IV SA/Wa 673/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący - sędzia WSA Łukasz Krzycki po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 14 września 2015 r. wniosku J. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] stycznia 2015 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. J. K. wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na wskazane w sentencji postanowienie. Z informacji zawartych na urzędowym formularzu PPF wynika, że: - Skarżąca nie posiada jakiegokolwiek majątku ani oszczędności, - uzyskuje dochód z tytułu emerytury w wysokości 1.117,24 zł brutto (w całości przeznaczane na bieżące wydatki, w tym na lekarstwa), - we wspólnym gospodarstwie domowym pozostaje z mężem, lecz jest z nim w rozdzielności majątkowej. Zarządzeniem z 10 kwietnia 2015 r. referendarz sądowy na podstawie art. 258 § 2 pkt 5 w zw. z art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a.", wezwał Skarżącą do uzupełnienia wniosku poprzez: - nadesłanie wyciągów z wszelkich posiadanych przez nią i jej męża rachunków bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy, - udokumentowanie wysokości dochodów Skarżącej oraz jej męża, - złożenie oświadczenia w sprawie majątku posiadanego przez męża skarżącej: czy jest właścicielem domu, mieszkania, innych nieruchomości (w tym rolnych), czy posiada zasoby pieniężne (jeżeli tak, to w jakiej wysokości) lub przedmioty wartościowe (o wartości powyżej 3000 euro), - wskazanie i udokumentowanie wydatków ponoszonych na utrzymanie (przeciętnie w miesiącu), - złożenia oświadczenia, jaki Skarżąca ma tytuł prawny do mieszkania, w którym aktualnie przebywa (np. czy wynajmuje lokal) oraz czy i ewentualnie jakie koszty ponosi miesięcznie z tego tytułu; w przypadku wynajmowania mieszkania wezwano do przedstawienia kopii umowy najmu. W piśmie z 20 kwietnia 2015 r. Skarżąca podała, że: - ani ona ani mąż nie posiadają kont w bankach, - jej dochód wynosi 948,96 zł netto, dochód jej męża z tytułu emerytury wynosi 1.609,51 zł, a z działalności gospodarczej: -3.413,12 zł, - obecnie wraz z mężem zamieszkuje w budynku, który nie jest ich własnością: są najemcami, mieszkają u rodziny, w związku z tym nie ponoszą żadnych wydatków na utrzymanie domu, - według wiedzy Skarżącej jej mąż nie posiada majątku; Skarżąca nie wie, jakie miesięczne wydatki ponosi mąż, - emerytura nie wystarcza Skarżącej na zakup leków i utrzymanie - pomaga jej rodzina. Ponadto Skarżąca nadesłała: - kopie decyzji o waloryzacji emerytur jej i jej męża, z których wynika, że emerytura Skarżącej netto wynosi 977,45 zł (k. 37), a jej męża 1.609,51 zł (k. 38), - roczną strukturę przychodu od 1 stycznia 2015 r. do 31 marca 2015 r., - faktury za leki z kwietnia 2015 r. (jedna na 351,85 zł wystawiona na J. K., druga - na 249,26 zł wystawiona na J. K.). Postanowieniem z 5 sierpnia 2015 r. referendarz sądowy WSA w Warszawie odmówił przyznania prawa pomocy. Skarżąca wniosła sprzeciw od powyższego postanowienia. W uzasadnieniu sprzeciwu wskazała, że: - zostało ono wydane przez urzędnika sądowego, a nie niezawisłego sędziego, a Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483 ze zm.) gwarantuje każdemu prawo do niezawisłego sądu, - w jej sytuacji materialnej każda kwota (nawet 100 zł), jest dla niej dużym obciążeniem i obecnie nie jest w stanie jej uiścić bez uszczerbku na swoje utrzymanie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Stosownie do mającego w sprawie zastosowanie art. 260 P.p.s.a. (na podstawie art. 2 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi; Dz. U. z 2015 r., poz. 658) w brzmieniu sprzed nowelizacji dokonanej powyższą ustawą, w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie referendarza sądowego, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Jako że sprzeciw nie został odrzucony sprawa, zgodnie z powyższym przepisem, podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie. Stosownie do art. 252 § 1 P.p.s.a. wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach. Na Wnioskodawcy spoczywa więc ciężar wykazania, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie. W rozpatrywanej sprawie Wnioskodawczyni w złożonym na formularzu wniosku ani poprzez nadesłanie dodatkowych materiałów i oświadczeń powyższej okoliczności nie wykazała. Dla rozstrzygnięcia nie ma znaczenia, że Skarżąca pozostaje w rozdzielności majątkowej ze swoim mężem. Zgodnie bowiem z art. 27 zd. 1 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2012 r., poz. 788 ze zm.) małżonkowie są obowiązani, każdy według swych sił oraz swych możliwości zarobkowych i majątkowych przyczyniać się do zaspokajania potrzeb rodziny, którą przez swój związek założyli. Stosownie zaś do art. 23 zd. 2 powyższej ustawy małżonkowie są zobowiązani do wzajemnej pomocy oraz do współdziałania dla dobra rodziny. Obowiązek alimentacyjny nie jest więc uzależniony od ustroju majątkowego małżeńskiego, a ponadto obejmuje on również wydatki związane z prowadzeniem postępowań sądowych (por. postanowienie NSA o sygn. akt II FZ 92/13 - dostępne na stronie internetowej orzeczenia.nsa.gov.pl - w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, zwanej dalej "CBOSA"). Dlatego, oceniając wniosek, należało także uwzględnić dochody męża skarżącej. Skarżąca i jej mąż uzyskują dochody z tytułu emerytur w łącznej wysokości 2.586,96 zł netto. Jest to dochód, uwzględniając wydatki ponoszone na osobiste utrzymanie dwóch osób, wystarczający do poniesienia kosztów postępowania sądowego, które na tym etapie kształtują się w wysokości 100 zł (wpis od skargi), nawet biorąc pod uwagę ewentualne dalsze opłaty sądowe (opłatę kancelaryjną za sporządzenie uzasadnienia wyroku w wysokości 100 zł oraz wpis od skargi kasacyjnej w wysokości 100 zł), które byłyby rozłożone w czasie. Należy mieć na uwadze, że Skarżąca zadeklarowała, że wraz z mężem mieszka u rodziny i z tego tytułu nie ponoszą oni żadnych kosztów utrzymania mieszkania. Wśród wydatków wskazała jedynie wydatki na lekarstwa. Z dokumentu przedłożonego w uzupełnieniu wniosku wynika, że w I. kwartale 2015 r. łączny przychód męża skarżącej z działalności gospodarczej wyniósł 29 256,41 zł, koszty uzyskania przychodu wyniosły 32 669,53 zł, a strata 3 413,12 zł. Odnosząc się do tej straty należy podnieść, że o potencjale do gromadzenia środków finansowych osób prowadzących działalność gospodarczą, a tym samym o dostępności środków finansowych pozwalających na pokrycie kosztów sądowych, decydują przede wszystkim uzyskiwane przychody z tytułu świadczonych usług bądź sprzedawanych towarów, a nie dochody (bądź strata), będące wynikiem różnicy pomiędzy przychodami a kosztami działalności, które są skutkiem decyzji podejmowanych decyzji gospodarczych (por. postanowienie NSA o sygn. akt II FZ 542/11 - dostępne w CBOSA). Ponoszenie kosztów działalności gospodarczej jest związane z istotą aktywności gospodarczej. Nie ma zatem podstaw do przerzucania ciężaru ponoszenia kosztów sądowych na Skarb Państwa tylko z tego powodu, że koszty działalności gospodarczej są wyższe od uzyskiwanych z niej przychodów. Prowadzenie nadal działalności gospodarczej oznacza, że jest ona dla męża skarżącej - w perspektywie dłuższej niż kwartalna - opłacalna. W świetle powyższego Sąd postanowił, jak w sentencji na podstawie art. 260 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.