IV SA/Wa 2684/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Katarzyna Golat Sędziowie sędzia WSA Monika Barszcz (spr.) asesor WSA Aneta Żak Protokolant ref. staż. Sylwia Replińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 maja 2024 r. sprawy ze skarg Z.M., I.M. i W.W. na decyzję Prezesa Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z dnia 9 października 2023 r., nr 61/2023/KUZ w przedmiocie cofnięcia pozwolenia wodnoprawnego oddala skargi. Skarga dotyczy decyzji Prezesa Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z dnia 9 października 2023 r., nr 61/2023/KUZ, w której uchylono decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni w L. PGW Wody Polskie z dnia [...] lipca 2022 r., nr [...] w całości i w tym zakresie orzeczono o: 1) umorzeniu postępowania administracyjnego w części w jakiej dotyczy ono decyzji nr [...] Starosty [...] z dnia [...] września 2009 r., nr [...], 2) cofnięciu bez odszkodowania pozwolenia wodnoprawnego na wykonanie urządzenia piętrzącego - zastawki monolitycznej betonowej typu Z-3 w km 17+748 biegu rzeki [...] o świetle 0,8 m i maksymalnej rzędnej piętrzenia 118,30 m n.p.m., h = 1,3 m, udzielone decyzją nr [...] Starosty [...] z dnia [...] sierpnia 2007 r., nr [...], 3) zobowiązaniu W. W. w terminie 6 miesięcy od dnia, w którym niniejsza decyzja stanie się prawomocna, do usunięcia wykonanego urządzenia wodnego w km 17+748 biegu rzeki [...] na działce nr [...] obręb [...] gm. [...] - żelbetowej budowli przegradzającej koryto rzeki wraz z przywróceniem koryta rzeki do stanu naturalnego tj. ok. 6 m szerokości z nachylaniem skarp 1:1,5, spadku 3,18 % i średniej głębokości 1,3 m, 4) odmówieniu cofnięcia pozwolenia wodnoprawnego na piętrzenie wód rzeki [...], budowę urządzeń wodnych - stawu na działce nr ew. [...], mnicha wlotowego typu MN3 w km 17+750 biegu rzeki [...], mnicha wylotowego typu MN3 w km 17+740 biegu rzeki [...] oraz poboru wody do napełniania stawu wraz ze zrzutem wody ze stawu udzielonego decyzją nr [...] Starosty [...] z dnia [...] sierpnia 2007 r., nr [...] . Z akt postępowania administracyjnego wynika, że Starosta [...] wydał dla W. W. pozwolenie wodnoprawne - decyzję z dnia [...] sierpnia 2007 r., nr [...] na budowę stawu na działce o nr ew. [...] w miejscowości [...], budowę urządzenia piętrzącego (zastawki monolitycznej betonowej typu Z-3 o świetle 0,8 m i maksymalnej rzędnej piętrzenia 118,30 m n.p.m., h=1,3 m), wykonanie mnichów wlotowego i wylotowego oraz na pobór wód dla napełniania stawu i zrzut wody. Następnie decyzją z [...] września 2009 r., nr [...], Starosta [...] udzielił pozwolenia wodnoprawnego na zmianę konstrukcji urządzenia piętrzącego. Ponadto Starosta [...] decyzją z dnia [...] maja 2017 r. nr [...], w związku z prowadzonym postępowaniem administracyjnym w sprawie cofnięcia pozwolenia wodnoprawnego W. W. wydanego decyzją Starosty [...] z dnia [...] sierpnia 2007 r. zmienionego decyzją nr [...] z dnia [...] września 2009 r., orzekł o umorzeniu postępowania administracyjnego w części w jakiej dotyczy ono decyzji nr [...] z dnia [...] września 2009 r. oraz odmówił cofnięcia pozwolenia wodnoprawnego w części dotyczącej decyzji z dnia [...] sierpnia 2007 r., nr [...]. Decyzją Prezesa Wód Polskich z [...] czerwca 2019 r., nr [...] powyższa decyzja Starosty [...] z dnia [...] maja 2017 r. została uchylona w całości i przekazana organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia. Po ponownym przeanalizowaniu sprawy organ I instancji decyzją z [...] lipca 2022 r., nr [...] cofnął bez odszkodowania pozwolenie wodnoprawne udzielone W. W.. Odwołania od powyższej decyzji złożyli I. M. i Z. M. oraz W. W.. W uzasadnieniu organ wskazał, że organ odwoławczy nie jest związany tylko granicami odwołania lecz obowiązany jest orzec co do całości rozstrzygnięcia zawartego w zaskarżanej decyzji. Podstawę materialnoprawną zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowił art. 136 ust. 1 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne, zgodnie z którym pozwolenie wodnoprawne można cofnąć lub ograniczyć bez odszkodowania między innymi wówczas, gdy zakład zmienia cel i zakres korzystania z wód lub warunki wykonywania uprawnień ustalonych w pozwoleniu wodnoprawnym oraz urządzenia wodne wykonane zostały niezgodnie z warunkami ustalonymi w pozwoleniu wodnoprawnym lub nie są należycie utrzymywane. Organ zwrócił uwagę, że decyzja ta ma charakter uznaniowy, co oznacza, że właściwy organ w toku postępowania prowadzonego w sprawie cofnięcia wydanego pozwolenia jest obowiązany ocenić, czy stwierdzone zmiany mogą spowodować zagrożenie dla środowiska i w zależności od dokonanych ustaleń zadecydować o cofnięciu, bądź pozostawieniu udzielonego pozwolenia. Decyzją z dnia [...] grudnia 2022 r. Prezes Wód Polskich, po rozpatrzeniu odwołania I. M. i Z. M. oraz odwołania W. W. - uchylił decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni Wód Polskich w L. z dnia [...] lipca 2022 r. i przekazał sprawę organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. Wyrokiem z dnia 16 lutego 2023 r., sygn. akt VII SA/Wa 65/23, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu sprawy ze sprzeciwu Z. M. i I. M. od ww. decyzji Prezesa Wód Polskich z dnia [...] grudnia 2022 r. - uchylił zaskarżoną decyzję. Sąd wskazał, że w ocenie organu odwoławczego przyczyną wydania decyzji kasatoryjnej było cofnięcie przez organ I instancji obu pozwoleń wodnoprawnych (Nr [...] z [...] sierpnia 2007r. i Nr [...] z [...] września 2009 r.) na podstawie art. 136 ust. 1 pkt 1 nie uwzględniwszy wydania przez Dyrektora RZGW w W. decyzji nr [...] z dnia [...] września 2014 r., która została utrzymana w mocy decyzją Prezesa KZGW z dnia [...] lutego 2015 r., a mocą której stwierdzono nieważność decyzji z [...] września 2009 r., nr [...], którą Starosta [...] udzielił pozwolenia wodnoprawnego na zmianę konstrukcji urządzenia piętrzącego oraz nie przeprowadzenie postępowania dowodowego zgodnie z zasadą wynikająca z art. 77 K.p.a. oraz niepełną oceną materiału dowodowego. W ocenie Sądu, stwierdzenie przez organ odwoławczy powyższych uchybień nie uzasadnia, niejako automatycznie, uchylenie decyzji zaskarżonej odwołaniem i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Uzupełnienie rozstrzygnięcia w zakresie postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Starosty [...] z [...] września 2009 r., nr [...] oraz zapoznanie się z materiałem dowodowym zebranym przez Starostę [...] oraz organ I instancji pozostaje w kompetencji organu odwoławczego na podstawie art. 136 K.p.a. Do tego też organu należy merytoryczna ocena zaistnienia przesłanek z art. 136 ust. 1 pkt 1 Prawa wodnego. Tym samym uwzględnienie w niniejszym postępowaniu faktu wyeliminowania z obiegu prawnego decyzji Starosty [...] nr [...] z dnia [...] września 2009 r. jest elementem merytorycznego rozpoznania sprawy, do którego organ odwoławczy jest zobligowany. Same wątpliwości, które podnosi organ odwoławczy mogą zostać usunięte poprzez uzupełnienie postępowania wyjaśniającego, tym bardziej, że Prezes Wód Polskich nie wskazuje na konieczność przeprowadzenia nowego postępowania dowodowego, ale nie uzasadniały jeszcze zastosowania art. 138 § 2 K.p.a. W ocenie Sądu, wszystkie wskazane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji braki oraz wątpliwości organu odwoławczego można usunąć korzystając z instrumentu jakim jest art. 136 K.p.a., w stopniu umożliwiającym wydanie decyzji merytorycznej. Na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 oraz art. 105 § 1 K.p.a. w związku z art. 545 ust. 4 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (tj. Dz. U. z 2023 r. poz. 1478) oraz art. 136 ust. 1 w związku z art. 138 ust. 1 i art. 139 ust. 1 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz. U z 2017 r., poz. 1121), po rozpatrzeniu odwołania I. M. i Z. M. oraz odwołania W. W. od decyzji Dyrektora Zarządu Zlewni w L. PGW Wody Polskie z dnia [...] lipca 2022 r. Prezes Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie uchylił zaskarżoną decyzję i orzekł, jak wskazano na wstępie. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że w celu ustalenia stanu faktycznego, na podstawie art. 136 K.p.a., postanowieniem z dnia [...] maja 2023 r. zlecił Dyrektorowi Zarządu Zlewni w L. PGW Wody Polskie przeprowadzenie dodatkowego postępowania w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w przedmiotowej sprawie, poprzez przeprowadzenie oględzin w terenie i dokonanie pomiaru urządzenia wodnego - zastawki monolitycznej betonowej typu Z-3 w km 17+748 rzeki [...] w m. [...] gm. [...] na okoliczność oceny wykonania jej zgodnie z pozwoleniem wodnoprawnym udzielonym W. W. decyzją nr [...] Starosty [...] z dnia [...] sierpnia 2007 r. Organ I instancji przeprowadził oględziny terenu i wykonał pomiary wysokościowe, pomiary liniowe oraz szkice pomiarowe, a następnie zestawienia i protokół wraz z dokumentacją zdjęciową przekazał do organu II instancji. Organ odwoławczy przeanalizował nadesłane materiały oraz dokumentację zgromadzoną w sprawie w kontekście art. 136 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne oraz złożonych odwołań i uznał, że dokumentacja jest wystarczająca do jednoznacznego stwierdzenia, iż urządzenie wodne - zastawka piętrząca wody rzeki [...] została przez W. W. wykonana niezgodnie z warunkami ustalonymi w wydanym pozwoleniu wodnoprawnym, stanowiącym decyzję Starosty [...] nr [...] z dnia [...] sierpnia 2007 r. Zgodnie z pozwoleniem wodnoprawnym winna to być zastawka monolityczna betonowa typu Z-3 o świetle 0,8 m i wysokości piętrzenia 1,3 m, której dno powinno mieć poziom 117,00 m n.p.m. i miało być równe poziomowi umocnionego płytami chodnikowymi koryta rzeki w przekroju zastawki. Zamknięcie szandorami drewnianymi miało umożliwiać regulowanie wysokości piętrzenia do maksymalnej rzędnej 118,30 m n.p.m. Faktycznie urządzenie piętrzące jest wykonane jako żelbetowa budowla przegradzająca poprzeczne koryto rzeki z otworem w progu wodnym o szerokości 385 cm i wysokości 66,3 cm, stanowiącym zastawkę składającą się z szandorów drewnianych. Dno zastawki położone jest na poziomie 117,745 m n.p.m. co oznacza, że jest powyżej rozwiązania projektowanego o 74,5 cm. Powyższe powoduje stałe piętrzenie wody w profilu zastawki, a poziom wody w