IV SA/Wa 538/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Katarzyna Golat, Sędziowie sędzia WSA Tomasz Wykowski, sędzia WSA Przemysław Żmich (spr.), Protokolant sekr. sąd. Karolina Heman, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 września 2017 r. sprawy ze skargi K. P. na decyzję Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia [...] grudnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia odszkodowania 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2015 r., nr [...] – obie w części orzekającej w przedmiocie powiększeniu ustalonej wysokości odszkodowania o kwotę równą 5% wartości nieruchomości; 2. zasądza od Ministra Infrastruktury i Budownictwa na rzecz skarżącego K. P. kwotę 100 (słownie: sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Minister Infrastruktury i Budownictwa po ponownym rozpatrzeniu odwołania K. P., w związku z wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 lutego 2016 r., sygn. akt IV SA/Wa 2951/15, decyzją z dnia [...] grudnia 2016 r., nr [...] utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2015 r., nr [...] ustalającą odszkodowanie na rzecz K. P. w wysokości [...] zł z tytułu przejęcia na rzecz Skarbu Państwa prawa własności nieruchomości położonej w obrębie [...], gmina [...], oznaczonej jako działka nr [...] o pow. [...] ha, przeznaczonej pod budowę drogi ekspresowej [...] na odcinku od węzła "[...]" (bez węzła) do węzła "[...]" (wraz z węzłem) i połączeniem z istniejącą DK nr [...] wraz z przełożeniem odcinka drogi wojewódzkiej [...] na odcinku od węzła "[...]" do DK nr [...] oraz odmawiającą powiększenia ustalonej wysokości odszkodowania o 5% wartości nieruchomości należnej w przypadku jej niezwłocznego wydania. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie sprawy. Decyzją Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2014 r., nr [...] o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej, ww. nieruchomość została przeznaczona pod budowę drogi ekspresowej [...] na odcinku od węzła "[...]" (bez węzła) do węzła "[...]" (wraz z węzłem) i połączeniem z istniejącą DK nr [...] wraz z przełożeniem odcinka drogi wojewódzkiej [...] na odcinku od węzła "[...]" do DK nr [...]. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2015 r. Wojewoda [...] orzekł o ustaleniu odszkodowania na rzecz K. P. w wysokości [...] zł z tytułu przejęcia na rzecz Skarbu Państwa przedmiotowej nieruchomości oraz odmówił powiększenia ustalonej wysokości odszkodowania o 5% wartości nieruchomości należnej w przypadku jej niezwłocznego wydania. Od powyższej decyzji K. P. złożył odwołanie, zaskarżając decyzję w części dotyczącej zasadności odmowy powiększenia ustalonego odszkodowania o kwotę równą 5% wartości nieruchomości z tytułu jej wcześniejszego wydania. Skarżący wskazał, iż z powodu nieskutecznego doręczenia zawiadomienia o wydaniu decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej, nie rozpoczął biegu 30 – dniowy termin na wydanie nieruchomości. Minister Infrastruktury i Rozwoju decyzją z dnia [...] lipca 2015 r., nr [...] utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2015 r., w zaskarżonym zakresie. Wyrokiem z dnia 29 lutego 2016 r., sygn. akt IV SA/Wa 2951/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju. W uzasadnieniu Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazał, że organ drugiej instancji rozpoznając sprawę naruszył zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, poprzez brak ponownego jej rozpoznania w całokształcie. Nie przeprowadził rzetelnego postępowania wyjaśniającego, jak również nie uzasadnił wydanej decyzji w istotnej dla skarżącego kwestii tj. zasadności odmowy powiększenia ustalonej wysokości odszkodowania o kwotę 5% szacowanej nieruchomości. Po ponownym rozpatrzeniu odwołania, w związku z ww. wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, Minister Infrastruktury i Budownictwa decyzją z dnia [...] grudnia 2016 r. utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2015 r. w zaskarżonym zakresie. W uzasadnieniu organ drugiej instancji wskazał, iż zgodnie z art. 18 ust. 1e ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r., o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (Dz. U. z 2015 r. poz. 2031 ze zm.) - powoływanej dalej jako "specustawa", w przypadku, w którym dotychczasowy właściciel lub użytkownik wieczysty nieruchomości objętej decyzją o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej odpowiednio wyda tę nieruchomość lub wyda nieruchomość i opróżni lokal oraz inne pomieszczenia niezwłocznie, lecz nie później niż w terminie 30 dni od dnia: 1) doręczenia zawiadomienia o wydaniu decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej, 2) doręczenia postanowienia o nadaniu decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej rygoru natychmiastowej wykonalności albo 3) w którym decyzja o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej stała się ostateczna - wysokość odszkodowania powiększa się o kwotę równą 5% wartości nieruchomości lub wartości użytkowania wieczystego. Zawiadomienie o wydaniu decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej, zostało skierowane do K. P. na adres z katastru nieruchomości, jednakże szczegółowa analiza akt sprawy wykazała, że wystąpiła zbieżność osób o identycznych nazwiskach i zawiadomiona o wspomnianej decyzji została osoba, o takim samym jak skarżący imieniu i nazwisku. Tym samym należało uznać, że skarżącemu nie doręczono zawiadomienia o wydaniu decyzji Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2014 r. Organ II instancji podkreślił, że w sytuacji, gdy zawiadomienie o wydaniu decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej nie zostało wysłane stronie postępowania, jak miało to miejsce na gruncie niniejszej sprawy, termin uprawniający do powiększenia odszkodowania o 5% należy liczyć od dnia uzyskania przez decyzję o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej waloru ostateczności na podstawie art. 18 ust. 1 pkt 3 specustawy. Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że decyzja Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2014 r. przymiot ostateczności uzyskała w dniu [...] czerwca 2014 r., i od tej daty należało liczyć 30 – dniowy termin do wydania nieruchomości uprawniający do powiększenia odszkodowania o 5% wartości nieruchomości. Skarżący złożył oświadczenie o wydaniu nieruchomości dopiero [...] sierpnia 2014 r., po wezwaniu Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad do wydania nieruchomości, a zatem po upływie 2 miesięcy od dnia uzyskania przez decyzję o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej przymiotu ostateczności. Wskazane wyżej okoliczności oznaczają, zdaniem organu, iż w sprawie brak jest podstaw do powiększenia odszkodowania o kwotę równą 5% wartości nieruchomości. Na decyzję Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia [...] grudnia 2016 r., K. P. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Skarżący zarzucił organowi naruszenie przepisów art. 6, art. 7, art. 8, art. 9, art. 10, art. 77, art. 104 ust. 2 Kpa poprzez naruszenie zasady praworządności wskutek wydania decyzji administracyjnej bez wnikliwej analizy materiału dowodowego, jak również naruszenie zasady słusznego interesu obywatela i tym samym prowadzenie postępowania w sposób pogłębiający brak zaufania obywateli do organów administracji publicznej. Ponadto skarżący zarzucił naruszenie art. 16 Kpa w zw. z art. 11f ust. 3 specustawy poprzez przyjęcie daty [...] czerwca 2014 r., jako dnia w którym decyzja o [...] z dnia [...] kwietnia 2014 r., stała się ostateczna. Jednocześnie skarżący wskazał jako błędne przyjęcie, że nie wydał on nieruchomości w terminie wskazanym w art. 18 ust. 1e specustawy. W oparciu o powyższe zarzuty skarżący wniósł o zmianę bądź uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2015 r., a także o zasądzenie na rzecz skarżącego 5% wartości nieruchomości zgodnie z art. 18 ust. 1e specustawy. W odpowiedzi na skargę Minister Infrastruktury i Budownictwa wniósł o jej oddalenie podtrzymując prezentowane w sprawie stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga jest uzasadniona. W niniejszej sprawie spór pomiędzy skarżącym K. P., a Ministrem Infrastruktury i Budownictwa i Wojewodą [...] dotyczył tego, czy skarżący jest uprawniony do otrzymania odszkodowania powiększonego o 5% wartości nieruchomości w oparciu o przepis art. 18 ust. 1e specustawy. Jeżeli chodzi o to zagadnienie Sąd podziela stanowisko K. P., że w niniejszej sprawie takie uprawnienie skarżącemu przysługuje. Podstawę prawną odmowy powiększenia kwoty przyznanego skarżącemu odszkodowania stanowił przepis art. 18 ust. 1e specustawy. Zgodnie z tym przepisem w przypadku, w którym dotychczasowy właściciel lub użytkownik wieczysty nieruchomości, objętej decyzją o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej, odpowiednio wyda tę nieruchomość i opróżni lokal oraz inne pomieszczenia niezwłocznie, ale nie później niż w terminie 30 dni od dnia: 1) doręczenia zawiadomienia o wydaniu decyzji, o której mowa w art. 17, 2) doręczenia postanowienia o nadaniu decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej rygoru natychmiastowej wykonalności albo 3) w którym decyzja o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej stała się ostateczna – wysokość odszkodowania powiększa się o kwotę równą 5% wartości nieruchomości lub wartości prawa użytkowania wieczystego. Z powyższego przepisu wynika zatem, że termin 30-dniowy rozpoczyna swój bieg z chwilą zaistnienia jednego z trzech określonych w tym przepisie zdarzeń. Zdaniem Sądu, w niniejszej sprawie dla powiększenia odszkodowania o 5% wartości nieruchomości istotne znaczenie winno mieć doręczenie zawiadomienia o wydaniu decyzji Nr [...] z dnia [...] kwietnia 2014 r., ponieważ decyzja ta została zaopatrzona w rygor natychmiastowej wykonalności. W tej sytuacji zastosowanie znajdował przepis art. 18 ust. 1e pkt 1 specustawy. Tymczasem z akt sprawy wynika, że K. P. zamieszkały we wsi [...]– dotychczasowy właściciel nabywanej pod drogę publiczną działki nr [...] (powstałej z podziału działki nr [...]) nie otrzymał zawiadomienia o wydaniu decyzji o [...] Nr [...] z dnia [...] kwietnia 2014 r. Takie zawiadomienie otrzymała w dniu [...] maja 2014 r. inna osoba o takim samym imieniu i nazwisku, ale zamieszkała we wsi [...], będąca współwłaścicielem innej nieruchomości z obrębu [...]– działki nr [...], czego nie dostrzegł Wojewoda [...] orzekający jako organ I instancji (skrócony wypis ze skorowidza działek z dnia [...] lutego 2014 r., zawiadomienie o wydaniu decyzji o [...] z dnia [...] maja 2014 r., zwrotne potwierdzenie odbioru). Z akt sprawy wynika natomiast, że K. P. będący skarżącym w niniejszej sprawie otrzymał zawiadomienie o wydaniu decyzji o [...] dopiero [...] kwietnia 2015 r., co potwierdza jego oświadczenie złożone w [...] Urzędzie Wojewódzkim. Z kolei protokolarne wydanie nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] przez K. P. inwestorowi Generalnemu Dyrektorowi Dróg i Autostrad miało miejsce w dniu [...] sierpnia 2014 r. Z powyższego wynika, że K. P. wydał nabytą pod budowę drogi ekspresowej [...] nieruchomość jeszcze przed otrzymaniem zawiadomienia o wydaniu decyzji o [...] Nr [...] z dnia [...] kwietnia 2014 r. zaopatrzonej w rygor natychmiastowej nieruchomości. Wobec tego skoro przepis art. 18 ust. 1e pkt 1 specustawy uzależnia powiększenie odszkodowania o 5% wartości nieruchomości od wydania nieruchomości w terminie 30 dni liczonemu od doręczenia zawiadomienia o wydaniu decyzji o [...] z rygorem natychmiastowej wykonalności, to tym bardziej nakłada na organ obowiązek orzeczenia o powiększeniu odszkodowania w sytuacji, gdy dotychczasowy właściciel wyda nieruchomość przed uruchomieniem się terminu 30-dniowego, o którym mowa w przepisie art. 18 ust. 1e pkt 1 specustawy (por. wyrok NSA z dnia 13 września 2013 r., sygn. akt I OSK 787/12). Taka wykładnia powyższego przepisu pozostaje w zgodzie z celem tej regulacji umożliwiającej przyznanie dotychczasowemu właścicielowi stosownej premii finansowej za niezwłoczne wydanie nieruchomości. Sąd nie podziela stanowiska Ministra Infrastruktury i Budownictwa, że skoro w niniejszej sprawie nie doszło do skutecznego doręczenia K. P. zawiadomienia o [...], to zastosowanie miał przepis art. 18 ust. 1e pkt 3 specustawy, a zatem należało liczyć termin 30-dniowy na wydanie nieruchomości od daty uostatecznienia się ([...] czerwca 2014 r.) decyzji Nr [...] z dnia [...] kwietnia 2014 r. W ocenie Sądu, przepis art. 18 ust. 1e specustawy odnosi się do trzech przypadków, które mogą wystąpić i odnoszą się do uzyskania przez decyzję o [...] cechy wykonalności. W niniejszej sprawie już w samej decyzji o [...] z dnia [...] kwietnia 2014 r. Wojewoda [...] orzekł o nadaniu decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności. Wobec tego zastosowanie miał przepis art. 18 ust. 1e pkt 1 specustawy wiążący uruchomienie terminu na wydanie nieruchomości od doręczenia zawiadomienia o [...] dotychczasowemu właścicielowi nieruchomości na adres podany w katastrze nieruchomości (art. 11f ust. 3 specustawy). W przypadku niedoręczenia tego zawiadomienia stronie lub jego wadliwego doręczenia organ winien podjąć próbę skutecznego doręczenia tegoż zawiadomienia. Zdaniem Sądu, organ nie mógł uchylić się od obowiązku doręczenia wspomnianego zawiadomienia o wydaniu decyzji o [...], ponieważ w postępowaniu administracyjnym obowiązuje tzw. zasada oficjalności doręczeń nakładająca na organ obowiązek doręczenia stronie pism (art. 39 Kpa w zw. z art. 11c specustawy). Nie można przyjąć, że w sytuacji braku doręczenia stronie zawiadomienia o wydaniu decyzji o [...] organ prowadzący postępowanie odszkodowawcze ma możliwość odstąpienia od przepisu art. 18 ust. 1e pkt 1 specustawy i zastosowania przepisu art. 18 ust. 1e pkt 3 specustawy odnoszącego się do sytuacji, która w niniejszej sprawie nie wystąpiła, tj. do sytuacji wydania decyzji o[...] bez rygoru natychmiastowej wykonalności (por. np. wyrok NSA z dnia 20 lutego 2015 r., sygn. akt I OSK 1428/13). Skoro w niniejszej sprawie K. P. organ nie doręczył z urzędu zawiadomienia o wydaniu decyzji o [...] z dnia [...] kwietnia 2014 r., to należało przyjąć, że skarżący otrzymał to zawiadomienie w dniu [...] kwietnia 2015 r., tak jak oświadczył w swym piśmie złożonym osobiście w siedzibie [...] Urzędu Wojewódzkiego. Wobec tego, że Wojewoda [...] zupełnie nie wyjaśnił kwestii doręczenia właściwemu K. P. (dotychczasowemu właścicielowi działki nr [...]) zawiadomienia z dnia [...] maja 2014 r. o wydaniu decyzji o [...], czym naruszył przepisy art. 7, art. 77 § 1, art. 80 Kpa w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, natomiast Minister Infrastruktury i Budownictwa dokonał błędnej wykładni przepisu art. 18 ust. 1e pkt 1 i 3 specustawy, w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, Sąd uznał za zasadne wycofanie z obrotu prawnego decyzji organów obu instancji w części orzekającej o odmowie powiększenia ustalonej wysokości odszkodowania o kwotę równa 5% wartości nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...]. W ponownie prowadzonym postępowaniu Wojewoda [...] weźmie pod uwagę to, że skarżący K. P. otrzymał zawiadomienie o wydaniu decyzji o [...] z dnia [...] kwietnia 2014 r. w dniu [...] kwietnia 2015 r. po fakcie wydania przedmiotowej nieruchomości w dniu [...] sierpnia 2014 r. i że w tej sytuacji jest uprawniony do uzyskania odszkodowania powiększonego o 5% wartości nieruchomości na podstawie przepisu art. 18 ust. 1e specustawy za niezwłoczne wydanie nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] Mając to wszystko na względzie Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i a oraz art. 200 i art. 205 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.) orzekł, jak w sentencji.