IV SA/Wa 585/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Sędzia WSA Wanda Zielińska - Baran po rozpoznaniu w dniu 11 maja 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku W. N. o zmianę postanowienia z dnia 16 sierpnia 2011 r. odmawiającego przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi W. N. na postanowienie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] grudnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie podjęcia zawieszonego postępowania postanawia: 1. oddalić wniosek o zmianę postanowienia z dnia 16 sierpnia 2011 r., 2. odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata lub radcy prawnego. Prawomocnym postanowieniem z dnia 16 sierpnia 2011 r. odmówiono W. N. przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi W. N. na postanowienie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] grudnia 2010 r. w przedmiocie podjęcia zawieszonego postępowania. Pismem z dnia 25 listopada 2011 r. Sąd wezwał skarżąca do wykonania prawomocnego zarządzenia Przewodniczącego Wydziału IV z dnia 8 kwietnia 2011 r. o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 100 zł. Pismem z dnia 20 grudnia 2011 r. skarżąca wniosła o zwolnienie jej od obowiązku uiszczenia wpisu. Pismo to zostało potraktowane jako wniosek o zmianę postanowienia z dnia 16 sierpnia 2011 r. Pismem z dnia 3 stycznia 2012 r., w wykonaniu zarządzenia Sędziego z dnia 30 grudnia 2011 r., Sąd wezwał skarżącą do wykazania okoliczności uzasadniających zmianę tego postanowienia. Pismem z dnia 26 stycznia 2012 r. skarżąca złożyła wniosek na urzędowym formularzu PPF, wnosząc o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata bądź rady prawnego. Postanowieniem z dnia 9 lutego 2012 r. Sąd odrzucił skargę W. N. na postanowienie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] grudnia 2010 r. w przedmiocie podjęcia zawieszonego postępowania. Pismem z dnia 14 marca 2012 r. wezwano skarżącą do nadesłania m.in. dokumentu wskazującego aktualną wysokość otrzymywanej przez nią emerytury, wyciągów z posiadanych przez nią rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych oraz lokat terminowych z okresu ostatnich trzech miesięcy, do złożenia dodatkowego oświadczenia wskazującego gdzie (w domu/mieszkaniu) i w ramach jakiego stosunku prawnego skarżąca aktualnie mieszka (jaki posiada tytuł prawny do lokalu), do nadesłania zaświadczenia o jej sytuacji rodzinnej wydanego przez właściwą do spraw zdrowia lub opieki społecznej jednostkę organizacyjną gminy (miasta) do nadesłania kopii umowy kredytu "własny kąt" oraz kopii umów, na podstawie których udzielono skarżącej pozostałych spłacanych obecnie kredytów, a także dokumentów (np. harmonogramów spłat lub zaświadczeń z banków) potwierdzających aktualną wysokość rat kredytów, do nadesłania oświadczenia o aktualnej wysokości niezbędnych miesięcznych wydatków w gospodarstwie domowym (poza kosztami spłaty kredytów i wydatkami na leczenie), ze wskazaniem poszczególnych źródeł tych wydatków oraz miesięcznej wysokości wydatków ponoszonych z każdego z tych źródeł - np. opłat związanych zaspokojeniem potrzeb mieszkaniowych (kosztów czynszu najmu, opłat za energię elektryczną, gaz), do nadesłania oświadczenia wskazującego, czy posiadana przez nią nieruchomość rolna przynosi dochód - jeżeli tak, to jaka jest miesięczna wysokość tego dochodu. W odpowiedzi na powyższe wezwanie wnioskodawczyni nadesłała decyzję ZUS, wyciąg z banku, złożyła oświadczenie, że mieszka w W., na koszty utrzymania wydaje ok. 500 zł miesięcznie w tym telefon ok. 120 – 150 zł miesięcznie, natomiast koszty najmu mieszkania opłacają p. L., którzy użyczają jej kąt w mieszkaniu. W dodatku przedłożyła harmonogram zadłużenia oraz spłat oraz wyjaśniła, że posiadana przez nią nieruchomość rolna jest ugorem i nie przynosi zysków. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: 1. Wniosek o zmianę postanowienia z dnia 16 sierpnia 2011 r., którym odmówiono skarżącej zwolnienia od kosztów sądowych nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ skarżąca nie wykazała okoliczności, które uzasadniałyby jego zmianę. Stosownie do treści art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 tekst jedn. dalej zwaną Ppsa), postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Z powyższego przepisu wynika, że postanowienia niekończące postępowania w sprawie, zatem także postanowienia w przedmiocie prawa pomocy, mogą być uchylane lub zmieniane jedynie w razie zmiany okoliczności sprawy. Należy przez to rozumieć zmianę okoliczności faktycznych jak i zmianę okoliczności prawnych, które uzasadniałyby wydanie postanowienia odmiennej treści niż to, które zostało wcześniej wydane. W postanowieniu z dnia 31 maja 2005 r. sygn. akt II OZ 408/05 Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że wniosek o przyznanie prawa pomocy może być złożony ponownie, jeśli nastąpiła zmiana okoliczności, która stanowiła podstawę orzeczenia o przyznaniu lub odmowie przyznania prawa pomocy. Jedynie w takiej sytuacji dopuszczalne byłoby wydanie orzeczenia o odmiennej niż wcześniejsza treści, poprzez zastosowanie powołanego art. 165 Ppsa. Z przedstawionych przez wnioskodawczynię dokumentów niezbicie wynika, że okoliczności istotne dla odmowy przyznania prawa pomocy w zakresie kosztów sądowych nie uległy zmianie, wobec tego wydanie orzeczenia o odmiennej treści niż prawomocne postanowienie z dnia 16 sierpnia 2011 r. i przyznanie skarżącej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, jest niedopuszczalne. Dlatego należało orzec jak w pkt 1 sentencji. 2. Nie zasługuje na uwzględnienie także wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie z urzędu adwokata lub radcy prawnego. Zgodnie z art. 246 § 1 Ppsa przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1) w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania z budżetu państwa i powinno mieć zastosowanie jedynie w sytuacjach wyjątkowych, w których zdobycie środków finansowych na udział w postępowaniu sądowym jest obiektywnie niemożliwe (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 maja 2011 r. sygn. akt I FZ 136/11). Wnioskodawca powinien zatem wykazać poprzez złożenie stosownych dokumentów w postaci rachunków, wyciągów bankowych, zaświadczeń itp., że jego sytuacja materialna uniemożliwia lub utrudnia w istotny sposób dostęp do sądu. Inicjatywa dowodowa w tym zakresie spoczywa więc na wnioskodawcy, co wynika to z treści art. 252 § 1 Ppsa. Jak wynika ze złożonego skarżąca samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe i nie ma jakichkolwiek nieruchomości mieszkaniowych, a jednocześnie spłaca kilka kredytów m.in. "własny kąt". Jednocześnie zastrzeżenie Sądy budzi oświadczenie, że prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe, podczas gdy zamieszkuje z p. L., którzy jak twierdzi, ponoszą koszty najmu mieszkania. Należy jednak stwierdzić że skarżąca nie nadesłała wszystkich żądanych dokumentów. Nienadesłanie kopii umowy kredytu "własny kąt", uniemożliwia ustalenie, czy kredyt ten został zaciągnięty w celu zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych skarżącej. Zdaniem Sądu z uwagi na fakt, że skarżąca korzysta z kilku kredytów udzielonych przez banki a nie podmioty "parabankowe" pozwala na przyjęcie, że posiada ona zdolność kredytową. Posiada stały dochód umożliwiający spłatę zaciągniętych kredytów. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego ugruntowany jest pogląd, że wydatki ponoszone przez stronę na spłatę kredytów i pożyczek nie mają pierwszeństwa przed kosztami postępowania sądowoadministracyjnego (por. postanowienia NSA z 15 czerwca 2010 r. sygn. akt I OZ 427/10, z dnia 7 października 2010 r. sygn. akt I OZ 749/10). W tej sytuacji niemożliwe jest ustalenie czy całość wykazanych przez nią miesięcznych obciążeń budżetu domowego, to niezbędne wydatki. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sad Administracyjny, na podstawie powołanych wyżej przepisów orzekł jak w pkt 2 sentencji.