IV SA/Wa 3689/15

WyrokWSA w Warszawie2016-03-16

Skład orzekający: Tomasz Wykowski, Anna Sękowska, Anna Falkiewicz – Kluj

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy odmowa wszczęcia postępowania o ustalenie odszkodowania za grunt przejęty pod drogę publiczną jest uzasadniona, gdy strony nie podjęły negocjacji w celu uzgodnienia wysokości odszkodowania, a jedna ze stron (gmina) nie wykazuje inicjatywy w tym zakresie?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że odmowa wszczęcia postępowania o ustalenie odszkodowania za grunt przejęty pod drogę publiczną jest nieuzasadniona, gdy strony nie doszły do porozumienia w trybie cywilnoprawnym, a brak negocjacji wynika z zaniechania jednej ze stron (gminy) w podjęciu inicjatywy negocjacyjnej. W takiej sytuacji, gdy gmina nie wyznacza terminu negocjacji, mimo deklarowanej przez drugą stronę gotowości, należy uznać, że wystąpiły przesłanki do wszczęcia postępowania administracyjnego w celu ustalenia odszkodowania.
Stan faktyczny
Gmina wniosła skargę na postanowienie Wojewody, który uchylił postanowienie Prezydenta odmawiające wszczęcia postępowania o ustalenie odszkodowania za grunt przejęty pod drogę. Prezydent odmówił wszczęcia postępowania, uznając, że nie doszło do negocjacji w sprawie odszkodowania. Wojewoda uchylił to postanowienie, stwierdzając, że brak negocjacji wynika z zaniechania Gminy i należy wszcząć postępowanie administracyjne. Gmina w skardze zarzuciła naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych, twierdząc, że negocjacje nie zostały zakończone wynikiem negatywnym, co jest warunkiem wszczęcia postępowania administracyjnego.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę Gminy na postanowienie Wojewody.

Pełny tekst orzeczenia

Dnia 16 marca 2016 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Wykowski (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Anna Sękowska Sędzia WSA Anna Falkiewicz – Kluj po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 16 marca 2016 roku w trybie uproszczonym sprawy ze skargi Miasta [...] na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] października 2015 roku numer [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego oddala skargę. I. Zaskarżonym do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (dalej "Sądu") postanowieniem z dnia [...] października 2015 r. nr [...] (dalej "zaskarżonym postanowieniem") Wojewoda [...] (dalej "Wojewoda"), po rozpatrzeniu zażalenia [...] Sp. z o.o. (dawniej: [...] sp. z o.o.), dalej także "uczestnika", reprezentowanego przez radcę prawnego M.S., na postanowienie Prezydenta [...] (dalej "Prezydenta") z dnia [...] czerwca 2015 r. nr [...], odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie ustalenia i wypłaty odszkodowania za grunt położony w Dzielnicy [...] w rejonie [...], oznaczony jako działka ewidencyjna nr [...] o pow. 113 m2 z obrębu [...], uchylił postanowienie Prezydenta w całości i przekazał temu organowi sprawę do ponownego rozpatrzenia. II. Stan sprawy, poprzedzający wydanie przez Wojewodę [...] zaskarżonego obecnie postanowienia z dnia [...] października 2015 r., przedstawia się w następujący sposób: 1. Pismem z dnia 10 lutego 2015 r. (które wpłynęło do organu w dniu następnym) pełnomocnik uczestnika wniósł do Prezydenta o ustalenie na podstawie art.98 ust.3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2015 r., poz. 785 z późn. zm.), dalej także "u.g.n.", odszkodowania z tytułu przejścia z mocy prawa na własność Miasta [...] (dalej "Gminy"), na podstawie art.98 ust.1 u.g.n., nieruchomości stanowiącej działkę ewidencyjną nr [...] o pow. 113 m2 z obrębu [...] (dalej "działka drogowa"). Przejście działki drogowej na własność Gminy nastąpiło z dniem, w którym stała się ostateczna decyzja Prezydenta [...] Nr [...] z dnia [...] czerwca 2013 r., zatwierdzająca projekt podziału nieruchomości, stanowiącej działkę ewidencyjną nr [...] o pow. 0,1179 ha w obrębie [...], położonej przy [...] w [...], dla której Sąd Rejonowy dla [...] [...] Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą KW Nr [...] (dalej "decyzja podziałowa"). 2. Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2015 r., wydanym na podstawie art.61a ust.1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2013 r., poz. 267 z późn. zm.), dalej "k.p.a.", Prezydent odmówił wszczęcia objętego wnioskiem postępowania odszkodowawczego, stwierdzając niespełnienie się w sprawie przesłanki warunkującej wszczęcie takiego postępowania, polegającej na niedojściu do uzgodnienia wysokości odszkodowania pomiędzy właścicielem lub użytkownikiem wieczystym gruntu, o którym mowa w art.98 ust.1 u.g.n. a podmiotem, na rzecz którego własność tego gruntu przeszła. Uzasadniając powyższą ocenę Prezydent wskazał, że z akt sprawy oraz z wyjaśnień Delegatury Biura Gospodarki Nieruchomościami Urzędu [...] w Dzielnicy [...] wynika, że negocjacje w sprawie ustalenia odszkodowania za przedmiotową działkę drogową nie zostały w ogóle przeprowadzone ze względu na bardzo ograniczony budżet Biura Gospodarki Nieruchomościami. Bez przeprowadzenia tego rodzaju negocjacji, w ramach których nie dojdzie do stosownych uzgodnień, nie jest dopuszczalne wszczęcie postępowania administracyjnego o ustalenie odszkodowania. 3. Pismem z dnia 1 lipca 2015 r. pełnomocnik uczestnika wniósł do Wojewody zażalenie na postanowienie Prezydenta z dnia [...] czerwca 2015 r., kwestionując legalność odmowy przez Prezydenta wszczęcia postępowania odszkodowawczego w sprawie. III. Zaskarżonym obecnie do Sądu postanowieniem z dnia [...] października 2015 r., wydanym na podstawie art.138 § 2 w związku z art.144 k.p.a., Wojewoda rozpatrzył zażalenie uczestnika na postanowienie Prezydenta z dnia [...] czerwca 2015 r., uchylając to postanowienie oraz przekazując organowi I instancji sprawę do ponownego rozpoznania. Uzasadniając wydane rozstrzygnięcie Wojewoda wskazał, co następuje: 1. Zgodnie z art. 61 a § 1 k.p.a. "gdy żądanie, o którym mowa w art. 61 zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania". Odmowa wszczęcia postępowania może zatem wynikać również z przyczyn o charakterze przedmiotowym nie tylko z braku legitymacji procesowej wnoszącego żądanie. Przeszkoda przedmiotowa zaistnieje wówczas gdy w złożonym do organu administracji publicznej podaniu zostanie zawarte takie żądanie, które w ogóle nie nadaje się do załatwienia w formie prawno - administracyjnej, zaś brak jest jakiegokolwiek unormowania prawnego do skierowania takiego żądania zarówno w drodze administracyjnej, jak i sądowej (przed sądem cywilnym). 3. Wbrew ocenie Prezydenta w niniejszej sprawie zostały spełnione przesłanki do wszczęcia na wniosek uczestnika, na podstawie art.98 ust.3 k.p.a., administracyjnego postępowania odszkodowawczego, a to z uwagi na niedojście do uzgodnienia przez zainteresowane strony należnego uczestnikowi odszkodowania. Sytuacja taka występuje m.in. wtedy, tak jak miało to miejsce w niniejszej sprawie, gdy jedna ze stron (w niniejszej sprawie Gmina) nie podejmuje negocjacji pomimo konsekwentnego deklarowania przez stronę drugą (w niniejszej sprawie przez uczestnika) gotowości do natychmiastowego przystąpienia do nich. 4. Z akt sprawy wynika, iż podejmowane przez uczestnika próby przystąpienia do negocjacji z Gminą nie przyniosły rezultatu, albowiem pomimo wystosowywanych przez uczestnika stosownych wezwań Gmina negocjacji nie podjęła. Stosownie do powyższego: - pismem z dnia 23 lipca 2013 r. uczestnik zwrócił się do Prezydenta o podanie wysokości odszkodowania jakie [...] byłoby gotowe zapłacić za nieruchomość przejętą pod drogę publiczną, ewentualnie o wskazanie nieruchomości zamiennych jakie [...] gotowe by było zaoferować, - w dniu 15 lipca 2014 r., w nawiązaniu do wskazanego wcześniej pisma z dnia 23 lipca 2013 r. uczestnik wskazał ewentualne nieruchomości zamienne, którymi