IV SA/Wa 291/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Tomasz Wykowski (spr.), Sędziowie sędzia WSA Alina Balicka, sędzia WSA Aneta Dąbrowska, Protokolant spec. Iwona Hoga, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 marca 2017 r. sprawy ze skargi L.K. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] lipca 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udzielenia zezwolenia na osiedlenie się I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Wojewody [...]z dnia [...].01.2014 r. nr [...]; II. zasądza od Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców na rzecz skarżącej L.K. kwotę 300 (trzysta) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. I. Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (dalej "Sądu") decyzją z dnia [...] lipca 2014 r. nr [...] (dalej "zaskarżoną decyzją") Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców (dalej także "Szef Urzędu"), po rozpatrzeniu odwołania L. K. (L. K. dalej "skarżąca" albo "cudzoziemka") od decyzji Wojewody [...] (dalej także "Wojewody") z dnia [...] stycznia 2014 r. nr [...], orzekającej o odmowie udzielenia skarżącej zezwolenia na osiedlenie się, utrzymał decyzję Wojewody w mocy. II. Stan sprawy, poprzedzający wydanie przez Szefa Urzędu zaskarżonej obecnie decyzji z dnia [...] lipca 2014 r. przedstawia się następująco: 1. Wnioskiem z dnia 8 lutego 2012 r. skarżąca, posiadająca obywatelstwo [...], wystąpiła do Wojewody o udzielenie zezwolenia na osiedlenie się, uzasadniając wniosek tym, że jest małżonką obywatela polskiego J. N. (dalej "małżonek (mąż) skarżącej"), z którym w dniu [...] kwietnia 2008 r. zawarła związek małżeński. 2. Decyzją z dnia [...] grudnia 2012 r. nr [...] Wojewoda odmówił udzielenia skarżącej wnioskowanego zezwolenia na osiedlenie się, stwierdzając, że pozostaje ona w związku małżeńskim zawartym z obywatelem polskim w celu obejścia przepisów ustawy o cudzoziemcach. 3. Decyzją z dnia [...] lipca 2013 r. nr [...] Szef Urzędu uchylił decyzję Wojewody z dnia [...] grudnia 2012 r. i przekazał temu organowi sprawę do ponownego rozpatrzenia, wskazując na potrzebę dokonania dodatkowych ustaleń odnoszących się do faktycznego miejsca zamieszkania cudzoziemki, jej małoletniej córki oraz małżonka, a także prowadzenia przez cudzoziemkę życia rodzinnego z małżonkiem. 4. Decyzją z dnia [...] stycznia 2014 r. nr [...] Wojewoda ponownie odmówił udzielenia skarżącej wnioskowanego zezwolenia na osiedlenie się, ponownie uznając że skarżąca zawarła związek małżeński z obywatelem polskim w celu obejścia przepisów ustawy o cudzoziemcach. 5. Skarżąca wniosła do Szefa Urzędu odwołanie o decyzji Wojewody z dnia [...] stycznia 2014 r., zarzucając Wojewodzie wadliwą ocenę stanu faktycznego sprawy. III. Zaskarżoną obecnie decyzją z dnia [...] lipca 2014 r. Szef Urzędu rozpatrzył odwołanie skarżącej o decyzji Wojewody z dnia [...] stycznia 2014 r., utrzymując tę decyzję w mocy i podzielając stanowisko organu I Instancji. IV. Pismem z dnia 23 lipca 2014 r. skarżąca wniosła do tut. Sądu skargę na decyzję odwoławczą Szefa Urzędu z dnia 9 lipca 2014 r., podnosząc przeciwko w/w orzeczeniu następujące zarzuty: 1) naruszenia przepisów postępowania, tj.: a) art. 7 kpa, polegające na wybiórczej i nieobiektywnej ocenie materiału dowodowego i przyjęciu za udowodnione faktów stanowiących jedynie domniemanie odnośnie zamieszkiwania skarżącej z mężem; b) art. 77 kpa przez zaniechanie wyjaśnienia wszystkich aspektów sprawy, zaniechanie skonfrontowania zeznań świadków pomimo rażącej sprzeczności w ich zeznaniach, zaniechanie ustalenia źródła utrzymania małżeństwa odwołującej, pominięcie prowadzenia przez nią działalności gospodarczej, zaniechanie przesłuchania V. H. na okoliczność przebywania jego w mieszkaniu przy ul. [...] w [...], które to naruszenia w sposób istotny miały wpływ na wydanie zaskarżonej decyzji; 2) naruszenia przepisów ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o cudzoziemcach, tj. art. 66 ust. 1 pkt 5 w zw. z art. 53 ust. 1 pkt 2 i pkt 6 w zw. z art. 64 ust. 3 poprzez pominięcie prowadzenia działalności gospodarczej, błędne ustalenie, że małżeństwo z J. N. zostało zawarte dla pozoru pomimo tego, że są małżeństwem od 6 lat, błędne przyjęcie, że zamieszkiwanie w budynku przy ul. [...] oraz przebywanie w lokalu przy ul. [...], gdzie mieści się siedziba firmy odwołującej dowodzi, że ich małżeństwo zostało zawarte w celu obejścia prawa, co jest oczywistym błędem i oparte zostało na wybiórczych zeznaniach osób, które nie zamieszkują w pobliżu posesji męża, zaniechanie przeprowadzenia dowodu o źródłach utrzymania rodziny, prowadzenie wspólnego gospodarstwa domowego. Podnosząc powyższe zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2014 r. VI. W odpowiedzi na skargę Szef Urzędu wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację przedstawioną w obszernym i szczegółowym uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. VII. Wyrokiem z dnia 17 listopada 2017 r., sygn. akt IV SA/Wa 1743/14, tut. Sąd oddalił skargę skarżącej na decyzję Szefa Urzędu z dnia [...] lipca 2014 r., podzielając stanowisko tego organu. VIII. Wyrokiem z dnia 18 listopada 2016 r., sygn. akt II OSK 351/15, wydanym na skutek rozpatrzenia skargi kasacyjnej skarżącej od wyroku tut. Sądu z dnia 17 listopada 2014 r., Naczelny Sąd Administracyjny (dalej także "NSA") uchylił w/w wyrok i przekazał tut. Sądowi sprawę do ponownego rozpatrzenia. Uzasadniając wydane rozstrzygnięcie, NSA wskazał w szczególności, co następuje: (i) Trafne są zarzuty naruszenia zaskarżonym wyrokiem przepisów postępowania, które miały istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd pierwszej instancji nie dokonał bowiem prawidłowej oceny zebranego w spawie materiału dowodowego, a w szczególności nie zwrócił uwagi, że orzekające organy dopuściły się naruszenia zasad i przepisów procedury administracyjnej. (ii) Powołany w podstawie skargi kasacyjnej art. 7 k.p.a. ustanawia zasadę prawdy obiektywnej, zobowiązując organ administracji publicznej do podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Zasada ta znajduje rozwinięcie w art. 77 § 1 k.p.a., nakładającym na organ obowiązek zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, jak też w art. 80 k.p.a. wskazującym, że ocena organu odnośnie do tego, czy dana okoliczność została udowodniona, powinna zostać podjęta na podstawie całokształtu materiału dowodowego. Trzeba zgodzić się ze skarżącą kasacyjnie, że materiał dowodowy zebrany w sprawie nie został oceniony zgodnie ze wskazanymi wyżej regułami. Organy wadliwie przyjęły, że postępowanie dowodowe potwierdziło zawarcie przez skarżącą związku małżeńskiego z obywatelem polskim w celu obejścia przepisów ustawy o cudzoziemcach. Natomiast Sąd Wojewódzki, aprobując zaskarżoną decyzję, błędnie uznał, że okoliczności zawarcia związku małżeńskiego skarżącej z obywatelem polskim jednoznacznie wskazują na zamiar zalegalizowania pobytu cudzoziemki wbrew przepisom ustawy o cudzoziemcach. (iii) Zdaniem składu orzekającego Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd pierwszej instancji, oceniając legalność zaskarżonej decyzji, nie wziął pod uwagę, że w aktach sprawy znajduje się decyzja z dnia [...] sierpnia 2011 r. nr [...], na podstawie której Wojewoda [...] udzielił skarżącej zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony na terytorium RP do dnia 15 sierpnia 2012 r. W podstawie prawnej tej decyzji organ wskazał art. 62 ust. 1 w zw. z art. 53 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o cudzoziemcach (tekst jedn. Dz. U. z 2006 r. Nr 234, poz. 1694, z późn. zm.). Zgodnie z art. 53 ust. 1 pkt 6 ustawy o cudzoziemcach: "Zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony udziela się cudzoziemcowi, który jest małżonkiem obywatela polskiego". Stylizacja normatywna tej regulacji nakazuje przyjąć, że organ zawsze udziela zezwolenia, gdy pozytywnie zweryfikuje, że cudzoziemiec jest małżonkiem obywatela polskiego. Wydając, na podstawie art. 53 ust. 1 pkt 6 ustawy o cudzoziemcach, decyzję zezwalającą na zamieszkanie na czas oznaczony na terytorium RP, organ uznał, że skarżąca jest żoną obywatela polskiego. Należy przy tym mieć na uwadze, że o tym czy związek małżeński został zawarty w celu obejścia przepisów o udzielaniu zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony decyduje zamiar, co najmniej jednego z małżonków w chwili jego zawarcia. Na dzień zawarcia małżeństwa należy bowiem badać zamiar małżonków, tj. czy zawierając związek małżeński, mieli oni na celu obejście przepisów o udzielaniu zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 30 października 2012 r., sygn. akt II OSK 2038/11, (dostępny [w:] CBOSA), zwrócił uwagę, że istotna dla oceny wniosku jest motywacja małżonków z chwili zawarcia związku małżeńskiego. "Zawarcie związku małżeńskiego jest bowiem czynnością jednorazową o charakterze konstytutywnym, dokonaną w określonym czasie, to nie ulega wątpliwości, że ten cel zawarcia związku małżeńskiego jest realizowany właśnie na datę zawarcia tego związku. Na tę datę należy badać zamiar i motywy małżonków.". Po skutecznym pod względem prawnym zawarciu tego związku cele i zamiary małżonków mogą już tylko dotyczyć czynności związanych z prawną lub prawną i faktyczną kontynuacją związku. Nie będą odnosiły się do samej czynności "zawarcia" związku małżeńskiego, bo czynność ta pod względem prawnym została już dokonana.". (iv) W świetle powyższego należy przyjąć, że jeżeli zgromadzony materiał dowodowy daje podstawy do przyjęcia, iż małżeństwo nie zostało zawarte dla pozoru, czyli nie jest małżeństwem fikcyjnym, to ta ocena ma znaczenie wiążące w procedurze wydawania decyzji na podstawie art. 55 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach. Zgodnie z treścią art. 55 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach, podjęty i zrealizowany w dacie zawarcia związku małżeńskiego, zamiar małżonków, co do samego celu zawarcia tego związku, jest okolicznością niepodlegającą zmianie przez późniejsze zachowania małżonków. Biorąc pod uwagę, że stabilizacja stosunków prawnych opartych na decyzji ostatecznej jest jednym z fundamentów procedury administracyjnej w demokratycznym państwie prawa, badanie celu, dla jakiego małżeństwo zostało zawarte, dopuszczalne jest przy ocenie pierwszego wniosku tego typu. Zatem wydanie decyzji w oparciu o treść art. 53 ust. 1 pkt 6 ustawy o cudzoziemcach wyklucza następnie dopuszczalność stwierdzenia, w kolejnym postępowaniu, że małżeństwo zostało zawarte w celu legalizacji pobytu. W sytuacji składania przez cudzoziemca kolejnych wniosków z tego samego tytułu i w niemal takich samych okolicznościach organ nie może pomijać swojego wcześniejszego stanowiska wyrażonego w decyzjach pozytywnych dla cudzoziemca. Takie stanowisko jest zgodne z zasadą prawdy obiektywnej wyrażoną w art. 7 k.p.a. oraz z zasadą zaufania obywateli do organów państwa wyrażonej w art. 8 k.p.a. (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 listopada 2012 r., sygn. akt V SA/Wa 1332/12, dostępny [w:] CBOSA). (v) W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, brak szczegółowego odniesienia się do materiału dowodowego znajdującego się w aktach sprawy tj. do decyzji z dnia [...] sierpnia 2011 r., stanowiło naruszenie art. 134 § 1 P.p.s.a. Sąd administracyjny wydaje bowiem wyrok na podstawie akt sprawy, rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Wzgląd na te okoliczności każe stwierdzić, że w zaskarżonym wyroku Sąd Wojewódzki wadliwie ocenił, iż organy orzekające w sprawie nie naruszyły reguł odnoszących się do prowadzenia postępowania oraz przyjmowania ustaleń faktycznych w sprawie. (vi) Odnosząc się z kolei do zarzutów naruszenia przepisów prawa materialnego, należy stwierdzić, że wobec potwierdzonych zarzutów naruszenia przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, ocena wykładni i stosowania norm prawa materialnego, w niniejszej sprawie, byłaby przedwczesna. Zarzuty naruszenia prawa materialnego mogłyby podlegać ocenie przez sąd odwoławczy, tylko gdyby stan faktyczny ustalony przez Sąd pierwszej instancji i stanowiący podstawę wyrokowania był prawidłowo ustalony i niepodważony skutecznie w skardze kasacyjnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: IX. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Ponadto zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a", sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skargę należało uwzględnić, albowiem zaskarżona decyzja Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] lipca 2014 r. oraz utrzymana nią w mocy decyzja Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2014 r. wydane zostały z naruszeniem przepisu prawa materialnego, tj. art.66 ust.1 pkt 5 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o cudzoziemcach, polegającym na wadliwym przyjęciu, że przewidziane w tym przepisie przesłanki, obligujące właściwy organ do odmowy udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na osiedlenie się, wystąpiły w niniejszej sprawie. Wbrew stanowisku obu organów podstaw do zastosowania w/w przepisu w sprawie nie było. Stwierdzone naruszenie miało wpływ na wynik sprawy, stąd obie wydane decyzje należało wyeliminować z obrotu prawnego. X. Kontrola legalności zaskarżonej do Sądu decyzji Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] lipca 2014 r. prowadzi do następujących wniosków: 1. Przedmiotem kontrolowanego postępowania administracyjnego, w którym w drugiej instancji orzekł zaskarżoną obecnie decyzją Szef Urzędu, było rozstrzygnięcie czy skarżąca spełnia przesłanki do uzyskania zezwolenia na osiedlenie się na podstawie art.61 ust.1 pkt 2 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o cudzoziemcach w związku z art.513 ust.1 pkt 2 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach w postaci łącznego: (-) pozostawania w związku małżeńskim, zawartym z obywatelem polskim co najmniej 3 lata przed złożeniem wniosku, (-) nieprzerwanego przebywania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej bezpośrednio przed złożeniem wniosku co najmniej przez 2 lata na podstawie zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony. Orzekające w sprawie organy uznały, że w odniesieniu do skarżącej występuje przeszkoda do pozytywnego rozpatrzenia jej żądania, przewidziana w art.66 ust.1 pkt 5 przedmiotowej ustawy, który to przepis nakazuje obligatoryjne orzeczenie o odmowie udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na osiedlenie się w sytuacji, w której podstawą ubiegania się o zezwolenie jest zawarcie związku małżeńskiego z obywatelem polskim, a związek małżeński został zawarty wyłącznie w celu obejścia przepisów o udzielaniu zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony lub zezwolenia na osiedlenie się. Organy obu instancji uznały zatem zgodnie, że związek małżeński skarżącej, zawarty w dniu [...] kwietnia 2008 r. z obywatelem polskim, jest związkiem zawartym wyłącznie w celu obejścia przepisów o udzielaniu zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony lub zezwolenia na osiedlenie się, które to ustalenie musi automatycznie prowadzić do odmowego rozpatrzenia wniosku skarżącej. W/W rozumowanie to nie jest trafne, albowiem wbrew ocenie organów związek małżeński łączący skarżącą od dnia [...] kwietnia 2008 r. z obywatelem polskim J. N., nie może być kwalifikowany jako związek zawarty w celu obejścia przepisów ustawowych, co jednoznacznie przesądził Naczelny Sąd Administracyjny w wydanym w niniejszej sprawie wyroku z dnia 18 listopada 2016 r., sygn. akt II OSK 351/15, uchylającym poprzedni wyrok tut. Sądu z dnia 17 listopada 2014 r. Powyższa okoliczność przesądza o niedopuszczalności zastosowania przez organy art. 66 ust.1 pkt 5 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o cudzoziemcach. 2. Dokonując oceny skutków prawnych wydania przez NSA w/w orzeczenia z dnia 18 listopada 2016 r., w tym w szczególności dokonując oceny granic związania przedmiotowym wyrokiem tut. Sądu przy ponownym orzekaniu w sprawie, należy wskazać iż sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Nie można oprzeć skargi kasacyjnej od orzeczenia wydanego po ponownym rozpoznaniu sprawy na podstawach sprzecznych z wykładnią prawa ustaloną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny (art. 190 p.p.s.a.). Wojewódzki sąd administracyjny może natomiast odstąpić od zawartej w orzeczeniu NSA wykładni prawa, jeżeli stan faktyczny sprawy ustalony w wyniku ponownego jej rozpoznania uległ tak zasadniczej zmianie, że do nowo ustalonego stanu faktycznego nie mają zastosowania przepisy wyjaśnione przez NSA (wyrok WSA w Warszawie z dnia 7 czerwca 2005 r., VI SA/Wa 2065/04, LEX nr 167124). W kontekście niniejszej sprawy stwierdzić należy, że przytoczone wyżej przesłanki, upoważniające sąd administracyjny I instancji do odstąpienia od stanowiska wyroku NSA, w sprawie tej nie wystąpiły (brak bowiem podstaw do przyjęcia, że po wydaniu przez NSA wyroku z dnia 18 listopada 2016 r. doszło do takich zmian w stanie faktycznym sprawy, w świetle których stanowisko NSA uznać należałoby za nieaktualne). Tym samym związanie tut. Sądu przedmiotowym wyrokiem, mające swoje źródło w art.190 p.p.s.a., nie może budzić wątpliwości. W konsekwencji powyższego uznać należy, tak jak to jednoznacznie wywiódł NSA, że funkcjonowanie w obrocie prawnym decyzji Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2011 r. nr [...], udzielającej skarżącej zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony na terytorium RP do dnia 15 sierpnia 2012 r. w związku z pozostawaniem w związku małżeńskim z obywatelem polskim, w której to decyzji nie stwierdzono, aby związek ten został zawarty w celu obejścia przepisów ustawowych, trwale uniemożliwia ponowne badanie tej przesłanki (w kierunku niekorzystnym dla skarżącej) w jakichkolwiek późniejszych postępowaniach administracyjnych, wiążących nabycie przez skarżącą uprawnienia do pobytu na terytorium RP z faktem pozostawania w związku z obywatelem polskim. 3. W następstwie uprawomocnienia się niniejszego wyroku Wojewoda ponownie rozpatrzy wniosek skarżącej o udzielenie pozwolenia na osiedlenie się, przyjmując że związek małżeński skarżącej z obywatelem polskim J. N., zwarty w dniu [...] kwietnia 2008 r., nie jest związkiem zawartym w celu obejścia przepisów ustawy o cudzoziemcach. Z powyższych względów Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art.145 § 1 pkt 1 lit.a, art.135 i art.200 p.p.s.a.