IV SA/Wa 883/16

Dnia 3 listopada 2016 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: , Przewodniczący Sędzia WSA Aneta Dąbrowska, po rozpoznaniu w dniu 3 listopada 2016 roku na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu M. R. od postanowienia referendarza sądowego z dnia 22 sierpnia 2016r. sygn. akt IV SA/Wa 883/16 o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie częściowy obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M.R. na postanowienie Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad z dnia [...] stycznia 2016 roku, nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy postanawia: utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie. Postanowieniem z dnia 22 sierpnia 2016 roku, sygn. akt IV SA/Wa 883/16 (k. 33 – 36) referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, po rozpoznaniu wniosku M. R. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych odmówił przyznania prawa pomocy. Uzasadniając rozstrzygnięcie referendarz sądowy wskazał, że skarżąca nie dopełniła w sposób należyty ciążącego na niej obowiązku rzetelnego i wyczerpującego zaprezentowania swojej sytuacji majątkowej, gdyż mimo wezwania, nie przedłożyła określonych dokumentów i stosownych wyjaśnień, zgodnie z zarządzeniem z dnia 29 czerwca 2016r. Nie udokumentowała m. in. skąd i w jakiej wysokości czerpie środki finansowe na utrzymanie, czy prowadzi działalność gospodarczą, czy otrzymuje alimenty na dzieci, jakie ponosi wydatki w skali miesiąca na utrzymanie siebie i rodziny, jak również nie złożyła wyciągów z posiadanych rachunków bankowych ani dokumentów potwierdzających uzyskiwane dochody (zeznań podatkowych, zaświadczeń o wysokości dochodów). Referendarz sądowy podkreślił, że skarżąca ubiegając się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, mimo upływu dwudziestu ośmiu dni od dnia doręczenia wezwania, nie przedstawiła wymaganych dokumentów i informacji mających znaczenie dla rozstrzygnięcia wniosku, więc nie dołożyła należytej staranności w wykazaniu, że jest osobą, która nie może ponieść pełnych kosztów postępowania przed sądem administracyjnym. Wnioskodawczyni wiedziała, jakie dokumenty i wyjaśnienia oraz w jakim celu ma złożyć, a pomimo to dokumentów takich nie przedstawiła, a jedynie w ostatnim dniu terminu wyznaczonego w zarządzeniu referendarza sądowego z dnia 29 czerwca 2016r. zwróciła się do Sądu o przedłużenie tego terminu i nadal nie przedstawiała żądanych dokumentów obrazujących własną sytuację finansową. Ze zwrotnego potwierdzenia odbioru (k. 40) znajdującego się w aktach sprawy wynika, że odpis postanowienia 22 sierpnia 2016r. został doręczony skarżącej w dniu 14 września 2016r. W ustawowym terminie, w dniu 21 września 2016r., skarżąca wniosła sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego z dnia 22 sierpnia 2016r. wnosząc o jego uchylenie i zarzucając orzeczeniu niezgodność ustaleń ze stanem faktycznym i nieuwzględnienie, iż skarżąca w sposób wystarczający wykazała, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych bez uszczerbku dla utrzymania siebie i swojej rodziny (sprzeciw k. 41). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w pełni podziela rozstrzygnięcie referendarza sądowego i argumenty powołane na jego uzasadnienie. Sprzeciw nie zawiera zarzutów, z których wynikałoby, iż zaskarżone rozstrzygnięcie obarczone jest błędem. Art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2016, poz. 718 ze zm., dalej p.p.s.a.) stanowi, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przepis art. 245 § 3 p.p.s.a. stanowi, że prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Zgodnie z art. 260 § 1 p.p.s.a., rozpoznając sprzeciw od postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Art. 260 § 2 p.p.s.a. stanowi, że w sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Referendarz sądowy słusznie zauważył, że przyznanie prawa pomocy jest odstępstwem od zasady ponoszenia przez stronę kosztów zainicjowanego postępowania. Prowadzi bowiem do przerzucenia kosztów postępowania na ogół społeczeństwa, w związku z czym może być zastosowane jedynie w przypadkach wyjątkowych, tj. gdy strona wykaże w sposób bezsporny spełnienie przesłanek określonych w art. 246 p.p.s.a. Podstawę orzeczenia o przyznaniu prawa pomocy powinna stanowić ocena rzeczywistych możliwości płatniczych strony, przy czym na wnioskującym o przyznanie prawa pomocy spoczywa obowiązek wykazania okoliczności uzasadniających żądanie. Wbrew zarzutom stawianym przez skarżącą referendarz sądowy prawidłowo ocenił, że skarżąca pomimo wezwania jej w trybie art. 255 p.p.s.a. nie przedłożyła w zakreślonym czternastodniowym terminie żądanych dokumentów w postaci wyciągów ze wszystkich posiadanych rachunków bankowych za okres ostatnich 3 miesięcy obejmujących informację o transakcjach dokonanych na rachunkach w objętym wezwaniem terminie, kopii faktur i rachunków potwierdzających wysokość wydatków ponoszonych miesięcznie na konieczne utrzymanie, dokumentu potwierdzającego dochód skarżącej z tytułu wynagrodzenia za pracę, np. zaświadczenia pracodawcy o wysokości dochodu z okresu ostatnich 3 miesięcy, oświadczenia, czy dzieci skarżącej otrzymują alimenty lub jakakolwiek pomoc finansową, odpisu zeznania podatkowego skarżącej za 2015r., oświadczenia czy skarżąca prowadzi działalność gospodarczą, posiada udziały (akcje) w spółce prawa handlowego. Słusznie referendarz sądowy wskazał, że wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o jej stanie majątkowym i dochodach oraz dokładne dane o stanie rodzinnym. Informacje na temat możliwości płatniczych powinny być na tyle szczegółowe, by możliwa była ocena rzeczywistej kondycji finansowej strony. Skoro zawarte we wniosku dane okazały się niewystarczające lub budziły wątpliwości, skarżąca miała obowiązek złożyć na wezwanie dodatkowe informacje lub dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Niedopełnienie tego obowiązku skutkowało niewykazaniem, że strona nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 października 2014r., II FZ 1294/14, LEX nr 1525356). Referendarz sądowy zasadnie również uznał, że brak zaspokojenia żądania w przedmiocie przedłożenia dowodów uznanych za niezbędne w celu przyznania prawa pomocy prowadzi do niewykazania przez stronę istnienia przesłanek wymienionych w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., co w konsekwencji uzasadniało odmowę przyznania prawa pomocy (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 października 2014r., I FZ 388/14, LEX nr 1528774, postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 stycznia 2015r., II OZ 58/15, LEX nr 1628852). Konkludując, zaskarżone orzeczenie odpowiada prawu, a sprzeciw skarżącej nie zasługuje na uwzględnienie. Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 260 § 1 i § 3 p.p.s.a. Sąd orzekł, jak w sentencji postanowienie.