IV SA/Wa 2797/15

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Monika Stępkowska - Bigiej po rozpoznaniu w dniu 1 czerwca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku W. N. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi W. N. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2015 r., nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy Wyrokiem z dnia 13 stycznia 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę W. N. (dalej: "skarżącego") na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2015 r. w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego. W dniu 5 lutego 2016 r. skarżący złożył na urzędowym formularzu PPF wniosek o przyznanie prawa pomocy, domagając się zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego. W uzasadnieniu wniosku podał, że na utrzymaniu ma żonę i dwie córki. Podał, że żona odziedziczyła działkę rolną o pow. 20 arów. Poza ww. nieruchomością nie posiadają żadnego majątku. Skarżący oświadczył, że z tytułu umowy o pracę uzyskuje dochód w wysokości 1740 zł., Ponadto wskazał na konieczność spłaty kredytów – podał ze wartość zadłużenia wynosi 60 000 zł. Zarządzeniem z dnia 20 kwietnia 2016 r. skarżący został wezwany do uzupełnienia wniosku poprzez nadesłanie: 1) wyciągów z wszelkich posiadanych przez niego rachunków bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy, w tym kont i lokat dewizowych oraz lokat terminowych z okresu ostatnich trzech miesięcy (z wykazaniem zestawienia wszelkich operacji na rachunkach we wskazanym okresie oraz saldem rachunków), 2) dokumentów potwierdzających wysokość uzyskiwanych przez niego dochodów (np. zaświadczenia o zarobkach) 3) informacji, czy żona skarżącego posiada status osoby bezrobotnej, jeżeli tak – należy nadesłać stosowne zaświadczenie potwierdzające ten fakt; 4) kopii umowy kredytowej, na którą powołuje się skarżący we wniosku wraz z harmonogramem spłat rat kredytu, W dniu 2 maja 2016 r. skarżący złożył: - zaświadczenie z zakładu pracy, z którego wynika, że skarżący jest zatrudniony na podstawie umowy o pracę na czas nieokreślony, miesięczne wynagrodzenie netto wynosi 1 822,80 zł (2 520 zł brutto); - kopię umowy o pracę żony – B. N., z której wynika, że w dniu 1 kwietnia 2016 r. zawarła ona umowę o pracę na czas określony (od 1 kwietnia 2016 r. do 31 stycznia 2017 r.); wynagrodzenie miesięczne brutto wynosi 1850 zł; - trzy harmonogramy spłaty pożyczek udzielonych skarżącemu przez "[...]" w okresie 28 października 2014 r do 17 września 2015 r.) na łączną kwotę 95 000 zł (raty miesięczne wynoszą łącznie 1219,62 zł) oraz "parametry pożyczki na kwotę 3 000 zł" (tzw. linia pożyczkowa) z saldem na dzień 29 kwietnia 2016 r.: 2 995,71 zł. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy stwierdzono, co następuje: Przede wszystkim zaznaczyć należy, że prawo pomocy, zarówno w zakresie całkowitym, jaki i częściowym, jest instytucją stanowiącą wyjątek od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony. Z tego względu przesłanki zastosowania tej instytucji winny być interpretowane w sposób ścisły. Udzielenie prawa pomocy jest bowiem formą dofinansowania strony postępowania z budżetu Państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. postanowienie NSA z dnia 11 stycznia 2012 r., sygn. akt I OZ 1099/11). Ponadto, w orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest pogląd, że to na wnioskodawcy spoczywa ciężar wykazania, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Powinien on zatem przekonać Sąd o konieczności przyznania mu prawa pomocy. Wnioskodawca ubiegający się o przyznanie prawa pomocy musi wykazać, tj. należycie udokumentować swoją sytuację materialną, gdyż to na podstawie przekazanych przez niego informacji Sąd dokonuje merytorycznej oceny wniosku pod kątem wystąpienia przesłanek przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie (por. np. postanowienia NSA z dnia 16 grudnia 2010 r., sygn. akt II GZ 409/10 i z dnia 20 stycznia 2012 r., sygn. akt IIFZ833/11). Stosownie bowiem do art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270 z późn. zm.), zwanej dalej P.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane osobie fizycznej w zakresie całkowitym, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, zaś w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Na podstawie wszystkich przedstawionych przez skarżącego informacji, dokumentów i oświadczeń zawartych we wniosku sporządzonym na urzędowym formularzu PP, jak również nadesłanych w dniu 2 maja 2016 r. w uzupełnieniu wniosku ustalono, że skarżący prowadzi gospodarstwo domowe wraz z żoną oraz dwiema niepełnoletnimi córkami. Skarżący i jego żona aktualnie uzyskują wynagrodzenie (skarżący z tytułu umowy o pracę na czas nieokreślony, jego żona z tytułu umowy o pracę na czas określony: od 1 kwietnia 2016 r. do 31 stycznia 2016 r.) w łącznej wysokości 4370 zł brutto. Żona skarżącego jest właścicielką działki rolnej o pow. 20 arów, o wartości ok. 7 000 zł, która to nieruchomość nie jest zagospodarowana i nie przynosi pożytków. Z nadesłanych trzech harmonogramów spłaty pożyczek (pożyczki udzielone w okresie od 20 października 2014 r. do 17 września 2015 r. na łączną sumę 95 000 zł) wynika, że raty miesięczne z tytułu spłaty tych pożyczek wynoszą łącznie 1219,62 zł. Poza koniecznością spłaty rat zaciągniętych pożyczek, skarżący wskazał jako stałe wydatki: karta na telefon 15 zł, wykup leków – 50 zł, podatek za działkę – 80zł. W ocenie referendarza sądowego, biorąc pod uwagę wszystkie okoliczności sprawy, należało dojść do wniosku, że skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Jak już wyżej wskazano, to strona występująca z wnioskiem o prawo pomocy powinna wykazać, że jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe potraktowanie i udzielenie jej pomocy finansowej przez Państwo. Tym samym, to na występującym z wnioskiem spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę wykazane. Fakt zaciągnięcia pożyczek w banku w łącznej wysokości 95 000 zł, nie może przemawiać za uwzględnieniem wniosku o przyznanie prawa pomocy. Korzystanie z kredytów bankowych oznacza, że skarżący posiada zweryfikowaną przez profesjonalną instytucję finansową zdolność kredytową, a dodatkowo, że otrzymał i dysponował określoną w umowie kredytowej kwotą. Co do konieczności spłaty zaciągniętego kredytu, należy podkreślić, że w orzecznictwie sądowym ustabilizował się pogląd, że obowiązek spłaty zobowiązań kredytowych nie stanowi przesłanki, która obliguje do przyznania prawa pomocy w zakresie wnioskowanym przez skarżącego. Spłata kredytów nie może być uznawana za wydatek, którego ponoszeniu należy przyznać pierwszeństwo przed wydatkami związanymi z udziałem w postępowaniu przed sądem administracyjnym (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 lutego 2006r., sygn. akt I OZ 83/06, z dnia 15 czerwca 2012r., sygn. akt I FZ 189/12, publikowane na stronie internetowej www.orzeczenia.nsa.gov.pl). W rozpatrywanej sprawie skarżący nie wskazał na jakiekolwiek trudności ze spłatą zaciągniętych kredytów. Ponadto, skarżący mimo wezwania, nie przedstawił wyciągów z rachunków bankowych z operacjami z okresu ostatnich trzech miesięcy jak również nie złożył oświadczenia, że ich nie posiada. W ocenie referendarza sądowego, analiza historii rachunku bankowego (rachunków bankowych) skarżącego w okresie bezpośrednio poprzedzającym rozstrzygniecie wniosku o przyznanie prawa pomocy, ma niewątpliwie istotne znaczenie dla weryfikacji twierdzeń skarżącego o braku środków na poniesienie kosztów sądowych. W rozpoznawanej sprawie mając na uwadze całokształt okoliczności, należało dojść do wniosku, że skarżący nie wykazał, że jego sytuacja materialna jest tego rodzaju, że uzasadnia wyjątkowe potraktowanie poprzez odstąpienie od zasady ponoszenia kosztów sądowych z własnych środków i przerzucenie kosztów tego postępowania na Państwo. Skarżący nie wykazał bowiem, że nie ma środków na utrzymanie, jest osobą ubogą i nie jest w stanie wygospodarować środków na poniesienie kosztów niniejszego postępowania. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. postanowiono jak w sentencji.