IV SA/Wa 265/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Aneta Dąbrowska Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Rząsa Sędzia WSA Tomasz Wykowski (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 22 kwietnia 2021 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi A. S. na decyzję Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej Komisji Ścigania Zbrodni Przeciwko Narodowi Polskiemu z dnia [...] grudnia 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych - oddala skargę - I. Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (dalej "Sądu") decyzją z dnia [...] grudnia 2020 r. nr [...] (dalej "zaskarżoną decyzją" albo "decyzją odwoławczą") Prezes Instytutu Pamięci Narodowej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu (dalej "Prezes IPN" albo "Organ"), po rozpoznaniu na wniosek A. S. s. J., ur. [...] grudnia 1946 r. w [...] (dalej "Skarżącego" albo "Wnioskodawcy") sprawy rozstrzygniętej decyzją Organu z dnia [...] października 2020 r. nr [...], odmawiającej potwierdzenia, że Skarżący spełnia warunki, o których mowa w art. 4 ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych (Dz. U. z 2020 r. poz. 319 z późn. zm.), dalej "u.d.o.a.", utrzymał własną decyzję w mocy. II. Stan sprawy, poprzedzający wydanie przez Prezesa zaskarżonej obecnie decyzji odwoławczej, przedstawia się następująco: 1. Wnioskiem z dnia [...] lutego 2020 r. Skarżący zwrócił się do Prezesa IPN o potwierdzenie w formie decyzji administracyjnej, iż spełnia on warunki, o których mowa w art. 4 u.d.o.a. 2. Decyzją z dnia [...] października 2020 r. Prezes odmówił żądanego potwierdzenia z uwagi na odnalezienie w archiwum IPN dokumentów, świadczących o niespełnianiu przez Skarżącego warunków, o których mowa w art.4 u.d.o.a. 3. Pismem z dnia [...] listopada 2020 r. Skarżący wniósł do Prezesa o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej w/w decyzją. III. Jak już wskazano, decyzją zaskarżoną obecnie Prezes IPN rozpatrzył ponownie sprawę rozstrzygniętą własną decyzją z dnia [...] października 2020 r., utrzymując tę decyzję w mocy. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia odwoławczego Organ wskazał w szczególności, co następuje: 1. W myśl obecnie obowiązującego przepisu art. 4 ust. 1 u.d.o.a. status działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych przysługuje osobie: 1) która nie była pracownikiem, funkcjonariuszem lub żołnierzem organów bezpieczeństwa państwa, chyba że przedłoży dowody, że przed dniem [...] lipca 1990 r. bez wiedzy przełożonych, czynnie wspierała osoby lub organizacje działające na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce i 2) co do której w archiwum Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu nie zachowały się dokumenty wytworzone przez nią lub przy jej udziale, w ramach czynności wykonywanych przez nią w charakterze tajnego informatora łub pomocnika przy operacyjnym zdobywaniu informacji przez organy bezpieczeństwa państwa. Natomiast zgodnie z art. 4 ust. 2 cyt. ustawy przez dokumenty wytworzone przy udziale osoby, o której mowa w ust. 1 pkt 2, przy operacyjnym zdobywaniu informacji przez organy bezpieczeństwa państwa rozumie się także pomoce ewidencyjne, takie jak dzienniki rejestracyjne, inwentarze archiwalne, karty ewidencyjne i Zintegrowany System Kartotek Operacyjnych organów bezpieczeństwa państwa, jeżeli potwierdzają fakt rejestracji jej w charakterze tajnego informatora lub pomocnika organów bezpieczeństwa państwa. Status działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych, zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy o działaczach opozycji, potwierdza, w drodze decyzji administracyjnej, Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych po stwierdzeniu przez Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej, iż osoba ubiegająca się o potwierdzenie statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych spełnia warunki, o których mowa w art. 4. 2. W zasobach archiwalnych IPN odnaleziono m.in. następujące dokumenty, dotyczące Skarżącego: 1) zapis na karcie [...] z Kartoteki Ogólnoinformacyjnej WUSW w [...], sygn. akt [...], z którego wnika, że A, S, s. J,, ur. [...] grudnia 1946 r. został zarejestrowany w dniu [...] kwietnia 1980 r. przez Wydział Paszportów Sekcję II KWMO w [...] jako kandydat na tajnego współpracownika do numeru [...]. W dniu [...] czerwca 1980 r. materiały przesłano do Wydz. II KWMO [...]. Materiały złożono w archiwum do nr [...]; [...] grudnia 1989 r. akta wybrakowano - protokół nr [...]; 2) zapis z dziennika rejestracyjnego WUSW w [...], sygn. akt [...] t. 3, z którego wynika, że w dniu [...] kwietnia 1980 r. został zarejestrowany przez Wydział Paszportów do numeru [...] kandydat na tajnego współpracownika (kTW). Teczkę kandydata w dniu [...] czerwca 1980 r. przekazano do Wydziału II, gdzie otrzymała numer [...]; 3) zapis z dziennika rejestracyjnego WUSW w [...], sygn. akt [...] t. 3, z którego wynika, że w dniu [...] lipca 1980 r. został zarejestrowany do numeru[...] przez Wydział II Sekcję IV kandydat na tajnego współpracownika. W dniu [...] listopada 1981 r. zmieniono kategorię rejestracji na tajnego współpracownika pseudonim "A.". W dniu [...] listopada 1983 r. K sprawę zdjęto z ewidencji, a akta przekazano do archiwum do numeru [...]; 4) zapis na karcie [...] z Kartoteki Ogólnoinformacyjnej MSW w [...], sygn. [...], z którego wynika, że Skarżący (dane osobowe jak w pkt 1) był rejestrowany do numeru [...] przez Wydział II WUSW [...] w dniu [...] lipca 1980 r. Prowadzenie materiałów dotyczących ww. zakończono z powodu braku możliwości operacyjnych i dnia [...] listopada 1983 r. złożono w archiwum Wydziału "C" WUSW [...] do numeru [...], a następnie zniszczono; 5) zapis na karcie [...] z Kartoteki Ogólnoinformacyjnej WUSW w [...], sygn. akt [...], z którego wynika, że materiały dotyczące Skarżącego (dane jak w pkt 1) zarejestrowanego przez Wydział II SB zostały przerejestrowane do numeru [...]. Do archiwum zostały złożone do numeru [...]. Materiały te w dniu [...] grudnia 1989 r. zostały wybrakowane (protokół brakowania nr [...]); 6) zapis do numeru [...] z Protokołu brakowania akt nr [...] z dnia [...] grudnia 1989 r. WUSW w [...] (sygn. akt [...]), z treści którego wynika, że akta o numerze [...] (mieszczące się w przedziale numerów akt od [...] do [...]) zostały zniszczone; 7) zapis w skorowidzu Wydziału II WUSW w [...], sygn. akt [...] t. 1. W pozycji "[...]" wpisano w rubrykach: nazwisko i imię A. S., imię ojca J., [...], data i rok urodzenia TW, Nr sprawy [...], Nr kolejny dokumentu w sprawie IV, Uwagi podpis nieczytelny. 3. Wskazane w pkt 1, 4, 5 karta [...], karta [...] i karta [...] oraz wskazany w pkt 3 zapis z dziennika rejestracyjnego mieszczą się w katalogu pomocy ewidencyjnych wymienionych w art. 4 ust. 2 u.d.o.a. i spełniają kryteria dokumentów opisanych w art. 4 ust. 1 pkt 2 tej ustawy, ponieważ zostały wytworzone przy udziale Wnioskodawcy w ramach czynności wykonywanych przez niego w charakterze tajnego informatora organów bezpieczeństwa państwa o pseudonimie "A.". Ww. dokumenty tj. pomoce ewidencyjne, o których mowa w art. 4 ust. 2 u.d.o.a., potwierdzają również fakt rejestracji Wnioskodawcy w charakterze tajnego informatora organów bezpieczeństwa państwa o ww. pseudonimie. Ujawnione w sprawie dokumenty należą do kategorii dokumentów, służących w szczególności do rejestracji działalności różnych kategorii współpracowników SB (w uzasadnieniu szczegółowo wyjaśniono przeznaczenie poszczególnych rodzajów tych dokumentów). Wymieniony w art. 4 ust. 2 u.d.o.a. katalog dokumentów nie jest katalogiem enumeratywnym, co oznacza, że inne pomoce ewidencyjne, takie jak I wymieniony w pkt 6 Protokół brakowania i wymieniony w pkt 7 zapis w skorowidzu Wydziału II WUSW w [...], potwierdzające fakt rejestracji wnioskodawcy w charakterze tajnego informatora, również spełniają przesłanki dokumentów opisanych w art. 4 ust. 1 pkt 2 u.d.o.a. Wpis danej osoby do ewidencji organów bezpieczeństwa państwa wskazuje, że rejestracja nie była pozorna, a osoba ta podejmowała działania w charakterze tajnego informatora lub pomocnika przy operacyjnym zdobywaniu informacji. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 26 września 2019 r., sygn. akt II OSK 3835/18 orzekając w aktualnym stanie prawnym w analogicznej sprawie stanął na stanowisku, że dokumenty stanowiące zapisy ewidencyjne odnoszące się do skarżącego, z których wynikało, że był on zarejestrowany jako tajny informator organów bezpieczeństwa państwa, stanowiły dokumenty, o których mowa w art. 4 ust. 1 pkt 2 ustawy o działaczach opozycji. W ww. wyroku Naczelny Sąd Administracyjny wskazał ponadto, że w aktualnym stanie prawnym ustawodawca nie pozostawia wątpliwości, że tego rodzaju dokumenty, odnalezione w archiwum Instytutu Pamięci Narodowej, są dokumentami wyczerpującymi przesłanki z art. 4 ust. 1 pkt 2, co stanowi przeszkodę do wydania decyzji potwierdzającej status wnioskodawcy jako działacza opozycji antykomunistycznej. Podobnie orzekł Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 4 września 2019 r. o sygn. akt II OSK 671/19. 