rzece napływającej powyżej progu wodnego jest stale podniesiony. W wyniku takiej sytuacji na przestrzeni 15-letniej eksploatacji tego progu, doszło do zamulenia rzeki powyżej budowli, a co za tym idzie podniesienia się dna koryta rzeki o ok. 70-75 cm. Organ podkreślił, że obecna konstrukcja zastawki nie pozwala na obniżenie poziomu wody w stanowisku górnym (przed progiem) poniżej poziomu 117,745 m n.p.m., a mianowicie do poziomu rzędnej dna rzeki [...] istniejącego przed wybudowaniem progu (poziomu naturalnego). W rozwiązaniu projektowym zakładano możliwość całkowitej likwidacji piętrzenia wody poprzez wyjęcie zastawek do dna rzeki, a rozwiązanie istniejące nie stwarza takiej możliwości. Powoduje to, że poziom lustra wody jest stale spiętrzony powyżej istniejącego progu co zwiększa ryzyko powodziowe. Ponadto ze względu na faktyczną wysokość piętrzenia i brak umocnień w stanowisku dolnych, rzeka poniżej progu jest przegłębiona i powstał tam wybój, mogący mieć wpływ na statykę progu. W świetle powyższych ustaleń Prezes PGW Wody Polskie uznał, że stwierdzone rozbieżności w wymiarach zrealizowanego urządzenia w stosunku do parametrów określonych w pozwoleniu wodnoprawnym są znaczne, istotne i zauważalne co świadczy, że urządzenie wodne wykonane na rzece zostało wykonane niezgodnie z wydanym pozwoleniem wodnoprawnym. Powyższe daje podstawę do cofnięcia tego pozwolenia. Organ przypomniał, że wydana przez Dyrektora Zarządu Zlewni w L. PGW WP decyzja z dnia [...] lipca 2022 r., od której wpłynęły odwołania orzekała o cofnięciu pozwolenia wodnoprawnego w całym zakresie tj. na budowę stawu na terenie nieruchomości o nr ew. [...] w miejscowości B., budowę urządzenia piętrzącego (zastawki monolitycznej betonowej typu Z-3 o świetle 0,8 m i maksymalnej rzędnej piętrzenia 118,30 m n.p.m., h=1,3 m), wykonanie mnichów wlotowego i wylotowego oraz na pobór wód dla napełniania stawu oraz ich zrzut, udzielonego decyzjami Starosty [...] nr [...] z dnia [...] sierpnia 2007 r. i nr [...] z dnia [...] września 2009 r. Organ uwzględniając zarzuty podniesione przez pełnomocnika W. W. oraz fakt, iż Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w W. decyzją nr [...] z dnia [...] września 2014 r. stwierdził nieważność decyzji Starosty [...] nr [...] z dnia [...] września 2009 r. uznał, że prowadzone postępowanie w ramach cofnięcia pozwolenia wodnoprawnego dot. ww. decyzji nr [...] należało umorzyć jako bezprzedmiotowe. Ponadto zebrane materiały wskazują, że niezgodność wykonania urządzeń wodnych z wydanym pozwoleniem wodnoprawnym w szczególności dotyczy wykonanej na rzece zastawki, natomiast przywołany przez organ I instancji fakt wykonania urządzeń do poboru wody do stawu i zrzutu wody ze stawu, które zostały wykonane jako stojaki o konstrukcji stalowej z rur z prowadnicami z ceowników zamiast jako mnichy typu MN3 nie stanowi podstawy do cofnięcia pozwolenia wodnoprawnego w tym zakresie, gdyż konstrukcja tego typu urządzeń nie ma znaczenia dla warunków realizacji pozwolenia wodnoprawnego, ani ochrony wód. Również przedstawione materiały nie wykazują aby staw na działce nr [...] został wykonany niezgodnie z pozwoleniem wodnoprawnym. Biorąc pod uwagę powyższe oceniono, że należy odmówić cofnięcia pozwolenia wodnoprawnego na wykonanie stawu, mnicha wlotowego, mnicha wylotowego oraz poboru wody do napełniania stawu wraz ze zrzutem wody ze stawu. Organ II instancji uznał również za niezbędne zastosowanie art. 139 ustawy Prawo wodne, którego brzmienie w ust. 1 dało podstawę do zobowiązania W. W. do usunięcia urządzenia wodnego, które zostało wykonane na podstawie cofniętego pozwolenia, a które ma wpływ na kształtowanie zasobów wodnych. W ocenie organu pozostawienie tego urządzenia, które jak wskazano w uzasadnieniu powyżej, powoduje stałe spiętrzenie wód rzeki [...], zwiększa ryzyko powodziowe i przyczynia się do złego stan koryta cieku. Podsumowując przyjęte stanowisko organ zaznaczył, że podstawę materialnoprawną niniejszej decyzji stanowi art. 136 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne zgodnie z którym, pozwolenie wodnoprawne można cofnąć lub ograniczyć bez odszkodowania, jeżeli urządzenia wodne wykonane zostały niezgodnie z warunkami ustalonymi w pozwoleniu wodnoprawnym lub nie są należycie utrzymywane. Użycie przez ustawodawcę sformułowania "może" oznacza, że stwierdzenie zaistnienia przesłanek określonych w tym przepisie nie nakłada obowiązku, a jedynie uprawnia organ do orzeczenia o cofnięciu, bądź ograniczeniu pozwolenia wodnoprawnego. Decydując się na cofnięcie, organ rozważył celowość takiego działania z punktu widzenia ochrony koryta rzeki oraz zagrożenia powodziowego jakie może powodować wykonane urządzenie. Uwzględniając zasadę korzystania z wód w sposób niepogarszający stanu wód i niewyrządzający szkód, w świetle powyższych ustaleń, orzeczono jak w sentencji. Skargę na powyższą decyzję wnieśli Z. M. i I. M.. W skardze zaskarżono decyzję Prezesa Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie Nr [...] w pkt 2, 3, 4 ponieważ ona nic nie rozstrzyga tylko tuszuje przestępczą działalność urzędników. Zarzucono naruszenie art. 107 § 3 K.p.a. przez zatajenie znanych faktów mających wpływ na rozpatrzenie sprawy i wbrew obowiązkowi wiążącemu organ administracyjny oraz naruszenie art. 6 i 7 K.p.a. przez prowadzenie postępowania naprawczego w stosunku do obiektu, którego legalność potwierdza inny akt administracyjny. Zdaniem skarżących organ wydając zaskarżony dokument, chce bezprawnie usunąć nielegalną budowlę, która została zalegalizowana w wyniku poświadczenia nieprawdy przez urzędników i stanowi dowód w sprawie popełnienia przestępstwa przez PINB w Powiecie [...], pracowników WINB w W., Starostę Powiatu [...] oraz Dyrektora Regionalnego WP w W.. Skarżący wnieśli o uchylenie decyzji w zakresie pkt 2, 3, 4 i zobowiązanie Prezesa Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie do rozpatrzenia postępowania administracyjnego, które już trwa 11 lat zgodnie z przepisami K.p.a. oraz zasądzenie kosztów sądowych. Według skarżących Prezes Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie wydając zaskarżoną decyzję zataił wszystkie fakty świadczące o niedopuszczalności takiego działania. Zataił stan prawny kwestionowanej budowli oraz wykazał nieprawdziwy stan faktyczny. Zdaniem strony stan prawny budowli jest organowi znany i został dokładnie wykazany przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, który ustalił w wyroku z dnia 26 października 2018 r., sygn. akt VII SA/Wa 387/18, że: "Nie może budzić wątpliwości, że przedmiotem w/w decyzji była budowa stawu wraz z urządzeniami wodnymi: tj. 1. zastawka piętrząca typu Z-3 prostokątna monolityczna, 2. Przepławka dla ryb, 3 mnich monolityczny typ MN-3-1 -szt oraz roboty ziemne polegające na wykonaniu czaszy stawu, plantowaniu skarp(str.4 projektu). Pozwolenia te wprost wskazywały, że budowa obejmuje urządzenia budowlane położone na brzegach rzeki [...], stanowiącej działkę nr [...]. Nie można też kwestionować tego, że inwestycja ma sens wyłącznie jako całość. Sam staw nie może funkcjonować samodzielnie, podobnie pozostałe urządzenia. Całej inwestycji dotyczyły warunki zabudowy jak i pozwolenia wodnoprawnego: Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Powiecie [...] decyzją z dnia [...] listopada 2009.r. udzielił pozwolenia na użytkowanie stawu, stwierdzając, że inwestycja została zrealizowana zgodnie z udzielonymi pozwoleniami. Decyzja ta została poprzedzona obowiązkową kontrolą, w protokole z której stwierdzono wykonanie w całości prac budowlanych objętych udzielonymi pozwoleniami na budowę. Okoliczności te w ocenie Sądu świadczą o tym, że zakres udzielonej zgody organu architektoniczno-budowlanego obejmował nie tylko sam staw ale również urządzenia konieczne do jego funkcjonowania i wymienione w zatwierdzonych projektach budowlanych. Dopóki jednak decyzje te funkcjonują w obrocie prawnym, są dla organów administracyjnych wiążące. W związku z pozostawaniem w obrocie prawnym pozwolenia na użytkowanie, które obejmuje zdaniem Sądu również wymienione w opisie technicznym urządzenia, za niedopuszczalne należy uznać prowadzenie postępowania badającego legalność zrealizowanych robót budowlanych". Zdaniem skarżących, zgodnie ze wskazanym wyrokiem, ewentualne prowadzenie postępowania co do zgodności wykonanych robót budowlanych z prawem byłoby możliwe po wyeliminowaniu z obrotu prawnego decyzji o pozwoleniu na użytkowanie. W związku z powyższym działania wszystkich organów prowadzących to postępowanie od 11 lat są działaniami pozornymi i bezprawnymi i nigdy nie zmierzały do rozstrzygnięcia sprawy tylko do tuszowania przestępstw. Zdaniem skarżących: "Jeżeli organ rozpatrujący sprawę działa bezprawnie to wychodzą takie głupoty jak w tej decyzji". Prezes PGW bezprawnie podzielił inwestycję budowlaną na części, żeby cofnąć pozwolenie wodnoprawne i jednocześnie odmówić cofnięcia. Cofnął pozwolenie na budowę urządzeń piętrzących wodę i jednocześnie odmówił cofnięcia na piętrzenie nie wskazując jak będzie piętrzył skoro nie ma urządzeń piętrzących jak będzie funkcjonował staw bez wody i urządzeń potrzebnych do piętrzenia. W ocenie skarżących zaskarżona decyzja jest bezprawnym dokumentem, który musi być usunięty z obrotu prawnego ponieważ on nic nie rozstrzyga tylko komplikuje sprawę i wprowadza mataczenie w sprawie by sprawcy przestępstw uniknęli odpowiedzialności. Nie jest prawdą, że zabetonowanie koryta rzeki stwarza zagrożenie powodzi, ono spowodowało kilkakrotnie powódź i powoduje powódź po każdych opadach. To funkcjonuje już 15 lat. Skarżący wskazali, że decyzja odbioru i dopuszczenia do użytkowania podważa cały materiał dowodowy zgromadzony w sprawie, dlatego organ całkowicie odstąpił od uzasadnienia decyzji zgodnie art. 107 § 3 K.p.a. Działania Prezesa Wód Polskich są sprzeczne z regułami porządku prawnego, zasadami legalności i praworządności art. 6 i 7 K.p.a. i podważają zaufanie do organów państwa. Zdaniem skarżących wiadomo, że Pan W. nigdy nie usunie budowli piętrzącej wodę ponieważ ma pozwolenie wodnoprawne na piętrzenie i ma decyzję dopuszczającą do użytkowania. Wszystkie protokoły z kontroli urządzeń piętrzących przedstawiają inne ustalenia, a które są prawdziwe powinna to zbadać Prokuratura Rejonowa w G.., która