byłby zainteresowany na wypadek braku możliwości wypłaty przez Gminę odszkodowania w formie pieniężnej, - w reakcji na niestosunkowanie się przez Gminę do pisma z dnia 15 lipca 2014 r. uczestnik wezwał Gminę w dniu 21 października 2014 r. do zajęcia w terminie 1 miesiąca stanowiska co tego, czy odszkodowanie za przejęty grunt zostanie wypłacone w formie pieniężnej czy też w formie przyznania nieruchomości zamiennej oraz do wskazania terminu spotkania w celu przeprowadzenia stosowanych negocjacji, - pismem z dnia 14 listopada 2014 r. Delegatura Biura Gospodarki Nieruchomościami Urzędu [...] w Dzielnicy [...] poinformowała uczestnika, że z uwagi na dużą ilość wniosków o ustalenie i wypłatę odszkodowania za grunty wydzielone pod drogi będą one realizowane sukcesywnie, w miarę możliwości organizacyjnych Delegatury, - w dniu 19 grudnia 2014 r. pełnomocnik uczestnika ponownie wezwał Gminę do wskazania w terminie 7 dni, terminu spotkania w celu przeprowadzenia negocjacji, - w piśmie z dnia 30 grudnia 2014 r. Delegatura zaproponowała uczestnikowi termin spotkania na dzień 11 lutego 2015 r., zmieniając go następnie w dniu 8 stycznia 2015 r. na dzień 4 lutego 2015 r., - w dniu 29 stycznia 2015 r. Delegatura poinformowała jednakże uczestnika, że z uwagi na nowe wytyczne Dyrektora Biura Gospodarki Nieruchomościami zmuszona jest przełożyć spotkanie zaplanowane na dzień 4 lutego 2015 r. na inny termin, wyjaśniając że w pierwszej kolejności rozpatrywane będą wnioski najdłużej oczekujące na uregulowanie, zaś o propozycji nowego terminu negocjacji spółka zostanie powiadomiona osobnym pismem. 5. W związku z faktem, że analiza materiału dowodowego sprawy prowadzi do wniosku, iż zainteresowane strony nie doszły do porozumienia w kwestii uregulowania należnego uczestnikowi odszkodowania w trybie cywilnoprawnym, wystąpiły przesłanki do uregulowania tej kwestii w trybie administracyjnoprawnym. IV. Pismem z dnia 23 listopada 2015 r. Gmina wniosła do Sądu skargę na postanowienie Wojewody, zarzucając temu orzeczeniu: 1) naruszenie przepisów postępowania, tj: - art. 138 § 2 kodeksu postępowania administracyjnego w zw. z art. 144 k poprzez błędne jego zastosowanie polegające na uchyleniu postanowienia Prezydenta [...] i przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania w sytuacji, gdy nie zachód/ podstawy do zastosowania tego przepisu, 2) naruszenie przepisów prawa materialnego tj: - art. 98 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami (dalej ugn) poprzez błędne ustaleń iż w sprawie zakończone zostały negocjacje w kwestii odszkodowania w tryl cywilnoprawnym. Uzasadniając zarzuty skargi, Gmina podniosła w szczególności, co następuje: 1. Z treści przepisu art. 98 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami wynika, że w kwestii ustalania przewidzianego tam odszkodowania tryb cywilnoprawny ma pierwszeństwo przed trybem administracyjnoprawnym. Obligatoryjnym elementem poprzedzającym dopuszczalność ustalenia odszkodowania w formie decyzji administracyjnej jest zatem przeprowadzenie przez strony negocjacji, przy czym negocjacje te muszą się zakończyć wynikiem negatywnym. W orzecznictwie ugruntowany jest pogląd, że niedopuszczalne wszczęcie i przeprowadzenie postępowania o ustalenie odszkodowania w drodze decyzji administracyjnej bez przeprowadzenia uprzednich rokowań, ponieważ stanowi to rażące naruszenie jednoznacznie sformułowanego przepisu art. 98 ust. 3 u.g.n. (tak Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w wyroku z dnia 28 lutego 2014 r., II SA/Kr 1669/13). W wyroku z 13 czerwca 2013 r. sygn. II SAB/Bk 16/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku przyjął, że przeprowadzenie rokowań jest obligatoryjne i musi być udokumentowane, tzn. musi być sporządzony protokół. Rokowania jako obligatoryjne muszą być zatem prowadzone i dopiero wtedy, gdy nie dojdzie do uzgodnienia można zastosować administracyjny tryb ustalenia i wypłacenia odszkodowania. 2. W niniejszej sprawie zobowiązany do wypłaty odszkodowania wyraża wolę prowadzenia negocjacji, a jednocześnie brak jest dokumentu wskazującego na zakończenie uzgodnień. W tym stanie rzeczy nie można uznać, jak przyjął Wojewoda [...], że zaistniała przesłanka z art. 98 ust. 3 u.g.n. w postaci nie dojścia do uzgodnienia co do wysokości odszkodowania. 3. Nie jest dopuszczalne wszczęcie i przeprowadzenie postępowania o ustalenie odszkodowania w drodze decyzji administracyjnej bez przeprowadzenia uprzednich rokowań. Z uwagi na to, że w niniejszej sprawie nie doszło do zakończenia negocjacji wynikiem negatywnym, nie było możliwe wszczęcie postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia i wypłaty odszkodowania za nieruchomość wydzieloną pod drogę publiczną na podstawie art. 98 ust. 3 u.g.n.. Brak negatywnego wyniku negocjacji w sprawie wysokości odszkodowania stanowi bez wątpienia "inną uzasadnioną przyczynę", o której mowa w przepisie art. 61 a k.p.a. uniemożliwiającą wszczęcie i prowadzenie postępowania administracyjnego. Uznanie przez Wojewodę [...], że w przedmiotowej sprawie należy wszcząć postępowanie administracyjne w sprawie ustalenia odszkodowania na podstawie art. 98 ust. 3 u.g.n. pomimo tego, że nie doszło do zakończenia negocjacji wynikiem negatywnym, stanowi naruszenie przepisu art.61 a k.p.a. 4. Ocena, czy doszło do wyczerpania trybu cywilnoprawnego powinna nastąpić z uwzględnieniem całokształtu zebranego w sprawie materiału dowodowego. Zdaniem skarżącego, w rozpatrywanej sprawie organ drugiej instancji w sposób nieprawidłowy ocenił zgromadzony materiał dowodowy, a w konsekwencji w sposób nieprawidłowy ustalił stan faktyczny w odniesieniu do kwestii dotyczących negocjacji. W aktach sprawy brak jest protokołu z prowadzonych rokowań. Ponadto istotna w sprawie jest okoliczność, że organ reagował na wniosek o uzgodnienie odszkodowania, wskazując na konieczność uprzedniego ujawnienia w księdze [...] wieczystej jako właściciela nieruchomości. Takie stanowisko było uzasadnione w świetle wyrażanego w orzecznictwie poglądu, zgodnie z którym, kwestia tego, czy określone działki przeszły bądź też nie przeszły z mocy prawa pod drogi publiczne na rzecz gminy na podstawie art. 98 u.g.n., jest rozstrzygana przez sąd powszechny w sprawie o wpis prawa własności w księdze wieczystej względnie uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym. Dopiero ujawnienie w księdze wieczystej własności podmiotu publicznoprawnego daje podstawy do powoływania się w obrocie prawnym na zdarzenie przejścia działek z mocy prawa na rzecz gmin (tak Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 15 stycznia 2010 r. SA/Wa 1679/09, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w wyroku z dnia 5 czerwca 2013 r. I SA/Sz 313/13, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 18 stycznia 2013 r. I Sa/Wa 697/12). Organ drugiej instancji, ustalając stan faktyczny, pominął okoliczność, że Prezydent [...] wyrażał gotowość prowadzenia negocjacji w trybie cywilnoprawnym, a powody, od których organ uzależniał prowadzenie rokowań, były uzasadnione w świetle wskazanych wyżej orzeczeń sądów. 5. W tym stanie rzeczy naruszenie przepisów proceduralnych mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ doprowadziło do błędnego stanowiska organu drugiej instancji, iż należy wszcząć postępowanie administracyjne w sprawie ustalenia odszkodowania za nieruchomość zajętą pod drogę publiczną, podczas gdy prowadzenie takiego postępowania przez organ administracji na obecnym etapie, tj. przed zakończeniem cywilnoprawnego etapu negocjacji jest przedwczesne i niedopuszczalne, co skutkowało nieuzasadnionym wydaniem postanowienia kasacyjnego. V. W odpowiedzi na skargę, udzielonej pismem z dnia 30 listopada 2015 r., Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: VI. Sąd rozpoznał skargę na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] października 2015 r. z racji sprawowania wymiaru sprawiedliwości, polegającego na kontrolowaniu działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (art.1§1 i §2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych - Dz.U. z dnia 20 września 2002 r., Nr 153, poz.1269 z późn.zm.). Kontrola ta obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie (art.3 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz.U. Nr 153, poz.1270 z późn. zm. – zwanej dalej "p.p.s.a."). Skargę należało oddalić, albowiem zaskarżone postanowienie jest zgodne z przepisami prawa, obowiązującymi w dacie jego wydania. Uwzględnienie przez wojewódzki sąd administracyjny skargi na orzeczenie organu administracji jest dopuszczalne tylko w razie stwierdzenia w toku kontroli tego orzeczenia naruszeń prawa wymienionych w art.145 § 1 p.p.s.a. W świetle przywołanego przepisu sąd administracyjny: 1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy; 2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach; 3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. Stosownie zaś do treści art. 119 pkt 3 p.p.s.a, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Stosownie do art.120 p.p.s.a w trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. W ocenie Sądu naruszenia, o których mowa powyżej nie wystąpiły w niniejszej sprawie. VII. Kontrola legalności zaskarżonego postanowienia Wojewody [...] z dnia [...] października 2015 r. prowadzi do następujących wniosków: 1. Przedmiotem kontrolowanego postępowania administracyjnego, w którym zaskarżonym obecnie postanowieniem orzekł Wojewoda, było rozstrzygnięcie, czy w świetle art.98 ust.3 ustawy o gospodarce nieruchomościami dopuszczalne jest ustalenie w drodze administracyjnej należnego uczestnikowi odszkodowania z tytułu przejścia na Gminę z mocy prawa, na podstawie art.98 ust.1 u.g.n., własności należącej do uczestnika nieruchomości. Orzekający w sprawie Wojewoda zakwestionował ocenę sprawy, sformułowaną przez orzekającego w pierwszej instancji Prezydenta, przyjmując – inaczej niż Prezydent – że przesłanki do wszczęcia stosownego administracyjnego postępowania odszkodowawczego wystąpiły, albowiem strony nie doszły do porozumienia w kwestii należnego odszkodowania w trybie cywilnoprawnym. Wojewoda uznał, że w tym zakresie sytuacją równoważną z taką, w której zainteresowane strony podejmują negocjacje, niemniej w toku tych negocjacji nie uzyskują porozumienia co do wysokości odszkodowania, jest sytuacja taka, w której do podjęcia negocjacji ostatecznie nie dochodzi, niemniej jest to wyłącznie wynikiem zaniechania jednej ze stron, która nie przystępuje do negocjacji pomimo bezspornego wyrażania woli ich przeprowadzenia przez stronę drugą. Tego rodzaju wykładnię art.98 ust.3 u.g.n., a w konsekwencji ocenę prawną sprawy, przedstawioną przez Wojewodę w zaskarżonym postanowieniu, Sąd w całości podziela, nie przychylając się do stanowiska wniesionej skargi. 2. Przepis art.98 ust.1 u.g.n. stanowi, że działki gruntu wydzielone pod drogi publiczne: gminne, powiatowe, wojewódzkie, krajowe - z nieruchomości, której podział został dokonany na wniosek właściciela, przechodzą, z mocy prawa, odpowiednio na własność gminy, powiatu, województwa lub Skarbu Państwa z dniem, w którym decyzja zatwierdzająca podział stała się ostateczna albo orzeczenie o podziale prawomocne. Przepis ten stosuje się także do nieruchomości, której podział został dokonany na wniosek użytkownika wieczystego, z tym że prawo użytkowania wieczystego działek gruntu wydzielonych pod drogi publiczne wygasa z dniem, w którym decyzja zatwierdzająca podział stała się ostateczna albo orzeczenie o podziale prawomocne. Przepis stosuje się odpowiednio przy wydzielaniu działek gruntu pod poszerzenie istniejących dróg publicznych. Z kolei w myśl art.98 ust.3 u.g.n., którego ewentualne zastosowanie jest przedmiotem niniejszej sprawy, stanowi że za działki gruntu, o których mowa w ust. 1, przysługuje odszkodowanie w wysokości uzgodnionej między właścicielem lub użytkownikiem wieczystym a właściwym organem. Przepis art. 131 stosuje się odpowiednio. Jeżeli do takiego uzgodnienia nie dojdzie, na wniosek właściciela lub użytkownika wieczystego odszkodowanie ustala się i wypłaca według zasad i trybu obowiązujących przy wywłaszczaniu nieruchomości. W orzecznictwie sądowym zwraca się uwagę na następujące uwarunkowania, związane ze stosowaniem art.98 ust.3 u.g.n. (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 września 2014 r., sygn. akt I OSK 2102/14, publ. LEX): (-) Przepis ten przewiduje dwa odrębne tryby ustalenia odszkodowania za przejęte grunty. Pierwszy z nich polega na uzgodnieniu przez właściciela lub użytkownika wieczystego z właściwym organem wysokości odszkodowania, drugi z kolei na ustaleniu odszkodowania przez starostę w drodze decyzji administracyjnej. Obydwa tryby są odmienne, a zależność pomiędzy nimi sprowadza się do tego, że wszczęcie drugiego z nich jest możliwe jedynie wtedy, jeżeli do uzgodnienia na drodze cywilnoprawnej nie dojdzie. Pierwszy z trybów ma charakter cywilnoprawny, podczas gdy ustalenie wysokości odszkodowania przez starostę następuje w trybie administracyjnym; (-) Przepisy u.g.n. nie regulują ani trybu prowadzenia uzgodnień, ani czasu ich trwania, ani formy ich zakończenia. Proces ten, sprowadzający się w istocie do wypracowywania przez zainteresowane strony, w drodze negocjacji, warunków na jakich gotowe są one zawrzeć satysfakcjonującą je umowę w sprawie wysokości odszkodowania, jest pozostawiony woli samych negocjujących; (-) Sytuacja, gdy nie dojdzie do uzgodnienia, o której mowa w art. 98 ust. 3 ugn, jest okolicznością faktyczną i jako taka musi być badana każdorazowo w warunkach indywidualnej sprawy; (-) Nie budzi wątpliwości, że jeżeli na wniosek o uzgodnienie odszkodowania organ nie reaguje w rozsądnym czasie bądź np. informuje o braku środków finansowych, które pozwalałyby mu podjąć negocjacje (uzgodnienia) w danym roku, to tym samym ziszcza się przesłanka nie dojścia do uzgodnienia, wskazana w ww. przepisie. 3. Odniesienie powyższych uwarunkowań prawnych do stanu faktycznego niniejszej sprawy prowadzi do wniosku o wyłącznej odpowiedzialności Gminy za nieprzystąpienie przez strony do rokowań w kwestii ustalenia odszkodowania w trybie cywilnoprawnym. Tak jak bowiem szczegółowo wykazał Wojewoda z uzasadnieniu zaskarżonego obecnie postanowienia, deklarowana przez uczestnika regularnie na przestrzeni szeregu miesięcy (tj. od lipca 2013 r.) gotowość podjęcia takich rokowań, nie doczekała się należytej reakcji ze strony Gminy, polegającej na wyznaczeniu konkretnej daty ich przeprowadzenia (termin wyznaczony w piśmie z dnia 30 grudnia 2014 r. został następnie zmieniony, a ostatecznie anulowany). Przyjęcie, tak jak wywodzi Gmina, że o braku uzgodnienia w kwestii odszkodowania można byłoby mówić dopiero po formalnym przystąpieniu zainteresowanych stron do negocjacji, zakończonych następnie brakiem porozumienia, prowadziłoby w realiach niniejszej sprawy, w której Gmina nie była w stanie określić nawet orientacyjnego terminu, w którym takie negocjacje mogłoby dojść do skutku, do nieuzasadnionego uprzywilejowania podmiotu zobowiązanego do uregulowania roszczeń odszkodowawczych w stosunku do byłego właściciela gruntu (poprzez uzyskanie arbitralnej kontroli nad terminem przeprowadzenia negocjacji). W tej sytuacji legalność zastosowania przez Wojewodę instytucji kasacji, przewidzianej w art.138 § 2 k.p.a., i w efekcie zwrot sprawy Prezydentowi w celu przeprowadzenia stosownego postępowania odszkodowawczego, nie budzi zastrzeżeń. W świetle powyższych okoliczności skarga nie ma usprawiedliwionych podstaw, w związku z czym podlega oddaleniu. Z powyższych względów Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art.151 p.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło