IV SA/Wa 466/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wanda Zielińska-Baran, Sędziowie Sędzia WSA Danuta Dopierała, Sędzia WSA Teresa Zyglewska (spr.), Protokolant Agnieszka Olszewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 maja 2010 r. sprawy ze skargi E. B. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wymeldowania - oddala skargę - Decyzją z dnia [...] stycznia 2010 r. Wojewoda [...] utrzymał w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia [...] listopada 2009 r. orzekającą o odmowie wymeldowania D. B. z pobytu stałego z lokalu nr [...] przy ul. [...] w W. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie Wojewoda podniósł, iż postępowanie administracyjne w sprawie wymeldowania D.B. zostało wszczęte na wniosek E. B. Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego organ I instancji odmówił wymeldowania ww. osoby wskazując, iż nie została spełniona przesłanka wynikająca z art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139 poz. 993 ze zm. – dalej w skrócie: ustawa o ewidencji), albowiem D. B. nie opuścił przedmiotowego lokalu trwale i ma tam skoncentrowane życie. Po ponownym rozpoznaniu sprawy, w skutek wniesionego przez E. B. odwołania, Wojewoda nie znalazł podstaw do zmiany zajętego przez organ I instancji stanowiska. W toku postępowania wyjaśniającego przesłuchano świadków – sąsiadów zamieszkujących w budynku przy ul. [...] w W. A. K. (lokal nr [...]) zeznała, że D. B. zamieszkuje nieprzerwanie w miejscu gdzie jest zameldowany na pobyt stały, widuje go często w pobliżu spornego lokalu. Jest jej wiadomo, że wymieniony wyjeżdża na działkę poza W., ale jego pobyty tam trwają krótko i D. B. zawsze powraca do miejsca, w którym jest zameldowany na stałe. Powyższe potwierdziła J. S. (lokal nr [...]). Ww. świadkowie zeznali również, iż siostra D. B. tj. wnioskodawczyni, zamieszkuje stale w Szwecji i bardzo rzadko przyjeżdża do Polski. A. L. (lokal nr [...]) również potwierdziła zeznania innych sąsiadek. Wyjaśniła, iż D. B. w lokalu, w którym jest zameldowany na pobyt stały zamieszkuje stale od 1956 r. W okresach letnich wyjeżdża na działkę ale zawsze wraca do przedmiotowego lokalu, jego nieobecność jest krótkotrwała. Ustalono, iż D. B. w miejscu stałego zameldowania posiada wszystkie swoje rzeczy i nie ma innego miejsca zamieszkania. Ponadto fakt zamieszkiwania D. B. w miejscu stałego zameldowania został potwierdzony w toku ustaleń dokonanych przez funkcjonariusza policji. Biorąc powyższe pod uwagę Wojewoda uznał, iż D. B. nie opuścił trwale miejsca stałego zameldowania. Wymieniony ma do lokalu swobodny dostęp, tam nocuje, spożywa posiłki, posiada swoje rzeczy osobiste. W związku z tym należało odmówić wymeldowania D. B. z pobytu stałego z lokalu nr [...] przy ul. [...] w W. Dodatkowo – odnosząc się do zarzutów odwołania – organ wskazał, iż czasowe zameldowanie D. B. w miejscowości P. w okresach od 8 czerwca 2007 r. do 7 września 2007 r. oraz od 15 grudnia 2007 r. do 15 lutego 2008 r. nie może być kwestionowane przez organ, albowiem zameldowanie to zostało dokonane zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa – art. 10 ust. 1 ustawy o ewidencji. D. B. wyjaśnił, iż zamieszkuje na stałe w lokalu nr [...] przy ul. [...] w W., tam posiada swoje rzeczy osobiste, tam koncentruje swoje życie. W miejscowości P. jest położona działka, którą wymieniony zajmuje się po śmierci ojca. Ponadto w toku postępowania sam pełnomocnik E. B. podkreślał wielokrotnie, że D. B. nie zerwał więzi z miejscem stałego zameldowania i zamieszkuje tam. Z rozstrzygnięciem Wojewody z [...] stycznia 2010 r. nie zgodziła się E. B. i wywiodła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz utrzymanej nią w mocy decyzji organu I instancji. Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie: 1. art. 7 kpa poprzez niewyjaśnienie wszystkich istotnych dla rozstrzygnięcia okoliczności sprawy, a także błędną interpretację zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego; 2. art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji poprzez jego niewłaściwa interpretację i przyjęcie, że w przedmiotowej sprawie nie zachodzą przewidziane w tym przepisie przesłanki wymeldowania. W uzasadnieniu skargi podniesiono, iż organ I instancji pominął materiał dowodowy zgłoszony i złożony przez skarżącą, a Wojewoda, co prawda ocenił go jednakże błędnie uznał, iż nie potwierdza on wystapienia przesłanek niezbędnych do wymeldowania D. B. z pobytu stałego. W ocenie skarżącej D. B. dobrowolnie opuścił przedmiotowy lokal i przeniósł się do budynku nr [...] w miejscowości P. Ta właśnie miejscowość jest, od wielu lat, centrum życiowym D. B. Tutaj spędza on większą część czasu i zajmuje się prowadzeniem gospodarstwa rolnego. Zdaniem skarżącej jednym z przejawów określenia miejsca stałego pobytu jest określenie adresu, pod którym odbierana jest korespondencja. W przedmiotowej sprawie D. B. wskazał inny adres do korespondencji aniżeli ul. [...] w W. Dodatkowo skarżąca podniosła, iż zarzut naruszenia art. 7 kpa wzmacniają rozbieżności w sygnaturze sprawy zakończonej wydaniem decyzji przez organ I instancji. Inne jest bowiem oznaczenie zawiadomienia o wszczęciu postępowania i informacji o jego zakończeniu, a innym numerem oznaczona jest decyzja z [...] listopada 2009 r. Ta niewielka pomyłka może, zdaniem strony, świadczyć, iż podstawą do wydania decyzji były akta wcześniejszej, analogicznej sprawy, jaka toczyła się na podstawie wniosku ówczesnej właścicieli mieszkania tj. M.B. (matki). Nadto organy błędnie powołały się, w ocenie skarżącej, na ustalenia poczynione przez funkcjonariusza policji, a mające potwierdzać fakt zamieszkiwania D. B. pod adresem stałego zameldowania, albowiem z informacji policji wynika, iż nie zastali wymienionego w lokalu, a fakt zamieszkiwania potwierdziła jedna z sąsiadek. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji. Odnosząc się do zarzutu dotyczącego zmiennej numeracji pism w aktach sprawy, organ podniósł, iż okoliczność ta pozostaje bez związku z rozstrzygnięciem wydanym przez organ odwoławczy. Bezspornym pozostaje fakt, iż decyzje obu instancji zostały wydane na podstawie materiału dowodowego zgromadzonego w postępowaniu wszczętym wnioskiem skarżącej z dnia 29 września 2009 r. Na rozprawie w dniu 11 maja 2010 r. D. B. wniósł o oddalenie skargi. Oświadczył, iż nie jest zameldowany czasowo w m. P., gdzie znajduje się gospodarstwo rolne, które było własnością matki. Od czasu, do czasu tam jeździ, gdyż znajduje się tam ogród. Przyznał, iż był, dwukrotnie zameldowany na pobyt czasowy w m. P. jednakże obecnie nie jest tam zameldowany tymczasowo. Podniósł, iż jego centrum życiowe skoncentrowane jest w W. w miejscu stałego zameldowania. Przedłożył do wglądu notatkę służbową z 21 maja 2001 r. sporządzoną przez administratora Zarządu Gospodarki Nieruchomościami dzielnicy [...] W. na okoliczność odebrania oświadczenia od M. B., najemcy spornego lokalu, że jej syn D.B. zameldowany w tym lokalu nie zamieszkuje w nim od 12 lat. Wojewódzki Sąd administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m. in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) - dalej w skrócie: P.p.s.a., sprowadzają się do kontroli działalności organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Sąd, badając legalność zaskarżonej decyzji w oparciu o wyżej powołane przepisy i w granicach sprawy, nie będąc jednak związany – stosownie do art. 134 P.p.s.a. - zarzutami i wnioskami skargi, uznał, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Podstawę materialnoprawną odmowy wymeldowania D. B. z lokalu nr [...] przy ul. [...] w W. stanowił art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji. Zgodnie z treścią tego przepisu organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Pobytem stałym jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania (art. 6 ust. 1 ustawy o ewidencji). W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalił się pogląd, że przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego w rozumieniu omawianego wyżej art. 15 ust. 2 jest spełniona, jeżeli opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne, nadto że opuszczenie danego lokalu to nie tylko fizyczne nieprzebywanie, ale i zamiar opuszczenia tego lokalu, z jednoczesnym zerwaniem związków z dotychczasowym lokalem i założeniem w nowym ośrodku swoich osobistych i majątkowych interesów. Dobrowolne opuszczenie ma miejsce wówczas, gdy wynika z własnej woli osoby zainteresowanej, a nie z powodu bezprawnych działań lub zachowań innych osób. Rezygnacja z przebywania w określonym lokalu może nastąpić w sposób wyraźny, tj. przez złożenie stosownego oświadczenia lub w sposób dorozumiany – przez zachowanie, które w sposób nie budzący wątpliwości wyraża wolę osoby skoncentrowania swojej aktywności życiowej w innym miejscu. Zaś trwałość opuszczenia lokalu ma miejsce wyłącznie w sytuacji, gdy osoba wyraża wolę zerwania wszystkich związków z lokalem dotychczasowego miejsca pobytu. Zatem o opuszczeniu miejsca stałego pobytu można mówić jedynie wówczas, gdy dana osoba fizycznie nie przebywa w określonym lokalu i ma zamiar opuszczenia tego lokalu na stałe, przy czym zamiar ten związany jest z założeniem w nowym miejscu ośrodka osobistych i majątkowych interesów. Przy ustaleniu zamiaru nie można poprzestać na oświadczeniach zainteresowanej osoby, tylko określić go na podstawie obiektywnych, możliwych do stwierdzenia okoliczności. Dla oceny zamiaru istotne znaczenie mieć będzie, czy okoliczności istniejące w sprawie potwierdzają wolę osoby zainteresowanej, czy też pozostają z nią w sprzeczności. Do okoliczności takich należeć będą m. in.: sposób opuszczenia lokalu, koncentracja interesów życiowych w danym miejscu, a także obiektywna możliwość realizacji woli przebywania w nim. Innymi słowy dla zaistnienia przesłanki "opuszczenia miejsca pobytu stałego" konieczne jest, aby fizycznemu przebywaniu osoby w innym miejscu, niż miejsce pobytu stałego, towarzyszył zamiar stałego związania się z tym innym miejscem, urządzenia w nim swego trwałego centrum życiowego (patrz: wyrok NSA z 23.04.2001r., sygn. akt V SA 3169/00, publ. LEX nr 50123; wyrok NSA z 6.02.2002r., sygn. akt SA/Sz 1278/00, niepubl.; wyrok NSA z 21.03.2001r., sygn. V SA 2950/00, publ. LEX nr 80643; wyrok NSA z 23.09.1999r., sygn. V SA 252/99, publ. LEX nr 49952; wyrok NSA z 5.01.2007r., sygn. akt II OSK 133/06, publ. LEX 327831; wyrok WSA z 24.11.2006r., sygn. akt IV SA/Wa 1677/06, publ. LEX 306533; wyrok NSA z 17.03.2003r., sygn. akt V SA 2323/02, publ. LEX nr 159183). Należy także mieć na uwadze, że wydanie decyzji administracyjnej o wymeldowaniu z pobytu stałego, stanowi wyjątek od ogólnej zasady realizacji obowiązku wymeldowania przez osobę, która opuszcza miejsce pobytu stałego. Dlatego też obowiązkiem organu rozpatrującego sprawę o wymeldowanie jest nie budzące wątpliwości ustalenie istnienia bądź nieistnienia przesłanki do wymeldowania, tj. opuszczenia pobytu stałego. Obowiązek ten wynika z przepisów kpa, a w szczególności art. 7, zgodnie z którym na organie administracji publicznej spoczywa obowiązek stania na straży praworządności i podejmowania wszystkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do jej załatwienia mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Realizacji tej zasady ogólnej służy m. in. art. 77 § 1 kpa, który wskazuje, że organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, w tym dokonać analizy wszystkich dowodów, mającej znaczenie dla oceny ich mocy i wiarygodności. Zaś - stosownie do art. 80 kpa (zasady swobodnej oceny dowodów) – organ winien ocenić na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Wynik tej oceny powinien znaleźć prawidłowe odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji, w której m. in. należy wskazać fakty, które uznano za udowodnione, dowody na których się oparto, oraz przyczyny, z powodu których innym dowodom odmówiono wiarygodności i mocy dowodowej (art. 107 § 1 i § 3 kpa). Zgodnie natomiast z art. 75 § 1 kpa, jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. Rozpatrując sprawę - w świetle wyżej wskazanych kryteriów - Sąd doszedł do przekonania, iż rozstrzygnięcia organów orzekających w sprawie są zgodne z prawem. W ocenie Sądu ustalenia w zakresie spełnienia przesłanek do wymeldowania, wynikających z powołanych przepisów prawa, zostały właściwie poczynione, ocenione i udowodnione w całym toku postępowania administracyjnego. I tak organy prawidłowo ustaliły, iż D. B. mieszka w lokalu nr [...] przy ul. [...] w W., czyli w miejscu dotychczasowego pobytu stałego, a jego pobyty w miejscowości P. mają jedynie charakter okazjonalny i z całą pewnością nie są związane z zamiarem koncentracji tam interesów życiowych D.B. W tej materii organy oparły się na zeznaniach świadków, najbliższych sąsiadów – A. K., J. S. i A. L., które jednoznacznie stwierdziły, iż D.B. mieszka pod spornym adresem, a także na wyjaśnieniach samego D.B., który w sposób spójny i logiczny oświadczył, iż mieszka na stałe w lokalu nr [...] przy ul. [...] w W., a do miejscowości P. wyjeżdża na działkę. Bez znaczenia przy tym postaje, w ocenie Sądu, czy wyjazdy te są jednodniowe, kilkudniowe czy nawet trwają kilka tygodni czy miesięcy, w sytuacji gdy D. B. stale powraca do miejsca stałego zameldowania, które uważa za swoje centrum życiowe. Jak ustalono w sprawie posiada ona tam swoje rzeczy osobiste i bez zakłóceń realizuje swoją wolę przybywania w spornym lokalu. Również okoliczność, iż D.B. dokonał w okresach od 8 czerwca 2007 r. do 7 września 2007 r. oraz od 15 grudnia 2007 r. do 15 lutego 2008 r. zameldowania w tej miejscowości na pobyt czasowy nie może skutkować zmianą stanowiska przyjętego przez organy obu instancji. Przez pojęcie zameldowania na pobyt czasowy, w świetle art. 7 ust. 1 ustawy o ewidencji, należy bowiem rozumieć przebywanie bez zamiaru zmiany miejsca pobytu stałego, w innej miejscowości pod oznaczonym adresem lub w tej samej miejscowości, lecz pod innym adresem. Na tle relacji pomiędzy pobytem czasowym a pobytem stałym w rozumieniu ustawy o ewidencji, w orzecznictwie ukształtował się pogląd, w świetle którego zameldowanie czasowe stanowi dla strony potwierdzenie, że dopełniła nałożone przepisami ustawy obowiązki w zakresie ewidencji meldunkowej i dopóki to czasowe zameldowanie nie zostanie uznane za niezgodne z ustawą o ewidencji ludności, tak długo nie może być kwestionowane zameldowanie na pobyt stały, z którego nastąpiło czasowe wymeldowanie się do innego lokalu (por. wyrok NSA z 31 stycznia 2007 r., II OSK 263/06, LEX nr 321529). Przekładając powyższe wywody na grunt niniejszej sprawy, stwierdzić należy, że D. B. dopóki był zameldowany w miejscowości P. na pobyt czasowy, jego nieobecność w lokalu nr [...] przy ul. [...] w W. była uzasadniona i nie była nacechowana zamiarem stałego opuszczenia tego lokalu. Odnosząc się do zarzutu wskazania przez D. B. innego adresu do korespondencji, aniżeli adres jego stałego zameldowania, to wskazać należy, iż okoliczność ta pozostaje bez wpływu na treść rozstrzygnięcia. Jak wynika z wyjaśnień D. B. uczynił on to, albowiem podczas jego nieobecności w domu niektóra korespondencja nie dociera do adresata. Nie zmienił zatem adresu do korespondencji w związku z tym, iż wyprowadził się z miejsca stałego zameldowania. Tym niemniej zauważyć należy, iż w toku postępowania administracyjnego wszelka korespondencja, w tym decyzje oby instancji, była kierowana do D. B. na adres jego stałego zameldowania tj. ul. [...] w W., pod którym to adresem wymieniony osobiście ją odbierał (zwrotne potwierdzenia odbioru). Również zarzut skarżącej, jakoby podstawą do wydania decyzji były akta wcześniejszej, analogicznej sprawy, jaka toczyła się na podstawie wniosku ówczesnej właścicieli mieszkania tj. M. B., nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem twierdzenie takie jest gołosłowne i niepoparte żadnymi dowodami. Odnosząc się z kolei do notatki służbowej z 21 maja 2001 r. sporządzonej przez administratora Zarządu Gospodarki Nieruchomościami dzielnicy [...] W. na okoliczność odebrania oświadczenia od M. B., najemcy spornego lokalu, że jej syn D. B. zameldowany w tym lokalu nie zamieszkuje w nim od 12 lat, podnieść należy, iż twierdzenia matki D. B. (obecnie już nieżyjącej) nie mogłyby także stanowić podstawy do ewentualnego uwzględnienia skargi i uchylenia zaskarżonej decyzji. Jak wynika z akt sprawy, w szczególności opinii sądowo-psychiatrycznej z badania z dnia 2 września 2009 r., M. B. od 1971 r. była leczona psychiatrycznie, a w 1984 r. rozpoznano u niej zespół urojeniowy. Jak stwierdziła biegała psychiatra w 2009 r. u badanej zauważono nastawienia urojeniowe wobec syna, podejrzliwość, nieufność oraz skłonność do urojeniowej interpretacji otoczenia. Co prawda wnioski takie zostały przedstawione dopiero w 2009 r. jednakże opis leczenia M. B. przedstawiony w powołanej opinii wskazuje, iż jej oświadczenie z 2001 r. nie mogłoby stanowić samodzielnej podstawy do wymeldowania D. B. z pobytu stałego z lokalu nr [...] przy ul. [...] w W. Powyższe dowodzi, iż Sąd nie podziela twierdzeń skarżącej odnośnie błędnych ustaleń faktycznych poczynionych przez organy w sprawie, a polegających na przyjęciu, iż D. B. nie opuścił miejsca pobytu stałego. Skoro w niniejszej sprawie nie zostały wyczerpane przesłanki z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji, orzeczenie organu w przedmiocie odmowy wymeldowania D. B. z lokalu nr [...] przy ul. [...] w W. należy uznać za prawidłowe. W aktach sprawy nie znajduje się jakikolwiek dowód mogący podważyć ustalenia poczynione przez organ. Nawet wniosek skarżącej o wymeldowanie D. B. nie wskazuje, iż opuścił on miejsce zameldowania. Sama skarżąca przyznaje, iż D. B. przebywa w lokalu nr [...] przy ul. [...] w W. z rożną częstotliwością, a przesłanek wymeldowania upatruje w istocie w tym, iż D.B. nie przebywa faktycznie w spornym lokalu przez 12 miesięcy w roku. Przypomnieć jeszcze raz należy, iż dla zaistnienia przesłanki "opuszczenia miejsca pobytu stałego" konieczne jest, aby fizycznemu przebywaniu osoby w innym miejscu, niż miejsce pobytu stałego, towarzyszył zamiar stałego związania się z tym innym miejscem, a także urządzenia w nim swego trwałego centrum życiowego. Jedynie na marginesie wskazać należy, iż rację ma skarżąca o tyle, o ile podnosi, że organy błędnie powołały się na ustalenia poczynione przez funkcjonariusza policji, a mające potwierdzać fakt zamieszkiwania D.B. pod adresem stałego zameldowania. Faktycznie z informacji policji wynika, iż nie zastano wymienionego w lokalu, a fakt zamieszkiwania potwierdziła jedna z sąsiadek. Wskazane uchybienie organu nie mogło jednak lec u podstaw uwzględnienia skargi. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie - na podstawie art. 151 P.p.s.a. - orzekł jak w sentencji wyroku.