zawiesiła śledztwo do czasu rozstrzygnięcia tego postępowania. Według skarżących, to co robią organy przez 11 lat jest podłe i niegodne urzędników. Skargę na decyzję Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z dnia 9 października 2023 r. wniósł także W. W. zaskarżając decyzję w części obejmującej pkt 2 i 3. W skardze zarzucił on naruszenie: 1) art. 7, 8, 77 § 1, 80, 84 § 1 oraz 107 § 3 K.p.a. w zw. z art. 136 ust. 1 pkt 2) ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. - Prawo wodne poprzez: a) oparcie swoich ustaleń na pomiarach urządzeń wodnych dokonanych przez osoby, które nie posiadają niezbędnych uprawnień geodezyjnych w tym zakresie, a przynajmniej fakt ten nie został ustalony i wykazany przez Prezesa w uzasadnieniu decyzji, co poddaje w wątpliwość prawidłowość tych pomiarów i czyni oparte na nich ustalenia całkowicie dowolnymi, b) zaniechanie zebrania wyczerpującego materiału dowodowego w niniejszej sprawie, a w szczególności niezwrócenie się do biegłego o sporządzenie stosownej opinii, pomimo, iż sprawa wymagała niewątpliwie wiadomości specjalnych, dotyczących w szczególności prawidłowości i zasadności wykonania przedmiotowego urządzenia piętrzącego oraz następstw (w tym korzyści) takiego, a nie innego wykonania tego urządzenia, c) dowolną i niepełną ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego, a w szczególności dowolne i błędne dokonanie analizy zasadności cofnięcia przedmiotowego pozwolenia wodnoprawnego pod kątem proporcjonalności skuteczności, celowości i słuszności w konsekwencji błędne przyjęcie, iż: - wykonanie istniejącego urządzenia piętrzącego "powoduje stałe piętrzenie wody w profilu zastawki, a poziom wody w rzece napływającej powyżej progu wodnego jest stale podniesiony. W wyniku takiej sytuacji na przestrzeni 15 letniej eksploatacji tego progu doszło do zamulenia rzeki powyżej budowli, a co za tym idzie podniesienia się koryta rzeki o ok. 70-75 cm", - "obecna konstrukcja zastawki nie pozwala na obniżenie poziomu wody w stanowisku górnym (przed progiem) poniżej poziomu 117,745 m n.p.m., a mianowicie do poziomu rzędnej dna rzeki [...] istniejącego przed wybudowaniem progu(poziomu naturalnego)", - "W rozwiązaniu projektowym zakładano możliwość całkowitej likwidacji piętrzenia wody poprzez wyjęcie zastawek do dna rzeki, a rozwiązanie istniejące nie stwarza takiej możliwości. Powoduje to, że poziom lustra wody jest stale spiętrzony powyżej istniejącego progu, co zwiększa ryzyko powodziowe. Ponadto ze względu na faktyczną wysokość piętrzenia i brak umocnień w stanowisku dolnym, rzeka poniżej progu jest przegłębiona i powstał tam wybój, mogący mieć wpływ na statykę progu", podczas gdy, jak wynika z załączonej do skargi opinii uprawnionego rzeczoznawcy ds. hydrotechniki i melioracji (biegłego sądowego wpisanego na listę biegłych Sądu Okręgowego w W.), w rzeczywistości istniejące urządzenie piętrzące ze stałym progiem: - zostało wykonane na dnie koryta rzeki jakie ówcześnie istniało właśnie na wysokości ok. 117,745 m n.p.m., co wynika jednoznacznie z mapy sytuacyjno-wysokościowej sporządzonej na potrzeby operatu wodnoprawnego (załącznik do opinii rzeczoznawcy załączonej do niniejszej skargi), a co Prezes całkowicie pominął. - jest dużo korzystniejsze niż urządzenie projektowane zgodnie z pozwoleniem wodnoprawnym (zastawka), a w szczególności zabezpiecza i stabilizuje dno cieku przed erozją górnego odcinka cieku, zasila wody gruntowe w górę rzeki oraz powoduje ich podniesienie, spowalnia obieg wody w zlewni i reguluje spływ rzeki, a także sprzyja retencji wód, umożliwiając napełnianie stawu, - nie zwiększa ryzyka powodziowego, a wręcz je zmniejsza, co wynika w szczególności z kilkukrotnie większej niż projektowana (80 cm) szerokości przepływu rzeki (385 cm), która sprawia, że nie dojdzie do podpiętrzenia wody przed zastawką i będzie ona mogła swobodnie przepłynąć, a zasięg cofki będzie co najmniej dwukrotnie mniejszy, a stwierdzony wybój oraz zamulenie rzeki nie wynikają z rzekomo nieprawidłowego wykonania urządzenia piętrzącego, lecz są zjawiskami naturalnymi, które mogą i powinny być likwidowane w ramach prostych czynności konserwacyjnych, które standardowo przeprowadza w rzece, a w konsekwencji 2) art. 138 § 1 pkt 2) K.p.a. w zw. z art. 136 ust. 1 pkt 2) ustawy - Prawo wodne poprzez błędne orzeczenie co do istoty sprawy w zaskarżonej części poprzez częściowe cofnięcie przedmiotowego pozwolenia wodnoprawnego (a w konsekwencji również zobowiązanie do usunięcia urządzenia piętrzącego), podczas gdy Prezes powinien odmówić cofnięcia pozwolenia wodnoprawnego również w tym zakresie. 