4. Wbrew oczekiwaniom wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy poza jej przedmiotem pozostaje wyjaśnienie, czy Skarżący prowadził działalność opozycyjną (niedopuszczalne zatem było przeprowadzanie przez Prezesa IPN dowodu z dokumentacji przedłożonej na tę okoliczność przez Skarżącego). W świetle przepisów u.d.o.a. dopiero po uzyskaniu pozytywnej decyzji Prezesa IPN wnioskodawca przedkłada w Urzędzie do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych dokumenty potwierdzające działalność opozycyjną lub doznane represje z przyczyn politycznych. W świetle utrwalonego orzecznictwa sądowego (orzecznictwo to zostało w uzasadnieniu przywołane) Prezes IPN nie rozstrzyga również o współpracy wnioskodawcy z organami bezpieczeństwa państwa, a jedynie informuje o treści dokumentów znajdujących się w archiwum IPN. Prezes IPN ma ustalić w toku postępowania administracyjnego w pierwszej kolejności - okoliczności wskazane w art. 4 ust 1 pkt 1 ustawy o działaczach opozycji, po drugie zaś - czy w archiwum IPN znajdują się dokumenty o cechach określonych w art. 4 ust 1 pkt 2 w zw. z art. 4 ust 2 ustawy, a nie ustalać przebieg ewentualnej tajnej współpracy na podstawie m.in. wyjaśnień strony (czym zajmuje się sąd w postępowaniu lustracyjnym). Prezes IPN nie może uwzględnić w postępowaniu, materiału dowodowego w postaci ewentualnych wyjaśnień i informacji przekazywanych przez stronę oraz informacji wynikających z przekazanych przez nią dokumentów. W postępowaniu dotyczącym wydania decyzji administracyjnej w sprawie spełnienia warunków, o których mowa w art. 4 ustawy przedmiotem postępowania nie jest bowiem ocena faktów opisanych w dokumentach organów bezpieczeństwa państwa, a jedynie stwierdzenie, że w zasobach IPN istnieją określone dokumenty spełniające konkretne cechy. Postępowanie prowadzone w związku z art. 4 u.d.o.a. nie jest wiec postępowaniem lustracyjnym prowadzonym w przedmiocie wyjaśnienia sytuacji danej osoby w związku z istniejącym całokształtem materiałów dowodowych potwierdzających bądź przeczących współpracy z organami bezpieczeństwa. Należy podnieść, że ustawodawca nie pozostawił miejsca na uznanie administracyjne, zaś Prezes Instytutu Pamięci Narodowej ma obowiązek działania tylko i wyłącznie na podstawie przepisów prawa. W świetle przedstawionych argumentów ponowna analiza akt sprawy daje podstawy do stwierdzenia, że w odniesieniu do Skarżącego zachowały się dokumenty, o których mowa w art. 4 ustawy o działaczach opozycji. W związku z powyższym nie ma podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji. IV. Pismem z dnia [...] grudnia 2020 r. Skarżący, reprezentowany przez r.pr. M. S. wniósł do tut. Sądu skargę na decyzję odwoławczą Prezesa IPN, podnosząc przeciwko temu aktowi następujące zarzuty: 1) naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy tj.: art. 4 pkt 2 u.d.o.a. przez ich błędną wykładnię, i w rezultacie ich niewłaściwe zastosowanie, wyrażające się w niezasadnym przyjęciu, iż Skarżący spełnia warunki, o których mowa w art.4 u.d.o.a. i w efekcie odmowę potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych; 2) naruszenia przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy tj.: art. 7, art.77 § 1, art.80, art.107 § 3 w zw. z art.140 oraz 136 i art.15 k.p.a. w związku z art.2 Konstytucji RP, statuującym zasadę demokratycznego państwa prawnego, w tym stanowiącą jej istotny komponent zasadę ochrony zaufania obywateli do organów państwa i stanowionego oraz stosowanego przez nie prawa wraz ze stanowiącą jej emanację zasadą prawa obywatela do dobrej administracji, w świetle której to zasady każde działanie w formach władczych organu administracji publicznej, a nie tylko podejmowanych w ramach sformalizowanego postępowania administracyjnego unormowanego w k.p.a., powinno zostać poprzedzone wszechstronnym wyjaśnieniem stanu faktycznego sprawy przez niezebranie i nierozważenie całego materiału dowodowego, a w konsekwencji niewyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności sprawy oraz odstąpienie przez Prezesa IPN, będącego organem odwoławczym, od powtórnego merytorycznego rozpoznania sprawy wraz z ewentualnym przeprowadzeniem uzupełniającego postępowania wyjaśniającego w tym przedmiocie, które to naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż skutkowało błędnym uznaniem przez organ, że skarżącemu odmawia się potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych. Skarga wniosła m.in., na podstawie art.119 pkt 2 p.p.s.a., o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. W uzasadnieniu w/w zarzutów podniesiono w szczególności, co następuje: (i) Z tytułu swojej działalności w opozycji antykomunistycznej Skarżący został odznaczony: 1) przez Prezydenta RP - Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski, 2) przez Przewodniczącego Solidarności Walczącej - Krzyżem Solidarności Walczącej, co zostało poprzedzone dwukrotnym, rzetelnym postępowaniem lustracyjnym; (ii) W świetle wykładni art.4 pkt 2 u.d.o.a., przyjętej w utrwalonym orzecznictwie sądowym, uznanie danej osoby za niespełniającą wskazanych tam warunków, wymaga wykazania przez Prezesa IPN, iż w administrowanym przez ten organ zasobie archiwalnym zachowały się dokumenty jednoznacznie wskazujące na to, iż osoba ta, działając w charakterze tajnego informatora organów bezpieczeństwa państwa, przekazywała tym organom informacje. Ocena stanu faktycznego w każdej z takich spraw musi być zatem zindywidualizowana i nie może opierać się wyłącznie na adnotacjach o rejestracji danej osoby jako współpracownika, poczynionych przez organy bezpieczeństwa w stosownych dokumentach ewidencyjnych. Skarga powołuje w tym kontekście wyroki: 1) NSA: z dnia 13 lutego 2018 r., sygn. akt II OSK1703/17, z dnia 22 października 2019 r., sygn. akt II OSK 1831/19, z dnia 22 września 2020 r. sygn. akt II OSK 1921/19, z dnia 18 listopada 2020 r., sygn. akt Il OSK 1961/18, z dnia 25 listopada 2020 r. sygn. akt II OSK 1797/19, 2) tut. Sądu z dnia 23 listopada 2017 r., sygn. akt VIII SA/Wa). (iii) Dokumenty powołane przez Organ nie posiadają cech dokumentów wytworzonych przy udziale Skarżącego, w ramach pełnionych czynności tajnego informatora, przy operacyjnym zdobywaniu informacji przez organy bezpieczeństwa. Organ przedstawił bowiem jedynie rejestry, z których wynika, że Skarżący został zarejestrowany jako TW "A.." Brak jest natomiast jakichkolwiek dokumentów, które zostały wytworzone przy wykorzystaniu informacji przekazanych przez Skarżącego. Dokumenty te zatem nie spełniają kryteriów określonych w omawianym przepisie, albowiem nie noszą cech dokumentów wytworzonych przy udziale wnioskodawcy. Niedopuszczalnym jest formułowanie domniemania, iż w sytuacji, w której: (-) Skarżący został zarejestrowany przez organ bezpieczeństwa państwa jako TW, (-) organ ten wytworzył dokumentację, obejmującą teczkę personalną Skarżącego oraz teczkę pracy, (-) materiały dotyczące Skarżącego zostały następnie wybrakowane – to odnalezione obecnie przez Organ dokumenty o charakterze wyłącznie ewidencyjnym należy automatycznie traktować jako dokumenty wytworzone przy udziale Skarżącego w ramach czynności wykonywanych przez niego w charakterze tajnego informatora lub pomocnika przy operacyjnym zdobywaniu informacji przez organy bezpieczeństwa państwa (nawet przy założeniu, iż Służba Bezpieczeństwa nie dokonywała rejestracji pozornych). Ujawnione przez Organ dokumenty należy zatem traktować wyłącznie jako adnotacje ewidencyjne, potwierdzające wprawdzie sam fakt rejestracji Skarżącego, niemniej nie pozwalające na przyjęcie domniemania prawnego, że Skarżący brał czynny udział w tej rejestracji, a po jej dokonaniu wykonywał jakiekolwiek czynności jako tajny informator lub pomocnik przy zdobywaniu informacji. Organ nie wykazał zatem związku pomiędzy: a) wytworzeniem dokumentów, b) udziałem Skarżącego w ich wytworzeniu, c) kwalifikacją tej czynności jako wykonywanej w ramach działania przez Skarżącego w charakterze tajnego informatora lub pomocnika przy operacyjnym zdobywaniu informacji przez organy bezpieczeństwa państwa i przydatnością dokumentów do operacyjnego zdobywania informacji przez organy bezpieczeństwa; (iv) Ujawnione przez Organ dokumenty wskazują na to, że Skarżący był traktowany przez Służbę Bezpieczeństwa wyłącznie jako osoba rozpracowywana i kontrolowana w operacyjnym zdobywaniu informacji przez organy bezpieczeństwa państwa. Odnalezione dokumenty mają wyłącznie charakter adnotacji ewidencyjnych, a więc takich, które związane są z wewnętrznym systemem organizacji urzędu Służby Bezpieczeństwa i w ramach tego systemu organizacji zostały wytworzone. W oczywisty sposób zostały więc wytworzone przez pracowników tej instytucji; (iv) Skarżący nie zaprzecza, iż po powrocie z Francji odbywał spotkania z pracownikami Wydziału Paszportowego, niemniej zdarzeń tych nie można w żadnym razie utożsamiać z podjęciem działań w charakterze tajnego informatora organów bezpieczeństwa państwa (aczkolwiek Skarżący mógł się domyślać intencji organów, które przyświecały aranżowaniu tychże spotkań). Skarżący miał zatem kontakty ze służbami, co wynikało z jego pochodzenia rodowego ze strony matki z domu L., niemniej nie wynika stąd, iż podjął on współpracę z tymi służbami w charakterze czy to tajnego informatora, czy pomocnika przy zdobywaniu informacji. Skarżący w toku postępowania administracyjnego twierdził, że nigdy nie podjął współpracy z milicja obywatelską i służbą bezpieczeństwa PRL. Natomiast ze względu na rolę społeczną jako działacz opozycji demokratycznej był przedmiotem operacyjnego rozpoznania i kontroli zainteresowania tych służb, lecz konsekwentnie odmawiał współpracy (zob. meldunek operacyjny nr [...] z dnia [...].04.1980 r.Wydz.ll KWMO [...]). (v) Ewidencyjne zapisy budzą uzasadnione wątpliwości, a mianowicie w załączniku nr 7 do pisma nr [...] sygn. akt IPN [...] w dniu [...].04.1980 r. w Wydziale Paszportowym wpisano w kategorii "kand.t.w.", czyli przed dniem [...].04.1980 r.