IV SA/Wa 383/17

Dnia 24 października 2017 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: , Przewodniczący Sędzia WSA Łukasz Krzycki, po rozpoznaniu w dniu 24 października 2017 roku na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu E.P. od postanowienia referendarza sądowego z dnia 1 sierpnia 2017r. sygn. akt IV SA/Wa 383/17 o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi E. P. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] listopada 2016 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji postanawia: utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie. Postanowieniem z dnia 1 sierpnia 2017 roku, sygn. akt IV SA/Wa 383/17 (k. 44 – 51) referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, po rozpoznaniu wniosku E. P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, odmówił przyznania prawa pomocy. Uzasadniając rozstrzygnięcie referendarz sądowy wskazał, że skarżąca oświadczyła, że prowadzi z mężem wspólne gospodarstwo domowe, jest zarejestrowana w urzędzie pracy jako bezrobotna, osiąga dochód z najmu w wysokości 778 zł miesięcznie, natomiast jej mąż osiąga dochód z prowadzonej działalności gospodarczej w wysokości 700 zł miesięcznie, koszty ponoszone na mieszkanie wynoszą 100 zł miesięcznie, a opłaty za media 180 zł miesięcznie, posiada majątek w postaci domu o powierzchni około 60 m2 i domu o powierzchni około 100 m2 oraz nieruchomość rolną o powierzchni około 3 ha i 0,0830 ha lasu, ciągnik i maszyny rolnicze do remontu, samochód osobowy o wartości 800 zł i samochód ciężarowy o wartości 4.000 zł. Referendarz sądowy uznał, że oświadczenie skarżącej o stanie majątkowym, dochodach i źródłach utrzymania było niewystarczające do oceny jej rzeczywistych możliwości płatniczych oraz budziło wątpliwości, wobec czego wezwał ją do nadesłania wyciągów z wszelkich posiadanych przez nią rachunków bankowych z okresu ostatnich sześciu miesięcy, dokumentów potwierdzających podaną we wniosku wysokość dochodu z najmu, zaświadczenia z właściwego urzędu pracy potwierdzającego, że jest zarejestrowana, jako osoba bezrobotna, wyciągów z wszelkich posiadanych przez męża rachunków bankowych z okresu ostatnich sześciu miesięcy, kopii zgłoszenia identyfikacyjnego lub aktualizacyjnego złożonego do właściwego naczelnika urzędu skarbowego w ramach wniosku o wpis do Centralnej Ewidencja i Informacja o Działalności Gospodarczej działalności gospodarczej prowadzonej przez męża, albo zaświadczenia z właściwego urzędu skarbowego wskazującego, jakie dane podał A. P. (w części obejmującej wykaz rachunków bankowych) w zgłoszeniu indentyfikacyjnym lub zgłoszeniu aktualizacyjnym, oświadczenia, czy mąż skarżącej jest podatnikiem podatku od środków transportowych, a jeżeli tak do nadesłania odpisu deklaracji na podatek od środków transportowych za bieżący rok podatkowy, odpisów zeznań podatkowych dla podatku dochodowego od osób fizycznych skarżącej i jej męża za rok 2016, oświadczenia wskazującego, jaki dochód uzyskują skarżąca i jej mąż z gospodarstwa rolnego, zaświadczenia z biura powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wskazującego, czy i w jakiej wysokości przyznano skarżącej lub jej mężowi w latach 2015 - 2017 płatności bezpośrednie i/lub inne świadczenia wypłacane przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa; kopii decyzji właściwego organu administracji określających łączną wysokość zobowiązań skarżącej i jej męża z tytułu podatku od nieruchomości/podatku rolnego/podatku leśnego za 2017 rok, kopii dokumentów wskazujących wysokość opłat związanych z eksploatacją domu, w którym skarżąca mieszka z mężem oraz kopii dokumentów wskazujących wysokość innych stałych, niezbędnych wydatków w gospodarstwie domowym. Referendarz sądowy wskazał, że w odpowiedzi na jego wezwanie skarżąca przedłożyła zaświadczenie o rejestracji bezrobotnego bez prawa do zasiłku, kopie dowód wpłat należności tytułem składek ubezpieczeniowych ze stycznia 2017r. (654,00 zł) i z kwietnia 2017r. (660,00 zł); kopie dowodów wpłat należności za energię elektryczną z lutego, marca, kwietnia i maja 2017r. (odpowiednio 75,96 zł, 87,02 zł, 87,02 zł, 87,02 zł), kopie opłat za wodę, internet, telefon, odpady, wywóz nieczystości płynnych, za gospodarowanie odpadami komunalnymi, kopię decyzji w przedmiocie ustalenia wysokości podatku leśnego za rok 2017r., dowód opłaty podatku leśnego, kopię decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w sprawie przyznania A. P. płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2016 r. - 1.058,09 zł, płatność za zazielenienie 710,13 zł, kopię aneksu do umowy najmu, z którego wynika, że czynsz najmu za okres od 1 maja 2016 r. do 30 kwietnia 2017 r. wynosił 850,00 zł miesięcznie, kopię dowodów wpłaty należności podatkowej, kopię decyzji w sprawie łącznego zobowiązania pieniężnego na 2017r. z tytułu podatku od nieruchomości i podatku rolnego (w sumie za 2017r.: 183,00 zł), wyciągi z rachunku bankowego E. P.w Banku [...] w W. za okresy: od 1 grudnia do 31 grudnia 2016r., od 1 stycznia do 31 stycznia 2017r., od 1 lutego do 28 lutego 2017r., od 1 marca do 31 marca 2017r. i od 1 kwietnia do 30 kwietnia 2017r., wyciągi z rachunku bankowego A. P. w Banku [...] w W. za okresy: od 1 lutego do 28 lutego 2017r. oraz od 1 kwietnia do 30 kwietnia 2017r. Referendarz sądowy wskazał, że pomimo wystosowanego do strony wezwania, w którym jednoznacznie określonego zakres żądanych dokumentów, skarżąca nie wykonała należycie nałożonego na nią obowiązku, a w konsekwencji nie wykazała, że w jej przypadku zachodzą przesłanki przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Skarżąca została zobowiązana m.in. do nadesłania wyciągów z wszelkich rachunków bankowych posiadanych przez jej męża z okresu ostatnich sześciu miesięcy. W odpowiedzi skarżąca nadesłała wyciągi z rachunku bankowego męża obejmujące wyłącznie okresy od 1 do 28 lutego 2017r. i od 1 do 30 kwietnia 2017r., co nie odpowiada treści jednoznacznie i precyzyjnie sformułowanego wezwania. Referendarz sądowy ustalił, że mąż skarżącej prowadzi działalność gospodarczą w zakresie transportu drogowego, a skarżącą była zobowiązana także do nadesłania dokumentów pozwalających na ustalenie, jakim rachunkiem bankowym jej mąż posługuje się dla celów prowadzonej działalności gospodarczej oraz nadesłania wyciągów z wszelkich rachunków posiadanych przez męża. Skarżąca nie złożyła do akt sprawy kopii zgłoszenia identyfikacyjnego lub zgłoszeń aktualizacyjnych, ani zaświadczenia z urzędu skarbowego. Skarżąca nie złożyła także deklaracji męża na podatek od środków transportowych, którego analiza umożliwiłaby ustalenie, jakim majątkiem dysponuje on w ramach prowadzonej działalności gospodarczej oraz określenie skali tej działalności. Skarżąca nadesłała kserokopię decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w O., z której wynika, że A. P. na 2016r. przyznano Jednolitą Płatność Obszarową w wysokości 1.058,09 zł, a także płatność za zazielenienie w wysokości 710,13 zł. Skarżąca nie udzieliła jednak jakiejkolwiek informacji o dochodzie uzyskiwanym z gospodarstwa rolnego. W ocenie referendarza sądowego nadesłane przez stronę rachunki i dowody wpłat potwierdzają, że skarżąca wraz z mężem wywiązują się z wymagalnych zobowiązań. Przy czym referendarz sądowy zaznaczył, że na wydatki nieudokumentowane przez skarżącą składają się również z wydatki na ubranie, czy jedzenie. W ocenie referendarza sądowego brak wyciągów z rachunków bankowych męża wnioskodawczyni, obejmujących okres wskazany w wezwaniu, nieprzedstawienie dokumentów obrazujących jego sytuację majątkową, ani informacji o dochodzie z gospodarstwa rolnego, uniemożliwia ustalenie, czy wygospodarowanie kwoty 200 zł z przeznaczeniem na wpis od skargi, spowoduje uszczerbek koniecznego utrzymania dwuosobowej rodziny. W ocenie referendarza sądowego skarżąca, nie wykonując należycie wezwania zaniechała współpracy z sądem. Nie przedłożyła bowiem żądanych wyciągów z rachunków bankowych męża oraz pozostałych dokumentów dotyczących jego sytuacji materialnej, ani informacji o dochodzie z gospodarstwa rolnego. Złożone przez wnioskodawczynię oświadczenie i przedstawione przez nią dokumenty nie pozwalają natomiast na stwierdzenie, że poniesienie pełnych kosztów postępowania spowoduje uszczerbek koniecznego utrzymania jej i męża. Ze zwrotnego potwierdzenia odbioru (k. 58) znajdującego się w aktach sprawy wynika, że odpis postanowienia z dnia 1 sierpnia 2017r. został doręczony skarżącej w dniu 11 września 2017r. W ustawowym terminie, w dniu 12 września 2017r., skarżąca wniosła sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego z dnia 1 sierpnia 2017r. podnosząc, że wspólne wydatki małżonków w gospodarstwie domowym wynoszą około 150 zł za energię elektryczną, telefon i Internet. Z zaoszczędzonych środków małżonkowie opłacają raty podatku od nieruchomości, wywóz nieczystości, podatek od środków transportowych od jednego samochodu o ładowności 12t w dwóch ratach po 578 zł i 577 zł, składki KRUS w kwocie 600 zł kwartalnie, zużycie wody około 100 zł raz na dwa miesiące, wywóz nieczystości – 26 zł płatne co dwa miesiące, ryczałt do US – 217 zł kwartalnie. Skarżąca wskazała, że działalność gospodarcza jej męża przynosi przychód miesięczny w kwocie 1.300 zł. Po pomniejszeniu o koszty dochód wynosi 700 zł miesięcznie. Zaznaczyła, że w oświadczeniu nie wskazała wydatków na zakup opału na zimę około 3.500 zł, zakup żywności, odzieży i innych wydatków niezbędnych do utrzymania gospodarstwa domowego (sprzeciw k. 55). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w pełni podziela rozstrzygnięcie referendarza sądowego i argumenty powołane na jego uzasadnienie. Sprzeciw nie zawiera zarzutów, z których wynikałoby, iż zaskarżone rozstrzygnięcie obarczone jest błędem. Zgodnie z art. 245 § 1 i § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2017, poz. 1369 ze zm., dalej p.p.s.a.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym; prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. stanowi, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zgodnie z art. 260 § 1 p.p.s.a., rozpoznając sprzeciw od postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Art. 260 § 2 p.p.s.a. stanowi, że w sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Referendarz sądowy słusznie zauważył, że przyznanie prawa pomocy jest odstępstwem od zasady ponoszenia przez stronę kosztów zainicjowanego postępowania. Prowadzi bowiem do przerzucenia kosztów postępowania na ogół społeczeństwa, w związku z czym może być zastosowane jedynie w przypadkach wyjątkowych, tj. gdy strona wykaże w sposób bezsporny spełnienie przesłanek określonych w art. 246 p.p.s.a. Podstawę orzeczenia o przyznaniu prawa pomocy powinna stanowić ocena rzeczywistych możliwości płatniczych strony, przy czym na wnioskującym o przyznanie prawa pomocy spoczywa obowiązek wykazania okoliczności uzasadniających żądanie. Wbrew zarzutom, stawianym przez skarżącą, referendarz sądowy prawidłowo ocenił, że pomimo wezwania w trybie art. 255 p.p.s.a. nie przedłożyła ona w zakreślonym siedmiodniowym terminie żądanych dokumentów, w tym w szczególności wyciągów z rachunków bankowych męża za okres sześciu miesięcy, wyciągu z rachunku bankowego prowadzonego dla działalności gospodarczej męża, zaświadczenia z urzędu skarbowego, deklaracji podatkowej od środków transportowych, których analiza umożliwiłaby ustalenie, jakim majątkiem dysponuje on w ramach prowadzonej działalności gospodarczej oraz określenie skali tej działalności. Skoro zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy dane okazały się niewystarczające skarżąca miała obowiązek złożyć na wezwanie dodatkowe informacje lub dokumenty źródłowe, dotyczące jej stanu majątkowego. Niedopełnienie tego obowiązku skutkowało niewykazaniem, że strona nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, w tym w szczególności uiścić wpisu sądowego od skargi, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i swojej rodziny (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 października 2014r., II FZ 1294/14, LEX nr 1525356). Referendarz sądowy zasadnie również uznał, że brak zaspokojenia żądania w przedmiocie przedłożenia dowodów uznanych za niezbędne w celu przyznania prawa pomocy prowadzi do niewykazania przez stronę istnienia przesłanek wymienionych w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., co w konsekwencji uzasadniało odmowę przyznania prawa pomocy (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 października 2014r., I FZ 388/14, LEX nr 1528774, postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 stycznia 2015r., II OZ 58/15, LEX nr 1628852). Należy również wskazać, że skarżąca nie wykazała ponoszenia wydatków, o których mowa w sprzeciwie od postanowienia referendarza sądowego. Skarżąca nie przedłożyła bowiem dokumentów, które potwierdzałby w jakiej wysokości ponosi wydatki miesięczne z tytułu prowadzenia gospodarstwa domowego. Konkludując, zaskarżone orzeczenie odpowiada prawu, a sprzeciw skarżącej nie zasługuje na uwzględnienie. Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 260 § 1 i § 3 p.p.s.a. Sąd orzekł, jak w sentencji postanowienia.