IV SA/Wa 531/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Anita Wielopolska Sędziowie: WSA Anna Sękowska WSA Katarzyna Golat (spr.) po rozpoznaniu w dniu 4 grudnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi A. M. na postanowienie Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] grudnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania oddala skargę. Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] grudnia 2016 r. nr [...] Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców utrzymał w mocy, skierowane do A.M. (wskazywanego dalej jako skarżący) postanowienie Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] listopada 2016 r. nr [...], orzekające o odmowie wznowienia postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] stycznia 2008 r. nr [...], w przedmiocie przyznania świadczenia pieniężnego na pokrycie we własnym zakresie kosztów pobytu na terytorium RP. W zaskarżonym postanowieniu przedstawiono następujący stan sprawy. W dniu 24 grudnia 2008 r. A.M. złożył do Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców trzeci wniosek o nadanie statusu uchodźcy. Następnie w dniu 4 stycznia 2009 r. A.M. złożył wniosek o przyznanie świadczenia pieniężnego na pokrycie we własnym zakresie kosztów pobytu na terytorium RP, ze względów bezpieczeństwa. W toku postępowania wyjaśniającego w dniu 10 stycznia 2009 r. zostało przeprowadzone przesłuchanie, dotyczące okoliczności wskazanych przez skarżącego we wniosku z dnia 4 stycznia 2009 r. Decyzją nr [...] z dnia [...] stycznia 2009 r. skarżącemu zostały przyznane świadczenia pieniężne na pokrycie we własnym zakresie kosztów pobytu na terytorium RP od dnia 1 lutego 2009 r. Decyzja nie została zaskarżona i stała się ostateczna. W dniu 12 października 2016 r. A.M. złożył pismo, w którym wnosił o wyrównanie świadczeń socjalnych za okres od 1 do 31 stycznia 2008 r., w związku z toczącym się postępowaniem o nadanie statusu uchodźcy, zapoczątkowanym wnioskiem z dnia 24 grudnia 2007 r. W dniu 8 listopada 2016 r., w odpowiedzi na wezwanie z dnia 3 listopada 2016 r., odebrane osobiście w dniu 7 listopada 2016 r., A.M. doprecyzował, iż jego wniosek z dnia 12 października 2016 r. został złożony na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2017 r., poz. 1257, ze zm.), powoływanej dalej jako K.p.a. i jest wnioskiem o wznowienie postępowania, w sprawie zakończonej decyzją ostateczną Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] stycznia 2008 r., wydaną w przedmiocie przyznania świadczenia pieniężnego na pokrycie we własnym zakresie kosztów pobytu na terytorium RP. W piśmie z dnia 8 listopada 2016 r. A.M. wyjaśnił, iż ujawniły się nowe dla sprawy okoliczności faktyczne, istniejące w dniu wydania decyzji z dnia [...] stycznia 2008 r., które stały się, zdaniem strony, podstawą do wznowienia postępowania w ww. sprawie. W dniu 29 listopada 2016 r. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców wydał postanowienie, w którym odmówił wznowienia postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] stycznia 2008 r. Organ wskazał, że termin, określony w art. 148 § 1 K.p.a., tj. jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania upłynął nie później niż w dniu 10 lutego 2008 r. Tym samym organ I instancji uznał żądanie strony w przedmiocie wznowienia postępowania za niedopuszczalne. W dniu 12 grudnia 2016 r. strona złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej tym postanowieniem, zarzucając błędne zastosowanie art. 148 K.p.a. i wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia. W dniu [...] grudnia 2016 r. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców wydał postanowienie, utrzymujące w mocy zaskarżone postanowienie z dnia [...] listopada 2016 r. W uzasadnieniu postanowienia wskazał, iż przed przystąpieniem do oceny legalności zapadłego w sprawie rozstrzygnięcia organ administracji zobowiązany jest zbadać zachowanie terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania. Jednocześnie organ podniósł, że zgodnie z art. 148 § 1 K.p.a termin do złożenia wniosku o wznowienie postępowania, złożonego na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a wynosi jeden miesiąc od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania, a nie od dnia, w którym strona dowiedziała się o możliwości wykorzystania tego faktu jako dowodu w postępowaniu. Szefa Urzędu podkreślił, że brak świadomości strony co do prawnego znaczenia określonych faktów nie daje stronie prawa do złożenia wniosku o wznowienie postępowania jako wniosku złożonego z zachowaniem terminu, o którym mowa w art. 148 § 1 K.p.a., gdyż podstawą wznowienia są okoliczności faktyczne lub dowody, a nie ocena prawna ich znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. Organ, w postanowieniu z dnia [...] grudnia 2016 r., uznał iż w związku z tym, iż wniosek o wznowienie postępowania został złożony z uchybieniem terminu, o którym mowa w art. 148 § 1 K.p.a., koniecznym jest wydanie postanowienia o odmowie wznowienia postępowania na podstawie art. 149 § 3 K.p.a. Dnia 23 stycznia 2017 r. A.M. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na postanowienie Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] grudnia 2016 r. oraz na postanowienie Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] listopada 2016 r., orzekające o odmowie wznowienia postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] stycznia 2008 r. w przedmiocie przyznania świadczenia pieniężnego na pokrycie we własnym zakresie kosztów pobytu na terytorium RP. Skarżący zarzucił Szefowi Urzędu do Spraw Cudzoziemców: 1) błędne zastosowanie art. 148 § 1 K.p.a., 2) błędną interpretację wyroku NSA w Warszawie z dnia 9 stycznia 2002 r., V SA 1460/01, ONSA 2003, nr 2, poz. 61, 3) naruszenie art. 10 K.p.a. przy wydaniu postanowienia I i II instancji, 4) niewznowienie postępowania na wniosek skarżącego lub z urzędu na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. mimo posiadania wiedzy o dowodach, opisanych we wniosku z dnia 12 października 2016 r., 5) niewznowienie postępowania z urzędu na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. mimo posiadania wiedzy, że skarżący bez własnej winy nie wziął udziału w postępowaniu. W uzasadnieniu skargi skarżący podkreślił, że dochował terminu do złożenia podania o wznowienie postępowania, albowiem o okolicznościach stanowiących podstawę do wznowienia postępowania dowiedział się dopiero tydzień przed złożeniem wniosku z dnia 12 października 2016 r. poprzez analizę spraw sądowo-administracyjnych w których był stroną, a które również dotyczyły przyznania skarżącemu świadczeń socjalnych na pokrycie kosztów utrzymania na terytorium RP. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W rozpatrywanej sprawie sporne jest zachowanie terminu do wniesienia wniosku o wznowienie postępowania, na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. Stosownie do art. 148 K.p.a., podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania (§ 1). Termin do złożenia podania o wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. biegnie od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji (§ 2). Po pierwsze, należy podkreślić, iż wykładnia art. 148 § 1 K.p.a., zgodnie z którą określony w tym przepisie termin jednego miesiąca nie jest liczony od dnia, w którym strona dowiedziała się o możliwości wykorzystania tego faktu jako dowodu w postępowaniu nie budzi wątpliwości w doktrynie ani w orzecznictwie. Zasadnie organ uznał, że brak świadomości strony co do prawnego znaczenia określonych faktów nie daje stronie prawa do złożenia wniosku o wznowienie postępowania, jako wniosku złożonego z zachowaniem terminu, o którym mowa w art. 148 § 1 K.p.a., gdyż podstawą wznowienia są okoliczności faktyczne lub dowody, a nie ocena prawna ich znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. Zawarty w art. 148 § 2 K.p.a. zwrot "strona dowiedziała się o decyzji" należy rozumieć w ten sposób, że strona uzyskała informacje pozwalające zidentyfikować decyzję, której jej nie doręczono, w stopniu pozwalającym na sformułowanie żądania wznowienia postępowania. Chodzi o takie dane, jak nazwa organu, który decyzję wydał oraz sposób rozstrzygnięcia sprawy. Nie jest natomiast konieczne dokładne poznanie pełnej treści decyzji. Ciężar dowodu dochowania terminu, o którym mowa w art. 148 § 1 K.p.a., spoczywa na stronie, która domaga się wznowienia postępowania w sprawie. Strona musi więc udowodnić, kiedy (w jakiej dacie) dowiedziała się o okolicznościach stanowiących podstawę do wznowienia postępowania, w sposób pozwalający organowi zweryfikować i ustalić, że jej podanie o wznowienie wpłynęło przed upływem jednomiesięcznego terminu od dnia, w którym dowiedziała się o okolicznościach stanowiących podstawę do wznowienia. Organ ma obowiązek dokonania weryfikacji twierdzeń strony i przedstawianych przez nią dowodów oraz przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w zakresie ustalenia tej okoliczności, a następnie dokonania oceny zebranego materiału dowodowego, zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów (takie stanowisko, podzielane przez skład orzekający wyraził NSA w wyroku z dnia 25 maja 2017 r., sygn. akt II OSK 2445/15, LEX nr 2314782). Pogląd ten jest ugruntowany w orzecznictwie, w związku z czym nie jest zasadny zarzut skarżącego o błędnej interpretacji wyroku WSA w Warszawie o sygn. akt V SA 1460/01, ONSA 2003, Nr 2, poz. 61. Świadczą o tym przykładowo wymienione następujące orzeczenia sądów administracyjnych, w których pogląd ten został zaprezentowany przez skład orzekający, a wspomniany wyrok WSA w Warszawie o sygn. akt V SA 1460/01, przywołany: wyroki NSA z dnia: 12 stycznia 2017 r., sygn. akt II GSK 4242/16, oraz z 20 czerwca 2017 r., I SA/Wa 129/15, wyrok WSA w Lublinie z dnia 15 listopada 2017 r., sygn. akt II SA/Lu 474/17, wyrok WSA w Olsztynie z dnia 14 listopada 2017 r., sygn. akt II SA/Ol 737/17, CBOSA. W rozpatrywanej sprawie A.M. we wniosku z dnia 12 października 2016 r. wskazał i dokładnie opisał okoliczności składania w grudniu 2007 r. i styczniu 2008 r. wniosku o przyznanie mu świadczeń pieniężnych na pokrycie we własnym zakresie kosztów pobytu na terytorium RP (karta 459 akt administracyjnych sprawy, teczka 1/1). Ostatnia czynność, która miała miejsce w ramach postępowania wyjaśniającego, prowadzonego z wniosku z dnia 24 grudnia 2007 r., tj. przesłuchanie strony na temat okoliczności mających znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, została wykonana w dniu 10 stycznia 2008 r. Zasadnie zatem organ uznał, że termin, określony w art. 148 § 1 K.p.a., tj. termin jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania upłynął nie później niż 10 lutego 2008 r. Odnosząc się do pozostałych zarzutów skargi stwierdzić należy, że w orzecznictwie NSA dominuje pogląd, w pełni podzielany przez skład orzekający w niniejszej sprawie, zgodnie z którym tylko podmiot twierdzący, że bez swej winy nie brał udziału w postępowaniu, co powoduje zaistnienie przesłanki wznowieniowej z art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a., jest uprawniony do podnoszenia tego zarzutu, ponieważ zgodnie z art. 147 zd. 2 K.p.a., wznowienie postępowania z tej przyczyny następuje tylko na żądanie strony. Skoro inne podmioty nie mogą skutecznie powoływać się na ww. przesłankę wznowieniową, to nie mogą również żądać wyeliminowania decyzji administracyjnej z powodu tego uchybienia, niejako w zastępstwie podmiotów uprawnionych. Tylko od woli strony pominiętej w postępowaniu administracyjnym zależy czy skorzysta z prawa do żądania wznowienia postępowania, ewentualnie podniesienia zarzutu zaistnienia przesłanki wznowieniowej w skardze do sądu administracyjnego (por. wyroki NSA: z 11 kwietnia 2017 r., sygn. II OSK 2009/15, z 20 października 2016 r., sygn. II OSK 284/15). Nie jest zatem zasadny zarzut naruszenia przepisów postępowania przez organ ze względu na niewszczęcie postępowania z urzędu, z powołaniem się na podstawę prawną w postaci art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. Brak jest podstaw do skutecznego wywodzenia, że doszło do naruszenia art. 10 K.p.a., w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 718 ze zm.), określanej dalej jako P.p.s.a. (m.in. w tego względu, że skarżący składał środki zaskarżenia), co stanowiłoby podstawę do uchylenia zaskarżonego postanowienia. Skarżący nie wykazał jakich czynności dokonałby, gdyby otrzymał zawiadomienie na podstawie art. 10 § 1 K.p.a., nie przedstawił także dodatkowych argumentów, mogących podważyć wynik sprawy. Jednocześnie skarżący nie wykazał, iż zarzucane uchybienie uniemożliwiło mu dokonanie konkretnych czynności procesowych np. złożenia dokumentu czy zgłoszenia wniosków dowodowych. Należy ponadto wskazać, że z wyjaśnień organu wynika, iż skarżący ma bezpośredni i w żaden sposób nieograniczany kontakt z pracownikami Departamentu Pomocy Socjalnej, zarówno telefoniczny, jak i osobisty w siedzibie Urzędu (w taki sposób skarżący, co do zasady odbiera decyzje i postanowienia wydawane w sprawach dotyczącej pomocy socjalnej). Potwierdza to treść ww. wniosku z dnia 12 października 2016 r. W ocenie organu, czego skarżący nie kwestionował w skardze, w sposób nieograniczony skarżący może także korzystać i korzysta z możliwości aktywnego udziału w postępowaniu administracyjnym poprzez składanie wniosków dowodowych, pism itd. Także w świetle tych okoliczności zarzut naruszenia art. 10 K.p.a. należy uznać za nieuzasadniony. Tym bardziej, że skarżący nie wykazał w żaden sposób, aby został pozbawiony możliwości udowodnienia swoich twierdzeń czy możliwości złożenia wyjaśnień i by uchybienie przedstawionemu przepisowi mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Tymczasem warunkiem uchylenia decyzji z powodu naruszenia przepisów postępowania jest wykazanie, iż takie naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy i to do strony stawiającej zarzut należy wykazanie związku przyczynowego między naruszeniem przepisów postępowania, a wynikiem sprawy (wyrok NSA z dnia 15 maja 2003 r. sygn. akt I SA/Gd 199/00, "Przegląd Podatkowy" z 2004, nr 1, s. 43). Reasumując, stwierdzić należy, że organy orzekające w sprawie wnikliwie rozpatrzyły stan faktyczny sprawy, szczegółowo wyjaśniły motywy, jakimi się kierowały przy rozstrzyganiu sprawy oraz uzasadniły przekonująco swoje rozstrzygnięcie. Jednocześnie podkreślić należy, że organ administracji jest obowiązany z urzędu badać zachowanie terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania, bowiem wszczęcie postępowania wznowieniowego na wniosek strony, pomimo uchybienia terminu, stanowi rażące naruszenie prawa, gdyż godzi w zasadę trwałości decyzji administracyjnych (por. wyrok NSA z dnia 28 stycznia 2014 r. sygn. akt I OSK 2043/12, CBOSA). Mając na uwadze powyższe Sąd, na podstawie art. 151 P.p.s.a., w zw. z art. 119 pkt 3 (tryb uproszczony) orzekł o oddaleniu skargi.