IV SA/Wa 426/21

WyrokWSA w Warszawie2021-08-20

Skład orzekający: Anna Sękowska, Grzegorz Rząsa, Katarzyna Golat

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy możliwe jest wszczęcie postępowania o stwierdzenie nieważności aktu własności ziemi wydanego na podstawie ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych, w świetle art. 63 ust. 2 ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa?
Ratio decidendi
Postępowanie o stwierdzenie nieważności aktu własności ziemi wydanego na podstawie ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych jest niedopuszczalne. Art. 63 ust. 2 ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa wyłącza stosowanie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego dotyczących stwierdzenia nieważności decyzji do ostatecznych decyzji wydanych na podstawie ustawy z 1971 r. Wyłączenie to jest bezwzględne i nie przewiduje wyjątków, nawet w przypadku kwalifikowanych wad decyzji.
Stan faktyczny
Skarżąca Z. B. wniosła o stwierdzenie nieważności aktu własności ziemi z 1978 r. Wojewoda odmówił wszczęcia postępowania, uznając, że jest to niedopuszczalne na podstawie art. 63 ust. 2 ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi utrzymał w mocy postanowienie Wojewody. Skarżąca zarzuciła naruszenie art. 61a § 1 K.p.a. oraz nierozpoznanie istoty sprawy, argumentując, że nie miała możliwości ubiegania się o zwrot ziemi w przeszłości.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Anna Sękowska Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Rząsa Sędzia WSA Katarzyna Golat (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym 20 sierpnia 2021 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi Z. B. na postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z [...] stycznia 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania np. stwierdzenie nieważności aktu własności ziemi oddala skargę Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] stycznia 2021 r. nr [...] Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1, w związku z art. 61a § 1 i art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256, z późn. zm.), określanej dalej jako K.p.a., po rozpatrzeniu zażalenia Z. B. (określanej dalej jako Skarżąca, Strona) na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] września 2020 r. znak: [...], utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. Organ przedstawił następujący stan sprawy. Aktem własności ziemi z dnia [...] listopada 1978 r. sygn. [...], wydanym na podstawie ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (Dz.U. Nr 27, poz. 250), Naczelnik Gminy [...] stwierdził, że E. Z. oraz jego żona J. z domu S. stali się z mocy samego prawa właścicielami nieruchomości składającej się z działek ewidencyjnych nr [...], [...], [...] o pow. 6,59 ha, położonych w [...] w województwie [...]. Wnioskiem z dnia 25 sierpnia 2020 r. Z. B. wystąpiła do Wojewody [...] o stwierdzenie nieważności aktu własności ziemi z dnia [...] listopada 1978 r. wydanego przez Naczelnika Gminy w [...] Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] września 2020 r. znak: [...] odmówił wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności aktu własności ziemi z dnia [...] listopada 1978 r. wydanego przez Naczelnika Gminy w [...] z uwagi na niedopuszczalność prowadzenia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji (aktu własności ziemi) wydanej na podstawie ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych. Następnie Z. B. złożyła zażalenie do Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] września 2020 r., zarzucając naruszenie przepisów postępowania tj. art. 61a § 1 K.p.a. poprzez przyjęcie, że żądanie jest bezprzedmiotowe, podczas gdy wnioskodawczym nie miała faktycznej możliwości ubiegania się o stwierdzenie nieważności aktu własności ziemi w okresie, gdy nie obowiązywały przepisy wykluczające możliwość wzruszenia decyzji (aktów własności ziemi). Rozpatrując sprawę należało zważyć, co następuje. Przywołując relewantne w sprawie przepisy organ zwrócił uwagę, że zgodnie z art. 61a § 1 K.p.a., gdy żądanie zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Jak wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny w wyroku z 17 kwietnia 2014 r., sygn. II SA/Wa 241/14, przez "inne uzasadnione przyczyny" należy rozumieć takie sytuacje, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania: tj. gdy np. w tej samej sprawie postępowanie administracyjne już się toczy albo w sprawie takiej zapadło już rozstrzygnięcie lub gdy w przepisach prawa brak jest podstawy materialnoprawnej do rozpatrzenia żądania w trybie administracyjnym. Przesłanka odmowy wszczęcia postępowania z innych uzasadnionych powodów dotyczy przede wszystkim sytuacji, w których sprawa w ogóle nie podlega załatwieniu przez organ administracyjny w formie decyzji, bowiem ma charakter cywilnoprawny, uprawnienia bądź obowiązki wynikają z mocy samego prawa albo brak jest przepisu prawa, stanowiącego podstawę materialnoprawną do wydania decyzji. Dalej organ wywodził, że "inną uzasadnioną przyczyną", o której mowa w tym przepisie, stanowiącą przeszkodę do wszczęcia postępowania w sprawie zbadania legalności aktu własności ziemi, jest regulacja zawarta w art. 63 ust. 2 ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa (Dz.U. Nr 107, poz. 464). Zgodnie z tym przepisem do ostatecznych decyzji wydanych na podstawie przepisów ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych nie stosuje się przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego dotyczących wznowienia postępowania, stwierdzenia nieważności i uchylenia lub zmiany decyzji. Kwestionowany przez Skarżącą akt własności ziemi został wydany na podstawie art. 1, 5 i 12 ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych, w związku z czym za prawidłowe Minister uznał stanowisko organu I instancji co do istnienia w przedmiotowej sprawie innej uzasadnionej przyczyny, z powodu której postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji (aktu własności ziemi) nie może być wszczęte. W obecnym stanie prawnym przepisy wyłączają możliwość wzruszenia aktu własności ziemi. Oznacza to, że z woli ustawodawcy wymienionych trybów nadzwyczajnych przewidzianych w postępowaniu administracyjnym w zakresie wzruszenia ostatecznych decyzji (aktów własności ziemi) nie stosuje się, chociażby te decyzje były dotknięte takimi kwalifikowanymi wadami, które w innych sytuacjach niż uregulowane w tym przepisie skutkowałyby możliwością zastosowania tych trybów. A zatem niektóre decyzje (akty własności ziemi) mimo kwalifikowanych wad będą nadal funkcjonowały w obrocie prawnym. Przepis art. 63 ust. 2 ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa nie dopuszcza orzekania w trybach nadzwyczajnych, a zakaz ten jest bezwzględny i nie przewiduje wyjątków. Okoliczności przywołane w zażaleniu organ uznał za niemające znaczenia dla oceny dopuszczalności wszczęcia i prowadzenia postępowania w tej sprawie. Skoro przedmiotem wniosku Z. B. jest stwierdzenie nieważności aktu własności ziemi z dnia [...] listopada 1978 r. wydanego na podstawie przepisów ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych, a z uwagi na art. 63 ust. 2 ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami Skarbu Państwa przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego dotyczące trybów nadzwyczajnych nie mają zastosowania w sprawach dotyczących uregulowania własności gospodarstw rolnych - to prowadzenie tego postępowania jest niedopuszczalne. Wojewoda [...] zatem prawidłowo odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności aktu własności ziemi. W dniu 23 lutego 2021 r. Z. B. wywiodła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] stycznia 2021 r. zarzucając: - naruszenie przepisów postępowania, a to przepisu art. 61a § 1 K.p.a. poprzez przyjęcie, iż żądanie wnioskodawczyni jest bezprzedmiotowe podczas gdy wnioskodawczyni nie miała faktycznej możliwości ubiegania się o stwierdzenie nieważności decyzji (aktu własności ziemi) w okresie gdy nie obowiązywały przepisy wykluczające możliwość wzruszenie tych aktów: - naruszenie przepisów postępowania poprzez nierozpoznanie istoty sprawy; - naruszenie art. 7, w związku z art. 77 K.p.a. poprzez niepełne i niekompletne zebranie materiału dowodowego. W uzasadnieniu Skarżąca wskazała, że nie miała możliwości ubiegać się o zwrot należącej do jej matki ziemi. Stwierdziła, że "majątek jaki należał się skarżącej po jej matce został bezprawnie przejęty między innymi przez J. Z.". Mimo wiedzy o prawowitych właścicielach nieruchomości nr [...], [...], [...] o powierzchni 6,59 ha położonych w województwie [...], wydano Akty Własności Ziemi względem osób, które nie miały prawa do nabycia ziemi. Powyższe potwierdzają przedłożone dokumenty, między innymi oświadczenie woli Strony, kończące stosunek posiadania zależnego. Osoby wskazane w aktach własności ziemi miały świadomość, iż użytkują ziemię co do, której nie mają prawa. Ponadto Skarżąca podała, że nie miała możliwości ubiegać się o zwrot należących do niej nieruchomości, a to w związku z faktem, iż skarżąca nie posiadała kompletu dokumentów, w szczególności spadkowych, na których pozyskanie potrzebowała czasu. Wywodziła, że państwie prawa nie powinny istnieć takie rozwiązania, które w sposób definitywny uniemożliwiają wyeliminowanie z obrotu decyzji, które zostały wydane z naruszeniem prawa i z pokrzywdzeniem prawowitych właścicieli. W odpowiedzi na skargę Minister wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: I. Skarga jest niezasadna. II. Przedmiotem kontroli Sądu w rozpoznawanej sprawie jest postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] stycznia 2021 r. nr [...], a kwestią sporna jest zastosowanie art. 61a § 1 K.p.a., w związku z art. 63 ust. 2 powoływanej wcześniej ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa, w stosunku do aktu własności ziemi z dnia [...] listopada 1978 r. sygn. [...] Naczelnik Gminy [...], na podstawie ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (Dz. U. Nr 27 poz. 250) stwierdził, że E. Z. oraz jego żona J. z d. S. stali się z mocy samego prawa właścicielami nieruchomości składającej się z działek ewidencyjnych nr [...], [...], [...] o pow. 6,59 ha, położonych w [...], województwie [...]. Wnioskiem z dnia 25 sierpnia 2020 r. Z. B. wystąpiła do Wojewody [...] o stwierdzenie nieważności aktu własności ziemi z dnia [...] listopada 1978 r. sygn. [...] wydanego przez Naczelnika Gminy w [...] dla wymienionych działek. Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] września 2020 r. znak: [...] odmówił wszczęcia postępowania a zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] stycznia 2021 r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi utrzymał w mocy postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] września 2020 r. III. Kwestia wszczęcia postępowania administracyjnego, a zarazem przesłanek odmowy tego wszczęcia, uregulowana jest co do zasady w art. 61 i 61a ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U z 2020 r., poz. 256 ze zm.), zwanej dalej k.p.a. Zgodnie z art. 61a § 1 k.p.a., gdy żądanie, o którym mowa w art. 61 (tj. żądanie wszczęcia postępowania przez stronę – przyp. sądu), zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Na postanowienie, o którym mowa w § 1, służy zażalenie (§ 2). Przesłanki odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego, wynikające z ww. przepisu mogą mieć charakter podmiotowy, dotyczący układu podmiotowego konkretnego postępowania, jak i przedmiotowy, dotyczący samego przedmiotu postępowania administracyjnego. Jeżeli w akcie stosowania prawa administracyjnego organ dokonuje autorytatywnej konkretyzacji uprawnień lub obowiązków określonego podmiotu, kształtując jego sytuację prawną, to przesłanki podmiotowe odnoszą się do zagadnienia identyfikacji sfery interesu prawnego określonego podmiotu i w ogóle jego zdolności do bycia podmiotem obrotu prawnego, a przesłanki przedmiotowe do tego, jakie określone i skonkretyzowane obowiązki mają być nałożone, a jakie uprawniania przyznane. Ustawodawca w art. 61a k.p.a. wyraził w sposób konkretny tylko jedną przesłankę podmiotową, odwołującą się do przymiotu strony postępowania, pozostawiając pozostałe, mieszczące się w zakresie wyrażenia "uzasadnione przyczyny", wyjaśnieniom doktryny i orzecznictwa. Do takich innych uzasadnionych przyczyn można zaliczyć sytuacje, gdy żądanie jednostki dotyczy sprawy rozstrzygniętej już decyzją lub żądanie jednostki dotyczy sprawy, w której prowadzone jest postępowanie. Do innych usprawiedliwionych przyczyn należy zaliczyć przedawnienie materialnoprawne – upływ terminu, po którym jednostka nie może domagać się uprawnienia (por. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Legalis/el. 2021). Takie też stanowisko przyjął NSA w wyroku z 28 grudnia 2018 r., sygn. I OSK 1948/18 (dostępne na stronie https://orzeczenia.nsa.gov.pl), rozważając drugą przesłankę odmowy wszczęcia postępowania wskazał, że: "Przyczyn tych ustawa nie konkretyzuje, natomiast należy przez nie rozumieć sytuacje, które w sposób oczywisty, przy pierwszym zestawieniu zakresu żądania wniosku z obowiązującym stanem prawnym, stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania. Taki przypadek zachodzi np. gdy: żądanie dotyczy sprawy, która nie podlega załatwieniu w formie decyzji administracyjnej; żądanie wniesiono w sprawie rozstrzygniętej już decyzją lub w której toczy się postępowanie przed właściwym organem administracji; żądanie wniesiono po upływie terminu określonego w ustawie dla dochodzenia określonych praw; brak jest podstawy materialnoprawnej do rozpatrzenia żądania w trybie administracyjnym. Zatem jeżeli zaistnieją uzasadnione przyczyny uniemożliwiające wszczęcie postępowania, to obowiązkiem organu jest odmówić wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 k.p.a." Odnosząc się do zawartego w skardze zarzutu naruszenia art. 61 a § 1 K.p.a. należy wyjaśnić, że przesłanka odmowy wszczęcia postępowania z innych uzasadnionych przyczyn dotyczy przede wszystkim sytuacji, w których sprawa w ogóle nie podlega załatwieniu przez organ administracyjny w formie decyzji, bowiem ma charakter cywilnoprawny, uprawnienia bądź obowiązki wynikają z mocy samego prawa, brak jest przepisu prawa stanowiącego podstawę materialnoprawną do wydania decyzji. W tej kwestii "inną uzasadniającą przyczyną", która stanowi przeszkodę do wszczęcia postępowania w sprawie zbadania legalności aktu własności ziemi, jest regulacja, która została zawarta w art. 63 ust. 2 ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa. Zgodnie z tym przepisem do ostatecznych decyzji wydanych na podstawie przepisów ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych nie stosuje się przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego dotyczących m.in. stwierdzenia nieważności decyzji. Na podstawie art. 63 ust. 2 tej ustawy wyeliminowano możliwość wzruszenia w nadzwyczajnym trybie administracyjnym aktów własności ziemi, nie wskazując jednocześnie przesłanek negatywnych do zastosowania tego aktu, w szczególności takich, na które wskazuje Skarżąca w skardze. Również w sytuacjach, gdyby te decyzje były dotknięte takimi kwalifikowanymi wadami, które w innych sytuacjach, niż uregulowane w tym przepisie skutkowałyby stosowaniem tych trybów ustawodawca nie przewidział odmiennego uregulowania. Należy równocześnie zaznaczyć, że norma wynikająca z tego przepisu jest jednoznaczna, nie rodzi wątpliwości interpretacyjnych, że ustawodawca wskazał inną dyspozycję, niż wyłączenie od dnia wejścia w życie ustawy, czyli od dnia 1 stycznia 1992 r., ostatecznych decyzji wydanych na podstawie przepisów ustawy o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych od przepisów K.p.a., dotyczących wznowienia postępowania, stwierdzenia nieważności i uchylenia lub zmiany decyzji. Ponieważ kwestionowany przez Skarżącą akt własności ziemi został wydany na podstawie art. 1, 5 i 12 ustawy o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych, to zasadnie Minister uznał stanowisko organu I instancji co do istnienia w przedmiotowej sprawie innej uzasadnionej przyczyny, z powodu której postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji (aktu własności ziemi) nie może być wszczęte. IV. Odnosząc się do argumentacji skargi, dotyczącej zasady państwa prawa Sąd podkreśla, że relewantny dla rozstrzygnięcia sprawy art. 63 ust. 2 ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi skarbu Państwa nie jest jedyną regulacją zawierającą tego typu przepisy, co więcej ich słuszność była przedmiotem badania przez Trybunał Konstytucyjny. Przykładem innych rodzajów postępowań administracyjnych, w których ustawodawca – co do zasady - wyłączył możliwość wzruszania decyzji administracyjnej w jakimkolwiek postępowaniu nadzwyczajnym jest chociażby postępowanie związane z usuwaniem skutków prawnych decyzji reprywatyzacyjnych, dotyczących nieruchomości [...], również postępowanie związane z własnością nieruchomości. Podobnie też kwestia ta została uregulowana w art. 82 ust. 1 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2020 r. poz. 1076, ze zm.). W myśl bowiem tego przepisu, od decyzji Prezesa Urzędu stronie nie przysługują środki prawne wzruszenia decyzji przewidziane w Kodeksie postępowania administracyjnego, dotyczące wznowienia postępowania, uchylenia, zmiany lub stwierdzenia nieważności decyzji. W wyroku z dnia 14 listopada 2006 r. (sygn. akt SK 41/0), a w którym to wyroku Trybunał Konstytucyjny oceniał zgodność z Konstytucją RP art. 7 ustawy z dnia 25 października 1990 r. o zwrocie majątku utraconego przez związki zawodowe i organizacje społeczne w wyniku wprowadzenia stanu wojennego (Dz.U. z 1996 r. Nr 143, poz. 661 ze zm.), stwierdzone zostało, że (cyt.): "Prawo do zaskarżania orzeczeń i decyzji wydanych w pierwszej instancji nie jest samoistnym prawem konstytucyjnym, ale jednym ze środków ochrony tych praw (i wolności). Oznacza to, że do art. 78 Konstytucji nie można wprost stosować wymagań ustanowionych w art. 31 ust. 3 Konstytucji, a więc wyjątki, o których wspomina się w zdaniu drugim art. 78, mogą być wprowadzane z innych przyczyn niż konieczność ochrony wartości wskazanych w art. 31 ust. 3 Konstytucji, zaś ustawodawca ma tutaj większy stopień swobody, przy czym uwzględnić trzeba, iż ograniczenie prawa opartego na art. 78 Konstytucji dotyczy także regulacji z art. 176 ust. 1 Konstytucji, dotyczącego zresztą tylko postępowania sądowego. Uzasadnieniem dla wykluczenia prawa do zaskarżania orzeczeń organów administracji może być to, że brak jest w strukturze organów administracji instytucji, które mogłyby w sposób rzetelny i nienaruszający zasad organizacji administracji pełnić rolę organów nadzoru. Taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie, ustawodawca zdecydował bowiem o powołaniu Społecznej Komisji Rewindykacyjnej specjalnie w celu koncentracji orzecznictwa w sprawach objętych ustawą rewindykacyjną w rękach jednego centralnego wyspecjalizowanego organu. Stąd też decyzja o eliminacji toku instancji w ramach administracji. Wprowadzenie zatem w tym przypadku wyjątku od zasady określonej w art. 78 zdanie 1 Konstytucji nie miało znamion arbitralności, oczywiście przy uwzględnieniu również możliwości złożenia skargi do Naczelnego Sądu Administracyjnego". Odnośnie do oceny przedmiotowego przepisu art. 63 ust. 2 ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi przez Trybunał Konstytucyjny, w zakresie zgodności art. 63 ust. 2 z zasadami państwa prawa, a w szczególności z art. 2 w zw. z art. 45, art. 62, art. 77 czy art. 78 Konstytucji, to należy wskazać, że Trybunał nie dopatrzył się niezgodności tego artykułu z Konstytucją (zob. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 22 lutego 2000 r., sygn. akt SK 13/99 OTK 2000/1/15 oraz wyrok z dnia 15 maja 2000 r., sygn. akt SK 29/00, OTK 2000/4/110). W uzasadnieniu tego ostatniego wyroku Trybunał stwierdził, że akty własności ziemie przestały być wydawane w dniu wejścia w życie ustawy z dnia 26 marca 1982 r. o zmianie ustawy Kodeks cywilny oraz o uchyleniu ustawy o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych. Dalej Trybunał wskazywał, że okres na wzruszenie aktów własności był wystarczająco długi, aby osoby, które uważały się za pokrzywdzone mogły dochodzić swych praw oraz ewentualnie stosowanego odszkodowania. Wprowadzone w 1991 r. ograniczenia były konieczne z uwagi na wartość jaką jest stabilność stosunków prawnych oraz rosnące z czasem trudności dowodowe w prowadzeniu ewentualnego nadzwyczajnego postępowania weryfikacyjnego, a także na potrzebę ochrony prawa nabytych. Zdaniem bowiem Trybunału Konstytucyjnego, nie jest zasadą konstytucyjną nieograniczona w czasie wzruszalność ostatecznych decyzji administracyjnych. V. Należy również zwrócić uwagę na inny aspekt sprawy. Otóż przeciwne rozumowanie (tj. przyjęcie prawidłowości postępowania organu niezgodne z wyraźną normą prawną) prowadziłoby do naruszenia zasady praworządności (art. 7 Konstytucji RP i art. 6 K.p.a.). Zasada ta traktowana jest bezwzględnie, a jej naruszenie powoduje stwierdzenie nieważności aktu. Iluzoryczność tej zasady w stosunkach prawnych byłaby konsekwencją odstąpienia od niej jedynie w niektórych tylko sprawach. VI. Nadto Sąd zaznacza, że powyższe stanowisko jest zgodne z ugruntowanym już poglądami judykatury w tym z orzecznictwem sądów administracyjnych. W wyroku z 29 czerwca 2016 r. Naczelny Sąd Administracyjny jednoznacznie wskazał, że przepis art. 63 ust. 2 ustawy z 1991 r. ma na celu definitywną likwidację możliwości jakiejkolwiek weryfikacji w trybie nadzwyczajnych środków zaskarżenia ostatecznych decyzji administracyjnych dotyczących uwłaszczenia posiadaczy nieruchomości rolnych w trybie tej ustawy. Tym samym obejmuje on swoim zakresem również decyzję wydane w nadzwyczajnych trybach w stosunku do aktów własności ziemi (wyrok w sprawie II OSK 2677/14 Lex Omega 2106712, tak samo również wyrok NSA z 18 października 2013 r. II OSK 2252/12, wyrok NSA z 7 czerwca 2011 r. II OSK 969/10 oraz wyroki WSA w Warszawie, w szczególności wyrok z dnia 3 grudnia 2018 r., IV SA/Wa 1457/18 oraz z dnia 13 września 2019 r., IV SA/Wa 2156/17, CBOSA). VII. Z uwagi na wyniki wykładni językowej, systemowej i celowościowej art. 63 ust. 2 ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa stanowisko Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi odmawiające wszczęcia postępowania jest prawidłowe. W takiej sytuacji ewentualnie pozostałoby Skarżącej rozważenie cywilnoprawnej drogi dochodzenia roszczeń związanych z ewentualną ochroną prawa własności. Reasumując Sąd stwierdza, że organ zasadnie uznał, że przedmiotowy akt własności ziemi z dnia [...] listopada 1978 r. nie może być wzruszony w trybie administracyjnym, a w związku z tym, brak jest podstaw do uwzględnienia skargi na postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] stycznia 2021 r., co skutkowało jej oddaleniem na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, z późn. zm.). Sąd rozpoznał sprawę w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, do czego był uprawniony stosownie do art. 119 pkt 3 P.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym m.in., jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło