IV SA/Wa 889/15

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Monika Stępkowska - Bigiej po rozpoznaniu w dniu 17 czerwca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi M. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] stycznia 2015 r., nr [...] w przedmiocie ustalenia kosztów postępowania rozgraniczeniowego postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy M. K. (dalej: "skarżący") wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] stycznia 2015 r. w przedmiocie ustalenia kosztów postępowania rozgraniczeniowego. Po doręczeniu wezwania do uiszczenia wpisu w wysokości 100 zł, skarżący uiścił wymagany wpis w dniu 26 marca 2015 r. a następnie, w dniu 30 marca 2015 r. zwrócił się do Sądu z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy. We wniosku wskazał, że domaga się zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata. W uzasadnieniu wskazał m. in. na konieczność spłaty rat kredytu (zaciągniętego we frankach szwajcarskich) w wysokości 900 zł miesięcznie. Skarżący prowadzi gospodarstwo domowe wraz z żoną. Jest właścicielem drewnianego domu o pow. 80 m2. Skarżący oraz jego żona uzyskują dochody w wysokości po 1750 zł brutto. Zarządzeniem z dnia 3 kwietnia 2015 r. skarżący został wezwany do uzupełnienia wniosku poprzez: a) nadesłanie dokumentów potwierdzających wysokość dochodów; b) nadesłanie wyciągów z wszelkich posiadanych przez skarżącego i jego żonę rachunków bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy, w tym kont i lokat dewizowych oraz lokat terminowych z okresu ostatnich trzech miesięcy; c) udokumentowanie zobowiązań kredytowych, o których mowa w rubryce nr 5 urzędowego formularza PPF (nadesłanie kopii umowy kredytowej) i udokumentowanie faktu spłacania zaciągniętego kredytu, d) nadesłanie kopii dokumentów wskazujących wysokość ponoszonych w okresie ostatnich trzech miesięcy kalendarzowych, stałych miesięcznych opłat związanych z eksploatacją domu oraz kopii dokumentów wskazujących wysokość innych niezbędnych wydatków w gospodarstwie domowym, ewentualnie - w razie braku możliwości udokumentowania wysokości wszystkich niezbędnych wydatków ponoszonych w gospodarstwie domowym - oświadczenia o wysokości nieudokumentowanych, niezbędnych wydatków ponoszonych w gospodarstwie domowym (przeciętnie w miesiącu); W piśmie z dnia 21 kwietnia 2015 r. skarżący wymienił następujące wydatki miesięczne: wywóz nieczystości – 25 zł, gaz – 50 zł, światło – 50 zł, cyfrowy Polsat – 14,90 zł. Ponadto oświadczył, że termin oczekiwania na zaświadczenie z banku wynosi 14 dni, a koszt zaświadczenia wynosi 100 zł, a na taką opłatę go nie stać. Po pisma dołączył zaświadczenia o zatrudnieniu i wysokości zarobków oraz kopię umowy o pożyczkę hipoteczną z dnia 24 września 2008 r. (na kwotę 48 126.50 zł, indeksowaną do CHF). Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy stwierdzono, co następuje: Przede wszystkim zaznaczyć należy, że prawo pomocy, zarówno w zakresie całkowitym, jaki i częściowym, jest instytucją stanowiącą wyjątek od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony. Z tego względu przesłanki zastosowania tej instytucji winny być interpretowane w sposób ścisły. Udzielenie prawa pomocy jest bowiem formą dofinansowania strony postępowania z budżetu Państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. postanowienie NSA z dnia 11 stycznia 2012 r., sygn. akt I OZ 1099/11). Ponadto, w orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest pogląd, że to na wnioskodawcy spoczywa ciężar wykazania, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Powinien on zatem przekonać Sąd o konieczności przyznania mu prawa pomocy. Wnioskodawca ubiegający się o przyznanie prawa pomocy musi wykazać, tj. należycie udokumentować swoją sytuację materialną, gdyż to na podstawie przekazanych przez niego informacji Sąd dokonuje merytorycznej oceny wniosku pod kątem wystąpienia przesłanek przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie (por. np. postanowienia NSA z dnia 16 grudnia 2010 r., sygn. akt II GZ 409/10 i z dnia 20 stycznia 2012 r., sygn. akt IIFZ833/11). Stosownie bowiem do art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2012r., poz. 270), zwanej dalej P.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane osobie fizycznej w zakresie całkowitym, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, zaś w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Na podstawie wszystkich przedstawionych przez skarżącego dokumentów i oświadczeń ustalono, że skarżący jest właścicielem domu o pow. 80 m2. Wraz z żoną uzyskują dochód w łącznej wysokości 3.500,00 zł brutto (2572,36 zł netto). Według jego oświadczenia na wydatki: spłatę pożyczki hipotecznej i utrzymanie domu przeznacza ok. 1400 zł. W ocenie referendarza sądowego, biorąc pod uwagę wszystkie okoliczności sprawy, należało dojść do wniosku, że skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Przede wszystkim należy mieć na uwadze, że skarżący i jego żona uzyskują stałe, comiesięczne dochody w wysokości ok. 2572 zł (netto), posiada także nieruchomość. Fakt zaciągnięcia pożyczki w banku w wysokości 48 126,50 zł, nie może przemawiać za uwzględnieniem wniosku o przyznanie prawa pomocy. Korzystanie z kredytów bankowych oznacza, że skarżący posiada zweryfikowaną przez profesjonalną instytucję finansową zdolność kredytową, a dodatkowo, że otrzymał i dysponował określoną w umowie kredytowej kwotą. Co do konieczności spłaty zaciągniętego kredytu, należy podkreślić, że w orzecznictwie sądowym ustabilizował się pogląd, że obowiązek spłaty zobowiązań kredytowych nie stanowi przesłanki, która obliguje do przyznania prawa pomocy w zakresie wnioskowanym przez skarżącego. Spłata kredytów nie może być uznawana za wydatek, którego ponoszeniu należy przyznać pierwszeństwo przed wydatkami związanymi z udziałem w postępowaniu przed sądem administracyjnym (por. postanowienie Naczelnego Sadu Administracyjnego z dnia 7 lutego 2006r., sygn. akt I OZ 83/06, z dnia 15 czerwca 2012r., sygn. akt I FZ 189/12, publikowane na stronie internetowej www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Ponadto, skarżący mimo wezwania, nie przedstawił wyciągów z rachunków bankowych z operacjami z okresu ostatnich trzech miesięcy. W ocenie referendarza sądowego, analiza historii rachunku bankowego (rachunków bankowych) skarżącego w okresie bezpośrednio poprzedzającym rozstrzygniecie wniosku o przyznanie prawa pomocy, ma niewątpliwie istotne znaczenie dla weryfikacji twierdzeń skarżącego o braku środków na poniesienie kosztów sądowych. Skarżący co prawda stwierdził, że na zaświadczenie z banku czeka się 14 dni i jest ono płatne (100 zł), to jednak należy zauważyć, że w rozpoznawanej sprawie nie było konieczności złożenia zaświadczenia z banku, wystarczające byłoby złożenie wydruku (w tym wydruku komputerowego) z rachunków bankowych lub wyciągu z rachunku, który bank zobowiązany jest dostarczać bezpłatnie posiadaczowi rachunku na podstawie art. 728 § 2 k.c. W rozpoznawanej sprawie mając na uwadze całokształt okoliczności, należało dojść do wniosku, że skarżący nie wykazał, że jego sytuacja materialna jest tego rodzaju, że uzasadnia wyjątkowe potraktowanie poprzez odstąpienie od zasady ponoszenia kosztów sądowych z własnych środków i przerzucenie kosztów tego postępowania na Państwo. Skarżący nie wykazał bowiem, że nie ma środków na utrzymanie, jest osobą ubogą i nie jest w stanie wygospodarować środków na poniesienie kosztów niniejszego postępowania. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. postanowiono jak w sentencji.