. 4 specustawy przesyłowej. Następnie organ odwoławczy poddał kontroli przeprowadzone przez Wojewodę [...] postępowanie w sprawie wydania decyzji o ustaleniu lokalizacji strategicznej inwestycji w zakresie przesyłowej i stwierdził, że w jego ocenie Wojewoda [...] prawidłowo poinformował strony o wszczętym postępowaniu, podał jego podstawę prawną, pouczył o prawie do składania wniosków, uwag i zastrzeżeń, a zatem należycie i wyczerpująco poinformował strony o okolicznościach faktycznych i prawnych, będących przedmiotem postępowania administracyjnego, które mogły mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków.
Wojewoda [...], pismem z dnia [...] listopada 2016 r., znak: [...], zawiadomił wnioskodawcę oraz właścicieli i użytkowników wieczystych nieruchomości objętych wnioskiem o wszczęciu postępowania w sprawie wydania decyzji o ustaleniu lokalizacji strategicznej inwestycji w zakresie sieci przesyłowej.
Pozostałe strony postępowania zostały poinformowane o powyższym w drodze obwieszczeń: w [...] Urzędzie Wojewódzkim w [...] w dniach od 4 do 18 listopada 2016 r. oraz na stronie internetowej tego urzędu w dniach od 4 do 14 listopada 2016 r., w Urzędzie Gminy [...] w dniach od 4 do 23 listopada 2016 r., w Urzędzie Gminy [...] w dniach od 4 do 23 listopada 2016 r., w Urzędzie Miasta i Gminy [...] w dniach od 3 do 21 listopada 2016 r., w Urzędzie Miejskim w [...] w dniach od 4 do 18 listopada 2016 r., w prasie o zasięgu ogólnopolskim - "Nasz Dziennik" wydanie z dnia [...] listopada 2016 r.
W przedmiotowym obwieszczeniu organ pierwszej instancji zawarł oznaczenie nieruchomości lub ich części, objętych wnioskiem o wydanie decyzji o ustaleniu lokalizacji strategicznej inwestycji w zakresie sieci przesyłowej oraz informację o terminie i miejscu, w którym strony mogą zapoznać się z aktami sprawy.
Mając na uwadze przepis art. 7 ust. 6 specustawy przesyłowej, Wojewoda [...] przy piśmie z dnia 14 listopada 2016 r., złożył w [...]Zamiejscowym Wydziale Ksiąg Wieczystych w [...] Sądu Rejonowego w [...] wnioski o ujawnienie w księgach wieczystych wzmianki o wszczęciu postępowania w sprawie o ustalenie lokalizacji strategicznej inwestycji w zakresie sieci przesyłowej.
Uznając, że zebrany w sprawie materiał dowodowy pozwala na wydanie rozstrzygnięcia, Wojewoda [...] wydał w dniu [...] stycznia 2017 r. decyzję Nr [...], o ustaleniu lokalizacji strategicznej inwestycji w zakresie sieci przesyłowej polegającej na budowie dwutorowej elektroenergetycznej linii napowietrznej 400 kV [...]-[...] na odcinku od słupa 136 do słupa 189 o długości ok.: 6,3 km w gminie [...]; 4,2 km w gminie [...]; 3,2 km w gminie [...] i 7,6 km w gminie [...], wraz z niezbędną przebudową infrastruktury technicznej.
Stosownie do art. 25 ust. 1 specustawy przesyłowej powyższa decyzja podlega natychmiastowemu wykonaniu.
Zgodnie z art. 8 ust. 2 specustawy przesyłowej, projekt powyższej decyzji został sporządzony przez osobę, o której mowa wart. 5 ustawy z dnia 27 marca 2003r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 2016 r. poz. 778, z późn. zm.), zwanej dalej "ustawą o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym", tj. osobę, która ukończyła studia magisterskie w zakresie gospodarki przestrzennej.
Zgodnie z art. 10 ust. 1 specustawy przesyłowej, Wojewoda [...] doręczył ww. decyzję wnioskodawcy oraz zawiadomił o jej wydaniu pozostałe strony w drodze obwieszczeń w urzędzie wojewódzkim oraz w urzędach gmin właściwych ze względu na lokalizację inwestycji, na stronach internetowych urzędu wojewódzkiego i urzędów gmin, a także w prasie o zasięgu ogólnopolskim. W aktach sprawy znajdują się dowody potwierdzające obwieszczenie o wydaniu przedmiotowej decyzji.
Właścicieli i użytkowników wieczystych nieruchomości objętych decyzją Wojewody [...] organ pierwszej instancji poinformował o wydaniu decyzji w drodze zawiadomień wysłanych na adresy wskazane w katastrze nieruchomości. W zawiadomieniach oraz w obwieszczeniu zamieszczono, zgodnie z art. 10 ust. 2 specustawy przesyłowej, informację o miejscu, w którym strony mogą zapoznać się z treścią decyzji.
Analizując decyzję Wojewody [...], organ odwoławczy stwierdził, iż kontrolowana decyzja czyni zadość wymogom przedstawionym wart. 8 ust. 1 specustawy przesyłowej, choć wymaga dokonania korekty merytoryczno-reformacyjnej, z przyczyn, o których mowa poniżej.
Organ wskazał, że przepisy art. 138 § 1 pkt 2 kpa umożliwiają organowi odwoławczemu korektę zaskarżonej decyzji przez jej uchylenie i orzeczenie w tym zakresie co do istoty sprawy. Wyjaśnił, że decyzją środowiskową Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w [...] ustalił środowiskowe uwarunkowania dla przedmiotowego przedsięwzięcia.
Po rozpatrzeniu odwołań od ww. rozstrzygnięcia, decyzją z dnia [...] kwietnia 2017 r., zwaną dalej "decyzją GOOŚ", Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska uchylił ww. decyzję w części i orzekł w tym zakresie co do istoty sprawy, a w pozostałej części utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Znamiennym jest, iż ww. decyzja GOOŚ wydana została już po zakończeniu postępowania w sprawie ustalenia lokalizacji strategicznej inwestycji w zakresie sieci przesyłowej dla omawianej inwestycji, a co za tym idzie organ pierwszej instancji nie mógł uwzględnić faktu wydania decyzji, która pojawiła się dopiero na etapie postępowania odwoławczego od decyzji Wojewody [...].
Mając zatem na uwadze, że zgodnie z art. 8 ust. 1 pkt 3 specustawy przesyłowej, decyzja o ustaleniu lokalizacji strategicznej inwestycji w zakresie sieci przesyłowej zawiera m.in. warunki wynikające z potrzeb ochrony środowiska, uwzględniając zasadę stosowania stanu prawnego i faktycznego z daty podejmowania rozstrzygnięcia, organ odwoławczy, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 kpa, uchylił zaskarżoną decyzję w zakresie, w jakim odnosiła się ona do decyzji środowiskowej, poprzez ustalenie nowego zapisu uwzględniającego wydanie decyzji GOOŚ.
Analizując dalej decyzję Wojewody [...], Minister dostrzegł że organ I instancji ograniczył w sposobie korzystania z nieruchomości nr [...], z obrębu [...], nr [...] i [...], z obrębu [...], nr [...],[...],[...],[...],[...],[...], z obrębu [...], które stanowią drogi gminne w rozumieniu ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1440, z późno zm.), zwanej dalej "ustawą o drogach publicznych".
Jak wynika zaś z postanowienia Wójta Gminy [...] z dnia [...] lipca 2016 r., znak: [...], działka nr [...], działki nr [...] i [...] działki nr [...],[...],[...],[...],[...],[...], które w decyzji Wojewody [...] zostały ograniczone w sposobie korzystania, stanowią drogi gminne.
Mając na uwadze, że ustawodawca nie zdecydował się uregulować w specustawie przesyłowej problematyki zajęcia nieruchomości na czas realizacji inwestycji, organ uznał, że intencją ustawodawcy było, aby w przedmiotowej materii stosowane były przepisy ogólnie w zakresie, w jakim specustawa przesyłowa nie uregulowała prawnego trybu zajęcia tych nieruchomości w sposób odrębny. Elementem wniosku o wydanie decyzji lokalizacyjnej są uzgodnienia zarządców dróg publicznych (w zakresie, w jakim inwestycja ma przez nie przebiegać). Zgodnie z art. 4 ust. 5 specustawy przesyłowej, uzgodnienia i opinie zastępują rozstrzygnięcia w zakresie lokalizacji inwestycji, zaś sama decyzja - w zakresie w jakim ustanawia ograniczone prawa rzeczowe na nieruchomościami - stanowi tytuł do dysponowania nimi na cele budowlane w zakresie skutku wywoływanego na podstawie art. 22 specustawy przesyłowej.
Zgodnie z art. 11 ust. 3 specustawy przesyłowej, decyzja o ustaleniu lokalizacji strategicznej inwestycji w zakresie sieci przesyłowej jest wiążąca dla właściwych organów w zakresie wydawania zezwolenia na zajęcie pasa drogowego w celu umieszczenia w pasie drogowym uzbrojenia terenu, wchodzącego w skład tej inwestycji.
Zezwolenie, o którym mowa w tym przepisie, uregulowane jest w art. 40 ustawy o drogach publicznych. Organ wskazać więc, że o ile decyzja lokalizacyjna uzgadniana z zarządcą drogi może być uznana za substytut decyzji, o której mowa w art. 39 ustawy o drogach publicznych (na mocy art. 4 ust. 5 specustawy przesyłowej), to na etapie realizacji szczegóły wykonania prawa do lokalizacji w pasie drogowym urządzeń nie drogowych ustala się w trybie zezwolenia na zajęcie pasa drogowego. Z powyższego wynika zaś, że w przypadku terenów stanowiących drogi publiczne w rozumieniu ustawy o drogach publicznych, nie może zostać orzeczony skutek, o którym mowa w art. 22 ust. 1 specustawy przesyłowej.
W konsekwencji w punkcie II Minister uchylił zapisy dotyczące ww. nieruchomości w tabeli określającej nieruchomości, w stosunku do których decyzja ma wywołać skutek, o którym mowa wart. 22 ust. 1 specustawy przesyłowej.
Badając zgodność z prawem pozostałej części zaskarżonej decyzji, Minister stwierdził, że czyni ona zadość innym wymogom specustawy przesyłowej oraz, że brak było podstaw do zakwestionowania decyzji poza częścią uchyloną i ustaloną w punktach I - II niniejszej decyzji.
Odnosząc się zaś do zarzutów podniesionych przez skarżących organ odwoławczy stwierdził, iż nie zasługują one na uwzględnienie.
Rozpatrując odwołania skarżących, w pierwszej kolejności wskazał, że zarówno wojewoda orzekający w sprawie jako organ pierwszej instancji, jak i Minister działający jako organ odwoławczy, pełnią w procesie inwestycyjnym funkcję organów, które będąc właściwe do wydania decyzji w przedmiocie ustalenia lokalizacji strategicznej inwestycji w zakresie sieci przesyłowej, nie są jednocześnie uprawnione do wyznaczania i korygowania trasy inwestycji, ani do zmiany proponowanych we wniosku rozwiązań. Niedopuszczalna jest również ocena przez ww. organy racjonalności, czy aspektów ekonomicznych i społecznych koncepcji przedstawionej przez inwestora.
Mając na uwadze powyższe, Minister przekazał inwestorowi kopie odwołań skarżących, wraz z pismami uzupełniającymi, i wezwał do wypowiedzenia się w sprawie podniesionych przez skarżących zarzutów.
W pismach z 7 marca 2017 r., i z 12 kwietnia 2017 r., inwestor odniósł się do zastrzeżeń i uwag skarżących wskazując, iż w jego ocenie nie zasługują one na uwzględnienie.
Powyższe stanowisko inwestora organ odwoławczy, działając w oparciu o art. 9 kpa, przesłał skarżącym wraz z informacją o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, w terminie 7 dni od dnia otrzymania tego pisma, oraz o możliwości zapoznania się ze zgromadzonym w niniejszej sprawie materiałem dowodowym.
Pan R. P. i Pan M. P. oraz Pani J. D. i Pan P. D., pismami z dnia 24 lutego 2017 r., oraz Pan M. P., Pan D. K., Pani A. K., Pan K. W., Pan R.Z., Pan R. H., Pan P. S., Pan A. J., Pani M. C., Pani K. C., pismami z dnia 22 lutego 2017 r., wnieśli do Ministra skargi, o tożsamej treści, na czynności Wojewody [...] w sprawie dotyczącej wydania decyzji Wojewody [...] oraz decyzji zatwierdzających projekty budowlane i udzielających pozwoleń na budowę inwestycji pn.: "Budowa dwutorowej elektroenergetycznej linii napowietrznej 400kV [...]-[...]".
Minister, mając na uwadze charakter zarzutów podniesionych w skargach na czynności Wojewody [...], pismem z dnia [...] marca 2017 r., znak: [...], wezwał inwestora do wypowiedzenia się w sprawie zarzutów podniesionych przez skarżących w ww. pismach.
W piśmie z dnia 12 kwietnia 2017 r., inwestor odniósł się do zastrzeżeń i uwag skarżących, wskazując, iż w jego ocenie nie zasługują one na uwzględnienie. Powyższe stanowisko inwestora organ odwoławczy, działając w oparciu o art. 9 kpa, przesłał skarżącym przy piśmie z dnia 27 kwietnia 2017 r.
Organ wskazał, że do akt sprawy wpłynęło szereg pism stron tj.
1.Pana R. P. z dnia 16 marca 2017 r.,
2. z dnia 6 kwietnia 2017 r. Pana K. W., Pana R. Z., Pana A. J., Pani J. D. i Pan P. D., Pani A. K., Pana K. B., Pana D. K., Pana R. P. i Pani D. P., Pana M. P., Pana M.P., Pani U. W. i Pan T. W., Pana R. H., Pana P. S., Pana R. B., Pana E. B., Pani D. K. i Pana A. K., Pana T. K., Pani M. C., Pani K. C.,
3. z dnia 14 kwietnia 2017 r. Pani M. C. i Pani K. C.,
4. Pana A. J.z dnia 20 maja 2017 r..
5. z dnia 21 lipca 2017 r. Pani M. C. i Pani K. C.,
6. Pana D. K. z dnia 24 lutego 2017 r., Pana M. P., Pani J. D. i Pana P. D., Pana A. J., Pana R. H., Pana R. Z., Pana P. S., Pana K. W., Pani A. K., Pani M. C. i Pani K.C. z dnia 22 lutego 2017 r., Pani U. W. i Pana T. W. z dnia 17 marca 2017 r., o zasadniczo tożsamej treści, stanowiące skargę na czynności Wojewody [...], skierowane do Prezesa Rady Ministrów i przekazane przez Kancelarię Prezesa Rady Ministrów przy pismach z dnia 2, 3, 7, 8, 10, 15,30 marca 2017 r.
7. Pani J. D. i Pana P. D. z dnia 24 lutego 2017 r., Pana K. W., R. H., Pani M.C., Pani K. C. z dnia 22 lutego 2017 r., Pana K. W., Pana R. Z., Pani U. W. i Pana T.W., Pana R. H., Pana A. J., Pani A. K., Pana D. K. z dnia 17 marca 2017 r., Pani J. D. i Pana P. D. z dnia 22 marca 2017 r., Pana T. K. z dnia 21 marca 2017 r., o zasadniczo tożsamej treści, stanowiące skargę na czynności Wojewody [...], skierowane do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, przekazane przez ten organ przy pismach z 6, 13,27 marca 2017 r. i 3 i 28 kwietnia 2017 r. Treść ww. skarg skierowanych do Prezesa Rady Ministrów i do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji jest tożsama z treścią skarg skierowanych bezpośrednio do Ministra.
8. Pani J. D.i Pana P. D., Pana R. Z., Pana D. K., Pana K. W., Pana R. P., Pana M. P., Pana R. H., Pana M. P., Pana A. J. z dnia 18 kwietnia 2017 r., zatytułowane "Uzupełnienie skargi na czynności Wojewody [...]", skierowane do Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego i przekazane do Ministra przy piśmie tego organu z dnia 10 maja 2017 r.
9. Pani I. K. i Pani F. K. z dnia 21 marca 2017 r., skierowane do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji i przekazane przez ten organ przy piśmie z dnia 3 kwietnia 2017 r., stanowiące skargę na czynności Wojewody [...]. Do Ministra została przekazana również skarga na czynności Wojewody [...] Pani I. K. i Pani F. K. z dnia [...] marca 2017 r., która została przekazana przez Ministerstwo Rozwoju przy piśmie z dnia 24 kwietnia 2017 r..
10. Pana M. C. z dnia 22 lutego 2017 r., skierowane do Ministra, z dnia 22 lutego 2017 r., skierowane do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji i przekazane przez ten organ przy piśmie z dnia 13 marca 2017 r., oraz z dnia 22 lutego 2017 r., skierowane do Prezesa Rady Ministrów i przekazane przez Kancelarię Prezesa Rady Ministrów przy piśmie z dnia 15 marca 2017 r., stanowiące skargę na czynności Wojewody [...].
11. Pana K. W., przedstawiciela Stowarzyszenia [...], oraz Pana R. H., przedstawiciela Związku [...] Oddział Terenowy [...], przekazane przez Kancelarię Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej przy piśmie z dnia 11 maja 2017 r., zawierające prośbę o natychmiastową interwencję i pomoc prawną. Skarżący wskazali m.in., że protestują przeciw obecnie wyznaczonej trasie, która jest niezgodna z obowiązującym Planem Zagospodarowania Przestrzennego Województwa [...] z 2010 r.
Organ wyjaśnił, że zgodnie z art. 234 pkt 1 kpa w sprawie, w której toczy się postępowanie administracyjne skarga złożona przez stronę podlega rozpatrzeniu w toku postępowania, zgodnie z przepisami kodeksu. Natomiast zgodnie z art. 234 pkt 2 kpa skarga pochodząca od innych osób stanowi materiał, który organ prowadzący postępowanie powinien rozpatrzyć z urzędu. Należy przez to rozumieć powinność organu potraktowania takiej skargi jako materiału dowodowego w sprawie i włączenia jej do akt sprawy, co Minister uczynił.
W związku z powyższym, skargi odwołujących się, a także skargi stron, które nie wniosły odwołania, zostały rozpatrzone w toku postępowania.
Po uzyskaniu stanowisk inwestora oraz przeanalizowaniu zarzutów związanych z lokalizacją przedmiotowej inwestycji podniesionych przez skarżących, Minister wskazał, że uznał za zasadne wyjaśnienia inwestora, przemawiające za prawidłowością zaprojektowanych rozwiązań. Organ pokreślił, że to inwestor we wniosku o wydanie decyzji o ustaleniu lokalizacji strateg inwestycji w zakresie sieci przesyłowej decyduje o przebiegu inwestycji oraz o wielkości terenu niezbędnego dla realizacji inwestycji. Inwestor samodzielnie dokonuje wyboru najbardziej korzystnych rozwiązań lokalizacyjnych i następnie techniczno-wykonawczych inwestycji, mając na uwadze spowodowanie jak najmniejszych uciążliwości dla właścicieli nieruchomości. Zarówno wojewoda, jak i organ odwoławczy, mogą działać tylko w granicach tego wniosku i nie mają możliwości ingerowania w lokalizację inwestycji. Ocenie dokonanej przez organy pierwszej i drugiej instancji podlega zgodność z prawem planowanego przedsięwzięcia, w szczególności spełnienie warunków zawartych w przepisach specustawy przesyłowej. Inwestor jest zatem kreatorem miejsca, sposobu i kształtu realizacji inwestycji, natomiast organ orzekający wyznacza dopuszczalne prawem granice tej kreacji, poprzez dokonywanie oceny prawnej, kończącej się aktem władztwa publicznego, zakreślającego te granice. Zadaniem zatem organu jest zaś sprawdzenie, czy przyjęte przez wnioskodawcę rozwiązania techniczne, w tym obszar niezbędny do ograniczenia w korzystaniu, odpowiadają woli ustawodawcy wyrażonej w innych regulacjach prawnych, mających znaczenie dla wydania decyzji o ustaleniu strategicznej inwestycji w zakresie sieci przesyłowej w zakresie skutków, o których mowa w art. 22 ust. 1 specustawy przesyłowej.
Minister powołał się w tym zakresie na orzecznictwo sądowoadministracyjne - zapadłe wprawdzie w odniesieniu do regulacji specustawy drogowej, ale w jego ocenie aktualne w pełni w świetle rozwiązań przyjętych w specustawie przesyłowej wzorowanych m.in. na ww. ustawie.
Podkreślono, że przepisy specustawy przesyłowej nie określają obowiązku przedstawienia przez inwestora różnych wariantów przebiegu planowanej inwestycji, dlatego też organ orzekający ma obowiązek dokonać oceny zgodności z prawem takiego wariantu, jaki przedstawił wnioskodawca (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 kwietnia 2013 r., sygn. akt II OSK 432/13). Podkreślić trzeba, że w tym zakresie organ 'dokonał w niniejszej sprawie takowej oceny. Zauważyć także należy, iż wariantowanie przebiegu przedmiotowej inwestycji odbyło się na etapie postępowania o środowiskowe uwarunkowania realizacji przedsięwzięcia i to właśnie w tym postępowaniu strony mogły wnosić uwagi, co do trasy projektowanej inwestycji.
Przedmiotowa inwestycja ma charakter liniowy i przebiega przez kilkaset działek, co powoduje, że brak jest możliwości uwzględnienia wszelkich indywidualnych interesów właścicieli nieruchomości objętych inwestycją, gdyż zmiana lokalizacji linii na jednej nieruchomości determinuje jej zmianę na każdej kolejnej działce. Skoro ustawodawca precyzyjnie określił zakres wniosku składanego przez inwestora przedsięwzięcia w zakresie sieci przesyłowych, to porównując jego zawartość z ustawowo wyznaczoną treścią orzeczniczą decyzji, określoną w art. 8 ust. 1 specustawy przesyłowej, organy orzekające nie mogą modyfikować ustaleń i parametrów zawartych we wniosku o wydanie ww. decyzji, jeżeli nie wynika to z wiążących organ przepisów prawa. W przypadku uznania, iż przedstawiony przez inwestora projekt spełnia wymogi prawa i cel danej inwestycji, zarówno wojewoda, jak też Minister nie jest uprawniony do zmiany przebiegu inwestycji. Za powyższym stanowiskiem zdaniem organu przemawia również fakt, iż w celu skutecznego zainicjowania postępowania w przedmiocie ustalenia lokalizacji inwestycji w zakresie sieci przesyłowych inwestor na podstawie przepisów specustawy przesyłowej obowiązany jest do przedstawienia opinii i uzgodnień oraz decyzji innych organów, wyrażających stanowisko co do przebiegu przedsięwzięcia i jego lokalizacji w określonym kształcie. Ingerowanie w kształt inwestycji przez organy orzekające - przy spełnieniu przez inwestora wszystkich wymagań określonych przepisami prawa - stanowiłoby działanie niedopuszczalne.
Dodatkowo Minister wyjaśnił, że organ wydający decyzję dotyczącą lokalizacji inwestycji w zakresie sieci przesyłowej nie jest kompetentny do oceny przesłanek ekonomicznych oraz społecznych powstającej inwestycji, w jej kształcie określonym przez inwestora. Do organu administracji należy jedynie ocena wniosku inwestora pod względem jego zgodności z prawem powszechnie obowiązującym.
Ponadto, jak wskazał inwestor w piśmie z dnia 7 marca 2017 r., wybór trasy na przedmiotowym odcinku determinowany był koniecznością uwzględnienia lokalizacji istniejącej infrastruktury oraz unikaniem zbliżeń do zabudowy mieszkalnej. Ponadto, inwestor wskazał, że "wybrany wariant charakteryzuje się najniższym wskaźnikiem niekorzystnych skutków społecznych w postaci liczby koniecznych wyburzeń budynków mieszkalnych, kolidujących z budową słupów, wymagających rozbiórek ze względu na zbliżenie linii i ryzyko przekroczenia dopuszczalnych norm emisji pól elektromagnetycznych". Organ uznał więc, że zarzuty skarżących kwestionujące lokalizację przedmiotowej inwestycji, jej aspekty ekonomiczne oraz tego, czy przebieg linii został ustalony w sposób logiczny, racjonalny i najkrótszy, nie zasługują na uwzględnienie.
W konsekwencji za nieuzasadnione uznano zarzuty związane z jakością, poprawnością i rzetelnością postępowania przeprowadzonego przez Wojewodę [...], oraz naruszenie art. 7 kpa w związku z art. 77 kpa w zw. z art. 21 ust. 2 Konstytucji RP, poprzez brak zbadania zasadności wydania przedmiotowej decyzji. Wbrew twierdzeniom skarżących, Wojewoda [...] rozważył wszystkie okoliczności sprawy niezbędne do podjęcia rozstrzygnięcia w przedmiocie ustalenia lokalizacji ww. inwestycji, wyjaśniając przy tym podstawy prawne i faktyczne rozstrzygnięcia w sposób wystarczający, a ocena ta nie nosi cech dowolności.
Jednocześnie w kontekście powyższych zarzutów organ wyjaśnił, że decyzja o ustaleniu lokalizacji strategicznej inwestycji w zakresie sieci przesyłowej ma - wbrew twierdzeniem skarżących - charakter decyzji związanej, co oznacza, że w sytuacji, gdy wniosek o ustalenie takiej lokalizacji czyni zadość wymaganiom formalnym i jest zgodny z przepisami prawa, to organ obowiązany jest w sprawie wydać decyzję pozytywną.
Organ odwoławczy nie stwierdził również naruszenia zapisów art. 21 ust. 2, art. 64 oraz art. 68 Konstytucji RP, poprzez ograniczenie prawa własności, niezastosowanie zasady jak najmniejszej ingerencji w prawo własności, nieposzanowania w równym stopniu interesów wszystkich podmiotów uczestniczących w postępowaniu, zasad współżycia społecznego oraz naruszenia interesu jednostki kosztem partykularnego interesu wykonawcy i inwestora, które zarzucili skarżący.
Wyjaśnił, że specustawa przesyłowa służy realizacji celu publicznego, jakim jest budowa sieci przesyłowych. Wprowadzenie odrębnego trybu administracyjnego w sprawie realizacji inwestycji przesyłowych służy realizacji celu publicznego w postaci zapewnienia bezpieczeństwa energetycznego kraju, a jednocześnie skutki z tym związane są rekompensowane w formie odszkodowania. Ustawodawca wyznacza też termin dla wydania decyzji ustalającej wysokość odszkodowania. Powyższe dowodzi, iż pomimo ograniczenia prawa własności nieruchomości, dochodzi do wyrównania strat i szkód związanych z prowadzonym postępowaniem. Zatem przy realizacji strategicznych inwestycji w zakresie sieci przesyłowych, służących poprawie bezpieczeństwa energetycznego kraju nie dochodzi do naruszenia proporcji między interesem publicznym, a ingerencją w sferę praw i wolności, które na mocy specustawy przesyłowej są rekompensowane stosownym odszkodowaniem.
Takim celem publicznym jest w ocenie organu realizacja przedmiotowej inwestycji (przebiegającej przez nieruchomości stanowiące własność skarżących), która, jak wynika ze sprawy, stanowi konieczną inwestycję celu publicznego.
Tym samym własność nie stanowi "prawa nieskończonego" (ius infinitum), tzn. wartości absolutnej, niepodlegającej żadnym ograniczeniom. W opinii Ministra, całokształt okoliczności niniejszej sprawy dowodzi, iż ograniczenie w korzystaniu z działek skarżących było w niniejszej sprawie uzasadnione. Brak jest zatem podstaw do podważania decyzji Wojewody [...] z powołaniem się na ochronę konstytucyjnego prawa własności. Stąd też wszelkie zarzuty skarżących dotyczące sprzecznego z Konstytucją RP naruszenia przysługującego im prawa własności organ uznał za bezzasadne.
W ocenie Ministra, w przypadku realizacji celów publicznych niemal zawsze dochodzi do nieuchronnej kolizji interesu publicznego i interesów indywidualnych. Co do zasady, w tego rodzaju sytuacji prymat przyznany zostaje interesowi publicznemu, chyba że zakres planowanej ingerencji w prawo podmiotowe doprowadziłby do naruszenia jego istoty (art. 64 ust. 3 Konstytucji RP), co w niniejszej sprawie nie miało miejsca.
Odnosząc się do zarzutu naruszenia zasad współżycia społecznego przy ograniczeniu, chronionego zapisami Konstytucji RP prawa własności, organ wskazał, że przepisy specustawy przesyłowej mają charakter obowiązujących przepisów administracyjnego prawa publicznego. Zatem w niniejszej sprawie materialnoprawną podstawą ograniczenia w korzystaniu z nieruchomości jest decyzja Wojewody [...] wydana na podstawie obowiązujących przepisów administracyjnego prawa publicznego, a nie zasady współżycia społecznego. Rygoryzm prawa publicznego nie może być łagodzony konstrukcją nadużycia prawa podmiotowego przewidzianą wart. 5 Kodeksu cywilnego (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 4 czerwca 2013 r., sygn. akt lUK 5/13 oraz orzecznictwo tak przywołane).
Na marginesie zauważono, że inwestor, uzasadniając swoje stanowisko podkreślił, że przy planowaniu trasy linii wzięto pod uwagę m.in. akceptację przez społeczność lokalną wybranej do realizacji trasy przebiegu linii oraz badania środowiskowe. Trasa linii została wypracowana w wyniku konsultacji zarówno z przedstawicielami lokalnych władz samorządowych, jak i mieszkańcami miejscowości położonych w sąsiedztwie trasy linii na całej długości. Przyjęty do realizacji wariant trasy jest "kompromisem" wypracowanym w wyniku konsultacji społecznych, badań środowiskowych oraz analiz technicznych. Jak poinformował inwestor w piśmie z dnia [...] marca 2017 r., znak: [...] przeprowadzono ponad 100 spotkań z mieszkańcami oraz reprezentantami władz lokalnych samorządów. Ponadto inwestor wyjaśnił, że w wyniku konsultacji społecznych oraz indywidualnych spotkań z właścicielami nieruchomości uzyskano aprobatę zdecydowanej większości właścicieli nieruchomości położonych w pasie technologicznym linii, tj. ok. 78 %.
W ocenie Ministra, żądania skarżących stanowią de facto próbę wykazania posiadania interesu faktycznego, który nie podlega ochronie prawnej na podstawie art. 8 ust. 1 pkt 5 specustawy przesyłowej.
Według Ministra, ochrona interesów osób trzecich w procesie inwestycyjnym nie może prowadzić do sytuacji, w której to osoby trzecie, a nie inwestorzy decydować będą o wybudowaniu obiektów budowlanych, miejscu posadowienia takich obiektów, rodzaju obiektu budowlanego i to nawet z naruszeniem ogólnego interesu społecznego.
W kontekście przedstawionych powyżej wyjaśnień Minister za niezasadne uznał zarzuty dotyczące zaniedbań i nienależytego wykonania obowiązków i zadań przez organ pierwszej instancji oraz naruszenia przez ten organ zasady praworządności, złamania zasady współżycia i sprawiedliwości społecznej w "procesie realizacji inwestycji polegającej na budowie linii elektroenergetycznej 2 x 400kV [...]-[...]. Uczyniony w ten sposób zarzut w istocie rzeczy jest wyrażeniem przez skarżących niezadowolenia z realizacji omawianej inwestycji w kształcie zaproponowanym przez inwestora, a przyjętym zaskarżoną decyzją Wojewody [...].
Ponadto, w świetle ustaleń dokonanych w oparciu o całokształt zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego Minister uznał za niezasadne żądania zawarte we wniesionych skargach na czynności Wojewody [...], tj. "podjęcia wobec Wojewody [...] postępowania administracyjnego i karnego" oraz "nałożenia na Wojewodę obowiązku wypłacenia odszkodowania za naruszenie prawa".
Odnosząc się do zarzutu dotyczącego utraty znaczenia i istoty prawa własności nieruchomości, a w szczególności utraty przeznaczenia nieruchomości objętych przedmiotową inwestycją na dotychczasowe cele oraz normalnego korzystania z nich w rolnictwie i sadownictwie, wyjaśniono, że wskazane przez skarżących kwestie nie są przedmiotem rozważań organów administracji właściwych w sprawie wydania decyzji o ustaleniu lokalizacji strategicznej inwestycji w zakresie sieci przesyłowej.
W postępowaniu w sprawie wydania takiej decyzji zarówno wojewoda, jak i organ odwoławczy, badają zgodność z prawem wniosku inwestora, nie zaś zagadnień dotyczących ewentualnych negatywnych następstw dla podmiotów objętych tą decyzją. Do organu administracji należy jedynie ocena wniosku inwestora pod względem jego zgodności z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Ewentualne roszczenia dotyczące szkód powstałych w związku z wydaniem niezgodnego z prawem rozstrzygnięcia mogą być dochodzone na zasadach ogólnych w postępowaniu cywilnym.
Zgodnie z art. 22 ust. 2 specustawy przesyłowej niezwłocznie po wykonaniu robót, o których mowa w ust. 1, na inwestorze ciąży obowiązek przywrócenia nieruchomości do stanu poprzedniego. Jeżeli przywrócenie nieruchomości do stanu poprzedniego nie jest możliwe albo powoduje nadmierne trudności lub koszty, właścicielowi lub użytkownikowi wieczystemu przysługuje od inwestora odszkodowanie. Do ustalenia wysokości i wypłacenia odszkodowania stosuje się odpowiednio przepisy art. 124 ust. 2 i 4-7 ugn.
Dopiero zaś, gdy przywrócenie nieruchomości do stanu poprzedniego nie jest możliwe, albo powoduje nadmierne trudności lub koszty, właścicielom i użytkownikom wieczystym tych nieruchomości przysługuje roszczenie o odszkodowanie za szkody powstałe wskutek zrealizowanej przebudowy, np. brak odtworzenia istniejących przed przebudową obiektów lub nasadzeń. Ponadto roszczenie odszkodowawcze może obejmować także okoliczność zmniejszenia się wartości nieruchomości na skutek dokonanej inwestycji.
Przepis art. 124 ust. 5 ugn przyznaje właścicielowi albo użytkownikowi wieczystemu nieruchomości prawo żądania nabycia od niego w drodze umowy własności lub prawa użytkowania wieczystego, jeżeli założenie lub przeprowadzenie ciągów, przewodów i urządzeń uniemożliwia właścicielowi albo użytkownikowi wieczystemu dalsze prawidłowe korzystanie z nieruchomości w sposób dotychczasowy albo w sposób zgodny z jej dotychczasowym przeznaczeniem. Sprawy te należą jednak do właściwości sądów powszechnych (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 czerwca 1998 r., sygn. akt" SA/Ka 921/98).
Jednocześnie organ podkreślił, że przepisy specustawy przesyłowej nie przewidują wypłaty odszkodowań za brak możliwości realizacji przyszłych zamierzeń inwestycyjnych w związku z wydaniem decyzji o ustaleniu lokalizacji strategicznej inwestycji w zakresie sieci przesyłowej. Tym samym roszczeń takich nie można dochodzić w trybie postępowania administracyjnego. Są to roszczenia cywilnoprawne, których strona może dochodzić przed sądem powszechnym.
Wobec powyższych wyjaśnień, zarzut dotyczący utraty znaczenia i istoty prawa własności nieruchomości skarżących, a w szczególności utraty przeznaczenia nieruchomości objętych przedmiotową inwestycją na dotychczasowe cele oraz normalnego korzystania z nich w rolnictwie i sadownictwie, jest w ocenie organu niezasadny.
Za niezasadny uznano także zarzut naruszenia art. 64 § 2 kpa w związku z art. 4 ust. 1 pkt 5 specustawy przesyłowej w zw. z art. 72 ust. 1 pkt 22 ustawy środowiskowej, poprzez .niepozostawienie wniosku bez rozpoznania wobec braku możliwości przedłożenia przez wnioskodawcę ostatecznej decyzji środowiskowej, z uwagi na fakt, iż decyzja środowiskowa wydana w odniesieniu do inwestycji objętej wnioskiem nie jest ostateczna".
Minister wskazał, że inwestor załączył do wniosku o wydanie decyzji o ustaleniu lokalizacji przedmiotowej strategicznej inwestycji w zakresie sieci przesyłowej decyzję określającą środowiskowe uwarunkowania realizacji przedmiotowej inwestycji, wydaną zgodnie z przepisami ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku. Podkreślenia wymaga, że na dzień wydania decyzji Wojewody [...], decyzja środowiskowa pozostawała w obrocie prawnym i zaopatrzona była w rygor natychmiastowej wykonalności. Z uwagi na potrzebę znaczącego przyspieszenia postępowań poprzedzających realizację inwestycji w zakresie sieci przesyłowych, za celowe ustawodawca uznał, aby natychmiastowa wykonalność objęła decyzje określone w art. 25 ust. 1 specustawy przesyłowej. Tym samym decyzje o środowiskowych uwarunkowaniach realizacji strategicznej inwestycji w zakresie sieci przesyłowej podlegają natychmiastowemu wykonaniu. Skutkiem natychmiastowej wykonalności takiej decyzji jest to, że decyzja z chwilą jej doręczenia lub ogłoszenia o jej wydaniu staje się od razu wykonalna. Z tą chwilą stanowić też będzie tytuł egzekucyjny, a wniesienie odwołania od takiej decyzji w terminie przez jakikolwiek podmiot nie wstrzyma wykonywania decyzji przez inwestora, co inwestorowi umożliwi przystąpienie do kolejnego etapu realizacji przedsięwzięcia.
Podkreślono, że decyzja zaopatrzona w rygor natychmiastowej wywiera skutki prawne takie same jak decyzja ostateczna od daty jej doręczenia stronie (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 września 2012 r., sygn. akt VII SA/Wa 397/12).
Ugruntowane orzecznictwo sądowoadministracyjne wyraźnie podkreśla również, że nadanie decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności ma ten skutek, że przed upływem terminu wniesienia odwołania decyzja ta ulega wykonaniu, a wniesienie odwołania od niej przez którąkolwiek ze stron nie wstrzymuje jej wykonania (patrz: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 maja 2016 r., sygn. akt II OSK 1066/15, wyrok Sądu Najwyższego z dnia 4 grudnia 2002 r., sygn. akt III RN 201/01). Z tego względu nieostateczna decyzja środowiskowa z nadanym rygorem natychmiastowej wykonalności mogła być podstawą wydania innego rozstrzygnięcia, w tym przypadku decyzji Wojewody [...], jeszcze przed rozpatrzeniem odwołań złożonych przez strony postępowania, w którym wydana została decyzja środowiskowa.
Ponadto w trakcie prowadzonego przez Ministra postępowania dotyczącego decyzji Wojewody [...], Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska zakończył postępowanie odwoławcze w sprawie decyzji środowiskowej. Zgodnie z art. 16 § 1 kpa, decyzja GOOŚ uchylająca w części decyzję środowiskową i orzekająca w tym zakresie co do istoty sprawy, a w pozostałej części utrzymująca ją w mocy, jest ostateczna w toku administracyjnej instancji. Powyższe organ drugiej instancji uwzględnił w swoim rozstrzygnięciu, mając na uwadze, iż w postępowaniu odwoławczym obowiązuje zasada uwzględniania stanu faktycznego i prawnego z dnia orzekania.
Tym samym Minister nie podzielił stanowiska skarżących, że wniosek inwestora w przedmiotowej sprawie był dotknięty brakiem w postaci niezałączenia do wniosku ostatecznej decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, co powinno skutkować pozostawieniem wniosku bez rozpoznania. Nie ulega bowiem wątpliwości, że w przedmiotowej sprawie wniosek o wydanie decyzji o ustaleniu lokalizacji strategicznej inwestycji w zakresie sieci przesyłowej zawierał decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach podlegającą natychmiastowemu wykonaniu z mocy prawa, wydaną zgodnie z przepisami ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku, konsekwencją czego było nadanie biegu wnioskowi i podjęcie dalszych czynności procesowych przez organ pierwszej instancji. W związku z powyższym stwierdzić należy, że wbrew zarzutom skarżących w niniejszej sprawie brak było podstaw do zastosowania przepisu art. 64 § 2 kpa, tj. pozostawienia bez rozpoznania przedmiotowego wniosku.
Za niezasługujące na uwzględnienie organ uznał także zarzuty skarżących dotyczące postanowienia Wojewody [...], zawarte w zażaleniu na to postanowienie. W ocenie Ministra, Wojewoda [...] prawidłowo prowadził postępowanie w sprawie wydania decyzji o ustaleniu lokalizacji strategicznej inwestycji w zakresie sieci przesyłowej w oparciu o decyzję środowiskową zaopatrzoną w rygor natychmiastowej wykonalności, a co za tym idzie nie było podstaw do zawieszenia postępowania. Tym samym postanowienie Wojewody [...] należało uznać za prawidłowe, za wyjątkiem błędnego pouczenia, co zostało szczegółowo wyjaśnione w odrębnym postanowieniu Ministra stwierdzającym niedopuszczalność wniesienia zażalenia.
Za niezasadny uznano też zarzut dotyczący braku "wnikliwego badania wszelkich aspektów wnioskowanej Inwestycji" oraz przeprowadzenia "szeroko zakrojonego postępowania dowodowego".
W ocenie Ministra, w toku postępowania zakończonego wydaniem decyzji Wojewody [...] nie doszło do naruszenia przepisów proceduralnych w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Minister wskazał także, że nie zasługują na uwzględnienie - jako znajdujące się poza zakresem niniejszego postępowania - wnioski skarżących o: "zobowiązanie wnioskodawcy do dokładnego i jednoznacznego wskazania reguł BHP i wszelkich innych reguł do przestrzegania których zobowiązane będą osoby przebywające i pracujące pod i w bezpiecznym sąsiedztwie dwutorowej linii elektroenergetycznej 400 kV", wyjaśnienie "czy pod linią 2x400 kV i w jej bezpośrednim sąsiedztwie dozwolony jest nieograniczony wjazd i praca współczesnych pojazdów, maszyn i urządzeń rolniczych używanych w pracach polowych ( ) czy na gruntach obciążonych lokalizacją linii 2x400 kV nadal prowadzić będzie można uprawy rolne ( ) wskazanie przez Wnioskodawcę odległości przewodów linii od powierzchni ziemi dla działki stanowiącej ( ... ) [ich] własność".
Powoływane przez skarżących przepisy rozporządzenia w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy są administracyjnoprawnymi ograniczeniami w sytuowaniu stanowisk pracy, składowisk wyrobów i materiałów lub maszyn i urządzeń budowlanych obowiązującymi z mocy samego prawa. Analogicznie, przepisy rozporządzenia w sprawie ochrony przeciwpożarowej, stanowią obowiązujące z mocy samego prawa wymogi zapewnienia ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów. Przepisy ww. rozporządzeń są zatem obowiązującymi z mocy samego prawa (ex lege) administracyjnoprawnymi ograniczeniami przy wykonywaniu robót budowlanych w pobliżu napowietrznych linii elektroenergetycznych oraz przy składowaniu stogów siana i jako takie, przedmiotowe normy prawne są wiążące dla ich adresatów, zobowiązanych do ich przestrzegania, niezależnie od tego czy dany obszar został zakwalifikowany czy też nie został zakwalifikowany do obszaru pasa technologicznego linii 400kV. Dotyczy to również wszelkich innych ogólnie obowiązujących przepisów i zasad BHP.
Organ odwoławczy rozpatrując ponownie wniosek inwestora o wydanie przedmiotowej decyzji, stwierdził, że z wnioskiem o wydanie decyzji o ustaleniu lokalizacji strategicznej inwestycji w zakresie sieci przesyłowej wystąpiła do Wojewody [...] spółka [...] S.A. z siedzibą w [...], reprezentowana przez prawidłowo umocowanego Pana S. R., a więc podmiot uprawniony. Zgodnie bowiem z art. 1 ust. 2 pkt 1 specustawy przesyłowej inwestorem inwestycji w zakresie sieci przesyłowych jest operator systemu przesyłowego elektroenergetycznego w rozumieniu ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. - Prawo energetyczne (Dz. U. z 2017 r. poz. 220, z późno zm.) realizującego strategiczną inwestycję w zakresie sieci przesyłowej. Operatorem systemu przesyłowego jest, zgodnie z definicją zawartą w art. 3 pkt 24 ww. ustawy, przedsiębiorstwo energetyczne zajmujące się przesyłaniem paliw gazowych lub energii elektrycznej, odpowiedzialne za ruch sieciowy w systemie przesyłowym gazowym albo systemie przesyłowym elektroenergetycznym, bieżące i długookresowe bezpieczeństwo funkcjonowania tego systemu, eksploatację, konserwację, remonty oraz niezbędną rozbudowę sieci przesyłowej, w tym połączeń z innymi systemami gazowymi albo innymi systemami elektroenergetycznymi. Ponadto w trakcie niniejszego postępowania odwoławczego Minister dokonał oceny prawnej całości omawianego przedsięwzięcia inwestycyjnego, dokumentacji przedłożonej przez wnioskodawcę pod kątem spełnienia wszystkich wymagań formalnoprawnych oraz zaskarżonej decyzji pod katem jej zgodności z obowiązującymi przepisami i stwierdził, że wniosek zawiera wymagane prawem elementy.
W kwestii szeregu podniesionych przez skarżących zarzutów związanych z "oczywistą wadliwością" decyzji środowiskowej, która, w ich ocenie, została "wydana z rażącym naruszeniem prawa", zastrzeżeniami co do raportu o oddziaływaniu na środowisko sporządzonego dla omawianego przedsięwzięcia, przeprowadzonego postępowania środowiskowego, negatywnego wpływu inwestycji na zdrowie i życie osób mieszkających w pobliżu planowanego przedsięwzięcia oraz rzetelnością i samodzielnością prac powołanego uchwałą nr [...] Prezydium Regionalnej Komisji do spraw Ocen Oddziaływani na Środowisko w [...] z dnia [...] kwietnia 2016r. Zespołu Roboczego nr 2 do zaopiniowania w procedurze oceny oddziaływania na środowisko propozycji oddalenia linii 400kV [...]-[...] od terenów zabudowanych i poprowadzenia jej wzdłuż obszarów Natura 2000, wyjaśniono, że Minister nie jest organem właściwym do oceny zgodności z prawem decyzji środowiskowej oraz materiałów będących podstawą tego rozstrzygnięcia. Kompetencja w tym zakresie przysługuje organom wskazanym w ustawie o udostępnianiu informacji o środowisku.
Zatem, ani Wojewoda [...] ani Minister nie mogą dokonywać w niniejszym postępowaniu oceny legalności decyzji środowiskowej. Jest to odrębny akt administracyjny podlegający zaskarżeniu w odrębnym postępowaniu. Zgodnie bowiem z art. 72 ust. 1 pkt 22 ustawy środowiskowej wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach następuje przed uzyskaniem decyzji o ustaleniu lokalizacji strategicznej inwestycji w zakresie sieci przesyłowej wydawanej na podstawie przepisów specustawy przesyłowej, a decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach wiąże organy wydające decyzje, o których mowa w art. 72 ust. 1 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku (art. 86 pkt 2 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku). Prawnym następstwem takiego rozwiązania jest pełne związanie organu wydającego decyzję o ustaleniu lokalizacji strategicznej inwestycji w zakresie sieci przesyłowej, postanowieniami wynikającymi z decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach.
Minister wskazał więc, że to na etapie postępowania środowiskowego, zakończonego wydaniem decyzji środowiskowej nastąpiła ocena oddziaływania na środowisko przedmiotowej inwestycji, w tym przyjęcie wariantu jej lokalizacji, jak również w tym postępowaniu zostały przeanalizowane wszelkie kwestie dotyczące oddziaływania inwestycji na środowisko i ludzi. Zatem kwestie wpływu inwestycji na życie i zdrowie ludzi były przedmiotem badania przez organy środowiskowe, a Minister nie jest władny ingerować merytorycznie w konkretne kwestie znajdujące się w kompetencji wyspecjalizowanych w tym zakresie organów środowiskowych. To samo dotyczy wpływu inwestycji na prowadzenie gospodarki sadowniczej. Na marginesie należy jednak wspomnieć, że inwestor przedstawił ekspertyzę w zakresie oddziaływania pola elektromagnetycznego i hałasu na prowadzenie gospodarki sadowniczej pod linią elektroenergetyczną 400 kV, z której wynika, że pola o poziomach określonych w odpowiednich powszechnie obowiązujących przepisach prawa nie oddziałują niekorzystnie na żaden z elementów środowiska (rośliny, zwierzęta, wodę i powietrze), w tym przede wszystkim na ludzi (str. 6 ekspertyzy), oraz że na terenie działek, nad którymi będzie przebiegać projektowana linia napowietrzna 400 kV sadownicy lub inne osoby pracujące lub przebywające w sadzie będą mogły przebywać bez żadnych ograniczeń czasowych w przestrzeni pola-EM strefy bezpiecznej dla pola elektrycznego i magnetycznego oraz w przestrzeni pola-EM strefy pośredniej dla pola elektrycznego (str. 8 ekspertyzy).
Dodatkowo zauważono, że Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska po rozpatrzeniu odwołania złożonego m.in. przez skarżących w niniejszym postępowaniu wydał decyzję merytoryczną w sprawie ustalenia środowiskowych uwarunkowań realizacji inwestycji polegającej na budowie linii 400kV [...]-[...]. Oznacza to, że jeżeli w przekonaniu skarżących, któryś z elementów rozstrzygnięcia decyzji środowiskowej lub decyzji GDOŚ narusza prawo może on zainicjować postępowanie weryfikujące - wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § 1 kpa lub stwierdzenia nieważności decyzji na podstawie art. 156 § 1 kpa, poprzez skierowanie odpowiednich wniosków kierowanych do właściwych w sprawie organów administracji publicznej. W świetle powyższego, za chybione należy uznać zarzuty kwestionujące prawidłowość postępowania środowiskowego i wydanych w nim rozstrzygnięć.
Odnosząc się do wniosku skarżących o wstrzymanie rygoru natychmiastowej wykonalności zaskarżonej decyzji Wojewody [...], wskazano, że organ odwoławczy został pozbawiony możliwości wstrzymania rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji organu pierwszej instancji. Zgodnie bowiem z art. 25 ust. 4 specustawy przesyłowej wyłączono stosowanie art. 135 kpa, zgodnie z którym organ odwoławczy mógł "w uzasadnionych przypadkach wstrzymać natychmiastowe wykonanie decyzji". W postępowaniach odwoławczych prowadzonych na podstawie specustawy przesyłowej, wskazanej powyżej kompetencji organ drugiej instancji nie posiada.
Chybione są zatem w ocenie Ministra zarzuty skarżących dotyczące zaplanowania przedmiotowej inwestycji w zupełnie innej lokalizacji niż to przewidują dokumenty planistyczne szczebla rządowego i wojewódzkiego. Do postępowań określonych w rozdziale drugim specustawy przesyłowej, dotyczących przygotowania strategicznej inwestycji w zakresie sieci przesyłowej, w tym ustalenia lokalizacji strategicznej inwestycji w zakresie sieci przesyłowej, z zasady nie mają zastosowania przepisy ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, o czym stanowi przepis art. 11 ust. 1 specustawy przesyłowej.
Nie mogą także stanowić, w ocenie Ministra, o wadliwości decyzji Wojewody [...] podniesione przez skarżących kwestie związane z zawieranymi przed wszczęciem postępowania zakończonego wydaniem zaskarżonej decyzji umowami o ustanowieniu służebności przesyłu oraz z prowadzonymi przed wszczęciem omawianego postępowania konsultacjami społecznymi, a w szczególności rzetelności i prawdziwości samych konsultacji społecznych i zapisów poczynionych ustaleń ze społecznością lokalną. Wskazana przez skarżących kwestia nie jest przedmiotem rozważań organów administracji' publicznej właściwych w sprawie wydania decyzji o ustaleniu lokalizacji strategicznej inwestycji w zakresie sieci przesyłowej. Nie oznacza to jednocześnie, że taka decyzja o ustaleniu lokalizacji strategicznej inwestycji w zakresie sieci przesyłowej jest wadliwa.
W kwestii zarzutu wydania z rażącym naruszeniem prawa materialnego i proceduralnego decyzji zatwierdzających projekty budowlane i udzielających pozwoleń na budowę inwestycji pn.: "Budowa dwutorowej elektroenergetycznej linii napowietrznej 400kV [...]-[...]", Minister wskazał, iż powyższe znajduje się poza zakresem niniejszego postępowania, gdyż dotyczy odrębnego postępowania prowadzonego w oparciu o inną podstawę prawną przez właściwy w sprawie organ administracji.
Jednocześnie Minister wyjaśnił, że przy pismach z 2,7,9 marca 2017 r. przekazał Głównemu Inspektorowi Nadzoru Budowlanego, według właściwości, poświadczone za zgodność z oryginałem kopie pism w zakresie skargi na czynności organu wojewódzkiego związane z wydaniem decyzji zatwierdzających projekty budowlane dla przedmiotowej inwestycji.
W odpowiedzi na twierdzenia skarżących, iż specustawa przesyłowa "stanowi pole dla licznych nadużyć w prowadzonych postępowaniach, zaś wprowadzone w niej mechanizmy niweczą możliwość realnego sprzeciwu obywateli przeciwko naruszeniu ich praw", wyjaśniono z kolei, że z zasady praworządności wynika, że organy administracji publicznej działają na podstawie i w granicach prawa powszechnie obowiązującego i są tymi przepisami związane. Związanie organów administracji publicznej przepisami prawa powszechnie obowiązującego oznacza w szczególności, że nie są upoważnione - inaczej niż sądy i trybunały - do samodzielnego kwestionowania obowiązywania przepisów prawnych powszechnie obowiązujących (należycie ogłoszonych) i odmowy zastosowania tych przepisów jako podstawy prawnej decyzji administracyjnej. Wprawdzie organy administracji publicznej, podobnie jak wszystkie organy stosujące prawo, mają obowiązek ustalenia prawidłowej podstawy decyzji administracyjnej, w tym obowiązek rozstrzygania ewentualnych sprzeczności i kolizji między wchodzącymi w rachubę przepisami powszechnie obowiązującymi różnej rangi, to jednak rozstrzyganie tych kolizji może następować wyłącznie poprzez odpowiednie zabiegi interpretacyjne, w tym stosowanie powszechnie uznanych reguł kolizyjnych.
W świetle powyższego zarzuty kwestionujące zapisy i instytucje prawne zawarte w przepisach specustawy przesyłowej, uznano za niezasadne.
Chybiony zdaniem Ministra jest także zarzut naruszenia art. 4 ust. 1 pkt 6 specustawy przesyłowej, poprzez niezałączenie do wniosku o wydanie decyzji o ustaleniu lokalizacji strategicznej inwestycji przesyłowej wymaganego pozwolenia wodnoprawnego. Zgodnie z art. 123a ust. 1 pkt 3 ustawy Prawo wodne zgłoszenia właściwemu organowi wymaga przejście napowietrznymi liniami energetycznymi lub telekomunikacyjnymi nad wodami innymi niż śródlądowe drogi wodne, o ile ma to wpływ na kształtowanie zasobów wodnych, a także przejście tymi liniami nad wałami przeciwpowodziowym. Z informacji inwestora wynika, że omawiana inwestycja objęta wnioskiem z dnia 27 września 2016 r. nie zmienia ukształtowania terenu na gruntach przylegających do terenu wód i nie ma wpływu na warunki przepływu wód, a tym samym nie wpływa na kształtowanie istniejących zasobów wodnych, co powoduje, że pozwolenie wodnoprawne w takiej sytuacji nie jest wymagane. Ponadto, jak wskazał inwestor, postanowieniem z dnia [...] lipca 2016 r., znak: [...] Marszałek Województwa [...] odmówił wszczęcia postępowania o udzielenie pozwolenia wodnoprawnego, ponieważ dla przedmiotowej inwestycji nie jest ono wymagane.
W kwestii zarzutu opracowania linii rozgraniczających teren objęty wnioskiem na nieodpowiednich mapach, które nie zawierają danych określających przebieg granic działek ewidencyjnych, organ wyjaśnić, że organy orzekające w sprawie wydania decyzji o ustaleniu lokalizacji strategicznej inwestycji w zakresie sieci przesyłowej nie są uprawnione do kwestionowania przedłożonych przez inwestora map po kątem ich zgodności ze stanem prawnym. Przedmiotem takiego postępowania jest bowiem ustalenie lokalizacji strategicznej inwestycji w zakresie sieci przesyłowej, na podstawie złożonego przez inwestora wniosku, po uprzednim zbadaniu go pod kątem jego zgodności z obowiązującymi przepisami.
Zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 1 specustawy przesyłowej wniosek o wydanie decyzji o ustaleniu lokalizacji strategicznej inwestycji w zakresie sieci przesyłowej zawiera określenie linii rozgraniczających teren objęty wnioskiem, w tym linii rozgraniczających teren przeznaczony pod budowę stacji elektroenergetycznej, opracowanych geodezyjnie i przedstawionych na kopii mapy zasadniczej lub w przypadku jej braku na kopii mapy katastralnej, w skali co najmniej 1 :5000, przyjętych do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego.
Mapę do celów prawnych, o której mowa w § 75 ust. 1 rozporządzenia w sprawie wykonywania geodezyjnych pomiarów, sporządza się przede wszystkim na potrzeby podziałów nieruchomości i ustalenia służebności gruntowych, a nie na potrzeby wykonania map przedstawiających lokalizację inwestycji, bo do tego służy kopia mapy zasadniczej lub w przypadku jej braku - kopia mapy katastralnej. Ponadto, wskazać również należy - iż wbrew twierdzeniu skarżących - decyzja o ustaleniu lokalizacji strategicznej inwestycji w zakresie sieci przesyłowej, a szerzej specustawa przesyłowa, nie służy do określenia stanu prawnego nieruchomości, czy też ustalania ich granic.
Z akt niniejszej sprawy wynika, że do wniosku z dnia 27 września 2016 r. o wydanie decyzji o ustaleniu lokalizacji strategicznej inwestycji w zakresie sieci przesyłowej inwestor załączył kopie map do celów projektowych powstałych na podstawie: wektoryzacji rastrów mapy sytuacyjno - wysokościowej i zasadniczej, pomiaru uzupełniającego wykonanego metoda bezpośrednią oraz danych z ewidencji gruntów. Mapy te zostały sporządzone przez uprawnionego geodetę i przyjęte w dniu [...] lipca 2016 r. pod nr [...] do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego prowadzonego przez Powiatowy Ośrodek Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej Starostwa Powiatowego w [...]. Zaznaczenia wymaga, że opracowanie takich map należy do osób posiadających w tym zakresie stosowne uprawnienia, o czym stanowi przepis art. 43 pkt 2 w zw. z art. 2 pkt 1 i art. 11 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne, oraz że osoby te są obowiązane wykonywać swoje zadania z należytą starannością, zgodnie z zasadami współczesnej wiedzy technicznej i obowiązującymi przepisami prawa (art. 42 ust. 3 ustawy Prawo geodezyjnego i kartograficznego).
Ponadto zgodnie z art. 76 § 1 kpa dokumenty urzędowe sporządzone w przepisanej formie przez powołane do tego organy państwowe w ich zakresie działania stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone. Prawidłowo sporządzony dokument urzędowy korzysta z domniemania prawdziwości (autentyczności) oraz domniemania zgodności z prawdą tego, co zostało w nim urzędowo zaświadczone. Wobec tego organ nie może, bez przeprowadzenia przeciwdowodu (art. 76 § 3 kpa), nie uznać faktu stwierdzonego w dokumencie urzędowym, gdyż będzie to stanowiło naruszenie prawa procesowego.
Ponadto, w ocenie Ministra w rozpoznawanej sprawie skarżący w żaden sposób nie wyjaśnili, na czym polega niezgodność mapy, na której przedstawione zostały linie rozgraniczające teren objęty wnioskiem, z rzeczywistym stanem prawnym, oraz których nieruchomości ta niezgodność dotyczy. Organ odwoławczy stwierdził natomiast, że kwestionowana przez skarżących mapa, stanowi kopię mapy wpisanej przez właściwy organ do ewidencji powiatowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, co potwierdza fakt opatrzenia tych map stosownymi klauzulami właściwego ośrodka kartograficzno - geodezyjnego.
W związku z tym zarzuty dotyczące nieprawidłowo ustalonego zakresu ingerencji w prawo własności z uwagi na nieustalenie przebiegu granic tych nieruchomości, zdaniem organu nie mogą stanowić o wadliwości decyzji Wojewody [...] i przeprowadzonego przez niego postępowania lokalizacyjnego.
W związku z podniesionym przez skarżących zarzutem wadliwego i niezgodnego z normami ochrony przeciwpożarowej, bezpieczeństwa i higieny pracy ustalenia pasa technologicznego oraz naruszenia art. 5 ust. 1 ustawy Prawo budowlane, Minister, działając na podstawie art. 136 kpa, pismem z dnia [...] marca 2017 r., znak: [...], przekazał inwestorowi kopie pism skarżących uzupełniających odwołanie, wzywając go jednocześnie do wypowiedzenia się odnośnie zagadnień poruszonych w ww. pismach. W odpowiedzi na ww. wezwanie, inwestor przy piśmie z dnia 12 kwietnia 2017 r. udzielił stosownych wyjaśnień. Ww. pismo zostało zgodnie z zasadą wyrażoną wart. 9 kpa, przekazane skarżącym.
Uzasadniając prawidłowość ustalenia pasa technologicznego, przyjętego zaskarżoną decyzją, inwestor wskazał, że "projekt przedmiotowej linii elektroenergetycznej oparty został o obowiązujące normy a przede wszystkim Normę PN-EN 50341-3-22 luty 2010 "Elektroenergetyczne linie napowietrzne prądu przemiennego powyżej 45 kV Część 3: Zbiór normatywnych warunków krajowych. Normatywne warunki krajowe Polski (NNA). Żadna z obowiązujących norm w zakresie projektowania i budowy napowietrznych linii elektroenergetycznych nie zabrania przejścia linii elektroenergetycznej nad uprawami rolnymi, w tym uprawami sadowniczymi. Wskazana we wniosku szerokość pasa technologicznego napowietrznej linii elektroenergetycznej 400kV (70 metrów - 2 x 35 metrów od osi linii) ustalona została zgodnie z wymogami decyzji Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w [...] z dnia [...] lipca 2016 r. określającej środowiskowe uwarunkowania realizacji przedmiotowej inwestycji jako obszar, w obrębie którego mogą wystąpić ograniczenia w zagospodarowaniu terenu, z uwagi na oddziaływanie pola elektromagnetycznego oraz hałasu." Ponadto, jak wskazał inwestor, "pas technologiczny linii musi uwzględniać ( ... ) obszar niezbędny do budowy danego urządzenia przesyłowego, a następnie późniejszej eksploatacji danego urządzenia przesyłowego oraz jego utrzymania, w tym wykonywania przez operatora systemu przesyłowego czynności konserwacji, napraw, remontów czy usuwania awarii, co incydentalnie wiązać się będzie również z koniecznością zapewnienia dojazdu sprzętu i dostępu Personelu."
Ponadto, powołując się na art. 22 specustawy przesyłowej oraz wymogi decyzji środowiskowej, inwestor poinformował, że "linie rozgraniczające teren przedmiotowej inwestycji objęły obszar niezbędny do realizacji przedsięwzięcia tzn. posadowienia i/lub podwieszenia infrastruktury przesyłowej linii wysokiego napięcia 400 kV w postaci słupów kratowych oraz przewodów linii 400kV wraz z osprzętem, jak również wykonania przebudów linii Sn i Nn, a ponadto wykorzystywania tejże infrastruktury do przesyłu energii elektrycznej, zgodnie z obowiązującymi przepisami związanymi z oddziaływaniem pola elektromagnetycznego i hałasu".
Odnosząc się do żądania Pani M. C. i Pani K. C. dotyczącego "wskazania dokładnych parametrów terenu (w tym m.in. stosownych odległości, powierzchni obszaru) w otoczeniu przedmiotowej dwutorowej elektroenergetycznej linii napowietrznej 400 kV" na nieruchomościach stanowiących własność skarżących, wskazać należy, że dokładne powierzchnie ograniczenia w korzystaniu z nieruchomości zostały wyszczególnione w decyzji Wojewody [...]. Dla działki nr [...], z obrębu [...], stanowiącej własność Pani M. C., powierzchnia ograniczenia wynosi 3454 m2, natomiast dla działki nr [...], z obrębu [...], stanowiącej własność Pani K. C., jest to 3582 m2 . Ponadto organ zwrócił uwagę na treść art. 22 ust. 1 specustawy przesyłowej, który jednoznacznie wskazuje na treść ograniczeń nakładanych w decyzji o ustaleniu lokalizacji strategicznej inwestycji w zakresie sieci przesyłowej. Zgodnie z ww. przepisem w odniesieniu do nieruchomości objętych decyzją o ustaleniu lokalizacji strategicznej inwestycji w zakresie sieci przesyłowej, w celu zapewnienia prawa do wejścia na teren nieruchomości dla prowadzenia budowy strategicznej inwestycji w zakresie sieci przesyłowej, a także prac związanych z budową, przebudową, utrzymaniem, eksploatacją, konserwacją, remontami oraz usuwaniem awarii ciągów, przewodów i urządzeń, wojewoda w decyzji o ustaleniu lokalizacji strategicznej inwestycji w zakresie sieci przesyłowej ograniczy sposób korzystania z nieruchomości przez udzielenie zezwolenia na zakładanie i przeprowadzenie na nieruchomości przewodów i urządzeń służących do przesyłania energii elektrycznej, a także innych podziemnych, naziemnych lub nadziemnych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń. Tym samym zakres ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości jest wyznaczany przez udzielenie zezwolenia na zakładanie i przeprowadzenie na nieruchomości przewodów i urządzeń służących do przesyłania energii elektrycznej, a także innych podziemnych, naziemnych lub nadziemnych obiektowi urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń. Natomiast kwestia późniejszych ograniczeń związanych z zagospodarowaniem terenu wynika z powszechnie obowiązujących przepisów prawa i nie jest przedmiotem orzekania" w decyzji o ustaleniu lokalizacji strategicznej inwestycji w zakresie sieci przesyłowych.
Po uzyskaniu stanowiska inwestora oraz przeanalizowaniu opisanych powyżej zarzutów Minister uznał za zasadne wyjaśnienia inwestora w tym zakresie, przemawiające za prawidłowością zaprojektowanych rozwiązań przyjętych w zaskarżonej decyzji. Ponadto Minister uznał, że ustalenie obszaru niezbędnego do realizacji przedmiotowej inwestycji oraz jego wykorzystanie w przyszłości jest zgodne z, obowiązującymi normami do projektowania, jak i przepisami związanymi z oddziaływaniem pola elektroenergetycznego i hałasu.
Ustosunkowując się do zarzutu naruszenia art. 6 ust. 1 i 2 ustawy Prawo ochrony środowiska, poprzez wydanie decyzji lokalizacyjnej dla inwestycji, która nie przewiduje odpowiedniej i wystarczającej ochrony przed negatywnym oddziaływaniem na środowisko, co więcej to negatywne oddziaływanie na środowisko nie jest jeszcze w pełni rozpoznane, w związku z czym należało zastosować podejście ostrożnościowe, Minister wskazał, że tak sformułowany zarzut, a zwłaszcza jego uzasadnienie, mówiące o nieodpowiedniej szerokości pasa technologicznego, podważa w istocie stanowisko organu wydającego decyzję środowiskową, dotyczące potrzeby utworzenia obszaru ograniczonego użytkowania, o którym mowa w art. 135 ust. 1 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku. Kwestie te znajdują się zaś poza zakresem przedmiotowego postępowania, a tym samym nie mogą wpływać na ocenę legalności decyzji Wojewody [...].
Za niezasadne uznano także żądanie skarżących dotyczące stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji w całości.
W trakcie postępowania odwoławczego, uruchomionego m.in. odwołaniem skarżących, Minister z urzędu bada sprawę pod kątem wystąpienia ewentualnych przesłanek z art. 156 kpa. Tryb odwoławczy ma w przepisach kodeksu postępowania administracyjnego pierwszeństwo przed trybem nadzoru, obejmującym między innymi stwierdzenie nieważności decyzji na podstawie art. 156 § 1 kpa. Wynika to z faktu, że organ odwoławczy ma szersze uprawnienia niż organ stosujący art. 156 § 1 kpa. Dla załatwienia powinno być podjęte jedno z rozstrzygnięć, o których mowa wart. 138 kpa i to także wówczas, spełnione były przesłanki, o których mowa wart. 156 § 1 Kpa (vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 lipca 1998 r., sygn. akt III SA 642/97, LEX nr 35491, M. Jaśkowska, A. Wróbel - Komentarz aktualizowany do kodeksu postępowania administracyjnego; LEX/el., 2015).
Z powyższych względów - wbrew stanowisku skarżących - decyzja Wojewody [...] jest prawidłowa i nie została wydana z rażącym naruszeniem prawa. W kwestii "złamania ustawy o ochronie danych osobowych", poprzez publikację przez Wojewodę [...] obwieszczenia o wszczęciu postępowania w niniejszej sprawie zawierającego numery ksiąg wieczystych nieruchomości objętych przedmiotowym postępowaniem, o którym mowa we wniesionych skargach, wskazano, iż zgodnie z art. 23 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 922) przetwarzanie danych jest dopuszczalne tylko wtedy, gdy jest to niezbędne dla zrealizowania uprawnienia lub spełnienia obowiązku wynikającego z przepisu prawa. Przepis ten dopuszcza przetwarzanie danych, przewidując dwa istotne wymogi: istnienie odpowiedniego przepisu prawa, który przyznaje podmiotowi uprawnienie lub nakłada na niego obowiązek, oraz niezbędność przetwarzania danych do zrealizowania tego uprawnienia lub spełnienia obowiązku wynikającego z tego przepisu. Jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 20 lutego 2013 r., sygn. akt I OSK 258/12: "Warunek "niezbędności" zachodzi wówczas, gdy rezygnacja z przetwarzania danych osobowych uniemożliwia lub w znacznym stopniu utrudnia wykonanie zadań."
W niniejszej sprawie oba ww. warunki zostały spełnione, bowiem Wojewoda [...] wobec skutecznie złożonego przez inwestora wniosku był zobowiązany do wydania decyzji administracyjnej, natomiast zamieszczenie numerów ksiąg wieczystych umożliwiło dokładne sprecyzowanie nieruchomości wchodzących w zakres przedmiotowej inwestycji. Co więcej, obowiązek wskazania przez organ orzekający w sprawie lokalizacji strategicznych inwestycji w zakresie sieci przesyłowych wynika wprost z przepisu prawa. Zgodnie bowiem z dyspozycją wyrażoną wart. 7 ust. 1 pkt 3 specustawy przesyłowej, obwieszczenie o wszczęciu postępowania o ustalenie lokalizacji strategicznej inwestycji w zakresie sieci przesyłowej powinno zawierać m. in. oznaczenie nieruchomości objętych wnioskiem, według katastru nieruchomości oraz księgi wieczystej.
Odnosząc się do zawartego we wniesionych skargach zarzutu bezprawnego ustalenia przebudowy infrastruktury technicznej linii elektroenergetycznej niskiego i średniego napięcia, "które w żaden sposób nie podlegają specustawie przesyłowej", wyjaśnić należy, że w ramach przedmiotowego przedsięwzięcia zaplanowano przebudowę infrastruktury technicznej - linii średniego i niskiego napięcia - kolidujących z linią 400 kV. W związku z tym inwestor we wniosku z dnia 27 września 2016 r., wskazał szczegółowo, jakie prace zaplanował w związku z kolizją z elementami infrastruktury technicznej.
W decyzji Wojewody [...] w punkcie 11.2 wskazano natomiast, iż skrzyżowania z elementami infrastruktury technicznej należy wykonać w porozumieniu z ich zarządcami oraz zgodnie z przepisami odrębnymi.
Powyższego zapisu w zaskarżonej decyzji nie można uznać za "bezprawny", gdyż w świetle art. 8 ust. 1 pkt 2 specustawy przesyłowej, decyzja o ustaleniu lokalizacji strategicznej inwestycji w zakresie sieci przesyłowej zawiera warunki techniczne realizacji strategicznej inwestycji w zakresie sieci przesyłowej, a za takie należy uznać także ustalenia w kwestii kolizji inwestycji z istniejąca infrastruktura techniczną.
Błędne w ocenie Ministra jest twierdzenie, iż w zaskarżonej decyzji Wojewody [...] "błędnie i wykluczająco się" określono "termin wydania i dysponowania nieruchomością". Należy w tym miejscu rozróżnić pojęcie "terminu wydania nieruchomości" oraz "prawa dysponowania nieruchomością na cele budowlane". Zgodnie z art. 19 ust. 6 specustawy przesyłowej, z dniem wydania decyzji o ustaleniu lokalizacji strategicznej 'inwestycji w zakresie sieci przesyłowej inwestor uzyskuje prawo do dysponowania nieruchomościami, o których mowa w art. 8 ust. 1 pkt 7 i 8, na cele budowlane w rozumieniu ustawy Prawo budowlane, z tym że rozpoczęcie robót budowlanych może nastąpić z dniem, w którym decyzja o ustaleniu lokalizacji strategicznej inwestycji w zakresie sieci przesyłowej stała się ostateczna. Z powyższego wynika, ze pojęcia te nie są tożsame i nie oznaczają tego samego. Inwestor, posiadając prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane może skutecznie wystąpić z wnioskiem o pozwolenie na budowę strategicznej inwestycji w zakresie sieci przesyłowej.
Z kolei termin, o którym mowa w art. 8 ust. 1 pkt 9 specustawy przesyłowej jest obligatoryjnym elementem decyzji dla organu orzekającego w przedmiocie lokalizacji strategicznej inwestycji w zakresie sieci przesyłowej. W omawianym przypadku zaskarżona decyzja ten konieczny element zawiera i jest on zgodny z obowiązującym prawem. W punkcie IX rozstrzygnięcia zaskarżonej decyzji ustalono bowiem, iż termin wydania nieruchomości lub opróżnienia lokali i innych pomieszczeń na 120 dzień od dnia, w którym decyzja o ustaleniu lokalizacji strategicznej inwestycji w zakresie sieci przesyłowej stała się ostateczna.
W związku z tym, nie można uznać, że organ "błędnie i wykluczająco się" określił "termin wydania i dysponowania nieruchomością".
Za niezasadny uznano także zarzut braku w zaskarżonej decyzji wyjaśnienia, kiedy i na jakich zasadach decyzja o ustaleniu lokalizacji strategicznej inwestycji w zakresie sieci przesyłowej stanie się ostateczna. Przepis art. 8 ust. 1 specustawy przesyłowej określa elementy, jakie powinna zawierać decyzja o ustaleniu lokalizacji strategicznej inwestycji w zakresie sieci przesyłowej. Wśród elementów tam wymienionych brak jest obowiązku zamieszczania informacji, kiedy i na jakich zasadach decyzja ta stanie się ostateczna. Powyższe wynika z ogólnych zasad rządzących postępowaniem administracyjnym i nie można z powodu braku takiej informacji w decyzji administracyjnej czynić zarzutu jej wadliwości.
Zgodnie z ogólną zasadą trwałości decyzji administracyjnych, wyrażoną wart. 16 § 1 kpa, decyzje, od których nie służy odwołanie w administracyjnym toku instancji lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, są ostateczne. Uchylenie lub zmiana takich decyzji, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w kodeksie lub ustawach szczególnych.
W niniejszym przypadku, decyzja Wojewody [...] została wydana w pierwszej instancji i zgodnie z obowiązującymi przepisami, stronom przysługiwało prawo wniesienia od niej odwołania do organu odwoławczego. Z takiej możliwości strony skorzystały, wobec czego decyzja Wojewody [...] nie była ostateczna. Przymiot ostateczności będzie bowiem przysługiwał dopiero decyzji Ministra jako decyzji wydanej przez organ odwoławczy.
Za chybiony uznano także zarzut braku przedłożenia opinii właściwego zarządcy infrastruktury kolejowej, zgodnie z art. 4 ust. 2 pkt 8 specustawy przesyłowej, dla działki nr [...], obrębu [...]. W aktach sprawy znajduje się bowiem potwierdzona za zgodność z oryginałem kopia pisma z dnia [...] lipca 2016 r., znak: [...]. [...], skierowanego na podstawie art. 4 ust. 2 pkt 8 specustawy przesyłowej do Starosty Powiatu [...] jako zarządcy infrastruktury kolejowej lub innego podmiotu władającego nieruchomością wchodzącą w skład obszaru kolejowego, zawierającego prośbę o wydanie uzgodnienia do wniosku w przedmiocie ustalenia lokalizacji strategicznej inwestycji w zakresie sieci przesyłowej (data wpływu do organu: 18 lipca 2016 r.). Niewydanie właściwego uzgodnienia w terminie 21 dni od dnia zwrócenia się o nie przez inwestora, zgodnie z treścią art. 4 ust. 3 specustawy przesyłowej uznano za brak zastrzeżeń ww. podmiotu do wniosku.
Odnosząc się do zarzutu Pana M. K. dotyczącego zbyt niskiej kwoty odszkodowania oraz obniżenia wartości nieruchomości wskutek lokalizacji przedmiotowej inwestycji na działkach skarżącego, Minister wskazał, że przedmiotem niniejszego postępowania jest ustalenie lokalizacji strategicznej inwestycji w zakresie sieci przesyłowej, natomiast ustalenie wysokości odszkodowania jest przedmiotem odrębnego postępowania.
Mając powyższe na względzie, stwierdzono, że zarówno wniosek inwestora, postępowanie przeprowadzone przez organ pierwszej instancji, jak i zaskarżona decyzja Wojewody [...] nie naruszają prawa, a zarzuty zawarte w odwołaniach oraz pismach uzupełniających nie zasługują na uwzględnienie, zaś zmiany wprowadzone niniejszą decyzją podyktowane są zmianą stanu faktycznoprawnego sprawy, wobec czego orzeczono jak w rozstrzygnięciu.
Skargę na powyższą decyzję skutecznie wnieśli K.W., R. Z., A. K., A.J., J. i P. D., D. i R. P., D. K., M. P., U.i T.W., R. H., K. B..
Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie:
l. art. 107 § 1 i 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (dalej k.p.a.) w zw. z art. 11 k.p.a. poprzez brak dokonania kontroli instancyjnej zaskarżonej decyzji i ograniczenie się jedynie do podsumowania podniesionych przez strony w treści odwołań zarzutów i pobieżnego odniesienia się do ich treści, bez samodzielnego, kompleksowego - ponownego przeanalizowania sprawy, tj. ustalenia stanu faktycznego i oceny dowodów, jedynie pozornego ustosunkowania się do podniesionych zarzutów, w szczególności w zakresie analizy możliwości odmiennej lokalizacji przedsięwzięcia, jak i braku rzeczywistego wariantowania przedsięwzięcia.
2. art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. poprzez brak wszechstronnego zgromadzenia oraz rozważenia materiału dowodowego w sprawie mimo składania zarzutów oraz wniosków przez strony w toku postępowania oraz w treści złożonych odwołań, w szczególności poprzez brak samodzielnej analizy możliwości realizacji przedsięwzięcia w innych lokalizacjach, tj. z dala od zabudowy mieszkalnej przez tereny mniej zagospodarowane, w tym w dolinie rzeki [...], zgodnie z ustalonym jej przebiegiem przewidzianym w Planie Zagospodarowania Przestrzennego Województwa [...] uchwalonego przez Sejmik Województwa [...] uchwałą numer [...] z dnia [...] kwietnia 2010 roku oraz w Koncepcji Przestrzennego Zagospodarowania Kraju 2030 przyjętej uchwałą Nr [...] Rady Ministrów z dnia [...] grudnia 2011 roku, poprzestanie jedynie na przedstawieniu w tym zakresie-stanowiska wnioskodawcy,
3. naruszenie art. 7 k.p.a. w związku z art. 80 k.p.a., poprzez nieuwzględnienie zastrzeżeń stron co do projektowego przebiegu sieci oraz oparcie przez Organy swoich rozstrzygnięć i uznanie za wystarczające i wiarygodne jedynie odpowiedzi i wyjaśnień udzielanych przez pełnomocnika Inwestora, który formułował swoje odpowiedzi na uwagi i wnioski złożone w sprawie w sposób niepełny, zdawkowy i wymijający,
4. naruszenie art. 7 i art. 8 kpa oraz art. 5, art. 21 i art. 64 Konstytucji RP poprzez nieposzanowanie w równym stopniu interesów wszystkich podmiotów uczestniczących w postępowaniach oraz nie zastosowanie zasady jak najmniejszej ingerencji w prawo własności.
5. naruszenie art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane poprzez wydanie decyzji dla inwestycji, która projektowana jest z naruszeniem: bezpieczeństwa pożarowego, higieny, zdrowia i środowiska, warunków bezpieczeństwa i higieny pracy, bezpieczeństwa użytkowania, ochrony przed hałasem, oraz z naruszeniem uzasadnionych interesów osób trzecich (właścicieli i mieszkańców obszaru obciążonego budową linii 2x400kV),
6. naruszenie art. 6 ust 1 i ust 2 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska ponieważ Organy wydały decyzję lokalizacyjną dla inwestycji, która nie przewiduje odpowiedniej i wystarczającej ochrony przed negatywnym oddziaływaniem na środowisko,
7. naruszenie zasady przezorności, bowiem decyzje zostały wydane bez uwzględnienia najnowszych badań i rozwiązań technologicznych, ponadto Organy nie podjęły próby znalezienia rozwiązań, które pozwoliłyby na lepszą i bardziej korzystną realizację interesu państwa z uwzględnieniem i zaspokojeniem oczekiwań społeczności lokalnych i właścicieli gruntów na trasie planowanej inwestycji,
8. pominięcie wszystkich zasad i filarów Zrównoważonego Rozwoju, które umożliwiają pogodzenie dążenia do osiągnięcia satysfakcjonującego wyniku ekonomicznego z głęboką troską o otoczenie społeczne i środowisko naturalne.
Z uwagi na powyższe zarzuty skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i zasądzenie na ich rzecz zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi wskazano, że w wyniku wydania zaskarżonej decyzji doszło do nadmiernej i nieuzasadnionej ingerencji w prawo własności skarżących , która to ingerencja ze względu na sposób użytkowania przedmiotowych gruntów wiąże się dla nich z utratą znaczenia i istoty prawa własności nieruchomości zlokalizowanych bezpośrednio pod linią 2x400kV, jak i w jej bezpośrednim sąsiedztwie. Wskazano, że nie przedstawiono dla linii i nie opisano przebiegu wariantu alternatywnego, który mógłby w mniejszym zakresie ingerować w prawo własności i być mniej uciążliwy nie tylko dla skarżących, ale i dla całej lokalnej społeczności - właścicieli gruntów i mieszkańców obszaru.
Ponadto zaskarżone decyzje zdaniem stron skarżących sprowadzają bezpośrednie niebezpieczeństwo zdarzeń, które zagrażają życiu, zdrowiu i mieniu osób obciążonych lokalizacją dwutorowej elektroenergetycznej linii napowietrznej 400 kV [...]-[...] co najmniej na odcinku od słupa 136 do słupa 189, oraz decyzje te nie czynią zadość wszystkim obowiązującym przepisom prawa. Przedmiotowa zdaniem skarżących inwestycja została zaprojektowana, jest realizowana oraz będzie eksploatowana niezgodnie z obowiązującymi przepisami co najmniej w zakresie ochrony przeciwpożarowej ponieważ Wojewoda [...] decyzją nr [...] z dnia [...]stycznia 2017 r., a następnie Minister Infrastruktury i Budownictwa decyzją z dnia [...] sierpnia 2017 r. (sygn. sprawy [...],[...]) zatwierdził dla przedmiotowej inwestycji linie rozgraniczające teren inwestycji i pas technologiczny o szerokości 70 m (po 35 m od osi linii), które nie spełniają wymogów i warunków ochrony przeciwpożarowej dla dwutorowej linii 400 kV oraz niezgodnie z art. 5 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane ponieważ Wojewoda [...] nr [...] z dnia [...] stycznia 2017 r., a następnie Minister Infrastruktury i Budownictwa decyzją z dnia [...] sierpnia 2017 r. (sygn. sprawy [...],[...]) zatwierdził dla przedmiotowej inwestycji linie rozgraniczające teren inwestycji i pas technologiczny o szerokości 70 m (po 35 m od osi linii), które nie zapewniają poszanowania uzasadnionych interesów osób trzecich, w szczególności nie zapewniają ochrony przed uciążliwościami powodowanymi przez hałas, wibracje, zakłócenia elektryczne i promieniowanie, oraz przede wszystkim nie zapewniają bezpieczeństwa ludzi i mienia, oraz są niezgodne z warunkami bezpieczeństwa i higieny pracy.
Dla przedmiotowego obiektu nie wyznaczono obszaru oddziaływania obiektu tj. nie wyznaczono terenu w otoczeniu obiektu budowlanego na podstawie przepisów odrębnych, wprowadzających związane z tym obiektem ograniczenia w zagospodarowaniu, w tym zabudowie, tego terenu. Tymczasem dla przedmiotowej dwutorowej elektroenergetycznej linii napowietrznej okazuje się, że obowiązuje z mocy prawa szereg administracyjnoprawnych ograniczeń i wymogów w zagospodarowaniu nieruchomości oraz ich dalszym użytkowaniem w związku z lokalizacją nich przedmiotowego obiektu, o których ani Wykonawca linii, ani Inwestor, ani też Organy administracji publicznej nie informowały właścicieli gruntów bezpośrednio pod linią, jak i w jej pobliżu. Ograniczenia te i wymogi są niezależne od istnienia pasa technologicznego, który to jest tylko pasem eksploatacyjnym służącym wyłącznie technicznej obsłudze linii przesyłowych. Wyznaczony pas technologiczny (który pokrywa się z liniami rozgraniczającymi teren inwestycji) o szerokości 70 m (po 35 m od osi linii) być może zapewnia Inwestorowi/Właścicielowi linii 2x400kV [...]-[...] możliwość użytkowania obiektu zgodnie z jego przeznaczeniem, jednak nie spełnia on wymogów i warunków ochrony przeciwpożarowej dla dwutorowej linii 400 kV i nie zapewnia należytej ochrony uzasadnionych interesów właścicieli gruntów i mieszkańców obszaru. Co więcej zakres ograniczenia w prawie zagospodarowania i rozporządzania nieruchomością oraz ograniczenie swobody decydowania o przeznaczeniu nieruchomości w związku z lokalizacją przedmiotowej linii zgodnie z przepisami odrębnymi znacznie przekracza ustalony wymiar pasa technologicznego o szerokości 70 m (po 35 m od osi linii) oraz powoduje z wysokim prawdopodobieństwem możliwość wystąpienia zdarzeń, które zagrażają życiu, zdrowiu i mieniu osób obciążonych lokalizacją dwutorowej elektroenergetycznej linii napowietrznej 400 kV [...]-[...] wskutek błędnego ustalenia obszaru oddziaływania obiektu i nieświadomego działania właścicieli gruntów, jak i osób trzecich.
Uciążliwość i niebezpieczeństwo lokalizacji dwutorowej linii 400 kV na nieruchomościach w przedmiotowej sprawie są zatem znacznie większe niż wskazuje na to Wnioskodawca i przekracza wymiar 35 m od osi linii. Uznać również należy, że orzekające w sprawie organy ograniczyły sposób korzystania z nieruchomości bardziej inwazyjnie i w znacznie większym zakresie, niż to wynika z treści przedmiotowych decyzji, tj. w zakresie większym niż wskazany i zatwierdzony pas szerokości 70m - po 35m od osi linii. Formalne ustalenie ograniczenia w pasie 70m - po 35m od osi linii ma charakter pozorny i nie odpowiada obowiązującym przepisom prawa, które nakładają na właścicieli nieruchomości wskazanych w przedmiotowej decyzji znacznie większe i bardziej dotkliwe i restrykcyjne wymogi i ograniczenia, tym samym zakres ingerencji w prawo własności jest większy niż wskazują to przedmiotowe decyzje, w związku z czym są one wadliwe i naruszają prawo.
Zdaniem skarżących całość podniesionych w niniejszej skardze zarzutów winna skutkować uchyleniem zaskarżonej decyzji, jak i poprzedzającej jej decyzji organu I instancji, w całości i przekazaniu sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.
W toku postępowania sądowego do akt sprawy dołączono decyzję Ministra Inwestycji i Rozwoju z [...] lutego 2018r. odmawiającą stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji.
Pismem procesowym z 1 października 2018r. Uczestnik- [...] S.A. wniósł o oddalenie w całości skargi z uwagi na fakt, iż zaskarżona decyzja została wydana bez naruszenia przepisów prawa. Wskazał także, że Inwestor uzyskał dla całości inwestycji Pozwolenia na budowę i na ich podstawie zrealizował roboty budowlane dla inwestycji polegającej na budowie dwutorowej elektroenergetycznej linii napowietrznej 400kV [...] - [...]. Stosownie zaś do regulacji zawartej w art. 27 ust.2 ustawy z dnia 24 lipca 2015 specustawy, wyłączona została kompetencja Sądu Administracyjnego do uchylenia decyzji o ustaleniu lokalizacji strategicznej inwestycji w zakresie sieci przesyłowych. Jako dowód dołączono zgłoszenie o rozpoczęciu i zakończeniu robót budowlanych na inwestycji do Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...].
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Kontrola sądu administracyjnego, zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r. poz. 2188 ze zm.) i art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2018.1302 j.t.- dalej "p.p.s.a.") polega na badaniu zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu istotnie wpływającym na wynik sprawy. Przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu.
Rozpoznając przedmiotową sprawę Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Przedmiotem kontroli Sądu w rozpoznawanej sprawie jest decyzja Ministra Infrastruktury i Budownictwa, w przedmiocie ustalenia lokalizacji strategicznej inwestycji w zakresie sieci przesyłowej polegającej na budowie dwutorowej elektroenergetycznej linii napowietrznej 400 kV [...]-[...] na odcinku od słupa 136 do słupa 189 o długości ok.: 6,3 km w gminie [...]; 4,2 km w gminie [...]; 3,2 km w gminie [...] i 7,6 km w gminie [...], wraz z niezbędną przebudową infrastruktury technicznej. Decyzja ta wydana została w oparciu o przepisy ustawy z dnia 24 lipca 2015r. o przygotowaniu i realizacji strategicznych inwestycji w zakresie sieci przesyłowych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1812), zwanej dalej "specustawą przesyłową" lub " ustawą".
Zgodnie z art. 8 ustawy:
1. Decyzja o ustaleniu lokalizacji strategicznej inwestycji w zakresie sieci przesyłowej zawiera:
1) zatwierdzenie linii rozgraniczających teren strategicznej inwestycji w zakresie sieci przesyłowej, w tym linii rozgraniczających teren przeznaczony pod budowę stacji elektroenergetycznej;
2) warunki techniczne realizacji strategicznej inwestycji w zakresie sieci przesyłowej;
3) warunki wynikające z potrzeb ochrony środowiska i ochrony zabytków, w tym dotyczące przeciwdziałania poważnym awariom przemysłowym;
4) warunki ochrony przeciwpożarowej dla strategicznej inwestycji w zakresie sieci przesyłowej;
5) wymagania dotyczące ochrony interesów osób trzecich;
6) zatwierdzenie podziałów nieruchomości, o których mowa w art. 19 ust. 1;
7) oznaczenie nieruchomości, na których jest planowana budowa stacji elektroenergetycznej, w stosunku do których decyzja o ustaleniu lokalizacji strategicznej inwestycji w zakresie sieci przesyłowej ma wywołać skutek, o którym mowa w art. 19 ust. 3-5;
8) oznaczenie nieruchomości, w stosunku do których decyzja o ustaleniu lokalizacji strategicznej inwestycji w zakresie sieci przesyłowej ma wywołać skutek, o którym mowa w art. 22 ust. 1;
9) termin wydania nieruchomości lub opróżnienia lokali i innych pomieszczeń, nie krótszy niż 120 dni od dnia, w którym decyzja o ustaleniu lokalizacji strategicznej inwestycji w zakresie sieci przesyłowej stała się ostateczna.
2. Sporządzenie projektu decyzji o ustaleniu lokalizacji strategicznej inwestycji w zakresie sieci przesyłowej powierza się osobie, o której mowa w art. 5 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, albo osobie wpisanej na listę izby samorządu zawodowego architektów posiadającej uprawnienia budowlane do projektowania bez ograniczeń w specjalności architektonicznej albo uprawnienia budowlane do projektowania i kierowania robotami budowlanymi bez ograniczeń w specjalności architektonicznej.
Dokonując kontroli zaskarżonej w sprawie decyzji Sąd uznał, że spełnia ona wymagania określone w tym przepisie.
Spór w niniejszej sprawie sprowadza się zaś de facto do kwestii związanych z lokalizacją inwestycji oraz przyjętych w sprawie zasad odnośnie ochrony interesów osób trzecich w tym w zakresie oddziaływania inwestycji zarówno na prawo własności do nieruchomości na których ma ona być zlokalizowana, jak i na zdrowie i bezpieczeństwo osób przebywających, zamieszkujących w jej pobliżu.
Odnosząc się do podniesionych w skardze zarzutów, Sąd uznał, że nie zasługują one na uwzględnienie.
Na wstępie należy wskazać, że specustawa przesyłowa ma na celu stworzenie warunków prawnych zapewniających sprawny przebieg realizacji inwestycji w zakresie sieci przesyłowych.
Wyjątkowy charakter tej ustawy wynika z całokształtu uregulowań stanowiących uproszczenie postępowania administracyjnego mającego na celu ustalenie lokalizacji strategicznej inwestycji w zakresie sieci przesyłowych. Zgodnie z jej przepisami ustalenie lokalizacji strategicznej inwestycji w zakresie sieci przesyłowych zastąpiło kilka odrębnych decyzji administracyjnych, w tym również dotyczącą ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości. Wprowadzenie do porządku prawnego szczególnych przepisów tzw. "specustawy" i - w konsekwencji - określenie specjalnego trybu realizacji zamierzeń inwestycyjnych uzasadnione jest zawsze celem publicznym w postaci konieczności sprawnego i szybkiego stworzenia nowej oraz usprawnienia i udoskonalenia istniejącej infrastruktury kraju dotyczącej sieci przesyłowych. Co więcej z uwagi na jej charakter, kładzie ona co do zasady prym dobra publicznego nad interesem prywatnym.
Odnosząc się zatem do podniesionych w skardze zarzutów w zakresie lokalizacji, wskazać należy, iż jak słusznie wyjaśnił organ odwoławczy, to nie organ określa, decyduje w zakresie przebiegu inwestycji.
Przebieg inwestycji wynika z wniosku inwestora o wydanie decyzji o ustaleniu lokalizacji strategicznej inwestycji w zakresie sieci przesyłowej, który musi spełniać wymagania określone w art. 4 ustawy. Zgodnie z tym przepisem wniosek zawiera zaś m.in. określenie linii rozgraniczających teren objęty wnioskiem, w tym linii rozgraniczających teren przeznaczony pod budowę stacji elektroenergetycznej, opracowanych geodezyjnie i przedstawionych na kopii mapy zasadniczej lub w przypadku jej braku na kopii mapy katastralnej, w skali co najmniej 1:5000, przyjętych do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego.
To inwestor dokonuje zatem wyboru najbardziej korzystnych rozwiązań lokalizacyjnych i następnie techniczno-wykonawczych inwestycji, mając na uwadze spowodowanie jak najmniejszych uciążliwości dla właścicieli nieruchomości. Zarówno wojewoda, jak i organ odwoławczy, mogą działać zaś tylko w granicach tego wniosku i nie mają możliwości ingerowania w lokalizację inwestycji. Ocenie dokonanej przez organy pierwszej i drugiej instancji podlega zgodność z prawem planowanego przedsięwzięcia, w szczególności spełnienie warunków zawartych w przepisach specustawy przesyłowej. Inwestor jest zatem kreatorem miejsca, sposobu i kształtu realizacji inwestycji, natomiast organ orzekający wyznacza dopuszczalne prawem granice tej kreacji, poprzez dokonywanie oceny prawnej, kończącej się aktem władztwa publicznego, zakreślającego te granice. Jednocześnie konieczne jest zachowanie racjonalnej proporcji pomiędzy ograniczeniem danego konstytucyjnego prawa (np. prawa do nieruchomości) a zamierzonym celem (np. inwestycji w zakresie sieci przesyłowej) danej regulacji prawnej, na co zwraca się uwagę w doktrynie oraz w judykaturze (J. Zakolska, Zasada proporcjonalności w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego, Warszawa 2008 r., wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 kwietnia 2015 r., sygn. akt II OSK 331/15, Lex nr 1796286, z dnia 4 stycznia 2010 r., sygn. akt II OSK 1708/09,· Lex nr 597356, oraz wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 sierpnia 2015 r., sygn. akt VIII SA/Wa 1304/14, Lex nr 1802515).
Zadaniem zatem organu, wydającego kontrolowana w sprawie decyzję, jest sprawdzenie, czy przyjęte przez wnioskodawcę rozwiązania, w tym obszar niezbędny do ograniczenia w korzystaniu, odpowiadają woli ustawodawcy wyrażonej w innych regulacjach prawnych, mających znaczenie dla wydania decyzji o ustaleniu strategicznej inwestycji w zakresie sieci przesyłowej w zakresie skutków, o których mowa w art. 22 ust. 1 specustawy przesyłowej. Zgodnie tym przepisem w odniesieniu do nieruchomości objętych decyzją o ustaleniu lokalizacji strategicznej inwestycji w zakresie sieci przesyłowej, w celu zapewnienia prawa do wejścia na teren nieruchomości dla prowadzenia budowy strategicznej inwestycji w zakresie sieci przesyłowej, a także prac związanych z budową, przebudową, utrzymaniem, eksploatacją, konserwacją, remontami oraz usuwaniem awarii ciągów, przewodów i urządzeń, wojewoda w decyzji o ustaleniu lokalizacji strategicznej inwestycji w zakresie sieci przesyłowej ograniczy sposób korzystania z nieruchomości przez udzielenie zezwolenia na zakładanie i przeprowadzenie na nieruchomości przewodów i urządzeń służących do przesyłania energii elektrycznej, a także innych podziemnych, naziemnych lub nadziemnych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń. Przepisy art. 124 ust. 2 i 5-8 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami stosuje się odpowiednio.
Orzecznictwo sądowoadministracyjne - zapadłe wprawdzie w odniesieniu do regulacji specustawy drogowej, ale w ocenie Sądu aktualne w pełni w świetle rozwiązań przyjętych w specustawie przesyłowej wzorowanych m.in. na ww. ustawie - nie pozostawia co do ww. zagadnienia jakichkolwiek wątpliwości (vide: wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 lipca 2016 r., sygn. akt II OSK 1373/16, Lex nr 2118231, z dnia 25 maja 2016 r., sygn. akt II OSK 524/16, Lex nr 2083578, z dnia 1 marca 2016 r., sygn. akt II OSK 2334/15, Lex nr 2066406, z dnia 1 kwietnia 2015 r., sygn. akt II OSK 106/15). Potwierdza to również przywołane przez organ stanowisko przedstawione przez skład siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego w postanowieniu z dnia 17 grudnia 2014 r., sygn. akt II OPS/2/14, odmawiającym podjęcia, z wniosku Rzecznika Praw Obywatelskich, uchwały mającej na celu wyjaśnienie przepisów prawnych, których stosowanie wywołało rozbieżności w orzecznictwie sądów administracyjnych, "Czy przesłanki niezbędności i celowości realizacji inwestycji publicznej w kształcie przedstawionym przez inwestora, mieszczą się w zakresie oceny przez organ administracji publicznej wniosku inwestora o wydanie decyzji zezwalającej na realizację inwestycji drogowej (art. 11 a ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych - Dz. U. z 2013 r., poz. 687 ze zm.), pod kątem spełniania przez ten wniosek dopuszczalności wywłaszczenia w rozumieniu art. 21 ust. 2 Konstytucji RP i art. 112 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2014 r., poz. 518 ze zm.)". Według Sądu, Rzecznik Praw Obywatelskich w istocie rzeczy przedstawił do rozstrzygnięcia zagadnienie prawne, które dotyczy istotnego problemu konstytucyjnego, co do tego w jaki sposób ma być oceniana dopuszczalność pozbawienia własności z uwagi na cele publiczne (art. 21 Konstytucji RP i art. 112 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami) w sprawie o zezwolenie na realizację inwestycji drogowej. Naczelny Sąd Administracyjny przywołał w ww. postanowieniu z dnia 17 grudnia 2014r. stanowisko Trybunału Konstytucyjnego zawarte w uzasadnieniu wyroku z dnia 16 października 2012 r., K 4/10, w którym Trybunał zwrócił uwagę na specyfikę spraw dotyczących budowy dróg publicznych, których budowa jest realizacją celu publicznego. Budowa bezpiecznych dróg w Polsce stanowi nadal priorytetowy cel publiczny, gdyż jest konieczna zarówno dla ochrony środowiska, jak i zdrowia, wolności i praw konstytucyjnych całych społeczności. Trybunał Konstytucyjny trafnie zwrócił uwagę, że po pierwsze, drogi są budowane nie w interesie państwa, jednostki samorządu terytorialnego czy zarządcy drogi, lecz w interesie wszystkich członków społeczeństwa, także tych wywłaszczonych; po drugie, uproszczona procedura wywłaszczenia z mocy prawa podczas realizacji inwestycji liniowych, obejmujących wiele nieruchomości, jest metodą skuteczną; po trzecie, lokalizacja (wytyczenie) drogi niejako narzuca listę nieruchomości, które muszą być zajęte, a zatem wywłaszczone. Jeżeli przyjmujemy, że przebieg drogi jest wyznaczony w sposób racjonalny przez grono specjalistów z zakresu transportu, geologii, ochrony środowiska, musimy przyjąć nieuchronność zajęcia ściśle oznaczonych gruntów pod budowę drogi. Trzeba mieć na względzie liniowy charakter inwestycji drogowych, który dyktuje w sposób naturalny pewne rozstrzygnięcia, w szczególności co do wyboru nieruchomości objętych decyzją i - w następstwie jej wydania - wywłaszczonych. Przy założonym przebiegu drogi - z jednej strony, wybór działek, przez które ma ona przebiegać, jest bardzo ograniczony albo wręcz wybór taki nie istnieje, z drugiej strony - wypadnięcie choćby jednej z grup wywłaszczonych nieruchomości może unicestwić całą inwestycję. Należy ponadto mieć na uwadze, że wniosek o wydanie decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej składa zarządca drogi (dla dróg krajowych - Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad, dla dróg wojewódzkich - zarząd województwa, dla dróg powiatowych - zarząd powiatu, a dla dróg gminnych - odpowiednio wójt, burmistrz, prezydent miasta).
Skoro więc przepisy specustawy przesyłowej nie określają obowiązku przedstawienia przez inwestora różnych wariantów przebiegu planowanej inwestycji, dlatego też organ orzekający ma obowiązek dokonać oceny zgodności z prawem takiego wariantu, jaki przedstawił wnioskodawca (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 kwietnia 2013 r., sygn. akt II OSK 432/13).
W ocenie zaś Sądu w niniejszej sprawie organ dokonał stosownej oceny.
Na gruncie przedstawionych w sprawie zarzutów, wskazać także należy, iż wbrew stanowisku skarżących, wariantowanie przebiegu przedmiotowej inwestycji odbyło się na etapie postępowania o środowiskowe uwarunkowania realizacji przedsięwzięcia i to właśnie w tym postępowaniu strony mogły wnosić uwagi, co do trasy projektowanej inwestycji.
Skoro więc ustawodawca precyzyjnie określił zakres wniosku składanego przez inwestora przedsięwzięcia w zakresie sieci przesyłowych, to porównując jego zawartość z ustawowo wyznaczoną treścią orzeczniczą decyzji, określoną w art. 8 ust. 1 specustawy przesyłowej, organy orzekające wbrew zarzutom skargi nie mogą modyfikować ustaleń i parametrów zawartych we wniosku o wydanie ww. decyzji, jeżeli nie wynika to z wiążących organ przepisów prawa. W przypadku uznania, iż przedstawiony przez inwestora projekt spełnia wymogi prawa i cel danej inwestycji, zarówno wojewoda, jak też Minister nie jest uprawniony do zmiany przebiegu inwestycji. Decyzja o ustaleniu lokalizacji strategicznej inwestycji w zakresie sieci przesyłowej ma bowiem- wbrew twierdzeniem skarżących - charakter decyzji związanej, co oznacza, że w sytuacji, gdy wniosek o ustalenie takiej lokalizacji czyni zadość wymaganiom formalnym i jest zgodny z przepisami prawa, to organ obowiązany jest w sprawie wydać decyzję pozytywną. Zatem decyzja taka jest tylko aktem stosowania prawa. Organ wydający ją nie ma więc uprawnień kształtujących, nie może w niej wprowadzać według własnego uznania samoistnych ograniczeń dla inwestora. Powtórzyć należy, iż organ nie jest też uprawniony do analizowania zasadności takiej a nie innej lokalizacji inwestycji (proponowanego przez inwestora przebiegu). To inwestor we wniosku o wydanie decyzji o ustaleniu lokalizacji strategicznej inwestycji w zakresie sieci przesyłowej decyduje o jej przebiegu oraz o wielkości terenu niezbędnego dla realizacji inwestycji.
Na marginesie należy wskazać, że z akt sprawy wynika, że przyjęta w przedmiotowej decyzji lokalizacyjnej trasa linii 400kV na odcinku obejmującym działki Skarżących przebiega nad terenami rolnymi i poza terenem zurbanizowanym, w możliwie jak największej odległości od istniejących budynków mieszkalnych oraz z pominięciem obszarów Natura 2000: Dolina [...] i Kanału [...] oraz Dolina [...]. W takim kształcie decyzja lokalizacyjna uwzględnia zapewnienie wystąpienia możliwie najmniejszego konfliktu pomiędzy interesem publicznym a interesem osób, których przebieg dotyczył lokalizowanej linii przesyłowej.
Dodatkowo podkreślić należy, że lokalizacja ta została zaakceptowana przez organy środowiskowe, a to Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w [...] w decyzji Nr [...] z [...] lipca 2016 o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia pn:"Budowa linii 400kV [...] - [...] " oraz Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska który po rozpatrzeniu odwołań od decyzji środowiskowej wydał decyzję z dnia [...] kwietnia 2017r. utrzymującą w tym zakresie decyzję organu I instancji z niewielkimi korektami.
Odnosząc się z kolei do zarzutu dotyczącego niewłaściwego w ocenie skarżących wyznaczenia szerokości pasa technologicznego, wskazać należy, że wynika on również z ostatecznej decyzji Nr [...] Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w [...] z dnia [...] lipca 2016r. w której wskazano wymagania dotyczące ochrony środowiska konieczne do uwzględnienia w projekcie budowlanym w tym m.in. wymóg zaprojektowania linii o podanych w decyzji parametrach technicznych i eksploatacyjnych " szerokość pasa technologicznego pod linią:70m( po 35m od osi linii w obie strony)".
Wbrew zarzutom skargi w sprawie nie doszło także do naruszenia art. 21 ust. 2, art. 64 oraz art. 68 Konstytucji RP, poprzez ograniczenie prawa własności, niezastosowanie zasady jak najmniejszej ingerencji w prawo własności, nieposzanowania w równym stopniu interesów wszystkich podmiotów uczestniczących w postępowaniu, zasad współżycia społecznego oraz naruszenia interesu jednostki kosztem partykularnego interesu wykonawcy i inwestora, które zarzucili skarżący.
Wskazać należy, że właściciele lub użytkownicy wieczyści nieruchomości, w stosunku do których decyzja o ustaleniu lokalizacji strategicznej inwestycji w zakresie sieci przesyłowej, ma wywołać skutek, o którym mowa w art. 22 ust. 1 specustawy przesyłowej, zachowują prawo własności nieruchomości, która uległa ograniczeniu, jednakże muszą umożliwić inwestorowi realizację inwestycji (sieci przesyłowej), a następnie dostęp do niej w celu utrzymania, eksploatacji, konserwacji i remontu bądź usunięcia awarii ciągów, przewodów i urządzeń. Ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości, o którym mowa w art. 22 ust. 1 specustawy przesyłowej, jest jednym ze sposobów wywłaszczenia nieruchomości (art. 112 ust. 2 ugn). W przypadku wywłaszczenia polegającego na czasowym zajęciu nieruchomości, naprawienie szkody polega przede wszystkim na przywróceniu nieruchomości do stanu poprzedniego. Niewątpliwie własność jako podstawowa wartość państwa prawnego podlega szczególnej ochronie, gwarantowanej w ustawie zasadniczej, to jednak ochrona ta ustępuje niekiedy wartościom wyżej cenionym przez ustawodawcę. Za taką wartość, która powinna być w sposób szczególny uwzględniana, ustawodawca przyjął "cel publiczny". Tym samym zagwarantowanie w Konstytucji RP prawnej ochrony prawa własności oznacza, że nie jest ono nienaruszalne i absolutne. Mogą wszak zaistnieć sytuacje, w których niezbędna jest np. zmiana właściciela. Konstytucja RP przewiduje sytuacje tego rodzaju i dlatego nie wyklucza i nie zakazuje dokonywania wywłaszczenia mienia lub ograniczenia w sposobie korzystania z niego.
Art. 64 ust. 3 Konstytucji RP wskazuje, że własność może być ograniczona tylko w drodze ustawy i tylko w zakresie, w jakim nie narusza to istoty własności. Przepis ten statuuje przesłankę formalną ograniczenia prawa własności - wymóg ustawy oraz zakreśla maksymalną granicę ingerencji - zakaz naruszania istoty prawa własności. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Trybunału Konstytucyjnego, wskazanie w art. 64 ust. 3 Konstytucji RP przesłanek dopuszczających ograniczenie prawa własności nie oznacza wyłączenia zastosowania w odniesieniu do tego prawa generalnej zasady wyrażonej w przepisie art. 31 ust. 3 Konstytucji RP. Przepis art. 31 ust. 3 Konstytucji RP spełnia funkcję podstawową dla ochrony prawa własności. W sposób w pełni samodzielny i całkowity statuuje bowiem zasadę proporcjonalności, a więc zakaz nadmiernej w stosunku do chronionej wartości ingerencji w sferę praw i wolności jednostki. Wskazuje ponadto wartości, których ochrona przemawia za dopuszczalnością ingerencji w konstytucyjne wolności i prawa, w tym w prawa właściciela (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 kwietnia 2015r., sygn. akt II OSK 2209/13, wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 25 maja 1999 r., sygn. akt SK 9/98).
Z kolei zgodnie z art. 21 ust. 2 Konstytucji RP wywłaszczenie jest dopuszczalne, o ile zostaną spełnione dwa podstawowe warunki. Pierwszy z nich to wywłaszczenie na cele publiczne, a więc podyktowane interesem publicznym, np. w celu realizacji inwestycji celu publicznego. Drugi zaś warunek to wypłacenie słusznego odszkodowania. Przepis ten stanowi jednoznaczną i wyraźną konstytucyjną podstawę dla wprowadzania ograniczeń prawa własności.
Cel publiczny zdefiniowany został przez ustawodawcę w art. 6 ugn. Zgodnie z treścią art. 6 ust. 1 pkt 10 ugn celem publicznym, poza celami wymienionymi w pkt 1-9, jest inny cel publiczny, określony w odrębnych ustawach. Zgodnie z art. 3 specustawy przesyłowej strategiczne inwestycje w zakresie sieci przesyłowych są celami publicznymi w rozumieniu ugn.
Specustawa przesyłowa służy zatem, jak wskazano na wstępie realizacji celu publicznego, jakim jest budowa sieci przesyłowych. Zaznaczyć jednak należy, że wprowadzenie odrębnego trybu administracyjnego w sprawie realizacji inwestycji przesyłowych służy wprawdzie realizacji celu publicznego w postaci zapewnienia bezpieczeństwa energetycznego kraju, ale jednocześnie skutki z tym związane są rekompensowane w formie odszkodowania. Pomimo zatem ograniczenia prawa własności nieruchomości, dochodzi do wyrównania strat i szkód związanych z prowadzonym postępowaniem.
Tym samym wbrew stanowisku skarżących przysługujące im prawo własności nie stanowi "prawa nieskończonego" (ius infinitum), tzn. wartości absolutnej, niepodlegającej żadnym ograniczeniom. Jak wynika zaś z akt sprawy w toku postępowania organy dokonały oceny i zbadały, czy w rozpoznawanej sprawie zachodziła zasadności ingerencji w prawa jednostki przy realizacji inwestycji. W opinii Ministra, całokształt okoliczności niniejszej sprawy dowodzi, iż ograniczenie w korzystaniu z działek skarżących jest w niniejszej sprawie uzasadnione.
Brak jest zatem podstaw do podważania zaskarżonej decyzji z powołaniem się na ochronę konstytucyjnego prawa własności. Stąd też wszelkie zarzuty skarżących dotyczące sprzecznego z Konstytucją RP naruszenia przysługującego im prawa własności w ocenie Sądu są bezzasadne. W przypadku realizacji celów publicznych niemal zawsze dochodzi bowiem do nieuchronnej kolizji interesu publicznego i interesów indywidualnych. Co do zasady, w tego rodzaju sytuacji prymat przyznany zostaje interesowi publicznemu, chyba że zakres planowanej ingerencji w prawo podmiotowe doprowadziłby do naruszenia jego istoty (art. 64 ust. 3 Konstytucji RP), co w niniejszej sprawie nie miało miejsca, bowiem jak wskazano powyżej dokonując wyboru w zakresie przebiegu planowanej inwestycji inwestor wykazał, że kierował się dobrem ogółu i wybrał wariant jak najmniej kolizyjny. Z akt sprawy wynika, że inwestor, uzasadniając swoje stanowisko podkreślił, iż przy planowaniu trasy linii wzięto pod uwagę m.in. akceptację przez społeczność lokalną wybranej do realizacji trasy przebiegu linii oraz badania środowiskowe. Trasa linii została wypracowana w wyniku konsultacji zarówno z przedstawicielami lokalnych władz samorządowych, jak i mieszkańcami miejscowości położonych w sąsiedztwie trasy linii na całej długości. Przyjęty do realizacji wariant trasy jest "kompromisem" wypracowanym w wyniku konsultacji społecznych, badań środowiskowych oraz analiz technicznych. Jak poinformował inwestor w piśmie z dnia [...] marca 2017 r., znak: [...], przeprowadzono ponad 100 spotkań z mieszkańcami oraz reprezentantami władz lokalnych samorządów. Ponadto inwestor wyjaśnił, że w wyniku konsultacji społecznych oraz indywidualnych spotkań z właścicielami nieruchomości uzyskano aprobatę zdecydowanej większości właścicieli nieruchomości położonych w pasie technologicznym linii, tj. ok. 78 %.
Ustalenie lokalizacji strategicznej inwestycji w zakresie sieci przesyłowej w wielu wypadkach musi uwzględniać sprzeczne interesy, z jednej strony inwestora, a z drugiej strony osób i innych podmiotów, których prawa lub interesy mogą być zagrożone lub naruszone w związku z realizacją takiej inwestycji. Granice tych praw i interesów określają przepisy specustawy przesyłowej lub przepisów wydanych dla ochrony środowiska. Poza tymi granicami, a zatem poza ochroną prawną wynikającą z norm prawa pozytywnego, pozostają natomiast protesty obywateli wyrażające ich osobiste zapatrywania, oczekiwania, postulaty i życzenia co do określonej polityki planowania przestrzennego, wzajemnych relacji między planowanymi lub realizowanymi inwestycjami. Nieuwzględnienie ich nie może jednak stanowić podstawy kwestionowania legalności ustalenia lokalizacji strategicznej inwestycji w zakresie sieci przesyłowej oraz czynienia organowi administracji publicznej wydającemu decyzję o ustaleniu lokalizacji strategicznej inwestycji w zakresie sieci przesyłowej zarzutu zaniedbania i nienależytego wykonania powierzonych zadań w tym zakresie oraz naruszenia przez ten organ zasady praworządności, złamania zasady współżycia i sprawiedliwości społecznej.
Wbrew zarzutom skargi na uwzględnienie nie zasługują także zarzuty dotyczące nieuwzględnienia przez organy przepisów prawa budowlanego i Prawa ochrony środowiska w zakresie naruszenia bezpieczeństwa pożarowego, higieny, zdrowia, środowiska, warunków bezpieczeństwa i higieny pracy, bezpieczeństwa użytkowania, ochrony przed hałasem i negatywnym oddziaływaniem inwestycji na środowisko.
Wskazać należy, że zgodnie z art. 13 ust. 2 decyzja o ustaleniu lokalizacji strategicznej inwestycji w zakresie sieci przesyłowej wiąże wojewodę wydającego pozwolenie na budowę specustawy, ale stosownie do art. 13 ust. 1 pozwolenie na budowę strategicznej inwestycji w zakresie sieci przesyłowej wydaje wojewoda na zasadach i w trybie określonym w ustawie z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane. Oznacza to, że ww. kwestie związane z szeroko rozumianym bezpieczeństwem, higieną, ochroną, jak również kwestie rozwiązań technologicznych będą rozstrzygane zgodnie z art. 5 prawa budowlanego na etapie pozwolenia na budowę.
Ustosunkowując się do zarzutu naruszenia art. 6 ust. 1 i 2 ustawy Prawo ochrony środowiska, poprzez wydanie decyzji lokalizacyjnej dla inwestycji, która nie przewiduje odpowiedniej i wystarczającej ochrony przed negatywnym oddziaływaniem na środowisko, wskazać należy, że kwestie te rozstrzygane były w decyzji środowiskowej. Tym samym zarzut, a zwłaszcza jego uzasadnienie, mówiące o nieodpowiedniej szerokości pasa technologicznego, podważa w istocie stanowisko organu wydającego decyzję środowiskową, dotyczące potrzeby utworzenia obszaru ograniczonego użytkowania, o którym mowa w art. 135 ust. 1 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku. Kwestie te znajdują się jednak poza zakresem przedmiotowego postępowania, a tym samym nie mogą wpływać na ocenę legalności kontrolowanej decyzji.
Za chybione Sąd uznał także zarzuty dotyczące zaplanowania przedmiotowej inwestycji w zupełnie innej lokalizacji niż to przewidują dokumenty planistyczne szczebla rządowego i wojewódzkiego. Wskazać należy, że do postępowań określonych w rozdziale drugim specustawy przesyłowej, dotyczących przygotowania strategicznej inwestycji w zakresie sieci przesyłowej, w tym ustalenia lokalizacji strategicznej inwestycji w zakresie sieci przesyłowej, z zasady nie mają zastosowania przepisy ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, o czym stanowi przepis art. 11 ust. 1 specustawy przesyłowej. W konsekwencji decyzja o ustaleniu lokalizacji strategicznej inwestycji w zakresie sieci przesyłowej wydawana jest w oderwaniu od istnienia lub treści planów zagospodarowania przestrzennego oraz koncepcji przestrzennego zagospodarowania kraju. Takie rozwiązanie pozwala na szybsze przygotowanie realizacji inwestycji, które wynika z konieczności zapewnienia bezpieczeństwa energetycznego państwa oraz związana m.in. z koniecznością wykorzystania środków pochodzących z budżetu Unii Europejskiej, a tym samym uzasadnia pominięcie etapu planowania przestrzennego.
Zgodnie z utrwalonym w orzecznictwie sądowoadministracyjnym poglądem (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 marca 2012 r., sygn. akt II OSK 208/12, LEX nr 1251906 oraz wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 11 maja 2011 r., sygn. akt IV SA/Po 1093/10, LEX nr 795747), dotyczącym wprawdzie specustawy drogowej, lecz aktualnym w zakresie postępowań prowadzonych w trybie specustawy przesyłowej, będącej również ustawą wprowadzającą szczególne unormowania, jeżeli inwestor występuje z wnioskiem o wydanie decyzji w trybie specustawy przesyłowej, to organy właściwe w sprawie wydawania decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji w zakresie sieci przesyłowych nie dokonują oceny zamierzenia inwestycyjnego przez pryzmat przepisów ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, w tym nie ustalają, czy na danym terenie obowiązuje plan miejscowy i nie badają zgodności planowanej drogowej z ustaleniami obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego.
W ocenie Sądu na uwzględnienie nie zasługują także zarzuty skargi dotyczące naruszenia przepisów procedury administracyjnej tj. art. 7, 8, 11, 77§1, 80, 107§1 i 2 k.p.a. Wskazać tutaj należy, iż postępowanie przeprowadzone zostało z poszanowaniem zasady prawdy obiektywnej sformułowanej w art. 7 k.p.a. Materiał dowodowy zebrany i rozpatrzony został, zgodnie z art. 77 § 1 k.p.a., a strony miały możliwość brania udziału w postępowaniu- przed wydaniem decyzji przez organ I i II instancji. Ponadto organy dokonały oceny materiału dowodowego zgodnie z treścią art. 80 k.p.a. Podkreślić także należy, iż wbrew twierdzeniu stron Skarżących organy w ocenie Sądu wyjaśniły i rozpatrzyły wszystkie okoliczności istotne dla rozstrzygnięcia sprawy i wyciągnęły właściwe wnioski.
Wbrew zarzutom skargi Minister stosownie do art. 107 § 1 i 3 k.p.a w zw. z art. 11 k.p.a. dokonał kontroli instancyjnej zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu decyzji szczegółowo przedstawiono szereg zarzutów podniesionych przez strony postępowania, omówiono wniesione skargi na działalność organu I instancji, umożliwiono wszystkim stronom wielokrotnie wypowiadanie się w sprawie i w konsekwencji Minister ustosunkował się do podniesionych zarzutów, w tym w szczególności w zakresie analizy możliwości odmiennej lokalizacji przedsięwzięcia, jak i kwestii wariantowania przedsięwzięcia.
W sprawie organy wyjaśniły również dlaczego za nieuzasadnione uznały zarzuty stron co do projektowego przebiegu sieci, odwołując się w tym zakresie do wniosku inwestora oraz decyzji środowiskowej.
Wyjaśnić należy, że zasada prawdy obiektywnej wyrażona w art. 7 k.p.a. i zawarty w art. 77 § 1 k.p.a. obowiązek wyczerpującego zebrania przez organ materiału dowodowego nie oznacza nieograniczonego obowiązku poszukiwania przez organ materiałów dowodowych mających potwierdzić okoliczności korzystne dla skarżących, czy też wydania rozstrzygnięcia zgodnego z żądaniem strony. Słusznie więc organy oparły się na materiałach dowodowych dostarczonych przez Inwestora, ale też i na dokonanej ocenie stanowiska pozostałych stron. Sąd nie podzielił więc zarzutu, aby ocena ta była dokonana w sposób wybiórczy.
W ocenie Sądu organy w sposób wyczerpujący zebrały i rozpatrzył cały materiał dowodowy, przeprowadzając konieczne czynności wyjaśniające i ustosunkowując się do dokonanych na ich skutek ustaleń a ocena okoliczności sprawy oparta została na całokształcie materiału dowodowego. Zgodnie z wymogiem przepisu art. 107 § 3 k.p.a., zaskarżone decyzje zostały uzasadnione, a strona miała zapewniony w niej czynny udział zgodnie z dyspozycją art. 10 § 1 k.p.a.
Z tych względów, oceniając zaskarżoną decyzję w świetle materiału dowodowego zgromadzonego w niniejszej sprawie, po rozważeniu podniesionych przez skarżącego zarzutów, Sąd uznał, że nie dają one podstaw do postawienia organom orzekającym w niniejszej sprawie zarzutu naruszenia prawa i podważenia legalności zapadłych w sprawie decyzji.
W konsekwencji, na podstawie art. 151 ustawy dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.
-----------------------
46
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło