IV SA/Wa 3261/17

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Michał Sułkowski po rozpoznaniu w dniu 8 lutego 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku L. D. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi L. D. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] października 2017 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia odszkodowania za nieruchomość postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. L. D. w piśmie z dnia 11 listopada 2017 r. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Wojewody [...] z dnia [...]października 2017 r. nr [...]. Zawarł w niej m.in. wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. Zaskarżoną decyzją organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję Starosty [...]z dnia [...] sierpnia 2017 r. znak: [...], którą organ pierwszej instancji ustalił na rzecz L. D. odszkodowanie w wysokości 648,00 zł za nieruchomość przejętą na rzecz gminy. Skarżący uzupełnił brak zawartego w skardze wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, składając w dniu 14 stycznia 2018 r. – na urzędowym formularzu PPF – wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W rubryce nr 3.6. formularza wniosku określił wartość przedmiotu zaskarżenia na 1.872 zł. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach L. D. podał, że uzyskuje dochód ze stosunku pracy (w wymiarze ¾ etatu oraz w wymiarze ¼ etatu). Łączną wysokość otrzymywanych wynagrodzeń określił na 2.000 zł miesięcznie. Jako posiadany majątek wykazał gospodarstwo rolne o powierzchni 1,5 ha i współwłasność działki o powierzchni 0,25 ha, stanowiącej drogę dojazdową, a także samochód osobowy Kia o wartości 35.000 zł. Ponadto oświadczył, że posiada lokatę bankową w wysokości 10.000 zł. Wyjaśnił też, że jest w trakcie zakupu mieszkania o powierzchni 38 m2 za cenę 182.000 zł, przy czym w części (110.000 zł) będzie on finansowany z zaciągniętego kredytu, a w części (72.000 zł) z własnych środków. Wnioskodawca podał, że wydatki na czynsz najmu mieszkania, media, leki i koszty dojazdów do pracy pochłaniają 1.300 zł. Pozostałe środki, tj. 700 zł, skarżący przeznacza na wyżywienie i ubranie. L. D. nie wykazał innych osób, które pozostają z nim we wspólnym gospodarstwie domowym. Przystępując do rozpoznania przedmiotowego wniosku, w pierwszej kolejności należy wskazać, że zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest ponoszenie kosztów związanych z udziałem w postępowaniu. Stosownie bowiem do reguły zawartej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), dalej powoływanej również jako ppsa, strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Stąd też każda osoba wszczynająca postępowanie przed sądem administracyjnym powinna liczyć się z wydatkami na ten cel. Zgodnie z art. 246 § 1 ppsa prawo pomocy przysługuje osobie fizycznej w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), zaś w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Treść powołanego przepisu wskazuje, że dopiero gdy posiadane przez stronę środki okażą się niewystarczające może ona wystąpić o przyznanie prawa pomocy, a pomoc ta stosowana jest wobec osób nieposiadających żadnego dochodu lub oszczędności lub posiadających bardzo skromny dochód lub oszczędności, a więc wobec tych osób, które znajdują się w sytuacji materialnej, pozwalającej na zaspokojenie jedynie podstawowych potrzeb życiowych. Należy także zaznaczyć, że przy ocenie, czy sytuacja materialna strony kwalifikuje ją do przyznania prawa pomocy, należy brać pod uwagę nie tylko wysokość uzyskiwanych dochodów ale również stan majątkowy. Skarżący ubiega się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Przedmiotowy wniosek należałoby zatem uwzględnić, jeżeli wykazane przez L. D. możliwości płatnicze i stan majątkowy uprawniałyby do twierdzenia, że bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu nie jest on w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania. Ustalenie, czy zachodzi taka sytuacja wymaga określenia relacji kosztów postępowania w sprawie wszczętej skargą na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] października 2017 r. nr [...] do wykazanych przez skarżącego możliwości płatniczych i stanu majątkowego. Wysokość wpisu od skargi wynosi w przedmiotowej sprawie (wobec podanej przez skarżącego wartości przedmiotu zaskarżenia) 100 zł (§ 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.). Jest to najniższy dopuszczalny wpis w postępowaniu sądowoadministracyjnym (art. 233 ppsa). Wysokość ewentualnych innych opłat sądowych w postępowaniu wszczętym skargą na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] października 2017 r., jak opłata kancelaryjna za sporządzenie uzasadnienia wyroku, wpis od skargi kasacyjnej lub zażalenia, jednorazowo nie przekroczy 100 zł (§ 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych - Dz. U. Nr 221, poz. 2192, § 3 i § 2 ust. 1 pkt 7 powołanego rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Co istotne, ewentualne uiszczenie wymienionych opłat sądowych nie będzie wiązać się z koniecznością jednorazowego wygospodarowania niezbędnych do tego środków. Poniesienie przez stronę wydatków ze wskazanych tytułów jest bowiem rozłożone w czasie. Skarżący uzyskuje regularne dochody ze stosunku pracy w łącznej wysokości 2.000 zł miesięcznie. Chociaż zgodne ze złożonym oświadczeniem L. D. całość wynagrodzeń przeznacza na koszty najmu mieszkania, opłaty za media, leki, dojazdy do pracy oraz wyżywienie i ubranie, to przy dochodzie kształtującym się na wskazanym wyżej poziomie, wygospodarowanie 100 zł na wpis od skargi lub takich samych kwot na inne – ewentualnie należne na dalszych etapach postępowania – opłaty sądowe, z pewnością nie spowoduje uszczerbku koniecznego utrzymania. Ponadto, jakkolwiek wnioskodawca nie wskazał, że osiąga dochód z działalności rolniczej, to już sam fakt posiadania użytkowanej rolniczo nieruchomości rolnej niewątpliwie wpływa na ocenę jego zdolności finansowych, chociażby ze względu na możliwość ograniczenia wydatków ponoszonych na wyżywienie. Zdolność do poczynienia przez L. D. dodatkowych oszczędności z przeznaczeniem na inne cele niż konieczne utrzymanie potwierdzają podane w przedmiotowym wniosku informacje o posiadanych zasobach (10.000 zł) i finalizowanym – z udziałem własnych środków (72.000 zł) - zakupie lokalu mieszkalnego. Kwota posiadanej przez skarżącego lokaty bankowej wielokrotnie przekracza wysokość kosztów postępowania wszczętego jego skargą. Należy natomiast podkreślić, że koszty sądowe trzeba traktować, jako wydatki bieżące w budżecie gospodarstwa domowego, które powinny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami (zob. np. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 12 lutego 2016 r. sygn. akt I OZ 115/16, z dnia 19 stycznia 2016 r. sygn. akt II OZ 20/16, z dnia 24 listopada 2011 r. sygn. akt II OZ 1125/11. Niepublikowane. Dostępne: https://cbois.nsa.gov.pl/). W sytuacji zatem, gdy skarżący pokrywa koszty koniecznego utrzymania z osiąganego dochodu, a jednocześnie posiada oszczędności w wysokości znacznie przekraczającej koszty postępowania przez Sądem, to jest zobowiązany w pierwszej kolejności wykorzystać posiadane środki (ich część) na poniesienie kosztów postępowania zainicjowanego wniesioną przez siebie skargą. Podsumowując, należy zauważyć, że ponoszenie kosztów sądowych zawsze powoduje określony uszczerbek utrzymania strony. Nie uzasadnia to jednak jeszcze przyznania prawa pomocy chyba, że strona wykaże, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania albo, że poniesienie pełnych kosztów postępowania spowoduje uszczerbek w jej koniecznym utrzymaniu. Jak wykazano powyżej, ocena stanu majątkowego i możliwości płatniczych L. D. nie pozwala stwierdzić, że w przedmiotowej sprawie zachodzi taka sytuacja. Dochód osiągany ze stosunków pracy oraz posiadany majątek, w tym zasoby pieniężne zgromadzone na lokacie bankowej, pozwalają skarżącemu – bez uszczerbku koniecznego utrzymania - ponieść pełne koszty postępowania przed Sądem. Z powyższych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 i art. 258 § 2 pkt 7 ppsa, należało orzec jak w postanowieniu.