(w/w meldunek operacyjny nr [...]), natomiast w załączniku nr 9 do pisma [...] sygn. akt IPN [...] w dniu [...].07.1980r. Wydział S.IV skreślono w kategorii słowo Kand., pozostawiając TW-pseudonim kryptonim "A.", natomiast w karcie rejestracyjnej z [...].07.1980r. nie wypełniono materiałów agenturalnych potwierdzających kategorię oraz pseudonim kryptonim TW Karty [...] z KOI b .WUSW w [...], sygn. akt IPN [...]). Powyższy stan faktyczny w oparciu o wybrakowane dokumenty z działalności niepodległościowej Skarżącego z lat 1980-1989 świadczą wyłącznie o próbie fałszerstwa dokumentacji w celu politycznej zemsty na Skarżącym przez służby komunistycznego terroru PRL. V. W odpowiedzi na skargę, udzielonej w piśmie z dnia [...] lutego 2021 r., Prezes IPN wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: VI. Sąd rozpoznał skargę na decyzję Prezesa IPN z racji sprawowania wymiaru sprawiedliwości, polegającego na kontrolowaniu działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (art.1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych - t.j. Dz.U z 2019, poz. 2167). Kontrola ta obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (art.3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – t.j. Dz.U. z 2019 poz. 2325, zwanej dalej "p.p.s.a."). W myśl art.134 § 1 p.p.s.a. sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Z kolei w myśl art.135 p.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Stosownie do art.119 pkt 2 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Stosownie do art.120 p.p.s.a. w trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. Skargę należało oddalić, albowiem zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa w sposób upoważniający Sąd do jej wyeliminowania z obrotu prawnego. Uwzględnienie przez wojewódzki sąd administracyjny skargi na orzeczenie organu administracji jest dopuszczalne tylko w razie stwierdzenia w toku kontroli tego orzeczenia naruszeń prawa wymienionych w art.145 § 1 p.p.s.a. W świetle przywołanego przepisu sąd administracyjny: 1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy; 2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach; 3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. Naruszeń, które mogłyby stanowić podstawę do zastosowania w niniejszej sprawie środków o których mowa powyżej, Sąd nie stwierdził. VII. Kontrola legalności zaskarżonej do Sądu decyzji Prezesa IPN prowadzi do następujących wniosków: 1. Przedmiotem kontrolowanego postępowania administracyjnego, który został uregulowany w art.5 ust.1 i 3 pkt 2 w zw. z art.4 ustawy o działaczach opozycji antykomunistycznej i osobach represjonowanych, było rozstrzygnięcie przez Prezesa IPN, czy w odniesieniu do Skarżącego zachodzą przeszkody do uzyskania statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych, wskazane w art.4 pkt 1 i 2 ustawy. Dwukrotnie orzekając w sprawie, Organ uznał, iż w odniesieniu do Skarżącego zachodzi przeszkoda przewidziana w art.4 pkt 2 u.d.o.a., polegająca na tym, iż w archiwum Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu zachowały się dokumenty wytworzone przy udziale Skarżącego w ramach czynności wykonywanych w charakterze tajnego informatora lub pomocnika przy operacyjnym zdobywaniu informacji przez organy bezpieczeństwa państwa. Bezspornym jest, iż w wyniku kwerendy w archiwum IPN Organ nie stwierdził istnienia jakiejkolwiek dokumentacji, która w sposób bezpośredni dowodziłaby tego, iż Skarżący kiedykolwiek wyraził wolę podjęcia współpracy z organami bezpieczeństwa PRL, czy też, że podejmował jakiekolwiek czynności, mające pozostawać w związku z wykonywaniem przez niego zadań w charakterze tajnego informatora lub pomocnika przy operacyjnym zdobywaniu informacji przez organy bezpieczeństwa państwa. W archiwum INP brak jest zatem: 1) jakichkolwiek dokumentów wytworzonych bezpośrednio przez samego Skarżącego (tj. w szczególności ewentualnego pisemnego zobowiązania się do współpracy z organami bezpieczeństwa PRL, czy też ewentualnych raportów, które miałyby być przez Skarżącego sporządzane w ramach w/w współpracy), 2) jakichkolwiek dokumentów potwierdzających choćby pośrednio (np. w formie notatek służbowych funkcjonariuszy organów bezpieczeństwa PRL, relacjonujących przebieg ewentualnych spotkań ze Skarżącym, czy też relacjonujących treść) podejmowanie przez Skarżącego jakichkolwiek skonkretyzowanych czynności, które miałyby pozostawać w związku z wykonywaniem zadań w charakterze tajnego informatora lub pomocnika przy operacyjnym zdobywaniu informacji przez organy bezpieczeństwa państwa. Organ uznał natomiast, iż do sformułowania negatywnej dla Skarżącego oceny (tj. do stwierdzenia, że Skarżący nie spełnia warunków z art.4 pkt 2 u.d.o.a.) upoważnia go sam fakt, iż archiwum IPN zachowało się szereg dokumentów wytworzonych przez organy bezpieczeństwa PRL w latach 1980 – 1989 r., stwierdzających, iż Skarżący został zarejestrowany jako tajny współpracownik tychże organów o pseudonimie "A.". Stwierdzić należy, iż stanowisko Organu znajduje oparcie w art.4 ust.2 u.d.o.a., z którego wynika obowiązek uznania za osobę niespełniającą warunków z art.4 pkt 2 ustawy takiej osoby, która w świetle dokumentacji wytworzonej przez organy bezpieczeństwa PRL została zarejestrowana w charakterze tajnego informatora lub pomocnika organów bezpieczeństwa państwa. Zarzutów skargi nie można było w tej sytuacji uwzględnić. 