3) art. 136 ust. 1 pkt 2) ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. - Prawo wodne poprzez jego błędne zastosowanie, pomimo iż cofnięcie pozwolenia wodnoprawnego oraz zobowiązanie do usunięcia wykonanego urządzenia piętrzącego jest nieproporcjonalne, niecelowe i niesłuszne w stanie faktycznym niniejszej sprawy, a wręcz niekorzystne dla rzeki [...] i jej otoczenia oraz środowiska (co wynika jednoznacznie z załączonej do skargi opinii uprawnionego rzeczoznawcy). Mając na uwadze powyższe wniesiono o uchylenie decyzji w zaskarżonej części, zasądzenie zwrotu kosztów postępowania oraz dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z załączonej opinii rzeczoznawcy ds. hydrotechniki i melioracji - mgr. Inż. M. S., w celu wykazania braku jakichkolwiek negatywnych konsekwencji związanych z wykonaniem istniejącego urządzenia piętrzącego ze stałym progiem (w tym w szczególności wskazanych w uzasadnieniu decyzji) oraz korzyści związanych z takim, a nie innym jego wykonaniem (a w szczególności faktu, iż jest to rozwiązanie z wielu względów korzystniejsze, niż projektowana zastawka określona w pozwoleniu wodnoprawnym). W odpowiedzi na skargi organ podtrzymał swoje stanowisko w sprawie i wniósł o ich oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2022 r., poz. 2492) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2023 r., poz. 1634 z późn. zm.) - dalej P.p.s.a., sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Sąd, badając legalność zaskarżonej decyzji w oparciu o wyżej powołane przepisy i w granicach sprawy, nie będąc jednak związany - stosownie do art. 134 § 1 P.p.s.a. - zarzutami i wnioskami skarg oraz powołaną podstawą prawną, nie uwzględnił skarg. W konsekwencji uznał, że decyzja Prezesa Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z dnia 9 października 2023 r. nie narusza prawa w stopniu kwalifikującym ją do wyeliminowania z obrotu prawnego. Sądowej kontroli, dokonywanej z punktu widzenia legalności danego aktu administracyjnego, poddano w niniejszej sprawie wymienioną na wstępie decyzję Prezesa Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie w przedmiocie: 1) umorzenia postępowania administracyjnego we wskazanej części, 2) cofnięcia bez odszkodowania pozwolenia wodnoprawnego na wykonanie wskazanego urządzenia piętrzącego - zastawki monolitycznej betonowej, udzielonej decyzją nr [...] Starosty [...] z dnia [...] sierpnia 2007 r., 3) zobowiązania W. W. do usunięcia wskazanego urządzenia wodnego - żelbetowej budowli przegradzającej koryto rzeki wraz z przywróceniem koryta rzeki do określonego stanu naturalnego, 4) odmówienia cofnięcia pozwolenia wodnoprawnego na piętrzenie wód rzeki [...], budowę urządzeń wodnych - stawu na działce nr ew. [...], mnicha wlotowego, mnicha wylotowego oraz poboru wody do napełniania stawu wraz ze zrzutem wody ze stawu udzielonego decyzją nr [...] Starosty [...] z dnia [...] sierpnia 2007 r. Sąd nie znalazł podstaw do uwzględnienia zgłoszonych skarg. Zdaniem Sądu zaskarżone rozstrzygnięcie odpowiada prawu i jest wynikiem prawidłowo zgromadzonego i ocenionego materiału dowodowego sprawy. W odniesieniu do załączonej do skargi W. W. opinii rzeczoznawcy w zakresie hydrotechniki i melioracji, wskazać należy, że nie zawiera ona daty jej sporządzenia. Z uwagi na jej treść dotyczącą przedmiotu oraz wskazaną datę dokonania oględzin w terenie (18 listopada 2023 r.) stwierdzić należy, że została ona sporządzona po wydaniu zaskarżonej decyzji, w związku z czym nie może być podstawą zarzutów sformułowanych w stosunku do organu. Skarżony organ nie mógł się zapoznać z wniesionymi uwagami do pomiarów i innych wskazanych tam okoliczności przed wydaniem zaskarżonej decyzji. Poza tym sąd administracyjny ocenia prawidłowość zaskarżonej decyzji według stanu na dzień jej wydania. W odniesieniu do zarzutów skargi W. W. wskazać należy, że organ nie miał w niniejszej sprawie obowiązku powołania biegłego celem dokonania niezbędnych dla rozstrzygnięcia ustaleń. Z akt sprawy wynika, że oględziny w terenie i pomiary urządzeń wodnych zostały wykonane na specjalnym urządzeniu i przez pracowników pracujących na specjalistycznych stanowiskach, w wyspecjalizowanym organie - kierownika Zespołu Wsparcia Technicznego oraz starszego specjalistę Działu Zgód Wodnoprawnych Zarządu Zlewni w L. (por. pismo z dnia 7 września 2023 r. wraz z protokołem, dokumentacją zdjęciową i szkicami pomiarowymi). Brak jest podstaw do kwestionowania prawidłowości dokonanych przez tych pracowników czynności, tylko z tego względu, że nie były one wykonane przez biegłego wpisanego na określoną listę. W tym zakresie wyjaśnić należy, że powołanie biegłego w postępowaniu administracyjnym ma charakter fakultatywny i zależy od uznania organu prowadzącego postępowanie, na co wskazuje użyty w art. 84 § 1 K.p.a. wyraz "może". Wykorzystanie tego środka dowodowego jest zasadne, gdy dla prawidłowego załatwienia sprawy, ze względu na poziom jej skomplikowania, wymagane są wiadomości, którymi nie dysponuje organ. W niniejszej sprawie brak jest podstaw do twierdzenia, że ww. pracownicy wyspecjalizowanego organu pracujący na wskazanych stanowiskach nie dysponowali wiadomościami niezbędnymi do prawidłowego przeprowadzenia oględzin i pomiarów wskazanych urządzeń wodnych. Ponadto brak jest obowiązku po stronie organu powoływania biegłych, którzy zweryfikowaliby jego stanowisko i wyniki ustaleń w sprawie (por. wyrok NSA z dnia 23 czerwca 2022 r., sygn. akt I OSK 1076/19, wyrok NSA z dnia 17 stycznia 2023 r., sygn. akt II GSK 799/22). A do tego sprowadza się treść opinii prywatnej załączonej do skargi. Ponadto zauważyć należy, że z akt sprawy wynika, iż organ zawiadomił wszystkie strony postępowania, nie tylko o zamiarze przeprowadzenia dowodu z oględzin, w tym planowanym zamiarze dokonania stosownych pomiarów w terenie, ale i o wynikach dokonanych pomiarów, sposobie ich dokonania, osobach, które te pomiary dokonały, za pomocą jakiego urządzenia i jakich metod. Protokół, szkice pomiarowe i dokumentacja zdjęciowa wykonana w trakcie tych czynności została przekazana wszystkim stronom, w tym skarżącemu (pismo z dnia 7 września 2023 r.). Skarżący nie brali udziału w ww. czynnościach, pomimo wcześniejszego zawiadomienia o tym. Przed wydaniem zaskarżonej decyzji nie zgłoszono żadnych uwag do dokonanych czynności, w szczególności pomiarów, czy sposobu ich wykonania, nie zgłoszono żadnych wniosków dowodowych. Brak jest więc podstaw do kwestionowania prawidłowości przeprowadzonych ww. czynności na etapie postępowania sądowego. W myśl przepisów K.p.a. (art. 7) nie tylko z urzędu na organie spoczywa obowiązek wyjaśnienia dokładnego stanu faktycznego, ale także na wniosek strony, zwłaszcza w sytuacji gdy to strona kwestionuje zasadnicze elementy stanu faktycznego. W odniesieniu do argumentów skargi, że istniejące urządzenie piętrzące ze stałym progiem jest z wielu względów znacznie korzystniejsze niż zastawka projektowana zgodnie z pozwoleniem wodnoprawnym wskazać należy, że nie zasługują one także na uwzględnienie. Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowi art. 136 ust. 1 pkt 2 ustawy - Prawo wodne zgodnie z którym, pozwolenie wodnoprawne można cofnąć lub ograniczyć bez odszkodowania, jeżeli urządzenia wodne wykonane zostały niezgodnie z warunkami ustalonymi w pozwoleniu wodnoprawnym lub nie są należycie utrzymywane. Jak słusznie wskazał organ - jest to decyzja uznaniowa, wymagająca dokonania oceny, w jakim stopniu i jakie urządzenia zostały wykonane niezgodnie z warunkami ustalonymi w pozwoleniu i które wpływają negatywnie na kształtowanie zasobów wodnych lub powodują szkody dla osób trzecich lub dla środowiska. Organ uwzględnił obowiązek dokonania analizy poszczególnych urządzeń wodnych objętych przedmiotowym pozwoleniem wodnoprawnym i zdecydował się na cofnięcie pozwolenia wodnoprawnego tylko w zakresie jednego wykonanego urządzenia wodnego, jakim jest urządzenie piętrzące. Powody z jakich organ uznał, iż należy orzec o cofnięciu pozwolenia wodnoprawnego na wykonanie zastawki i jednocześnie odmówić cofnięcia pozwolenia wodnoprawnego na wykonanie stawu wraz z mnichami wlotowym i wylotowym zostały szczegółowo opisane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Skoro organ w wyniku dokonanych czynności oględzin i pomiarów stwierdził, że wskazane urządzenie wodne jest wykonane niezgodnie z warunkami ustalonymi w pozwoleniu wodnoprawnym, a dodatkowo stwierdził, że powoduje to zwiększenie ryzyka powodziowego miał prawo do tego, aby cofnąć pozwolenie w przedmiotowym zakresie. W tym miejscu zauważyć należy, że skarżący W. W. nie kwestionuje co do zasady ustalenia organu w zakresie tego, że urządzenie piętrzące zostało wykonane w sposób niezgodny z projektem określonym w pozwoleniu wodnoprawnym, co powoduje, że wydana decyzja w zaskarżonej części jest w pełni uzasadniona. Skarżący, za pomocą okazanej prywatnej opinii rzeczoznawcy w zakresie hydrotechniki i melioracji, chce wykazać brak negatywnych konsekwencji związanych z wykonaniem istniejącego urządzenia piętrzącego oraz to, że jest to rozwiązanie z wielu względów korzystniejsze, niż projektowana zastawka określona w pozwoleniu wodnoprawnym. Takie argumenty nie mogły odnieść zamierzonego skutku w stosunku do zaskarżonej decyzji, gdyż sprowadzają się one do kwestionowania rozwiązań przyjętych w decyzji - pozwoleniu wodnoprawnym, która nie jest przedmiotem niniejszego postępowania. Sąd zaznacza, że urządzenia wodne działające na cieku wodnym powinny zostać wybudowane oraz eksploatowane na podstawie zatwierdzonego projektu budowlanego. Na podstawie projektu właściwy organ wydaje pozwolenie wodnoprawne, określając wszystkie parametry techniczne związane z jego eksploatacją. W przypadku gdy urządzenie działa niezgodnie z warunkami ustalonymi w pozwoleniu, a organ na podstawie przeprowadzonej kontroli to stwierdzi, istnieje podstawa do cofnięcia lub ograniczenia wydanego pozwolenia wodnoprawnego (por. Kałużny Mirosław, Prawo wodne. Komentarz, wyd. II Opublikowano: WK 2016). Taki właśnie stan faktyczny organ prawidłowo ustalił w niniejszej sprawie, w związku z czym decyzja w części dotyczącej cofnięcia pozwolenia wodnoprawnego była zasadna. W odniesieniu do pozostałych zarzutów skargi W. W. wskazać należy, że Sąd nie stwierdził aby zaskarżona decyzja była nieprawidłowa pod względem zasad proporcjonalności, skuteczności, celowości i słuszności. W tym zakresie wskazać należy, że decyzją tą cofnięto pozwolenie tylko we wskazanej części, co do której stwierdzono, że wystąpiły znaczne, istotne i zauważalne, rozbieżności w wymiarach zrealizowanego urządzenia w stosunku do parametrów określonych w pozwoleniu wodnoprawnym oraz w której stwierdzono, że powoduje to stałe spiętrzenie wód rzeki, przyczynia się do złego stanu koryta cieku i zwiększa ryzyko powodziowe. Ponadto wskazać należy, że przewidziana w art. 139 ust. 1 Prawa wodnego przesłanka w postaci związku likwidacji (usunięcia) urządzenia wodnego z kształtowaniem zasobów wodnych obejmuje również sytuacje, gdy ów wpływ przedmiotowych urządzeń wodnych i innych obiektów ma charakter nawet pośredni (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 października 2019 r., sygn. akt II OSK 3331/18). Kierując się właściwą wykładnią art. 139 ust. 1 Prawa wodnego w zaskarżonej decyzji przyjęto zasadnie, że funkcjonowanie żelbetowej budowli przegradzającej koryto rzeki pozostaje w związku z nieprawidłowym kształtowaniem zasobów wodnych, natomiast dla uczynienia zadość zasadzie korzystania z wód w sposób niepogorszony i niewyrządzający szkód, niezbędne było zobowiązanie W. W. do usunięcia tego urządzenia, zwłaszcza, że z dokumentacji załączonej do akt sprawy, w tym: oględzin, pomiarów i zdjęć wynika, że powoduje ono ryzyko powodziowe. Ponadto prawidłowo organ ocenił, że przy rozstrzyganiu sprawy w ramach przysługującego uznania wyważył interes publiczny (zagrożenie powodziowe) oraz interes stron (m.in. W. W. sprzeciwiającego się likwidacji urządzenia wodnego). Przedstawione przez organ drugiej instancji okoliczności sprawy wskazywały na to, że pozostawienie przedmiotowych urządzeń stanowi realną przeszkodę dla prawidłowego kształtowania zasobów wodnych. W takim stanie faktycznym i prawnym uprawnione było stwierdzenie organu co do spełnienia przesłanek warunkujących wydanie zaskarżonej decyzji na podstawie art. 139 ust. 1 Prawa wodnego. W odniesieniu do skargi drugiej strony skarżącej – Z. i I. M. - nawiązującej do wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 października 2018 r., sygn. akt VII SA/Wa 387/18, Sąd podziela stanowisko organu, że przedmiotem prowadzonego postępowania mogła być i była ocena prawidłowości wykonanych urządzeń wodnych z uzyskanym pozwoleniem wodnoprawnym, a nie ocena ich zgodność z pozwoleniem na budowę, czy z decyzją udzielającą zezwolenia na użytkowanie. Jak wskazywano wyżej podstawę materialnoprawną zaskarżonych decyzji stanowił art. 136 ust. 1 pkt 2 Prawa wodnego, zgodnie z którym, pozwolenie wodnoprawne można cofnąć lub ograniczyć bez odszkodowania, jeżeli urządzenia wodne wykonane zostały niezgodnie z warunkami ustalonymi w pozwoleniu wodnoprawnym lub nie są należycie utrzymywane. Prawidłowo organ wskazał, że użycie przez ustawodawcę sformułowania "może" oznacza, że stwierdzenie zaistnienia przesłanek określonych w tym przepisie nie nakłada obowiązku, a jedynie uprawnia organ do orzeczenia o cofnięciu, bądź ograniczeniu pozwolenia wodnoprawnego. Cofnięcie lub ograniczenie pozwolenia wodnoprawnego bez odszkodowania, przewidziane w przytoczonym przepisie ma zatem charakter fakultatywny, co oznacza, że organ musi uwzględniać obowiązek dokonania analizy poszczególnych środków pod kątem ich proporcjonalności, skuteczności, celowości i słuszności w relacji do chronionego dobra oraz z uwzględnieniem zasady wyważania słusznych interesów strony. Decydując się zatem na cofnięcie, czy ograniczenie pozwolenia wodnoprawnego organ musi rozważyć i przedstawić w uzasadnieniu rozstrzygnięcia celowość takiego działania z punktu, widzenia ochrony wód, a w szczególności czy cofnięcie lub ograniczenie jest proporcjonalne do zakresu naruszenia wymogów zawartych w pozwoleniu wodnoprawnym. Musi także rozważyć, z punktu widzenia ochrony wód i słusznych interesów uprawnionego, jaka forma ograniczenia praw uprawnionego jest właściwa. Skarżony organy orzekający w niniejszej sprawie spełnił powyższe kryteria. W tym miejscu jeszcze raz podkreślić należy, że skarżony organ w uzasadnieniu swojej decyzji, czyniąc zadość obowiązkowi wskazanemu w art. 107 § 3 K.p.a., wskazał wyraźnie, iż przedmiotowe urządzenie wodne wybudowane przez W. W. powoduje stałe piętrzenie wód rzeki [...], przyczynia się do złego stanu koryta cieku i co najważniejsze - zwiększa ryzyko powodziowe. Organ prawidłowo uzasadnił, że w zakresie cofnięcia pozwolenia wziął pod uwagę ochronę koryta rzeki i zagrożenie powodziowe, jakie może powodować wykonane urządzenie. W odniesieniu do obaw skarżących, co do tego, że Pan W. nigdy nie usunie budowli piętrzącej wodę wskazać należy, że obowiązek zawarty w przedmiotowej decyzji, w przypadku jego nie wykonania, może podlegać egzekucji w odpowiednim (odrębnym od przedmiotowego) trybie prowadzącym do przymusowego jego wykonania. Podobnie działania wskazanych przez skarżących osób mogą podlegać (odrębnej od niniejszego postępowania) ocenie pod względem odpowiedzialności prawnokarnej, dokonywanej przez inne, specjalnie do tego celu powołane organy, np. przez wskazaną w skardze Prokuraturę. Mając na uwadze powyższe rozważania Sąd nie stwierdził naruszenia wskazanych w skargach zarzutów zarówno naruszenia prawa materialnego, jak i procesowego (tj. art. 6, 7, 8, 77 § 1, 80, 84 § 1 oraz 107 § 3 K.p.a. oraz art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. w zw. z art. 136 ust. 1 pkt 2 ustawy - Prawo wodne). Z powyższych względów Sąd nie znalazł podstaw do uwzględnienia wniesionych skarg i działając na podstawie art. 151 P.p.s.a. skargi te oddalił.