IV SA/Wa 3542/15
WyrokWSA w Warszawie2016-04-15
Skład orzekający: Agnieszka Wójcik, Małgorzata Małaszewska-Litwiniec, Anna Sękowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Minister Środowiska, uchylając decyzję nakładającą obowiązek wykonania przeglądu ekologicznego, naruszył art. 153 PPSA, ignorując ocenę prawną Naczelnego Sądu Administracyjnego?Ratio decidendi
Minister Środowiska naruszył art. 153 PPSA, błędnie interpretując przepisy art. 237 i 238 Prawa ochrony środowiska w kontekście obowiązku wykonania przeglądu ekologicznego. Sąd uznał, że obowiązek ten może obejmować oddziaływanie na zdrowie ludzi, co jest zgodne z definicją oddziaływania na środowisko zawartą w art. 3 pkt 1 P.o.ś. Ponadto, organ odwoławczy nie dopełnił obowiązków wynikających z zasad postępowania administracyjnego, ograniczając się do stwierdzenia braku wystarczającej staranności organu I instancji, zamiast merytorycznej oceny materiału dowodowego.Stan faktyczny
Skarżący K. G. wniósł skargę na decyzję Ministra Środowiska, która uchyliła decyzję Marszałka Województwa nakładającą na spółkę obowiązek wykonania przeglądu ekologicznego dla linii energetycznej 400 kV ze względu na potencjalne oddziaływanie na środowisko, w tym na zdrowie ludzi. Minister uznał, że nałożenie takiego obowiązku wykracza poza przepisy Prawa ochrony środowiska i że kwestia oddziaływania na zdrowie ludzi leży w gestii sądu cywilnego. Skarżący zarzucił organowi II instancji nieuwzględnienie wytycznych NSA z poprzedniego postępowania.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję Ministra Środowiska.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Agnieszka Wójcik, Sędziowie sędzia WSA Małgorzata Małaszewska-Litwiniec,, sędzia WSA Anna Sękowska (spr.), Protokolant sekr. sąd. Julia Durka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 kwietnia 2016 r. sprawy ze skargi K. G. na decyzję Ministra Środowiska z dnia [...] sierpnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia obowiązku wykonania przeglądu ekologicznego uchyla zaskarżoną decyzję
Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przez K.G. (dalej również jako "skarżący") decyzją z dnia [...] sierpnia 2015 r., Nr [...], Minister Środowiska uchylił decyzję Marszałka Województwa [...] z dnia [...] stycznia 2015 r., Nr [...], orzekającą o nałożeniu na [...] S.A. z siedzibą w [...] obowiązek wykonania przeglądu ekologicznego dla oddziaływania na środowisko, w tym na zdrowie ludzi, linii energetycznej 400 kV [...], przebiegającej w obrębie posesji i nieruchomości należących do K. G. – w zakresie natężenia pól elektroenergetycznych oraz natężenia hałasu i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji.
Zaskarżona decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym.
W dniu 20 lipca 2007 r. wpłynął do organu wniosek K. G. o nałożenie obowiązku wykonania przeglądu ekologicznego dla linii energetycznej przebiegającej przez jego nieruchomości. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2009 r, nr [...], Marszałek Województwa [...] odmówił nałożenia obowiązku wykonania przeglądu ekologicznego na [...] Sp. z o. o..
Od decyzji tej odwołał się K. G. Minister Środowiska decyzją z dnia [...] kwietnia 2010 r., Nr [...], uchylił decyzję organu I instancji i umorzył postępowanie przed tym organem.
Na skutek zaskarżenia tej decyzji Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 31 stycznia 2011 r., sygn. akt IV SA/Wa 1345/10, uchylił decyzję Ministra. Minister ponownie rozpatrując sprawę, decyzją z dnia [...] maja 2011 r. utrzymał w mocy decyzję Marszałka Województwa [...]. Na skutek zaskarżenia tej decyzji, Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 14 marca 2012 r., sygn.. akt IV SA/Wa 1263/11 oddalił skargę. Od wyroku WSA skargę kasacyjną wywiódł pan K.G. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 26 września 2013 r., sygn. akt II OSK 1568/12, uchylił zaskarżony wyrok w zakresie pkt. 1 oraz uchylił decyzję Ministra Środowiska z dnia [...] maja 2011 r. oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.
Marszałek Województwa [...] rozpatrując – na skutek wyroku NSA – wniosek pana G. z dnia 20 lipca 2007 r., decyzją z dnia [...] stycznia 2015 r., Nr [...] nałożył z urzędu na [...] S.A. z siedzibą w [...] obowiązek wykonania przeglądu ekologicznego dla oddziaływania na środowisko (w tym na zdrowie ludzi) linii elektroenergetycznej 400 kV [...] przebiegającej w rejonie nieruchomości: przy ul. Z., działka nr [...] obręb [...] w G., należącej do K. G., w zakresie natężenia pól elektromagnetycznych oraz natężenia hałasu pochodzących od ww. linii elektroenergetycznej; stwierdził, że przegląd ekologiczny powinien zawierać informacje o których mowa w art. 238 pkt 1 a, b, d, e, f, pkt 2, pkt 3, pkt 4, pkt 5, pkt 6, pkt 7 ustawy Prawo ochrony środowiska; zobowiązał [...] S.A. w [...] do przedłożenia przeglądu ekologicznego organowi w terminie 6 miesięcy od dnia uprawomocnienia się decyzji.
W uzasadnieniu decyzji organ przywołał treść uzasadnienia wyroku NSA i stwierdził, że zgodnie z art. 3 pkt 11 ustawy Prawo ochrony środowiska pod pojęciem oddziaływania na środowisko rozumie się również oddziaływanie na zdrowie ludzi.
Na skutek rozpatrzenia odwołania spółki [...] S.A. z siedzibą w [...], Minister Środowiska zaskarżoną decyzją uchylił decyzję Marszałka Województwa [...] i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu organ wskazał, że w jego ocenie zobowiązanie [...] S.A do sporządzenia przeglądu ekologicznego wykracza poza dyspozycję przepisu art. 237 i 238 ustawy – Prawo ochrony środowiska, co powoduje że jest nieuprawnione. Kwestia oddziaływania linii elektroenergetycznych na zdrowi ludzi, jest w ocenie organu II instancji kwestią wykraczającą poza przepisy o ochronie środowiska i jako taka podlega rozstrzygnięciu przed sądem cywilnym. Nadto Minister podniósł, że organ w niedostateczny sposób wykazał okoliczności wskazujące na możliwość negatywnego oddziaływania instalacji na środowisko.
K. G. w skardze na decyzję Ministra Środowiska z dnia [...] sierpnia 2015 r., wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i zarzucił nie zastosowanie się do wniosków i wytycznych wskazanych w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 31 stycznia 2011 r., sygn. akt IV SA/Wa 1345/10. Wskazał nadto, że z zebranego materiału dowodowego wynika, iż sporna linia powoduje niedogodności w postaci przekroczenia norm dotyczących hałasu oraz oddziaływania elektromagnetycznego
Minister Środowiska w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenia oraz podtrzymał argumentację zaprezentowaną w zaskarżonym postanowieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje :
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (jedn. teks Dz. U. z 2014 r., poz. 1647 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Ocena dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego, ustalonego i obowiązującego w dniu wydania aktu, na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego. Ponadto zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (jedn. tekst Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, co oznacza, że Sąd bada w pełnym zakresie pod kątem zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi zaskarżonego aktu organu administracji publicznej, a nie celowości czy słuszności lub sprawiedliwości społecznej i z urzędu bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa proceduralnego i materialnego, niezależnie od treści podnoszonych w skardze zarzutów, jednak tylko w granicach sprawy, w której skarga została wniesiona. Zgodnie zaś z art. 145 § 1 pkt 1 i 2 tej ustawy, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt organu administracji państwowej, niezbędne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy albo też do naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania albo stwierdzenia nieważności decyzji lub postanowienia.
Przeprowadzona na płaszczyźnie zgodności z prawem kontrola zaskarżonej decyzji, w ramach wskazanych kryteriów, prowadzi do konstatacji, że skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem Minister Środowiska dopuścił się naruszenia przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, co uzasadnia wyeliminowanie decyzji z obrotu prawnego.
Wyjaśniając motywy wyroku rozstrzygającego niniejszą sprawę należy przede wszystkim zwrócić uwagę, iż w sprawie orzekał już Naczelny Sąd Administracyjny, który wyrokiem z dnia 26 września 2013 r., sygn. akt. II OSK 1568/12, uchylając wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w części, tj. w zakresie punktu pierwszego, którym WSA orzekł o oddaleniu skargi na decyzję Ministra Środowiska z dnia [...] maja 2011 r. oraz uchylając decyzję I i II instancji, NSA wyraził jednoznaczną ocenę prawną. Mianowicie, NSA stwierdził, że "... Z treści art. 237 p.o.s. wynika, że wystarczającą przesłanką do nałożenia obowiązku sporządzenia i przedłożenia przeglądu ekologicznego jest fakt funkcjonowania instalacji mogącej negatywnie oddziaływać na środowisko. (...) Ww. przepis mówi bowiem o stwierdzeniu wystąpienia okoliczności wskazujących na możliwość negatywnego oddziaływania instalacji na środowisko." W dalszej części wyroku NSA przesądził, iż już z przepisów obowiązujących w dacie orzekania przez organy administracyjne wynika, że przedmiotowa linia energetyczna [...] 400kV stanowi instalację mogącą zawsze znacząco oddziaływać na środowisko (§ 2 ust. 1 pkt 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz.U. nr 213, poz. 1397 ze zm.). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, negatywne oddziaływanie na środowisko nie wiąże się wyłącznie z ustaleniem, czy dana instalacja przekracza lub nie przekracza określonych prawem wartości maksymalnych jako bezpiecznych dla środowiska. Nie można bowiem wykluczyć, że w konkretnej sprawie nawet w przypadku dochowania takich dopuszczalnych przez prawo poziomów oddziaływania może mimo wszystko dojść do negatywnego oddziaływania na środowisko, tym bardziej jeżeli mamy do czynienia z instalacją, która z samego założenia takie negatywne oddziaływanie powoduje. Przy czym, zdaniem NSA, z art. 237 p.o.ś. wynika, że wystarczy samo wykazanie "możliwości" negatywnego oddziaływania instalacji na środowisko, a więc wskazania na "potencjalnie" występujące zagrożenie.
W dalszej części uzasadnienia wyroku z dnia 26 września 2013 r., NSA wskazał, iż w ponownie przeprowadzonym postępowaniu organ administracyjny winien wyjaśnić rozbieżność w zakresie odległości położenia zabudowań skarżącego od środka linii energetycznej oraz odległości na której stwierdzono przekroczenia minimalnej dopuszczalnej przez prawo wartości promieniowania (1 kV/m) od skraju linii WN z uwzględnieniem, czy podnoszony w postępowaniu administracyjnym zarzut wpływu linii energetycznej na zdrowie skarżącego stanowi o wykazaniu możliwości negatywnego oddziaływania instalacji na środowisko. W ocenie NSA, skoro z przepisu art. 237 p.o.ś. wynika, że wystarczy stwierdzenie okoliczności wskazujących na możliwość negatywnego oddziaływania instalacji na środowisko, to organ administracyjny winien wziąć pod uwagę wszystkie dowody, a nie tylko te, które wskazują na brak przekroczenia dopuszczalnych poziomów pola elektromagnetycznego i hałasu.
Z uwagi na zapadły w sprawie wyrok NSA, przy ocenie prawidłowości zaskarżonej decyzji, zasadniczą kwestią jest to, czy zaskarżona decyzja Ministra Środowiska z dnia [...] sierpnia 2015 r. została wydana zgodnie z wytycznymi oraz oceną prawną wyrażoną w cytowanym wyżej wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 września 2013 r. Zgodnie bowiem z art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Oznacza to, że orzeczenie sądu administracyjnego wywiera skutki wykraczające poza zakres postępowania sądowoadministracyjnego, a jego oddziaływaniem objęte jest także przyszłe postępowanie administracyjne w sprawie.
Przez ocenę prawną, o której stanowi art. 153 p.p.s.a., należy rozumieć osąd o prawnej wartości sprawy i może ona dotyczyć zarówno stanu faktycznego, wykładni przepisów prawa materialnego i procesowego, prawidłowości korzystania z uznania administracyjnego, jak też kwestii zastosowania określonego przepisu prawa jako podstawy do wydania takiej, a nie innej decyzji (wyrok WSA w Warszawie z 10 listopada 2006 r., I SA/Wa 1597/06, LEX nr 320090).
W orzecznictwie nie budzi wątpliwości pogląd, że artykuł 153 p.p.s.a. ma charakter bezwzględnie obowiązujący, wobec czego ani organ administracji publicznej, ani sąd administracyjny orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie może pominąć oceny prawnej wyrażonej wcześniej w orzeczeniu, gdyż ocena ta wiąże go w sprawie. Naruszenie zaś przez organ administracji publicznej art. 153 p.p.s.a. w razie złożenia skargi powoduje konieczność uchylenia zaskarżonego aktu (czynności). (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 marca 2013 r. sygn. akt I GSK 1591/11, publ. LEX nr 1339558; z dnia 24 czerwca 2015 r., sygn. akt II FSK 1404/13, publ. LEX nr 1774161).
Odnosząc powyższe rozważania do oceny przedmiotowej sprawy stwierdzić należy, że w zaskarżonej decyzji organ odwoławczy wyraził pogląd, iż zobowiązanie [...] S.A. Oddział w [...] do sporządzenia przeglądu ekologicznego w dziedzinie oddziaływana omawianej linii elektroenergetycznej na zdrowie ludzi, wykracza poza dyspozycję przepisu art. 237 i 238 ustawy – Prawo ochrony środowiska, a więc jest nieuprawnione. To uznanie Ministra Środowiska zadecydowało o uwzględnieniu skargi i stwierdzeniu, że zaskarżona decyzja jest niezgodna z prawem, albowiem zawarcie takiego stwierdzenia stoi w sprzeczności z poglądem prawnym wyrażonym przez NSA, a tym samym stanowi naruszenie art. 153 p.p.s.a.
Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę, uznaje za błędny pogląd wyrażony przez organ odwoławczy, że zobowiązanie do sporządzenia przeglądu ekologicznego nie obejmie jego zakresem oddziaływania spornej linii na zdrowie ludzi, gdyż wykracza poza regulacje art. 237 i art. 238 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (jedn. tekst Dz. U. z 2013r., poz.1232 ze zm.) – dalej w skrócie: "P.o.ś.". Zdaniem Sądu, w razie uznania przez organ pierwszej instancji, że należy zobowiązać uczestnika postępowania do sporządzenia i przedłożenia przeglądu ekologicznego, wbrew twierdzeniu organu odwoławczego, jego zakresem także winno być objęte oddziaływanie spornej linii na zdrowie ludzi. Powyższe, nie wykracza bowiem poza dyspozycję art. 237 i 238 P.o.ś. Z normy zawartej w tych przepisach wynika, że zobowiązanie do wykonania przeglądu ekologicznego następuje w razie stwierdzenia okoliczności wskazujących na możliwość negatywnego "oddziaływania instalacji na środowisko" i przegląd ekologiczny powinien m. in. zawierać określenie oddziaływania na środowisko instalacji (pkt 2 art. 238 P.o.ś.). Jednocześnie, stosownie do art. 3 pkt 1 P.o.ś., ilekroć w ustawie Prawo ochrony środowiska jest mowa o oddziaływaniu na środowisko – rozumie się przez to również oddziaływanie na zdrowie ludzi. Zatem w pojęciu oddziaływanie na środowisko znajduje się również oddziaływanie na zdrowie ludzi.
Wyrażenie przez Ministra wskazanego przez Sąd stanowiska musiało zostać więc uznane za uchybienie mające wpływ na wynik sprawy, albowiem – poza naruszeniem art. 153 p.p.s.a – w sytuacji uznania przez organ pierwszej instancji podstawy do zobowiązania uczestnika postępowania do przeprowadzenia przeglądu ekologicznego ten aspekt przeglądu, z racji wytycznej organu odwoławczego, zostałby pominięty. Tymczasem aspekt ten należy uznać za istotny dla rozstrzygnięcia sprawy, zwłaszcza z punktu widzenia skarżących.
Podkreślić również należy, że zgodnie z art. 237 P.o.ś. w razie stwierdzenia okoliczności wskazujących na możliwość negatywnego oddziaływania instalacji na środowisko, organ ochrony środowiska może, w drodze decyzji, zobowiązać prowadzący instalację podmiot korzystający ze środowiska do sporządzenia i przedłożenia przeglądu ekologicznego. Zatem dla uznania, że w konkretnej sprawie ziściły się przesłanki uzasadniające nałożenie obowiązku sporządzenia przeglądu ekologicznego na podstawie art. 237 P.o.ś., wystarczające jest wystąpienie instalacji w rozumieniu art. 3 pkt 6 ww. ustawy i ustalenie, że w związku z funkcjonowaniem tej instalacji występuje możliwość negatywnego oddziaływania na środowisko. Nie chodzi zatem aby skutek w postaci negatywnego oddziaływania zaistniał. Wystarczy wykazanie, że istnieje potencjalne zagrożenie zaistnienia tego skutku. Potwierdzenie bądź zaprzeczenie istnienia tych skutków, stanowić będą wnioski wynikające z przeglądu ekologicznego.
Rację jednak ma organ II instancji, twierdząc iż sam fakt zakwalifikowania instalacji jako przedsięwzięcia mogącego zawsze znacząco oddziaływać na środowisko w rozumieniu ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko – jak w przedmiotowej sprawie – nie przesądza o ziszczeniu się przesłanki do zobowiązania prowadzącego instalację do sporządzenia i przedłożenia przeglądu ekologicznego. Z treści art. 237 P.o.ś. wynika bowiem, że organ nawet wówczas, gdy stwierdzi okoliczności wskazujące na możliwość negatywnego oddziaływania instalacji na środowiska "może" w drodze decyzji zobowiązać prowadzącego instalację do przedłożenia przeglądu ekologicznego. Świadczy to o uznaniowym charakterze przedmiotowej decyzji.
W literaturze przyjmuje się, że nałożenie obowiązku, o którym mowa w art. 237 P.o.ś. musi służyć realizacji określonych celów, wynikających z ratio legis ustawy. Mimo że ustawodawca nie określił wprost realizacji jakich celów ma służyć obowiązek nakładany przez organ ochrony środowiska w drodze decyzji opartej na art. 237 ustawy, uzasadnione jest przyjęci, iż przeprowadzenie przeglądu ekologicznego ma na celu potwierdzenie negatywnego oddziaływania na środowisko lub wykluczenie takiego oddziaływania oraz umożliwienie podjęcia działań zmierzających do usunięcia ujemnego oddziaływania na środowisko w przypadku jego wystąpienia. Zadaniem organu zaś jest wyjaśnienie – w razie nałożenia obowiązku sporządzenia przeglądu ekologicznego – przyczyn, dla których organ uznał, że w konkretnym przypadku, taka konieczność zachodziło. Tym bardziej, że przegląd ekologiczny, będący specjalistyczną ekspertyzą, przenosi obowiązek ustalenia stanu faktycznego na stronę postępowania i dlatego organ administracji powinien pamiętać, że jest to wyjątek od reguły, który może być stosowany tylko wówczas, gdy nie da się udowodnić negatywnego oddziaływania na środowisko przy użyciu innych środków dowodowych (por. K. Gruszecki, Prawo ochrony środowiska. Komentarz, wyd. 2, publ. Lex a Wolters Kluwer Businnes, Warszawa 2008, s. 482-483). Organ nakładając taki obowiązek powinien w uzasadnieniu decyzji wskazać, dlaczego w konkretnym, ustalonym stanie faktycznym zachodzi konieczność nałożenia tego obowiązku, podając szczegółowe przyczyny jego nałożenia oraz wykazać, iż osiągnięcie celu, jakim jest udowodnienie negatywnego oddziaływania na środowisko, jest niemożliwe przy użyciu innych środków dowodowych. Nieprzedstawienie takiej argumentacji powoduje, że podjęta decyzji ma charakter dowolny.
Wnioski takie wypływają również z uzasadnienia wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 września 2013 r., sygn. akt II OSK 1568/12, gdzie Sąd wskazał, iż "z art. 237 P.o.ś. wynika, że wystarczy samo wykazanie "możliwości" negatywnego oddziaływania instalacji na środowisko, a więc wskazanie na "potencjalnie" występujące zagrożenie." Jednocześnie Sąd podkreślił, iż skoro z przepisu art. 237 P.o.ś. wynika, że wystarczy stwierdzenie okoliczności wskazujących na możliwość negatywnego oddziaływania instalacji na środowisko, to obowiązkiem organu jest wzięcie pod uwagę wszystkich dowodów, a nie tylko tych, które wskazują na brak przekroczenia dopuszczalnych poziomów pola elektromagnetycznego i hałasu.
W niniejszej sprawie obowiązkiem organu było dokonanie oceny, czy przywołane przez stronę skarżącą okoliczności, świadczące o oddziaływaniu przedmiotowej linii na zdrowie skarżącego i jego żony, świadczą o wykazaniu możliwości negatywnego oddziaływania danej instalacji na środowisko. Zgodnie ze stanowiskiem NSA bowiem, już wskazanie potencjalnych zagrożeń wystarczy dla uznania za właściwe nałożenie obowiązku wykonania przeglądu ekologicznego. Przy czym – jak wskazano powyżej – to uznanie, aby nie zostało oceniane jako dowolne, musi zostać należycie uzasadnione. Obowiązek tego uzasadnienia spoczywa również na organie odwoławczym.
Przypomnieć bowiem należy, że naczelną zasadą postępowania administracyjnego jest zasada dwuinstancyjności, wyrażona w art. 15 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r Kodeks postępowania administracyjnego (jedn. tekst Dz. U z 2013 r., poz. 267 ze zm., dalej w skrócie "k.p.a."), która wprowadza obowiązek dwukrotnego rozpatrzenia i rozstrzygnięcia danej sprawy administracyjnej i stanowi o istocie postępowania administracyjnego. Kontrola instancyjna organu odwoławczego obejmuje więc legalność rozstrzygnięcia sprawy przez organ I instancji oraz ocenę przez ten organ stanu faktycznego sprawy. Zgodnie z art. 140 k.p.a. w postępowaniu odwoławczym, w sprawach nieuregulowanych, znajdują odpowiednie zastosowanie przepisy o postępowaniu przed organem I instancji. Powyższe wynika również z istoty dwuinstancyjności postępowania, tj. konieczności dwukrotnego rozpatrywania sprawy w jej całokształcie. Skoro bowiem organ odwoławczy ma obowiązek ponownego zbadania sprawy w jej całokształcie, to oczywistym jest oparcie postępowania wyjaśniającego przed organem odwoławczym na tych samych zasadach co postępowanie przed organem pierwszej instancji. Tym samym organ II instancji rozpatrując odwołanie nie jest związany ani ustaleniami faktycznymi dokonanymi przez organ I instancji, ani żądaniami zawartymi w odwołaniu. Nie mniej z obowiązku rozpoznania sprawy w jej całokształcie, wynika obowiązek zbadania stanu faktycznego sprawy i dokonanie jego oceny w oparciu o obowiązujące przepisy prawa. Stąd organ II instancji musi uwzględnić, na co wskazano w wyroku z dnia 31 stycznia 201 r., sygn.. akt IV SA/WA 1345/10, zasadę praworządności (art. 6 k.p.a.), prawdy materialnej i swobodnej oceny dowodów oraz uwzględnienia interesu obywateli (art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a.). Przy tym zasada praworządności zobowiązuje organ odwoławczy do sprawdzenia, czy zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem. Zasada ochrony interesu obywateli obliguje organ do sprawdzenia aspektu celowościowego decyzji administracyjnej, natomiast zasada prawdy materialnej zobowiązuje organ do podjęcia wszelkich działań niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy.
W konsekwencji, organ odwoławczy zobowiązany jest, poza wspomnianym wyżej ustosunkowaniem się do zarzutów odwołania, do skonfrontowania ich ze stanowiskiem zaprezentowanym w decyzji organu pierwszej instancji oraz do dokonania oceny całokształtu materiału dowodowego zebranego w postępowaniu wyjaśniającym przed organem pierwszej instancji.
Zdaniem Sądu, będąca przedmiotem skargi decyzja Ministra Środowiska z dnia [...] sierpnia 2015r. wskazuje, iż organ odwoławczy zaniechał dopełnienia ww. obowiązków wynikających z podstawowych zasad postępowania administracyjnego. Uzasadniając rozstrzygnięcie organ II instancji ograniczył się bowiem do stwierdzenia, iż organ I instancji nie wskazał okoliczności świadczących o możliwości negatywnego oddziaływania instalacji na środowisko, co przesądza o niedołożeniu wystarczającej staranności na rzecz ustalenia faktów rozstrzygających o potrzebie sporządzenia przeglądu ekologicznego.
W ocenie Sądu przywołana konstatacja nie może zastąpić uzasadnienia decyzji w rozumieniu art. 107 § 3 k.p.a., gdyż nie zawiera jakiejkolwiek merytorycznej treści. Sam fakt uznania, że organ I instancji nie dochował wystarczającej staranności na rzecz ustalenia faktów rozstrzygających o potrzebie sporządzenia przeglądu bez jednoczesnego wskazania, o jakie fakty chodzi, uzasadnia zaś tezę że organ odwoławczy dopuścił się naruszenia art. 138 § 2 k.p.a., a w konsekwencji zasady dwuinstancyjności. Brak bowiem podstaw do przypuszczenia, że zrealizowanie tej zasady nie było możliwe przy wykorzystaniu uprawnień jakie daje organowi administracyjnemu art. 136 k.p.a. w zakresie przeprowadzenia przez organ odwoławczy postępowania wyjaśniającego.
Wyjaśnić należy, że postępowanie przed organem odwoławczym jest również postępowaniem merytorycznym, co oznacza że organ może wydać decyzję uchylającą decyzję organu I instancji jedynie wówczas, gdy organ pierwszej instancji z powodu naruszenia przepisów postępowania w ogóle nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego albo przeprowadził je w taki sposób, że konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. W niniejszej sprawie jednak organ odwoławczy nie wyjaśnił z jakich przyczyn wydanie decyzji kasacyjnej jest uzasadnione. Stąd ponownie rozpoznając sprawę organ II instancji uwzględni ocenę prawną wyrażoną w niniejszym wyroku a nadto dokona oceny czy podnoszony przez skarżącego zarzut wpływu linii energetycznej na zdrowie skarżącego i jego żony stanowi o wykazaniu możliwości oddziaływania instalacji na środowisko, a w konsekwencji czy stanowi w tym przypadku o konieczności nałożenia obowiązku sporządzenia przeglądu ekologicznego. Przy czym Sąd jeszcze raz podkreśla, iż oceniając wykazanie potencjalnie występującego zagrożenia – zgodnie z wytycznymi zawartymi w wyroku NSA z dnia 26 września 2013 r. – organ uwzględni nie tylko dowody wykazujące brak przekroczenia dopuszczalnych poziomów pola elektromagnetycznego i hałasu, ale wszelkie inne dowody zgromadzone w sprawie.
Mając zatem na uwadze, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 153 p.p.s.a. wobec błędnej wykładni art. 237 P.o.ś. oraz z naruszeniem art. 7, 77, 107 § 3 k.p.a. a także naruszeniem art. 15 w związku z art. 136 i 138 § 2 k.p.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, Sąd – na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c – orzekł jak sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 29.07.2026. · Źródło