2. Stan prawny, regulujący przedmiot sprawy, przedstawia się następująco: 2.1. Tryb nabywania statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych: W ustawie z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych, obowiązującej od dnia 31 sierpnia 2015 r., uregulowano m.in. zasady nabywania statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych (art.1 pkt 1 u.d.o.a.). Status działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych potwierdza, w drodze decyzji administracyjnej, Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych po stwierdzeniu przez Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, iż osoba ubiegająca się o potwierdzenie statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych spełnia warunki, o których mowa w art. 4 (art.5 ust.1 u.d.o.a.). Status działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych potwierdza się na wniosek działacza opozycji antykomunistycznej, osoby represjonowanej z powodów politycznych, wdowy lub wdowca po działaczu opozycji antykomunistycznej lub osobie represjonowanej z powodów politycznych lub innego członka rodziny zmarłego działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych (art.5 ust.2 u.d.o.a.). Do wniosku, o którym mowa w ust. 2, dołącza się decyzję administracyjną Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu w sprawie spełniania warunków, o których mowa w art. 4, albo dokument potwierdzający nadanie Krzyża Wolności i Solidarności (art.5 ust.3 pkt 2 u.d.o.a.). 2.2. Materialnoprawne przesłanki nabycia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych: 2.1.1. Legalną definicję działacza opozycji antykomunistycznej zamieszczono w art.2 u.d.o.a., natomiast osoby represjonowanej z powodów politycznych w art.3 ustawy. W art.4 pkt 1 i 2 u.d.o.p. wskazano przeszkody do nabycia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych. Stosownie do powyższego status działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych przysługuje osobie: 1) która nie była pracownikiem, funkcjonariuszem lub żołnierzem organów bezpieczeństwa państwa, chyba że przedłoży dowody, że przed dniem 31 lipca 1990 r., bez wiedzy przełożonych, czynnie wspierała osoby lub organizacje działające na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce i 2) co do której w archiwum Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu nie zachowały się dokumenty wytworzone przez nią lub przy jej udziale, w ramach czynności wykonywanych przez nią w charakterze tajnego informatora lub pomocnika przy operacyjnym zdobywaniu informacji przez organy bezpieczeństwa państwa. Stwierdzić należy, iż oczywistą intencją ustawodawcy, ustanawiającego kryteria z art.4 pkt 2, było uniemożliwienie nabycia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych osobom, które współdziałały z organami bezpieczeństwa PRL poprzez przekazywanie tym organom informacji, czy też pomaganie w ich zdobywaniu. Na potrzeby ustawy o działaczach opozycji przyjęto jednakże bardzo uproszczone, formalne kryterium ustalania, czy tego rodzaju naganne współdziałanie miało w danym przypadku miejsce, czy też nie, koncentrujące się wyłącznie wnioskach wynikających z dokumentacji zgromadzonej w zasobie archiwalnych IPN. Konsekwencją powyższego jest dopuszczenie przez ustawę wyłącznie uproszczonego postępowania dowodowego, ograniczonego do kwerendy archiwum IPN. Ustawodawca nie upoważnił natomiast Prezesa IPN do badania na potrzeby postępowania prowadzonego w przedmiocie określonym w art.4 ustawy, czy doszło do współpracy w rozumieniu art. 3 a ust. 1 i 2 ustawy z dnia 18 października 2006 r. o ujawnianiu informacji o dokumentach organów bezpieczeństwa państwa z lat 1944 - 1990 oraz treści tych dokumentów (Dz.U. z 2013 r., poz. 1388), tj. tzw. "ustawy lustracyjnej", które to badanie jest z punktu widzenia zainteresowanej osoby ukształtowane korzystniej albowiem wykracza poza analizę dokumentacji IPN. Uznać w tej sytuacji należy, że wprowadzając do porządku prawnego art.4 pkt 2 ustawy o działaczach opozycji, ustawodawca kierował się potrzebą znalezienia dogodnego w stosowaniu, a tym samym dostatecznie sformalizowanego kryterium, umożliwiającego weryfikowanie wnioskodawców pod kątem tego, czy w przeszłości działali na rzecz organów bezpieczeństwa PRL. Taka konstrukcja ustawy pociąga za sobą rygorystyczne konsekwencje, w świetle których: (-) uprawnienia przewidziane w ustawie przysługują wyłącznie tym osobom, co do których w archiwum IPN brak jest jakichkolwiek dokumentów, mogących potwierdzać związki tych osób z organami bezpieczeństwa PRL, (-) istnienie takich dokumentów stanowi automatyczną przeszkodę do nabycia w/w uprawnień, (-) w/w skutek zachodzi niezależnie od okoliczności, w jakich doszło do podjęcia działań na rzecz organów bezpieczeństwa PRL, czasu trwania tych działań, ich wagi, czy też proporcji, w jakich pozostają one w stosunku do całokształtu działalności opozycyjnej wnioskodawcy. Odnotować również należy, że ustawa o działaczach opozycji nie precyzuje pojęcia "dokumentów". Należy zatem sięgnąć do ustawy z dnia 18 grudnia 1998 r. o Instytucie