IV SA/Wa 511/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Góra-Błaszczykowska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Jakub Linkowski, Sędzia WSA Agnieszka Łąpieś-Rosińska, Protokolant Marek Lubasiński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 stycznia 2010 r. sprawy ze skargi H. K. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2009 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania 1. uchyla zaskarżoną decyzję i utrzymaną nią w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia [...] października 2008 roku nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku. Wojewoda [...] decyzją z [...] stycznia 2009 r. - zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - utrzymał w mocy decyzję Prezydenta W. z [...] października 2008 r. orzekającą o wymeldowaniu H. K. z pobytu stałego z lokalu nr [...] przy ul. [...] w W. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, iż w myśl art. 15 ust. 2 ustawy ewidencyjnej do wydania na wniosek strony lub z urzędu decyzji w sprawie wymeldowania konieczne jest spełnienie warunku faktycznego opuszczenia miejsca dotychczasowego miejsca pobytu stałego lub czasowego, trwającego ponad 3 miesiące bez dokonania obowiązku wymeldowania się, przy czym zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądowo - administracyjnym, opuszczenie miejsca pobytu stałego winno być rozumiane jako trwałe zaniechanie posiadania lokalu, będącego dotychczasowym miejscem pobytu stałego i dobrowolne wyprowadzenie się do innego mieszkania. Ustalony w niniejszej sprawie stan faktyczny wskazuje na to, iż H. K. dobrowolnie opuścił miejsce stałego zameldowania. Postanowieniem z [...] października 2007 r. Sąd Rejonowy dla W. przysądził na rzecz D. P. własność spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu nr [...] w budynku przy ul. [...] w W. Dnia [...] czerwca 2008 r. P. P. oświadczył do protokołu, że obecnie lokal jest remontowany, a on osobiście nie zna H.K. Sam zainteresowany utrzymuje zaś, że mieszka stale w lokalu nr [...] przy ul. [...] w W. i nie zamierza się z niego wyprowadzać. Oświadczył ponadto, że w przedmiotowym lokalu znajduje się część jego rzeczy osobistych, natomiast część wyposażenia została zniszczona i wyrzucona przez P. P. Powyższe wyjaśnienia H. K. nie zostały jednak potwierdzone w trakcie wizji lokalowej, przeprowadzonej [...] sierpnia 2008 r., podczas której ustalono, że co prawda przedmiotowy lokal wygląda na zamieszkały, jednakże zauważono tam jedynie kosmetyki i rzeczy należące do kobiety. Z oświadczeń 1 P. P. wynika, że zamieszkuje tam małżeństwo. Podczas wizji - mimo prawidłowego powiadomienia - nie było H. K. Natomiast przesłuchany w charakterze świadka M. P. zeznał, że od [...] lipca 2008 r. opiekuje się spornym lokalem i w tym czasie nigdy nie widział H. K. ani w lokalu, ani w jego pobliżu. Dodatkowo z protokołu sporządzonego podczas wykonywania przez komornika wyroku eksmisji H. K. wynika, że już od [...] maja 2008 r. zainteresowany na pewno nie zamieszkiwał w miejscu w którym jest zameldowany, gdyż już wtedy przedmiotowy lokal wyglądał na opuszczony i "sprawiał wrażenie składnicy makulatury", a pozostawione w nim rzeczy nie przedstawiały żadnej wartości. Jak wynika z postanowienia Sądu Rejonowego z [...] września 2008 r. H. K. wniósł skargę na czynność komornika, która to czynność została uchylona. H. K. - w skardze na decyzję Wojewody [...] z [...] stycznia 2009 r. - wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji, zarzucając jej rażące naruszenie prawa materialnego, jak i prawa proceduralnego w stopniu mającym istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia, a w szczególności: nieprawidłowym stosowaniu przepisów prawa wynikającego m.in. z K.p.a., brakiem należytej staranności przy rozpatrywaniu prawnych etapów działań wnioskodawcy od [...] maja 2008 r. w stosunku do stanu faktycznego sprawy. W uzasadnieniu skarżący podniósł, iż D. P., poprzez działanie swojego pełnomocnika P. P., nabyła lokal nr [...] przy ul. [...] w W. z wieloma naruszeniami obowiązujących przepisów prawa polskiego. Wskazał także na rażące i bezwzględne naruszanie obowiązujących przepisów prawa polskiego przez Prezesów PSM "I.", a także nagłe i brutalne działanie działania komornika sądowego. Zdaniem skarżącego, w konsekwencji podejmowanych przez komornika czynności dokonano bezprawnej eksmisji (zakazanej prawem od 2005 r.) i kradzieży oraz zniszczenia mienia i wyposażenia mieszkania na wartość ok. 35 000 zł. Ponadto strona skarżąca podniosła, iż odwołanie poruszało wiele wątków mających kluczowe znaczenie dla sprawy, do których to wątków organ odwoławczy nie odniósł się w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Skarżący stwierdził, iż działania wobec wierzycieli oraz liczne postępowania dowodzą, iż opuszczenie przez niego lokalu nie miało ani charakteru dowolnego, ani też 2 trwałego. O tym, że skarżący nie opuścił lokalu dobrowolnie, świadczy w jego przekonaniu: * zwrócenie się o pomoc do Urzędu Dzielnicy [...] pismem z [...] maja 2008 r.; * trwające od [...] czerwca 2008 r. przed Sądem Rejonowym W. postępowanie o naruszenie posiadania; * skarga na czynności komornika sądowego; * wielomiesięczna obrona lokalu, mienia ruchomego i sprzętu teleinformatycznego, wezwania do KP U. z [...] maja czy [...] lipca 2008 r. i KSP w W. o pomoc i inne składane wnioski (do komornika sądowego z [...] czerwca 2008 r., do Krajowej Rady Komorniczej w W. z [...] lipca 2008 r., zawiadomienie do Prokuratury Rejonowej dla W. z podejrzeniem o czyny popełnione z art. 231 § 11 k.k. przez komornika sądowego oraz z art. 278 § 11 i 288 § 1 k.k. przez P. P.); * skarżący wciąż przyjeżdża do mieszkania i odbiera korespondencję ze skrzynki pocztowej lokalu nr [...]; * od [...] stycznia 2008 r. skarżący prowadzi rozmowy, dokonuje zaległych opłat, a także prowadzi korespondencję, aby odstąpić od roszczeń i zaakceptować plan spłaty zadłużenia. Na dowód powyższych okoliczności skarżący dołączył do skargi: protokół przyjęcia ustnego zawiadomienia o popełnieniu przestępstwa; postanowienie Sądu Okręgowego w W. V Wydział Cywilno - Odwoławczy z [...] stycznia 2009 r. oddalające zażalenie D. P.od postanowienia Sądu Rejonowego dla W. w W. z [...] sierpnia 2008 r. uchylające czynność komornika sądowego działającego przy Sądzie Rejonowym dla W. w W. dokonaną [...] maja 2008 r., polegającą na wprowadzeniu wierzyciela w posiadanie lokalu nr [...] znajdującego się w budynku przy ulicy [...] w W.; pismo Prokuratury Rejonowej W. z [...] października 2008 r., pismo do Zarządu Spółdzielni PSM "I." z [...] lutego 2009 r. Wojewoda [...] - w odpowiedzi na skargę - wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. 3 Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m. in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269, ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (D.U. Nr 153, poz. 1270, ze zm. - dalej w skrócie: P.p.s.a.) sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji bądź postanowienia w całości lub w części następuje wtedy, gdy sąd stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Stosownie do treści art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną. Przeprowadzone w określonych wyżej ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji oraz utrzymanej nią w mocy decyzji Prezydenta W. z [...] października 2008 r. wykazało, że są one dotknięte uchybieniami uzasadniającymi wzruszenie. W ocenie Sądu stanowiąca przedmiot zaskarżenia decyzja drugoinstancyjna wydana została z naruszeniem zasady prawdy obiektywnej (art. 7 K.p.a.), której realizacja wymaga, by organy administracji publicznej podejmowały wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Jako dowolne należy traktować zatem ustalenia faktyczne znajdujące wprawdzie potwierdzenie w materiale dowodowym, ale niekompletnym, czy nie w pełni rozpatrzonym. Zarzut dowolności zostaje wykluczony dopiero ustaleniami dokonanymi w całokształcie materiału dowodowego (art. 80 K.p.a.), zgromadzonego i rozpatrzonego w sposób wyczerpujący (art. 77 § 1 K.p.a.), a 4 więc przy podjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jako niezbędnego warunku wydania rozstrzygnięcia o przekonującej treści - por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 lipca 2001 r., I SA 1768/99, LEX 53964. W odniesieniu do postępowania przed organem odwoławczym należy też podkreślić, iż zgodnie z zasadą dwuinstancyjności organ ten obowiązany jest ponownie rozpoznać i rozpatrzyć sprawę, rozstrzygniętą decyzją lub postanowieniem organu I instancji, a stan faktyczny winien ustalić nie tylko w oparciu o materiał dowodowy, zebrany w postępowaniu I instancji, lecz także rozszerzyć postępowanie dowodowe o istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, pominięte przez organ pierwszoinstancyjny. W konsekwencji, w myśl art. 136 k.p.a., organ odwoławczy może przeprowadzić - nie tylko na żądanie strony lecz także z urzędu - dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie, albo zlecić przeprowadzenie tego postępowania organowi, który w I instancji wydał decyzję lub postanowienie. Podstawę materialno-prawną rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowi art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (D.U. z 2006 r. Nr 139 poz. 993 ze zm.), zgodnie z którym organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest pogląd, że przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego jest spełniona wtedy, gdy opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne. O opuszczeniu miejsca stałego pobytu można mówić tylko wtedy, gdy dana osoba fizyczna nie przebywa w określonym lokalu i ma zamiar opuszczenia tego lokalu na stałe. Rezygnacja z przebywania w lokalu może nastąpić w sposób wyraźny - poprzez złożenie stosownego oświadczenia, ale również w sposób dorozumiany - poprzez zachowanie, które w sposób nie budzący wątpliwości wyraża wolę osoby skoncentrowania swojej aktywności życiowej w innym miejscu. Za równoznaczną z dobrowolnym opuszczeniem lokalu przyjmuje się także sytuację, w której osoba w nim zameldowana została z niego usunięta przez dysponenta lokalu, ale nie skorzystała we właściwym czasie z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu, których podjęcie 5 doprowadziłoby do uznania działań dysponenta lokalu za bezprawne. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego ukształtowała się bowiem wykładnia art. 15 ust. 2 ustawy stanowiąca, że w sytuacji gdy opuszczenie lokalu mogło nastąpić na skutek stawianych przeszkód, to o opuszczeniu lokalu można mówić wówczas, gdy dana osoba nie skorzystała z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu (vide: wyrok NSA z dnia 13 września 2006 r., sygn. akt II OSK 1069/05, Lex nr 360269). Należy także wskazać, iż w postępowaniu administracyjnym dotyczącym wymeldowania danej osoby badaniu podlega jedynie przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego. Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 27 maja 2002 r., sygn. K 20/01 wskazał m.in., iż obowiązek meldunkowy służy prawidłowemu wykonywaniu przez organy władzy publicznej ich funkcji. Organ meldunkowy nie rejestruje uprawnień do lokalu, lecz gromadzi informacje w zakresie danych o miejscu pobytu osoby. Ewidencja ludności służy rejestracji stanu faktycznego, a nie stanu prawnego. Mimo iż przedmiotowy wyrok TK nie odnosił się bezpośrednio do art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, to jego wejście w życie miało bezpośredni wpływ na zakres jego stosowania. Przepis ten, pomimo braku dostosowania jego treści do nowej sytuacji prawnej, nie mógł być stosowany w części, w jakiej odsyłał do art. 9 ust. 2 tej ustawy. W konsekwencji stwierdzić należy, że orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego spowodowało faktycznie, iż przestała istnieć przesłanka związana z utratą uprawnienia wymienionego w art. 9 ust. 2 tej ustawy, czyli utratą prawa do lokalu (vide: wyrok NSA z dnia 1 lutego 2006 r., sygn. akt II OSK 482/05, publ. Lex nr 196690). W związku z tym z ram postępowania administracyjnego w sprawie wymeldowania usunięte zostało cywilnoprawne uprawnienie do lokalu. Zaznaczyć wobec tego należy, że ani dla organów administracji publicznej, ani dla sądu administracyjnego nie ma znaczenia tytuł prawny skarżącego do lokalu. Tym samym decyzja o wymeldowaniu nie pozbawia skarżącego prawa do lokalu, służy jedynie celom ewidencyjnym. Dokonana przez organ odwoławczy ocena materiału dowodowego jest wadliwa, dokonana z naruszeniem art. 80 k.p.a.. Przepis ten stanowi, że organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Nie wyznacza przy tym 6 merytorycznych reguł oceny wyników postępowania dowodowego, ustanawiając zasadę swobodnej oceny dowodów. Z naruszeniem tej zasady mamy do czynienia wówczas, gdy ocena ta jest dowolna, a więc nie znajduje oparcia w zebranym materiale dowodowym, jest niespójna, sprzeczna z wiedzą, logiką i doświadczeniem życiowym, bądź też dokonana jest wybiórczo, z uwzględnieniem części dowodów i z pominięciem innych. Skarżący twierdził, że mieszkał w lokalu od [...] czerwca 2008 do chwili obecnej, przy czym w dniu [...] sierpnia 2009 roku protokołem przekazano mu klucze od mieszkania, od tej daty ponownie zaczął opłacać czynsz za mieszkanie. Tymczasem z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że skarżący lokal przy ul. [...] opuścił na stałe. Tak istotne rozbieżności pomiędzy treścią uzasadnienia decyzji a twierdzeniami skarżącego, wymagają ustalenia podczas ponownego rozpoznawania sprawy. Organ obowiązany będzie ponownie przesłuchać skarżącego, a jeśli treść jego twierdzeń będzie tego wymagać, przeprowadzić ponownie postępowanie dowodowe celem ustalenia prawdy. Tego rodzaju wadliwa ocena dowodów stanowi naruszenie art. 80 k.p.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, to zaś skutkuje uchyleniem zaskarżonej decyzji w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. Ponownie rozpatrując sprawę organ odwoławczy winien będzie dokonać uzupełnienia, a następnie prawidłowej oceny całokształtu materiału dowodowego, uwzględniając wskazówki Sądu zawarte w niniejszym wyroku, a następnie wydać decyzję odpowiadającą prawu. W związku z uwzględnieniem skargi Sąd zastosował art. 152 P.p.s.a. i określił, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku.