IV SA/Wa 709/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Golat po rozpoznaniu w dniu 11 grudnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku radcy prawnego P. W. o przyznanie wynagrodzenia za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym w pierwszej instancji oraz o zwrot kosztów korespondencji w sprawie ze skargi D. W., J. W., M. W. i M. W. na postanowienie Głównego Geodety Kraju z dnia [...] maja 2011 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania postanawia: 1. przyznać r.pr. P. W. ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie kwotę 240 zł tytułem wynagrodzenia za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy oraz kwotę 55,20 zł stanowiącą 23% podatku od towarów i usług, 2. oddalić wniosek w zakresie zwrotu kosztów korespondencji. Wnioskiem z dnia 28 kwietnia 2015 r. oraz na rozprawie w dniu 1 października 2015 r., poprzedzającej wydanie wyroku oddalającego skargę w niniejszej sprawie, pełnomocnik reprezentujący skarżących – D. W. i M. W. wyznaczony z urzędu wystąpił o zasądzenie kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Jednocześnie złożył wniosek o zwrot niezbędnych i udokumentowanych wydatków w wysokości 8,40 zł, które obejmowały koszty korespondencji do Sądu. Oświadczył również, iż koszty udzielonej pomocy prawnej nie zostały zapłacone ani w całości ani w części. Postanowieniem z dnia 5 października 2015 r. referendarz sądowy przyznał r.pr. P. W. kwotę 240 zł oraz kwotę 55,20 zł stanowiącą 23% podatku od towarów i usług za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy oraz oddalił wniosek w zakresie zwrotu kosztów korespondencji. Od powyższego postanowienia pełnomocnik skarżących w terminie wniósł sprzeciw podnosząc, iż w sprawie reprezentował dwoje skarżących i już z tego powodu powinien otrzymać wynagrodzenia dwukrotnie większe niż to, które zostało mu przyznane. Ponadto zdaniem pełnomocnika w przedmiotowej sprawie zachodzi pomiędzy skarżącymi współuczestnictwo formalne, a nie materialnoprawne, stosownie do art. 202 § 1 p.p.s.a., co również uzasadnia przyznanie kwoty 480 zł powiększonej o stawkę podatku VAT. Odnosząc się do zwrotu poniesionych wydatków wskazał, że jego uzasadnienie wynika z treści § 15 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. z 2013 r. poz. 490 ze zm.; dalej zwanego "rozporządzeniem z 2002 r."). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.; dalej zwanej "p.p.s.a.") w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego, przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Przepis ten miał zastosowanie w niniejszej sprawie, ponieważ postępowanie w sprawie zostało wszczęte przed dniem 15 sierpnia 2015 r, a więc przed dniem wejścia w życie ustawy z 9 kwietnia 2015 r. nowelizującej Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Stosownie do art. 250 § 1 p.p.s.a., ustanowionemu w ramach instytucji prawa pomocy radcy prawnemu przysługuje wynagrodzenie według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności radców prawnych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrot niezbędnych i udokumentowanych wydatków. Zasady te określa rozporządzenie z 2002 r. Zgodnie z § 15 tego rozporządzenia koszty nieopłaconej pomocy prawnej ponoszone przez Skarb Państwa obejmują opłatę w wysokości nie wyższej niż 150% stawek minimalnych, o których mowa w rozdziałach 3 i 4 oraz niezbędne, udokumentowane wydatki radcy prawnego. W myśl zaś § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c) ww. rozporządzenia, stawką minimalną w postępowaniu przed sądem administracyjnym w pierwszej instancji w innej sprawie jest kwota 240 zł. Ustalona w powyższy sposób opłata podlega podwyższeniu zgodnie z § 2 pkt 3 tego rozporządzenia o stawkę podatku od towarów i usług, czyli o 23% ustalonej kwoty wynagrodzenia (55,20 zł). Zauważyć należy, że w niniejszej sprawie D. W. i M. W. wnieśli jedną skargę, podnosząc takie same zarzuty. Następnie zarządzeniem Przewodniczącej Wydziału IV z dnia 26 września 2011 r. zostali wezwani do uiszczenia solidarnie wpisu sądowego wraz z pozostałymi skarżącymi. Wobec tego uznano, że między skarżącymi zachodzi współuczestnictwo materialne. Następnie w wyniku rozpoznania złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy dla D. W. i M. W. ustanowiony został pełnomocnik w osobie radcy prawnego P. W. Ustanowiony pełnomocnik podejmował w niniejszej sprawie te same czynności procesowe w stosunku do obu skarżących. Ponadto z akt sprawy nie wynika, by charakter sprawy i wkład pracy pełnomocnika w przyczynienie się do jej wyjaśnienia i rozstrzygnięcia przemawiał za przyznaniem wielokrotności stawki minimalnej określonej w powyższym rozporządzeniu ani też, by stawkę tę należało przyznać odrębnie dla każdego ze skarżących, zwłaszcza, że między skarżącymi istniała zasada współuczestnictwa materialnego. Z uwagi na powyższe Sąd nie znalazł podstaw do przyznania wynagrodzenia z tytułu świadczonej pomocy prawnej z urzędu w stosunku do każdego z reprezentowanych przez pełnomocnika skarżących. Zasadność tego stanowiska potwierdza również orzecznictwo sądowe (por. np. uchwałę Sądu Najwyższego z 30 stycznia 2007 r., III CZP 130/06, OSNC 2008/1/1, postanowienie SN z 7kwietnia 2011 r., sygn. akt IV CZ 142/10, LEX nr 785282 oraz postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 listopada 2014 r., sygn. akt I OZ 1035/14 i z 10 grudnia 2015 r., sygn. akt I OZ 1639/15). W odniesieniu natomiast do wniosku o zwrot wydatków tytułem kosztów korespondencji w łącznej wysokości 8,40 zł, przypomnieć należy, że zgodnie z przywołanym wyżej art. 250 § 1 p.p.s.a. wyznaczony pełnomocnik otrzymuje wynagrodzenie w zakresie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. Użyte w tym przepisie pojęcie niezbędnych wydatków nie zostało bliżej przez ustawodawcę sprecyzowane. Niemniej nie powinno budzić wątpliwości, że niezbędnym wydatkiem jest tylko taki wydatek, którego konieczność poniesienia związana jest z ochroną w toku postępowania sądowego interesu prawnego mocodawcy. W zaistniałej sytuacji należy odwołać się do zawartego w art. 205 p.p.s.a. katalogu niezbędnych kosztów postępowania. Co prawda przepis ten znajduje zastosowanie jedynie w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji (art. 200 p.p.s.a.), a także w razie umorzenia postępowania (art. 201 § 1 i 2 p.p.s.a.), jednak wydaje się, że z uwagi na rozróżnienie w treści tego przepisu wynagrodzenia i wydatków profesjonalnego pełnomocnika, jako dwóch odrębnych elementów składających się na koszty jego udziału w postępowaniu, celowym jest posłużenie się na potrzeby niniejszej sprawy orzecznictwem, które zapadło na gruncie tego przepisu. Zgodnie z art. 205 § 2 p.p.s.a. do niezbędnych kosztów postępowania strony reprezentowanej przez adwokata lub radcę prawnego zalicza się ich wynagrodzenie, jednak nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach i wydatki jednego adwokata lub radcy prawnego, koszty sądowe oraz koszty nakazanego przez sąd osobistego stawiennictwa strony. W orzecznictwie sądowym przyjęto, że do niezbędnych kosztów postępowania można zaliczyć jedynie wydatek, który nie jest wynagrodzeniem, ani nie stanowi elementu kosztów sądowych (por. wyrok NSA z dnia 5 stycznia 2007 r., sygn. akt II FSK 1197/05, Lex 317361). Podkreśla się również, że zakres wydatków profesjonalnego pełnomocnika nie może być rozszerzany na wydatki drobne i zwykle występujące przy okazji prowadzenia procesu sądowego, jak wydatki na korespondencję (por. postanowienie WSA w Opolu z 28 września 2005 r., sygn. akt I SA/Op 73/05). Skoro bowiem sporządzanie i wnoszenie przez pełnomocnika pism procesowych w imieniu strony dokonywane jest w ramach pełnomocnictwa do prowadzenia danej sprawy, to wynagrodzenie, które jest mu należne za prowadzenie tej sprawy, obejmuje również wynagrodzenie za czynności polegające na sporządzaniu i składaniu pism procesowych (por. postanowienie WSA w Lublinie z 10 marca 2005 r., sygn. akt I SA/Lu 611/04, Lex nr 154458). W tej sytuacji koszty związane z prowadzeniem korespondencji, jako wykraczające poza zakres niezbędnych kosztów postępowania nie mogły podlegać zwrotowi (por. postanowienie NSA z 26 listopada 2015 r., sygn. akt I OZ 1531/15). W świetle powyższego stwierdzić trzeba, że wniosek pełnomocnika o zwrot kosztów korespondencji jest nieuzasadniony. W ocenie Sądu, przyznane wynagrodzenie za reprezentowanie skarżących w pierwszej instancji obejmuje również wydatki na korespondencji związane z prowadzeniem sprawy. Z tych względów Sąd, na podstawie art. 260 w zw. z art. 250 § 1 p.p.s.a., orzekł, jak w sentencji.