IV SA/Wa 2786/17

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Michał Sułkowski po rozpoznaniu w dniu 17 stycznia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku R. G. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w całości lub w części w sprawie ze skargi R. G. na decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] sierpnia 2017 r. znak: [...] w przedmiocie nałożenia administracyjnej kary pieniężnej postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. R. G. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] sierpnia 2017 r. znak: [...] w przedmiocie nałożenia administracyjnej kary pieniężnej. Zarządzeniem Przewodniczącej Wydziału IV z dnia 25 października 2017 r. sygn. akt IV SA/Wa 2786/17 wezwano skarżącą do uiszczenia wpisu od skargi w wysokości 1.500 zł. W piśmie z dnia 13 listopada 2017 r., uzupełnionym wnioskiem z dnia 28 listopada 2017 r., złożonym na urzędowym formularzu (PPF), R. G. zwróciła się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych, ewentualnie o ograniczenie wpisu do kwoty 500 zł. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wnioskodawczyni podała, że pozostaje w gospodarstwie domowym z mężem (W. G.) i pełnoletnim synem (O. G.). Wskazała, że jest zatrudniona w wymiarze ½ etatu i uzyskuje wynagrodzenie w wysokości 1.500 zł miesięcznie. Oświadczyła, że mąż osiąga dochód z umowy zlecenia w wysokości 1.500 zł miesięcznie, natomiast syn otrzymuje stypendium w wysokości 800 zł miesięcznie. Wnioskodawczyni nie wykazała jakiegokolwiek majątku. Podała natomiast, że koszty wynajmu mieszkania wynoszą 2.350 zł. W uzasadnieniu wniosku stwierdziła, że nie jest w stanie uiścić wpisu. Mając powyższe na uwadze, należało zważyć, co następuje. Przystępując do oceny przedmiotowego wniosku, w pierwszej kolejności należy wskazać, że zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest ponoszenie kosztów związanych z udziałem w postępowaniu. Stosownie bowiem do reguły zawartej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), dalej powoływanej również jako ppsa, strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Stąd też każda osoba wszczynająca postępowanie przed sądem administracyjnym powinna liczyć się z wydatkami na ten cel. Zgodnie z art. 246 § 1 ppsa prawo pomocy przysługuje osobie fizycznej w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), zaś w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Treść powołanego przepisu wskazuje, że dopiero gdy posiadane przez stronę środki okażą się niewystarczające może ona wystąpić o przyznanie prawa pomocy, a pomoc ta stosowana jest wobec osób, które znajdują się w sytuacji materialnej, pozwalającej na zaspokojenie jedynie podstawowych potrzeb życiowych. Skarżąca zadeklarowała dochód gospodarstwa domowego w wysokości 3.800 zł miesięcznie oraz wydatki na najem mieszkania 2.350 zł. Uwzględniając wykazaną w ten sposób relację osiąganych dochodów do koniecznych wydatków, a także biorąc pod uwagę aktualny poziom cen, innych niż wydatki na mieszkanie, dóbr i usług niezbędnych do zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych, jak wyżywienie, czy ubranie, można by przyjąć, że bez uszczerbku koniecznego utrzymania siebie i rodziny skarżąca nie jest w stanie uiścić wpisu od skargi w wysokości 1.500 zł lub innych opłat sądowych, ewentualnie należnych na kolejnych etapach postępowania. Należy jednak zaznaczyć, że przy ocenie, czy sytuacja materialna strony kwalifikuje ją do przyznania prawa pomocy należy brać pod uwagę nie tylko wysokość uzyskiwanych dochodów, ale również stan majątkowy (zob. np. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 17 marca 2016 r. sygn. akt I OZ 241/16, z dnia 13 maja 2015 r. sygn. akt II OZ 421/15, z dnia 17 grudnia 2014 r. sygn. akt II OZ 1337/14, z dnia 26 lutego 2014 r. sygn. akt II OZ 189/14. Niepublikowane. Dostępne: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Jakkolwiek natomiast skarżąca nie wykazała tego w złożonym oświadczeniu (w rubryce nr 7.2.2. – papiery wartościowe, i inne prawa majątkowe, np. udziały ...), to na podstawie danych ujawnionych w rejestrze przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego ustalono, że posiada ona udziały w spółkach prawa handlowego. Jest mianowicie jedynym wspólnikiem [...] sp. z o.o. z siedzibą w [...], posiadając w niej 100 udziałów w łącznej wysokości 50.000 zł. Ponadto pełni w tej spółce funkcje wiceprezesa zarządu, zaś jej mąż (W. G.) jest prezesem zarządu rzeczonej spółki. Wnioskodawczyni jest także wspólnikiem [...] sp. z o.o. z siedzibą w [...], posiadając w tej spółce 36 udziałów o łącznej wartości 1.800 zł. Jest również członkiem zarządu tej spółki. Skarżąca i jej mąż (W. G.) są także prokurentami samodzielnymi [...] sp. z o.o. z siedzibą w [...]. Przedstawione powyżej informacje, ustalone w oparciu Krajowy Rejestr Sądowy, istotnie zmieniają ocenę możliwości płatniczych R. G. Posiadanie przez skarżącą udziałów w spółkach prawa handlowego o łącznej wartości 68.000 zł, a także sprawowanie przez nią i jej męża funkcji w zarządach tych spółek oraz ustanowienie ich prokurentami, nie pozwala bowiem na przyjęcie, że uiszczenie wpisu od skargi w wysokości 1.500 zł lub innych opłat sądowych, ewentualnie należnych na dalszych etapach postępowania przed Sądem, spowoduje uszczerbek koniecznego utrzymania trzyosobowej rodziny R. G. Ponoszenie kosztów sądowych zawsze powoduje określony uszczerbek utrzymania strony. Nie uzasadnia to jednak jeszcze przyznania prawa pomocy chyba, że strona wykaże, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania albo, że poniesienie pełnych kosztów postępowania spowoduje uszczerbek w jej koniecznym utrzymaniu. Jak wykazano powyżej, ocena możliwości płatniczych R. G., uwzględniająca nie tylko wykazany przez nią dochód, ale także posiadane przez nią prawa majątkowe, nie pozwala stwierdzić, że w przypadku skarżącej zachodzi taka sytuacja. Może ona – bez uszczerbku koniecznego utrzymania siebie i rodziny - ponieść pełne koszty postępowania przed Sądem. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 ppsa, orzeczono jak w postanowieniu.