IV SA/Wa 5/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Marta Laskowska-Pietrzak, Sędziowie sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj, sędzia WSA Jakub Linkowski (spr.), Protokolant st. ref. Marcin Lesner, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 grudnia 2013 r. sprawy ze skargi Stowarzyszenia [...] z siedzibą w W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] listopada 2012 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania - oddala skargę - W dniu 5 stycznia 2012r. D. S.A. z siedzibą w W. wystąpiła do Prezydenta W. z wnioskiem o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla realizacji przedsięwzięcia polegającego na realizacji zabudowy mieszkaniowej i budynków biurowo-usługowych wraz z towarzyszącą jej infrastrukturą o powierzchni nie mniejszej niż 2 ha, garażu i parkingu samochodowego z towarzyszącą infrastrukturą o powierzchni użytkowej nie mniejszej niż 0,5 ha w ramach budowy kompleksu biurowego i mieszkaniowego z usługami na nieruchomości położonej przy ul. [...] w W. na działce ew. nr [...] obrębu [...]. Inwestycja ta, ze względu na powierzchnię zabudowy kompleksu mieszkaniowo-usługowego nie mniejszą niż 2 ha oraz garażu i parkingu (przekraczającą 0,5 ha) jest przedsięwzięciem, o którym mowa w § 3 ust. 1 pkt 53 lit. b rozporządzenia Rady Ministrów z 9 listopada 201Or. w sprawie przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko w rozumieniu ustawy z 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. Nr 199, poz. 1227 ze zm.), zwana dalej również ustawą ocenową. Prezydent W. po zasięgnięciu opinii Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego W. oraz Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w W., co do konieczności przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, postanowieniem z dnia [...] marca 2012r. (nr [...]) odstąpił od obowiązku przeprowadzania oceny oddziaływania ww. przedsięwzięcia na środowisko. Następnie Prezydent W. decyzją z dnia [...] kwietnia 2012r. (nr [...]) wydaną na podstawie art. 71 ust. 1 i 2 pkt 2, art. 72 ust. 1, art. 73 ust. 1art. 75 ust. 1 pkt 4, art. 84 ust. 1 ustawy ocenowej stwierdził brak potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko projektowanego przedsięwzięcia. Odwołania od powyższej decyzji złożyły: Stowarzyszenie [...] oraz Stowarzyszenie [...], które wniosło także o dopuszczenie do udziału w postępowaniu. Postanowieniem z dnia [...] września 2012r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. działając na podstawie art. 31 § 2 k.p.a. odmówiło dopuszczenia Stowarzyszenia [...] do udziału w postępowaniu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. postanowieniem z dnia [...] listopada 2012r. nr [...], na podstawie art. 134 k.p.a. stwierdziło niedopuszczalność odwołań wniesionych przez Stowarzyszenie [...] i Stowarzyszenie [...] od decyzji Prezydenta W. z dnia [...] kwietnia 2012r. nr [...] stwierdzającej brak potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko (uproszczona decyzja środowiskowa) dla ww. inwestycji przy ul. [...]. Organ odwoławczy podkreślił, że zgodnie z art. 44 ust. 2 ustawy ocenowej, organizacji ekologicznej służy prawo wniesienia odwołania od decyzji wydanej w postępowaniu wymagającym udziału społeczeństwa, jeżeli jest to uzasadnione celami statutowymi tej organizacji, także w przypadku, gdy nie brała ona udziału w określonym postępowaniu wymagającym udziału społeczeństwa prowadzonym przez organ pierwszej instancji; wniesienie odwołania jest równoznaczne ze zgłoszeniem chęci uczestniczenia w takim postępowaniu. W postępowaniu odwoławczym organizacja uczestniczy na prawach strony. W uzasadnieniu postanowienia organ podał, że w rozpatrywanej sprawie planowane zamierzenie inwestycyjne zostało zakwalifikowane jako przedsięwzięcie mogące potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko, dla którego obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko jest fakultatywny, w związku z czym Prezydent W., po przeanalizowaniu przesłanek określonych w art. 63 ust. 1 ustawy, odstąpił od nałożenia powyższego obowiązku. Tym samym przeprowadzone przez organ pierwszej instancji postępowanie nie stanowiło postępowania, w którym wymagany był udział społeczeństwa. Konsekwentnie w sprawie nie znajdują zastosowania regulacje art. 44 ustawy, w świetle których oba stowarzyszenia jako organizacje ekologiczne mogłoby skutecznie wnieść środki zaskarżenia. Jednocześnie Kolegium przypomniało, że obie organizacje nie przystąpiły do udziału w postępowaniu przed organem I instancji. Reasumując Kolegium stwierdziło, że odwołania zostały wniesione przez podmioty, który nie posiadały legitymacji do działania w sprawie. Na powyższe postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] listopada 2012r. nr [...] wpłynęły do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargi Stowarzyszenia [...] oraz Stowarzyszenia [...]. Skarga Stowarzyszenia [...] została odrzucona postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 sierpnia 2013r. sygn. akt IV SA/Wa 5/13 z powodu nieuiszczenia wpisu sądowego. Stowarzyszenie [...] w swojej skardze wniosło o uchylenie zaskarżonego postanowienia. Stowarzyszenie w skardze i w piśmie procesowym z dnia 6 grudnia 2013r. podniosło, powołując się na orzecznictwo ETS, że w sprawie niezbędne było przeprowadzenie oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko z udziałem społeczeństwa, ze względu na przekroczenie progu określonego w rozporządzeniu Rady Ministrów z 9 listopada 201Or. oraz ze względu na spełnienie przez inwestycję kryteriów selekcji wymienionych w załączniku nr III dyrektywy 85/337/EWG. Stowarzyszenie legitymację do wniesienia odwołania od decyzji organu pierwszej instancji wywodzi również z art. 9 Konwencji z Aarchus. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o oddalenie skargi podtrzymując stanowisko przedstawione w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest nieuzasadniona. Podstawę rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowił art. 134 k.p.a., zgodnie z którym organ odwoławczy może stwierdzić niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. W niniejszej sprawie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. stwierdziło niedopuszczalność odwołania wniesionego przez Stowarzyszenie [...] i Stowarzyszenie [...] od decyzji Prezydenta W. dnia [...] kwietnia 2012r.o braku potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko przedsięwzięcia polegającego na realizacji zabudowy mieszkaniowej i budynków biurowo-usługowych wraz z towarzyszącą jej infrastrukturą o powierzchni nie mniejszej niż 2 ha, garażu i parkingu samochodowego z towarzyszącą infrastrukturą o powierzchni użytkowej nie mniejszej niż 0,5 ha w ramach budowy kompleksu biurowego i mieszkaniowego z usługami na nieruchomości położonej przy ul. [...] w W. na działce ew. nr [...] obrębu [...]. Organ stwierdził bowiem, że oba stowarzyszenia nie posiadały legitymacji do wniesienia środka odwoławczego. Bezsporne jest, że ww. Stowarzyszenia nie uczestniczyły w postępowaniu zakończonym decyzją Prezydenta W. z dnia [...] kwietnia 2012r. Sąd stwierdza, że organ odwoławczy prawidłowo uznał, że skarżące Stowarzyszenie nie miało legitymacji do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta W. z dnia [...] kwietnia 2012r. (podmiotowa niedopuszczalność środka zaskarżenia) jako wydanego w konkretnego rodzaju sprawie, tj. niewymagającej udziału społeczeństwa. Zgodnie z art. 127 k.p.a. legitymację do wniesienia odwołania od decyzji administracyjnej posiada podmiot spełniający przesłanki określone w art. 28 K.p.a., bądź też podmiot, któremu przysługuje status strony postępowania na podstawie przepisów szczególnych. Prawo do wniesienia odwołania od decyzji przysługuje organizacji społecznej, jeżeli posiada ona status strony w postępowaniu lub została dopuszczona do udziału w postępowaniu w pierwszej instancji, (por. B. Adamiak [w:] B. Adamiak, J. Borkowski; Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2011, s. 485). Stanowisko prezentowane w literaturze przedmiotu, podziela judykatura (por. wyrok WSA z 12 marca 2009 r., sygn. akt II SA/Bk 838/07, wyrok WSA z 20 listopada 2006 r., sygn. akt VI SA/Wa 1771/06 oraz wyrok WSA z dnia 15 grudnia 2012r. sygn. akt IV SA/Wa 359/12). Należy podkreślić, że organizacja społeczna może uczestniczyć w postępowaniu w sprawie wydania decyzji środowiskowej (zostać dopuszczona do udziału w postępowaniu), w sytuacjach określonych w art. 44 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, a także na zasadach ogólnych, określonych w art. 31 § 1 K.p.a., a więc, gdy wykaże, że dopuszczenie jej do postępowania na prawach strony jest uzasadnione celami statutowymi tej organizacji i przemawia za tym interes społeczny. W świetle art. 44 ustawy ocenowej organizacje ekologiczne, które powołując się na swoje cele statutowe, zgłoszą chęć uczestniczenia w określonym postępowaniu wymagającym udziału społeczeństwa, uczestniczą w nim na prawach strony. Zatem dla wzięcia udziału organizacji ekologicznej w postępowaniu dotyczącym decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia, niezbędne jest ustalenie, że dane postępowanie jest zakwalifikowane jako postępowanie wymagające udziału społeczeństwa. Możliwość udziału społeczeństwa, w tym organizacji ekologicznej, zagwarantowana jest w postępowaniu w którym dokonywana jest ocena oddziaływania na środowisko planowanego przedsięwzięcia (art.3 ust. 1 pkt 8 lit c ustawy). W niniejszej sprawie Prezydent W. odstąpił od obowiązku przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko planowanej inwestycji. Oznacza to, że organ pierwszej instancji nie miał obowiązku zapewnienia udziału społeczeństwa w tym postępowaniu, skoro wedle art. 79 ust. 1 ustawy ocenowej społeczeństwo ma zapewniony udział w postępowaniu, w ramach którego prowadzona jest ocena oddziaływania na środowisko. W tych warunkach Stowarzyszenie mogłoby skutecznie wnieść odwołanie od decyzji organu pierwszej instancji tylko w sytuacji gdyby zostało dopuszczenie do udziału w postępowaniu na prawach strony na podstawie art. 31 § 2 K.p.a., co w sprawie niniejszej nie nastąpiło. W związku z tym, w ocenie Sądu organ odwoławczy prawidłowo stwierdził, że skarżące Stowarzyszenie nie posiada legitymacji prawnej do udziału jako strona w tym postępowaniu. Sąd zauważa, ponadto że dyrektywa 85/337/WE Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie oceny skutków wywieranych przez niektóre przedsięwzięcia publiczne i prywatne na środowisko (Dz.Urz.UE L z dnia 28 stycznia 2012r, nr 26, str.1), została implementowana do polskiego porządku prawnego najpierw ustawą z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2008r. Nr 25, poz. 150 ze zm.), a obecnie ustawą dnia 3 października 2008r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 29 maja 2012r. sygn. akt II OSK 444/11). Ponadto celem sprecyzowania należy podkreślić, że w dacie orzekania przez Kolegium obowiązywała dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2011/92/UE z dnia 13 grudnia 2011 r. w sprawie oceny skutków wywieranych przez niektóre przedsięwzięcia publiczne i prywatne na środowisko (weszła w życie 17 lutego 2012r.), która w swej treści zawiera identyczny zapis w art. 11 regulujący udział społeczeństwa, jak dotychczasowy przepis art. 10 dyrektywy 85/337/WE. Jednocześnie Sąd podkreśla, że sposób sformułowania przepisów dyrektywy i Konwencji z Aarhus wyklucza możliwość ich bezpośredniego zastosowania. W sytuacji natomiast, gdy przepisy te zostały implementowane do polskiego porządku prawnego, ich wykładnia nie może prowadzić do wniosków oczywiście sprzecznych z jednoznacznie sformułowanymi przepisami ustawy implementującej. Państwa członkowskie zapewniają - zgodnie z odnośnym krajowym systemem prawnym - że członkowie zainteresowanej społeczności mający: wystarczający interes lub ewentualnie podnoszący naruszenie prawa, gdy administracyjne procedury prawne państwa członkowskiego wymagają tego jako warunku koniecznego, mieli dostęp do procedury odwoławczej przed sądem lub innym niezależnym i bezstronnym organem ustanowionym ustawą by zakwestionować materialną lub proceduralną legalność decyzji, działań lub zaniechań, z zastrzeżeniem przepisów dyrektywy dotyczących udziału społeczeństwa. Z kolei art. 6 ust. 2 ww. dyrektywy zobowiązuje państwa członkowskie do informowania społeczeństwa o wskazanych tym przepisem kwestiach - a więc do zagwarantowania mu udziału - w procedurach podejmowania decyzji dotyczących środowiska określonych w art. 2 ust 2, tj. w ramach których przeprowadzana jest ocena oddziaływania na środowisko. Dyrektywa 2011/92/UE - reguluje zatem jedynie dostęp zainteresowanej społeczności do procedury odwoławczej od decyzji, w ramach której przeprowadzono ocenę oddziaływania na środowisko, a więc z udziałem społeczeństwa. Powyższa interpretacja, zgodna jest z innymi przepisami dyrektywy, a w szczególności z art. 6 ust. 4, który określa prawo udziału zainteresowanej społeczności wyłącznie w stosunku do ww. postępowań. Natomiast dalsze uprawnienia stron oraz podmiotów uznanych jako działające na prawach stron do wnoszenia środka zaskarżenia od decyzji, której wydanie nie wiązało się z przeprowadzeniem konsultacji społecznych, wynikają z przepisów krajowych. Takimi zaś przepisami jest regulacja kodeksowa art. 31 § 1 K.p.a, która przewiduje także udział organizacji ekologicznych w postępowaniu administracyjnym jako podmiotu na prawach strony, w oparciu o który organizacja społeczna, po spełnieniu określonych w nim przesłanek, może być dopuszczona do udziału w postępowaniu, na którym ustalana jest dopiero konieczność przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko. Sąd stwierdza, że w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 9 listopada 201 Or. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz. U. Nr 213, poz. 1397), dokonano transpozycji załącznika I dyrektywy 85/337/WE. Natomiast w § 3 rozporządzenia, w myśl dyspozycji zawartej art. 4 ust. 2 dyrektywy, zdefiniowano przedsięwzięcia, które spośród kategorii inwestycji wymienionych w jej załączniku II, podlegają badaniu indywidualnemu co do celowości przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko oraz dla których ustalono progi jakościowe oraz ilościowe, a także kryteria środowiskowe, których przekroczenie kwalifikuje przedsięwzięcie jako mogące znacząco oddziaływać na środowisko. Kwestionowane przez skarżące Stowarzyszenie "progi" stanowią zatem zgodnie z art. 4 ust. 3 dyrektywy, warunki selekcji określone w załączniku III (transponowanymi do prawodawstwa krajowego poprzez art. 63 ust. 1 ustawy). Ich wprowadzenie pozwala wykluczyć przedsięwzięcia, których realizacja ze względu na swój charakter, rozmiar lub lokalizację, nie będzie w żadnym przypadku niosła ze sobą prawdopodobieństwa znacząco negatywnego oddziaływania na środowisko (por. wyrok Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Warszawie z 10 czerwca 2013r., sygn. akt IV SA/Wa 619/13). Odnosząc się do treści wyroku Trybunału Sprawiedliwości UE z dnia 30 kwietnia 2009 r. sygn. C-75/08, należy stwierdzić, że wyrok ten nie dotyczy dopuszczalności wniesienia odwołania przez organizację ekologiczną a kwestii obowiązku uzasadnienia decyzji stwierdzającej brak potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko i dopuszczalności skargi wniesionej do sądu na decyzję, która nie została uzasadniona. W postępowaniu przed Trybunałem legitymacja organizacji mieszkańców na rzecz ochrony Nidderdale (obszar objęty sporną inwestycją) do udziału w postępowaniu administracyjnym przez organami państwa członkowskiego (Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej) nie była rozważana, ani kwestionowana, a z uzasadnienia wyroku nie wynika, na jakich zasadach organizacja ta została dopuszczona do udziału w postępowaniu. Nie można jednak nie zauważyć, że istotnie Trybunał wskazuje w treści wspomnianego wyroku na konieczność zapewnienia zainteresowanym osobom należytej kontroli nad decyzjami właściwych organów administracji o odstąpieniu od przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko (pkt 53 uzasadnienia wyroku). Jednocześnie, zdaniem Sądu, nie ulega wątpliwości, że rozwiązania proceduralne obowiązujące w polskim porządku prawnym zapewniają kontrolę tego typu decyzji podmiotom, które wykażą interes prawny (stronom postępowania), i to zarówno w administracyjnym toku instancji, jak i w postępowaniu sądowoadministracyjnym (decyzje zawierają uzasadnienie, stronom postępowania przysługuje prawo złożenia odwołania od decyzji wydanej w pierwszej instancji i skargi do sądu administracyjnego). Mając na uwadze powyższe okoliczności, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r., poz. 270 ze zm.) oddalił skargę.