IV SA/Wa 2876/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Monika Stępkowska - Bigiej po rozpoznaniu w dniu 13 sierpnia 2014r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika w sprawie ze skargi M. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] października 2013 r, nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji postanawia odmówić przyznania prawa pomocy Wyrokiem z dnia 15 kwietnia 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę M. K. (dalej: "skarżącej") na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] października 2013 r. w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji. W dniu 28 maja 2014 r. do Sądu wpłynął wniosek skarżącej, sporządzony na urzędowym formularzu PPF, w którym wskazała, że domaga się zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego lub adwokata. W uzasadnieniu wniosku skarżąca podniosła, że wychowuje uczącą się córkę. Skarżąca utrzymuje się z prowadzenia działalności gospodarczej (prowadzi sklep [...]), który przynosi dochód w wysokości 1687,75 zł miesięcznie (brutto). Odziedziczyła po rodzicach grunty rolne – 2,14 ha, których jednak nie uprawia, ze względu na niską klasę gruntów i nierentowny dochód. Spłaca raty kredytu w wysokości 217,76 zł. Jest właścicielką domu o pow. 100m2. Oświadczyła, że córka nie posiada majątku, studiuje stacjonarnie na [...]. Zarządzeniem z dnia 29 maja referendarz sądowy wezwał skarżącą do uzupełnienia wniosku poprzez nadesłanie: - wyciągów z rachunków bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy, - szczegółowego wykazu wydatków ponoszonych miesięcznie na konieczne utrzymanie. Przy piśmie z dnia 11 czerwca 2014 r. skarżąca nadesłała wyciągi z konta bankowego, rachunki oraz wymieniał następujące wydatki miesięczne: 600 zł – żywność, 250 zł – energia elektryczna, 50 zł woda, 500 zł ubrania, 50 zł leki, 50 zł środki czystości i kosmetyki, 60 zł podatek od nieruchomości, 217 rata kredytu, 300 zł – zakupy domowe (okap kuchenny, szafka na buty, lampa, naczynia i wiele innych). Rozpoznając wniosek zważono co następuje: Przede wszystkim zaznaczyć należy, że prawo pomocy, zarówno w zakresie całkowitym, jaki i częściowym, jest instytucją stanowiącą wyjątek od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony. Z tego względu przesłanki zastosowania tej instytucji winny być interpretowane w sposób ścisły. Udzielenie prawa pomocy jest bowiem formą dofinansowania strony postępowania z budżetu Państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. postanowienie NSA z dnia 11 stycznia 2012 r., sygn. akt I OZ 1099/11). W rozpatrywanej sprawie skarżąca wystąpiła z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, tj. o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270), zwanej dalej P.p.s.a., prawo pomocy w zakresie całkowitym przysługuje osobie, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Zatem rzeczą wnioskodawcy jako zainteresowanego jest wykazanie, że jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe potraktowanie, o którym mowa w przytoczonych przepisach. Tym samym to na występującym z wnioskiem spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę wykazane. Biorąc pod uwagę ustawowe przesłanki uprawniające do skorzystania z prawa pomocy należy stwierdzić, że złożone przez skarżącą oświadczenia zarówno we wniosku na formularzu PPF, jak i w udzielonej odpowiedzi na wezwanie do uzupełnienia wniosku, nie dają podstaw do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Złożone oświadczenia i dokumenty zawierają sprzeczności i budzą wątpliwości, co daje podstawę przypuszczać, że nie odzwierciedlają rzeczywistej sytuacji materialnej skarżącej. Strona w sposób wybiórczy przedstawiła swoją sytuację materialną. Na urzędowym formularzu PPF skarżąca wykazała dochód w wysokości 1686,75 zł brutto. W oświadczeniu z dnia 11 czerwca 2014 r. wymieniła wydatki na miesięczne utrzymanie w łącznej wysokości 2077 zł. Nie wyjaśniła przy tym, w jaki sposób pokrywa comiesięczną nadwyżkę kosztów utrzymania nad deklarowanymi dochodami. Ponadto z wyciągów z rachunków bankowych wynika, że w dniu 26 marca 2014 r. na rachunek skarżącej wpłynęła kwota 6000 zł (wpłata gotówkowa), w dniu 11 kwietnia 2014 r. wpłynęła kwota 10000 zł (wpłata gotówkowa) i w dniu 7 maja 2014 r. – kwota 10000 zł (wpłata gotówkowa). Z przedmiotowych wyciągów wynika także, że skarżąca regularnie uiszcza na rzecz Spółdzielni Mieszkaniowej [...] kwoty w wysokości 5524,93 zł miesięcznie, opłaca również ZUS (fundusz pracy – 42,84 zł, ubezpieczenia zdrowotne – 42,84 zł, ubezpieczenia społeczne – 535,92 zł). Nic nie wskazuje także aby miała problemy ze spłatą rat kredytu (217 zł miesięcznie), na który powołuje się we wniosku sporządzonym na urzędowym formularzu PPF. Ponadto, należy podkreślić, że w orzecznictwie sądowym ustabilizował się pogląd, że obowiązek spłaty zobowiązań kredytowych nie stanowi przesłanki, która obliguje do przyznania prawa pomocy w zakresie wnioskowanym przez skarżącego. Spłata kredytów nie może być uznawana za wydatek, którego ponoszeniu należy przyznać pierwszeństwo przed wydatkami związanymi z udziałem w postępowaniu przed sądem administracyjnym (por. postanowienie Naczelnego Sadu Administracyjnego z dnia 7 lutego 2006r., sygn. akt I OZ 83/06, z dnia 15 czerwca 2012r., sygn. akt I FZ 189/12, publikowane na stronie internetowej www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Powyższe dane świadczą o tym, że sytuacja finansowa skarżącej nie jest krytyczna, prowadzi ona działalność gospodarczą. Jest w stanie ponosić wydatki w wysokości ok. 2000 zł związane z utrzymaniem koniecznym siebie i córki oraz wydatki związane z prowadzoną działalnością gospodarcza. Na jej konto (przynajmniej w okresie od kwietnia do maja,) wpływają sumy rzędu 6000 – 1000 zł miesięcznie. Nic nie wskazuje na to, aby jej sytuacja majątkowa była krytyczna. Reasumując należy stwierdzić, że w postępowaniu w przedmiocie prawa pomocy należy wykazać w sposób rzetelny i pełny rzeczywistą sytuację majątkową, która może uzasadniać przyznanie prawa pomocy. Oświadczenie niepełne oraz takie, które budzi wątpliwości, nie jest podstawą do dokładnej i szczegółowej oceny sytuacji materialnej strony. Prawo pomocy jest instytucją wyjątkową i jako takie powinno być stosowane do osób, które w sposób niebudzący wątpliwości wykazały, że spełniają przesłanki do jego otrzymania. W niniejszej sprawie skarżąca tego nie uczyniła, tj. nie wykazała, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania. Dlatego też na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 i art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.