IV SA/Wa 3330/17

Dnia 16 sierpnia 2018 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: , Przewodniczący Sędzia WSA Anna Szymańska, po rozpoznaniu w dniu 16 sierpnia 2018 roku na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu K. W. od postanowienia referendarza sądowego z dnia 10 lipca 2018r. sygn. akt IV SA/Wa 3330/17 o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym częściowe zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi K. W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] października 2017 roku nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania postanawia: utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie. Postanowieniem z dnia 10 lipca 2018r., sygn. akt IV SA/Wa 3330/17 (k. 35 – 37) referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, po rozpoznaniu wniosku K. W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym częściowe zwolnienie od kosztów sądowych, odmówił przyznania prawa pomocy. Uzasadniając rozstrzygnięcie referendarz sądowy wskazał, że skarżąca w oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wskazała, że jest matką samotnie wychowującą dzieci, utrzymuje się z dopłat obszarowych (11.000 zł rocznie), alimentów na dzieci – łącznie 800 zł, zasiłku rodzinnego (340 zł) oraz świadczenia 500+ na dwoje dzieci (1.000 zł), jest właścicielką domu o powierzchni 220 m2 oraz gospodarstwa rolnego o pow. 18,33 ha, 12 ha lasu, posiada maszyny rolnicze o wartości 50.000 zł. Ponadto wskazała, że ponosi comiesięczne wydatki z tytułu opłat za: prąd – 200 zł, wodę – 50 zł, KRUS – 300 zł, podatek rolny – 200 zł, ubrania – 600 zł, telefon – 100 zł, środki czystości – 600 zł, pasze 1000 zł, inne 2.000 zł. W ocenie referendarza sądowego oświadczenie skarżącej było niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych, wobec czego skarżąca została wezwana do złożenia dokumentów źródłowych i dodatkowych oświadczeń w postaci wyciągów z posiadanych rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych oraz lokat terminowych z okresu ostatnich sześciu miesięcy, w tym również rachunku na który przelewane są płatności z tytułu dopłat bezpośrednich z Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, kopii decyzji właściwego organu administracji określającej wysokość zobowiązań z tytułu podatku od nieruchomości/podatku rolnego/podatku leśnego za 2018 rok, kopii dokumentów (rachunków, dowodów wpłat, potwierdzeń przelewów) wskazujących wysokość, ponoszonych w okresie ostatnich trzech miesięcy, stałych opłat związanych z eksploatacją domu (np. opłat za energię elektryczną, wodę, opał itp.), kopii dokumentów wskazujących wysokość innych stałych, niezbędnych wydatków w gospodarstwie domowym, wyjaśnienia jakie zwierzęta hodowlane są utrzymywane w gospodarstwie oraz jaki osiąga dochód w związku z hodowlą tych zwierząt, wyjaśnienia czy wydatki na jedzenie, ubrania, środki czystości, pasze ponoszone są co miesiąc, czy też w innych odstępach czasu. Referendarz sądowy zaznaczył, że pomimo dwukrotnego przesyłania wezwania do nadesłania dokumentów źródłowych skarżąca nie przedłożyła żadnych dokumentów i uiściła wpis od skargi w pełnej wysokości. W ocenie referendarza sądowego brak udostępnienia przez skarżącą informacji na temat jej stanu majątkowego uniemożliwiał dokonanie oceny faktycznej sytuacji majątkowej skarżącej. Skarżąca uchylając się od złożenia pełnego oświadczenia, uniemożliwiła ocenę jej rzeczywistej sytuacji majątkowej i możliwości płatniczych. Referendarz sądowy nie mógł również obiektywnie ocenić skali miesięcznych wydatków ponoszonych na utrzymanie rodziny, w porównaniu z osiąganym dochodem, skoro skarżąca nie odpowiedziała również na wezwanie w tym zakresie. Jednocześnie referendarz sądowy wskazał, że skarżąca posiada wolne środki, albowiem uiściła wpis od skargi w pełnej wysokości. Z potwierdzenia odbioru (k. 41) wynika, że odpis postanowienia z dnia 10 lipca 2018r. został doręczony skarżącej w dniu 1 sierpnia 2018r. W ustawowym terminie, w dniu 8 sierpnia 2018r., skarżąca wniosła sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego z dnia 10 lipca 2018r., w którym nie sformułowała żadnych zarzutów. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w pełni podziela rozstrzygnięcie referendarza sądowego i argumenty powołane na jego uzasadnienie. Sprzeciw nie zawiera żadnych zarzutów, a zaskarżone rozstrzygnięcie nie jest obarczone błędem. Zgodnie z art. 245 § 1 i § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2018, poz. 1302, dalej p.p.s.a.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym; prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. stanowi, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zgodnie z art. 260 § 1 p.p.s.a., rozpoznając sprzeciw od postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Art. 260 § 2 p.p.s.a. stanowi, że w sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Należy wskazać, że przyznanie prawa pomocy jest odstępstwem od zasady ponoszenia przez stronę kosztów zainicjowanego postępowania. Prowadzi bowiem do przerzucenia kosztów postępowania na ogół społeczeństwa, w związku z czym może być zastosowane jedynie w przypadkach wyjątkowych, tj. gdy strona wykaże w sposób bezsporny spełnienie przesłanek określonych w art. 246 p.p.s.a. Podstawę orzeczenia o przyznaniu prawa pomocy powinna stanowić ocena rzeczywistych możliwości płatniczych strony, przy czym na wnioskującym o przyznanie prawa pomocy spoczywa obowiązek wykazania okoliczności uzasadniających żądanie. Referendarz sądowy prawidłowo ocenił, że pomimo dwukrotnego wezwania w trybie art. 255 p.p.s.a. skarżąca nie przedłożyła w zakreślonym siedmiodniowym terminie żądanych dokumentów, które umożliwiłyby ocenę jej fatycznej sytuacji majątkowej i możliwości płatniczych. Skarżąca uniemożliwiła również referendarzowi sądowemu dokonanie oceny rzeczywistej wysokości comiesięcznych wydatków związanych z utrzymaniem rodziny w porównaniu z osiąganymi dochodami. Referendarz sądowy zasadnie stanął na stanowisku, że podstawą pozytywnego rozstrzygnięcia w przedmiocie wniosku o prawo pomocy może być wyłącznie rzeczywisty stan rodzinny, majątkowy i dochodowy strony ubiegającej się o przyznanie tego prawa. Konstrukcja art. 255 p.p.s.a. zakłada obowiązek współpracy wnioskodawcy z sądem w ustalaniu realnych możliwości płatniczych (por. np. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 października 2013r. sygn. akt II OZ 794/13, dostępne - http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Natomiast samo przekonanie strony o tym, że przysługuje jej prawo pomocy, bez rzetelnego wyjaśnienia stanu faktycznego, i to nawet na wystosowane do niej wezwanie, nie uzasadnienia uwzględniania jej żądania (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 lutego 2010r. sygn. akt I OZ 115/10, dostępne: LEX nr 591337 oraz http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W ocenie Sądu wyłącznie na podstawie wniosku oraz oświadczenia majątkowego skarżąca nie wykazała, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i swojej rodziny, zwłaszcza, że wygenerowała wolne środki na uiszczenie wpisu sądowego od skargi w pełnej wysokości. Konkludując, zaskarżone orzeczenie odpowiada prawu, a sprzeciw skarżącej nie zasługuje na uwzględnienie. Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 260 § 1 i § 3 p.p.s.a. Sąd orzekł, jak w sentencji postanowienia.