Pamięci Narodowej – Komisji ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu (Dz.U. Nr 155, poz. 1016, ze zm.), która reguluje kwestie ewidencjonowania, gromadzenia, przechowywania, opracowywania, zabezpieczenia, udostępniania i publikowania dokumentów organów bezpieczeństwa państwa, wytworzonych oraz gromadzonych od dnia 22 lipca 1944r. do dnia 31 lipca 1990 r. W art. 7 ust. 1 precyzuje na potrzeby ustawy pojęcie "dokumentów". Są nimi m.in: 1) wszelkie nośniki informacji, niezależnie od formy przechowywania informacji, w tym w szczególności: akta, kartoteki, rejestry, pliki komputerowe, pisma, mapy, plany, filmy i inne nośniki obrazu, nośniki dźwięku i wszelkich innych form zapisu, a także kopie, odpisy i inne duplikaty tych nośników informacji; 2) niezbędne do analizy informacji środki pomocnicze, a w szczególności programy na użytek zautomatyzowanego przetwarzania danych. 2.1.2. Odnotować przy tym należy, iż art.4 pkt 2 u.d.o.a. wyodrębnia dwie kategorie dokumentów wytworzonych przez wnioskodawcę w ramach czynności wykonywanych w charakterze tajnego informatora lub pomocnika przy operacyjnym zdobywaniu informacji przez organy bezpieczeństwa państwa (przyjmując kryterium bezpośredniości udziału wnioskodawcy przy ich sporządzeniu). Chodzi zatem o dokumenty, które zostały wytworzone: 1) przez wnioskodawcę, 2) przy udziale wnioskodawcy. O ile ustalenie zakresu znaczeniowego pojęcia "dokument wytworzony przez [wnioskodawcę]" jest stosunkowo proste (w szczególności chodzić tu o raporty sporządzone przez taką osobę dla organów bezpieczeństwa), o tyle można mówić o występowaniu pewnego marginesu wątpliwości przy wykładaniu pojęcia "dokument wytworzony przy udziale [wnioskodawcy]". Podkreślenia wymaga, iż w toku obowiązywania u.d.o.a. ustawodawca podjął działania legislacyjne, mające na celu rozstrzygnięcie niektórych ze w/w wątpliwości. Jakkolwiek ustawa w dalszym ciągu nie zawiera wyczerpującej definicji w tym zakresie, to jednakże w art.4 ust.2 u.d.o.p., obowiązującym od dnia 12 kwietnia 2019 r. (na mocy art. 3 ustawy nowelizującej z dnia 12 kwietnia 2019 r. Dz.U.2019.992), jednoznacznie zastrzeżono, iż przez dokumenty wytworzone przy udziale osoby, o której mowa w ust. 1 pkt 2, przy operacyjnym zdobywaniu informacji przez organy bezpieczeństwa państwa rozumie się także pomoce ewidencyjne, takie jak dzienniki rejestracyjne, inwentarze archiwalne, karty ewidencyjne i Zintegrowany System Kartotek Operacyjnych organów bezpieczeństwa państwa, jeżeli potwierdzają fakt rejestracji jej w charakterze tajnego informatora lub pomocnika organów bezpieczeństwa państwa. W świetle w/w regulacji u.d.o.a. uznać należy, iż: a) za "dokument wytworzony przy udziale osoby, o której mowa w ust. 1 pkt 2, przy operacyjnym zdobywaniu informacji przez organy bezpieczeństwa państwa" można co do zasady uznać każdy dokument, pozostający w zasobie IPN, który został bezspornie wytworzony we w/w warunkach (spełnienie się w/w cech musi być zatem wykazane); b) status takiego dokumentu otrzymują natomiast automatycznie takie sformalizowane dokumenty, jak pomoce ewidencyjne, takie jak dzienniki rejestracyjne, inwentarze archiwalne, karty ewidencyjne i Zintegrowany System Kartotek Operacyjnych organów bezpieczeństwa państwa, jeżeli potwierdzają fakt rejestracji jej w charakterze tajnego informatora lub pomocnika organów bezpieczeństwa państwa. Wynika stąd, iż z woli ustawodawcy ujawnienie w zasobie archiwalnym IPN w/w pomocy ewidencyjnych, takich jak dzienniki rejestracyjne, inwentarze archiwalne, karty ewidencyjne i Zintegrowanego Systemu Kartotek Operacyjnych organów bezpieczeństwa państwa, jeżeli potwierdzają fakt rejestracji danego wnioskodawcy w charakterze tajnego informatora lub pomocnika organów bezpieczeństwa państwa, ma prowadzić do następujących skutków: 1) powstania po stronie Prezesa IPN obowiązku uznania, iż w odniesieniu do wnioskodawcy w archiwum IPN zachowały się dokumenty wytworzone przy jego udziale w ramach czynności wykonywanych przez niego w charakterze tajnego informatora lub pomocnika przy operacyjnym zdobywaniu informacji przez organy bezpieczeństwa państwa, 2) powstania po stronie Prezesa IPN obowiązku uznania, iż zachodzi przeszkoda do potwierdzenia przez Prezesa IPN, iż wnioskodawca spełnia warunki, o których mowa w art.4 u.d.o.a. (tj. obowiązku wydania decyzji odmownej). Stwierdzić należy, iż w art.4 ust.2 u.d.o.a. ustawodawca stanął na gruncie rygoryzmu i formalizmu, przyjmując, iż fakt istnienia urzędowych dokumentów, wytworzonych wyłącznie przez organy bezpieczeństwa państwa, potwierdzających samą rejestrację danej osoby w charakterze tajnego informatora lub pomocnika organów bezpieczeństwa państwa, uniemożliwia przyjęcie, iż osoba ta spełnia kryteria z art.4 u.d.o.a., niezbędne do nabycia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych. Odnotować przy tym należy, iż w podobnym duchu (tą samą ustawą nowelizującą) dokonano nowelizacji: 1) ustawy z dnia 18 grudnia 1998 r. o Instytucie Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu (Dz.U. z 2018 r., poz.2032 z późn.zm.) – por. art.1 pkt 4 noweli, dodający do ustawy o Instytucie art.30 ust.2a oraz 2) ustawy z dnia 16 października 1992 r. o orderach i odznaczeniach (Dz. U. z 2019 r. poz. 25) – por. art.2 noweli. W uzasadnieniu rządowego projektu ustawy nowelizującej podniesiono na tę okoliczność następującą argumentację: "Ze względu na spójność systemu prawa tego rodzaju zmiany wymagają analogiczne w treści przepisy art. 4 pkt 2 ustawy o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych jak również art. 15a ust. 3 ustawy o orderach i odznaczeniach. Należy podkreślić, iż powołane wyżej ustawy wiążą się z ustanowieniem przywileju na wniosek lub rzecz osoby zainteresowanej (przyznaniem świadczenia pieniężnego w przypadku ustawy o działaczach, bądź przyznaniem odznaczenia Krzyż Wolności i Solidarności w przypadku ustawy o orderach i odznaczeniach) i nie ograniczają praw takiej osoby. Nie ulega wątpliwości, że kryteria odnoszące się do przyznania przywileju mogą i powinny być ostrzejsze niż w przypadku uregulowań ustawowych odnoszących się do ograniczania praw jednostki.". 3. Odniesienie w/w uwarunkowań prawnych do stanu faktycznego niniejszej sprawy, prowadzi do następujących wniosków: Poza sporem pozostaje fakt, iż w archiwum IPN odnaleziono szereg dokumentów (szczegółowo opisanych i zanalizowanych przez Organ), wytworzonych przez organy bezpieczeństwa państwa w latach 1980 r. – 1989 r., odpowiadających rodzajom dokumentów, o których mowa w art.4 ust.2 u.d.o.a. Treść tychże dokumentów jednoznacznie wskazuje na zarejestrowanie Skarżącego w latach osiemdziesiątych ubiegłego wieku jako tajnego informatora organów bezpieczeństwa państwa (TW "A.."). Z ujawnionych dokumentów wynika w szczególności, iż: (-) w dniu [...] kwietnia 1980 r. Skarżący został zarejestrowany przez Wydział Paszportów Sekcję II KWMO w [...] jako kandydat na tajnego współpracownika, (-) w dniu [...] listopada 1981 r. zmieniono kategorię rejestracji Skarżącego na tajnego współpracownika pseudonim "A.j", (-) czynności dotyczące Skarżącego zakończono z powodu braku możliwości operacyjnych i dnia [...] listopada 1983 r. akta przekazano do archiwum a następnie zniszczono. Stwierdzić przy tym należy, iż powołane przez Skarżącego drobne nieścisłości we w/w dokumentacji nie dają wystarczającej podstawy do zdyskwalifikowania ich treści (tj. do uznania za niewiarygodny samego faktu zarejestrowania Skarżącego). Powyższe obligowało Organ do przyjęcia, iż w okresie blisko dwu lat (tj. od [...] listopada 1981 r. do [...] listopada 1983 r.) Skarżący był zarejestrowany jako tajny współpracownik organów bezpieczeństwa PRL, co z kolei obligowało Organ do przyjęcia na zasadzie art.4 pkt 2 w zw. z art.4 ust.2 u.d.o.a., iż Skarżący nie spełnia warunków z art.4 pkt 2 ustawy. Ponownie podkreślić należy, iż zarówno rygoryzm art.4 ust.2 u.d.o.p., jak i cała konstrukcja ustawy uniemożliwiała Organowi – wbrew oczekiwaniom Skarżącego - prowadzenie postępowania wyjaśniającego na okoliczność tego, czy rejestracja Skarżącego jako tajnego współpracownika organów bezpieczeństwa PRL (którą co do zasady należy uznać za niewątpliwą, tj. istotnie mającą miejsce), miała jakiekolwiek podstawy faktyczne, tj. czy Skarżący kiedykolwiek zobowiązał się do takiej współpracy i czy ewentualnie taką współpracę podjął (i to pomimo sygnalizowanego już wcześniej braku w archiwum IPN dokumentacji potwierdzającej tego rodzaju postawę Skarżącego). Podkreślić należy, iż wbrew oczekiwaniom skargi Sąd nie mógł odwołać się do powołanego w skardze orzecznictwa sądowego, stojącego m.in. na gruncie braku możliwości wywodzenia niekorzystnych dla wnioskodawców skutków prawnych z samych zapisów rejestracyjnych, dokonywanych przez organy bezpieczeństwa państwa PRL (wyroki NSA: z dnia 13 lutego 2018 r., sygn. akt II OSK1703/17, z dnia 22 października 2019 r., sygn. akt II OSK 1831/19, z dnia 22 września 2020 r. sygn. akt II OSK 1921/19, z dnia 18 listopada 2020 r., sygn. akt Il OSK 1961/18, z dnia 25 listopada 2020 r. sygn. akt II OSK 1797/19, wyrok WSA z dnia 23 listopada 2017 r., sygn. akt VIII SA/Wa). Orzeczenia te zapadły bowiem na gruncie spraw, rozstrzyganych przez Prezesa IPN w stanie prawnym obowiązującym przed 12 kwietnia 2019 r., tj. przed wejściem w życie art.4 ust.2 u.d.o.a., obligującego Organ do uznania dokumentu wytworzonego przez organy bezpieczeństwa państwa PRL, w którym stwierdzono rejestrację danej osoby w charakterze tajnego informatora lub pomocnika organów bezpieczeństwa państwa, za dokument wytworzony przy udziale osoby, o której mowa w ust. 1 pkt 2, przy operacyjnym zdobywaniu informacji przez organy bezpieczeństwa państwa. W świetle powyższych okoliczności wniesiona skarga nie posiada usprawiedliwionych podstaw i jako taka podlega oddaleniu na zasadzie art.151 p.p.s.a.