IV SA/Wa 595/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jakub Linkowski (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Łukasz Krzycki, Sędzia WSA Grzegorz Czerwiński, Protokolant Marcin Lesner, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 lipca 2009 r. sprawy ze skargi M. M. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2009 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania - oddala skargę - Decyzją z dnia [...] lutego 2009 r. Wojewoda [...] po rozpatrzeniu odwołania M. M. od decyzji Prezydenta W. z dnia [...] lutego 2007 r. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji o wymeldowaniu M. M. z małoletnim synem M. M. z pobytu stałego z lokalu nr [...] przy ul. [...]w W. W uzasadnieniu wskazano, że wyżej wymienieni od wielu lat (od 1998 r.) nie mieszkają w przedmiotowym lokalu. Wyprowadzili się z niego dobrowolnie, zabierając potrzebne rzeczy, a pozostawiając te, z których już nie korzystali (jesionkę i marynarkę). Po opuszczeniu przedmiotowego lokalu M. M. zamieszkał u teściowej przy [...] w W., a potem przeniósł się wraz z rodziną do R., a obecnie M. M. i M. M. przebywają w R. przy ul. [...], w której to miejscowości M. M. prowadzi gospodarstwo. W lipcu 2006 r. M. M. pojawił się po wieloletniej przerwie w lokalu przy ul. [...] w W. przynosząc torbę z rzeczami i zakładając zamek w drzwiach do jednego z pokoi, lecz w nim nie zamieszkał. Ustalając powyższy stan faktyczny organ oparł się na: * zeznaniach H. M., w części na zeznaniach E. M. - żony M. M. i matki M. M., zgodnie z którymi mąż 3-4 dni w tygodniu przebywa w przedmiotowym lokalu, a pozostały czas spędza w R. prowadząc gospodarstwo, w części na oświadczeniu K. M. (teściowej M. M.), z którego zdaniem organu wynika, iż M. M. od 2004 r. pracuje w gospodarstwie rolnym z tym, że od 2006 r. podczas wizyt w W. i odwiedzin u swej matki nie nocuje on już w przedmiotowym lokalu, - informacji przekazanych przez Policję (Komisariat Policji w T. i Komendą Rejonową Policji W.), z których w ocenie organu odpowiednio wynika, że M. M. i M. M. od trzech lat zamieszkują w R. przy ul. [...] oraz że w lokalu przy ul. [...] w W. nie mieszkają od 7-8 lat (co wynika z oświadczeń H. M. i D. R.), IV SA/Wa 595/09 - protokołu kontroli dyscypliny meldunkowej podczas której stwierdzono, że w przedmiotowym lokalu nie znajdują się rzeczy należące do M. M. (z wyjątkiem reklamówki w szufladzie przy łóżku), a z oświadczeń sąsiadów H. D., D. R., H. W. i E. P. wynika, że wymieniony wyprowadził się z tego lokalu wiele lat temu. W związku z tym, że w ocenie organu powyższe dowody wzajemnie się uzupełniają, są spójne i logiczne, odmówił wiarygodności zeznaniom M. M., zgodnie z którymi nigdy lokalu przy ul. [...] w W. nie opuścił, przebywa w nim raz lub dwa razy w miesiącu nie mając problemów z wejściem do niego, a obecnie przebywa z żoną i dziećmi w R. W ocenie organu twierdzenie M. M., że ma zamiar powrócić do przedmiotowego lokalu należy oceniać nie tylko wewnętrzną wolę powrotu, lecz również zewnętrzne okoliczności mogące potwierdzić to wewnętrzne nastawienie. Organ powołał się także na wyrok Sądu Rejonowego dla W. z dnia [...] września 2008 r. oddalającego powództwo M. M. o przywrócenie naruszonego posiadania przedmiotowego lokalu oraz na uzasadnienie wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 listopada 2008 r., w którym stwierdzono, iż M. M. wystąpił z powyższym powództwem po upływie 8 lat od opuszczenia spornego lokalu. Organ odwoławczy zaznaczył ponadto, że odstąpił od przesłuchania wskazanych przez M. M. świadków, ponieważ zebrany materiał dowodowy w sposób wyczerpujący wykazuje opuszczenie przez niego przedmiotowego lokalu, a na te okoliczności mieli by być przesłuchani dodatkowi świadkowie. W związku z tym organ uznał, że spełnione są przesłanki ż art.. 15 ust. 2 ustawy z dnia ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (t. j.: Dz. U. z 2006 r., nr 139, poz. 993 ze zm.), zwanej dalej "ustawą". Skarżący w skardze na decyzję organu odwoławczego podniósł, że: - organ oparł się na zeznaniach wnioskodawczyni, które różniły się od tych złożonych w postępowaniu cywilnym o przywrócenie naruszonego posiadania, w którym stwierdziła, że skarżący zostawił rzeczy i meble, a ona chce mieć jeden pokój, bo firma skarżącego nie działa, natomiast w postępowaniu administracyjnym o wymeldowanie oświadczył, iż prawie nic nie zostawił; pominięto też fakt prowadzenia firmy przez skarżącego w przedmiotowym lokalu; IV SA/Wa 595/09 * nie był zawiadomiony o terminie kontroli meldunkowej, w czasie której przesłuchiwano świadków (naruszenie art. 79 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego; t. j.: Dz. U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071 ze zm., zwanej dalej "k. p. a."); * wojewoda niezasadnie odmówił przeprowadzenia dowodu z przesłuchania świadków wnioskowanych przez skarżącego – J. S. i R. G., podczas gdy ich zeznania mogły poddać w wątpliwość poprzednie dowody, czym naruszył art. 78 § 2 k. p. a.; * niewiarygodne są informacje z Policji z 30 sierpnia 2006 r., bo powielają to, co przekazała D. R. "przesłuchana" w trakcie kontroli meldunkowej pod nieobecność skarżącego (to samo dotyczy informacji Policji z T.); notatki Policji nie stanowią dowodu, a organy na ich podstawie dokonały ustaleń; - nie opuścił lokalu, bo pomaga żonie w prowadzeniu gosp. rolnego w T.; - wyrok sądu cywilnego z M. jest nieprawomocny, bo skarżący wniósł od niego apelację. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. W świetle art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kryterium tej kontroli określa art. 1 § 2 wspomnianej ustawy i jest nim zgodność z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Skarga podlega oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej "p. p. s. a.", ponieważ zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Zgodnie z art. 15 ust. 2 ustawy w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania zaskarżonej decyzji, organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Stosownie do art. 6 ust. 1 ustawy pobytem stałym jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem IV SA/Wa 595/09 stałego przebywania, to znaczy z wolą koncentracji w danym lokalu swoich spraw życiowych, w tym założenia ośrodka swoich osobistych i majątkowych interesów. W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest pogląd, iż przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy jest spełniona, gdy opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne. Dla zaistnienia przesłanki "opuszczenia miejsca pobytu stałego" konieczne jest, aby fizycznemu przebywaniu osoby w innym miejscu, niż miejsce pobytu stałego, towarzyszył zamiar stałego związania się z tym innym miejscem, urządzenia w nim swego trwałego centrum życiowego (por. wyrok NSA z dnia 23 kwietnia 2001 r., sygn. akt V SA 3169/00, LEX nr 50123; wyrok NSA z dnia 10 lutego 1989 r., sygn. akt SA/Wr 789/88, ONSA 1989/2/72). O opuszczeniu miejsca stałego pobytu można mówić tylko wtedy, gdy dana osoba fizycznie nie przebywa w określonym lokalu i ma zamiar opuszczenia tego lokalu na stałe, a zamiar ten związany jest z założeniem w nowym miejscu ośrodka osobistych i majątkowych interesów. Rezygnacja z przebywania w określonym lokalu może nastąpić w sposób wyraźny - poprzez złożenie stosownego oświadczenia, ale także w sposób dorozumiany - poprzez zachowanie, które w sposób nie budzący wątpliwości wyraża wolę danej osoby skoncentrowania swojej aktywności życiowej w innym miejscu. W niniejszej sprawie niewątpliwie spełnione są przesłanki obligujące organ gminy do dokonania wymeldowania skarżącego M. M. oraz małoletniego M. M. z pobytu stałego w przedmiotowym lokalu nr [...] przy ul. [...] w W. Prawidłowe są ustalenia organów obu instancji, że wyżej wymienieni fizycznie opuścili miejsce pobytu stałego, tj. lokal nr [...] przy ul. [...] w W. oraz że opuszczenie to miało charakter dobrowolny i trwały, jako związane z urządzeniem sobie centrum aktywności życiowej w innym miejscu. Okoliczność długotrwałego nieprzebywania skarżącego M. M. oraz małoletniego M. M. w lokalu nr [...] przy ul. [...] w W. w swoich zeznaniach z dnia 1 czerwca 2006 r. i z dnia 7 stycznia 2009 r. przedstawiła H. M. - matka skarżącego i główna najemczyni przedmiotowego lokalu. Według niej skarżący od 1998 r. nie zamieszkuje w tym lokalu. Nie mają przy tym zasadniczego znaczenia dla sprawy rozbieżności między zeznaniami składanymi przez wnioskodawczynię H. M. w postępowaniu cywilnym w sprawie o przywrócenie naruszonego posiadania, w IV SA/Wa 595/09 którym stwierdziła, że skarżący zostawił rzeczy i meble, a ona chce mieć jeden pokój, bo firma skarżącego nie działa, a treścią zeznań złożonych w postępowaniu administracyjnym o wymeldowanie, gdzie oświadczyła, iż skarżący prawie nic nie zostawił. Jak bowiem trafnie zauważył organ w odpowiedzi na skargę fakt pozostawienia w lokalu rzeczy stanowiących własność skarżącego nie świadczy o tym, że nie opuścił on tego lokalu, ponieważ opuszczenie lokalu nie musi być połączone z jego opróżnieniem z rzeczy należących do opuszczającego lokal. Nawet więc pozostawienie rzeczy osobistych nie świadczy o skoncentrowaniu spraw życiowych w spornym lokalu (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 15 stycznia 2009 r., III SA/Gd 360/08, opubl. LEX nr 484172). Nie mają w tym kontekście znaczenia dla rozstrzygnięcia przedstawione przez skarżącego dowody (umowa użyczenia przedmiotowego lokalu do zarejestrowania i prowadzenia działalności gospodarczej, zaświadczenie o wpisie do ewidencji działalności gospodarczej oraz rachunki za świadczenie usług telefonicznych). Niezamieszkiwanie przez skarżącego i M. M. w lokalu nr [...] przy ul. [...] w W. potwierdza także protokół kontroli meldunkowej z dnia 18 września 2006 r. (k. 48-51 akt adm.). Zawarte w tym protokole notatki z rozmowy przeprowadzonej z sąsiadami H. M. (H. D., D. R., H. W. i E. P.) na okoliczność zamieszkiwania w przedmiotowym lokalu przez skarżącego również stanowią dowód w postępowaniu administracyjnym. W myśl art. 75 § 1 k. p. a. jako dowód należy dopuścić bowiem wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a co nie jest sprzeczne z prawem (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 lipca 2004 r., II SA 1336/03, opubl. LEX nr 158911). Analogiczny wniosek wysnuć można z pisma Komendanta Komisariatu Policji w T. z dnia [...] sierpnia 2006 r. (k. 39), z którego wynika, iż M. M. oświadczył, że wraz z synem M. od trzech lat zamieszkuje w R. przy ul. [...], a także z pisma Zastępcy Naczelnika Sekcji Prewencji Komendy Rejonowej Policji W., zgodnie z którym w lokalu przy ul. [...] w W. samotnie zamieszkuje H. M., a - stosownie do oświadczenia D. R. – M. M. i M. M. nie mieszkają tam od 7 lat. Organ zasadnie nie dał wiary zeznaniom żony skarżącego E. M. z dnia 31 sierpnia 2006 r. w części dotyczącej przebywania skarżącego przez 3-4 dni IV SA/Wa 595/09 w tygodniu w przedmiotowym lokalu (k. 38 akt adm.) i oświadczeniu K. M. z dnia 5 lutego 2007 r. - teściowej skarżącego (k. 105-107 akt adm.), że skarżący po opuszczeniu lokalu w 1998 r. "częściowo w nim przebywał". Zeznanie to i oświadczenie są w tej części sprzeczne z pozostałym materiałem dowodowym, a to z zeznaniami H. M., oświadczeniami sąsiadów wynikającymi z protokołu kontroli meldunkowej i notatkami Policji. Już z zeznań E. M. wynika, iż skarżący sporo czasu (3-4 dni w tygodniu) spędza w R. przy ul. [...], w której to miejscowości prowadzi gospodarstwo, natomiast małoletni syn skarżącego M. M. zamieszkuje w R. przy ul. [...]. Także z oświadczenia K. M. wynika, iż skarżący - po opuszczeniu przedmiotowego lokalu w 1998 r. przez jego żonę i dzieci, częściowo przebywał u niej w lokalu przy [...] w W., gdzie zamieszkała E. M. wraz z dziećmi. Na wiosnę 2001 r. skarżący urządził swoje biuro w przedmiotowym lokalu, jednak i wtedy większość czasu przebywał w lokalu przy [...]. W związku z wyremontowaniem domu w R. skarżący od 2004 r. zajął się prowadzeniem znajdującego się tam gospodarstwa rolnego. Raz -dwa razy w miesiącu na sobotę i niedzielę przyjeżdżali z dziećmi do W. Skarżący nocował wtedy w przedmiotowym lokalu przy ul. [...], czego już nie czynił od początku drugiej połowy 2006 r. Oświadczenie to wskazuje, że skarżący w sposób długotrwały nie zamieszkuje w przedmiotowym lokalu. Skarżący zarzucił, że pominięto fakt prowadzenia przez niego firmy w przedmiotowym lokalu. W związku z tym podnieść należy, że prowadzenie działalności gospodarczej w danym lokalu nie jest równoznaczne z zamieszkaniem w nim. Jak wynika z ukształtowanego już orzecznictwa miejscem stałego pobytu danej osoby jest miejsce, w którym osoba ta stale realizuje swoje podstawowe funkcje życiowe, tj. w szczególności mieszka, nocuje, spożywa posiłki, wypoczywa, przechowuje rzeczy niezbędne do codziennego funkcjonowania (odzież, żywność, meble), przyjmuje wizyty członków rodziny lub znajomych, utrzymuje chociażby okazjonalne kontakty z sąsiadami, przyjmuje i nadaje korespondencję (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 września 2005 r., IV SA/Wa 600/05, opubl. LEX nr 192912). Prowadzenie działalności gospodarczej przez skarżącego w przedmiotowym lokalu nie było więc zamieszkiwaniem w nim. IV SA/Wa 595/09 Wszystko to każe uznać, że skarżący wraz z małoletnim synem M. M. trwale - od 1998 r. - nie przebywają na stałe w lokalu przy ul. [...], a opuszczenie przez nich tego lokalu miało charakter dobrowolny, gdyż związane było z chęcią zamieszkiwania razem z żoną skarżącego E. M. Nietrafny jest więc zarzut skarżącego, iż wojewoda niezasadnie odmówił przeprowadzenia dowodu z przesłuchania świadków wnioskowanych przez skarżącego – J. S. i R. G., czym naruszył art. 78 § 2 k. p. a. Zgodnie z tym przepisem organ może nie uwzględnić żądania strony dotyczącego przeprowadzenia dowodu, jeżeli żądanie to dotyczy okoliczności już stwierdzonych innymi dowodami, chyba że mają one znaczenie dla sprawy. Nie sposób jest przy tym uznać wniesienia przez skarżącego do sądu pozwu o przywrócenie posiadania lokalu w październiku 2006 r. - po 8 latach od dobrowolnego wyprowadzenia się z niego jako okoliczność mającą wskazywać na brak tej dobrowolności, tym bardziej, że skarżący uczynił to dopiero po wszczęciu postępowania administracyjnego w przedmiocie jego wymeldowania z przedmiotowego lokalu przy ul. [...]. Wnioskodawczyni H. M. wniosła bowiem o jego wymeldowanie z przedmiotowego lokalu w dniu 10 maja 2006 r., natomiast pozew o przywrócenie posiadania lokalu wpłynął do sądu w dniu 26 października 2006 r., czyli już po wszczęciu postępowania administracyjnego. Ponadto podnieść należy, że wydany w postępowaniu cywilnym wyrok Sądu Rejonowego dla W. z dnia [...] września 2008 r. jest prawomocny, ponieważ apelacja powoda została oddalona przez Sąd Okręgowy w W. Jednocześnie Sąd zaznacza, że Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 21 listopada 2008 r., II OSK 1426/07, oddalającym skargę kasacyjną M. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 maja 2007 r., IV SA/Wa 489/07 w sprawie ze skargi M. M. na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2007 r. w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania o wymeldowanie M. M. i M. M. z pobytu stałego z przedmiotowego lokalu wskazał, iż to, że skarżący wystąpił z powództwem o przywrócenie naruszonego posiadania po 8 latach od opuszczenia spornego lokalu powinno być przedmiotem oceny organów administracji pod kątem spełnienia przesłanek z art. 15 ust. 2 ustawy. Ocena ta zdaniem Sądu orzekającego w IV SA/Wa 595/09 niniejszym składzie została dokonana prawidłowo, stąd Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 p. p. s. a.