IV SAB/Wa 195/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Agnieszka Wójcik Sędziowie sędzia WSA Anita Wielopolska (spr.) sędzia SO del. Aleksandra Westra po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 18 września 2018 r. sprawy ze skargi O. V. na bezczynność Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców w przedmiocie rozpatrzenia odwołania 1. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców do rozpatrzenia odwołania od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2017 r. nr [...]; 2. stwierdza, że Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców dopuścił się bezczynności w zakresie rozpatrzenia odwołania, o którym mowa w pkt 1. wyroku; 3. stwierdza, że bezczynność Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 4. zasądza od Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców na rzecz skarżącej O. V. kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. W dniu [...] marca 2018 roku do tut. Sądu została wniesiona przez O. V. skarga na bezczynność Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców w sprawie o sygn: [...] o udzielenie O. V. zezwolenia na pobyt stały na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Podniosła, iż decyzją z dnia [...] stycznia 2017 r. Wojewoda [...] odmówił jej udzielenia zezwolenia na pobyt stały na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, od którego wniesione odwołanie nie zostało przez organ odwoławczy rozpoznane pomimo upływu ponad roku od daty jego wniesienia. W skardze zarzuciła naruszenie art. 210 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach polegające na niezałatwieniu we wskazanym terminie przedmiotowej sprawy o udzielenie jej zezwolenia na pobyt stały na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej; jak i naruszenie art. 36 § 1 k.p.a., poprzez zaniechanie zawiadomienia strony o niezałatwieniu sprawy w terminie. Wobec powyższego wniosła o: - stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności z jednoczesnym zobowiązaniem organu do wydania decyzji w terminie 14 dni od dnia otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy, na podstawie art. 149 §1 pkt 1i 3 ppsa; - stwierdzenie, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa - art. 149 §1 a ppsa; - o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm prawem przepisanych. Z akt sprawy administracyjnej wynika, iż w dniu [...] sierpnia 2016r. O. V. wystąpiła do Wojewody [...] z wnioskiem o udzielenie jej zezwolenia na pobyt stały na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, jako uzasadnienie podając swoje polskie pochodzenie. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] stycznia 2017r. nr [...] orzekł o odmowie udzielenia O. Y. żądanego zezwolenia stwierdzając, że nie wykazała ona związków z polskością a polegających na kultywowaniu polskiej mowy, polskich tradycji i zwyczajów oraz iż sama nigdy nie była zainteresowana zdobywaniem wiedzy o polskim narodzie. Jednocześnie organ I instancji stwierdził, iż cudzoziemka udokumentowała polskie pochodzenie swoich pradziadków ze strony matki. Skarżąca, w dniu [...] lutego 2016r., złożyła do Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców od powyższego rozstrzygnięcia odwołanie, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz o udzielenie jej zezwolenia na pobyt stały. Złożyła także uzupełnienie odwołania, które wpłynęło do Urzędu do Spraw Cudzoziemców w dniu [...] marca 2017r. Pismem z dnia [...] marca 2018 r. O. V. wezwała Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców do usunięcia naruszenia prawa. A następnie pismem, które wpłynęło do Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców w dniu [...] marca 2018r., złożyła skargę na bezczynność organu odwoławczego. W odpowiedzi na skargę Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców wskazał, iż decyzją z dnia [...] kwietnia 2018 r. Nr [...] rozpoznał odwołanie i orzekł o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2017r. Organ odwoławczy zaznaczył, iż wydanie decyzji z zachowaniem terminu dwumiesięcznego określonego w art. 210 cyt. ustawy nie było faktycznie możliwe albowiem we wskazanym okresie ilość spraw, rozpatrywanych przez odpowiednią komórkę Urzędu do Spraw Cudzoziemców przypadających średnio na jednego pracownika, nie pozwalała na niezwłoczne rozpoznanie odwołania. Według danych uzyskanych z Departamentu Legalizacji Pobytu w obu ówcześnie istniejących Wydziałach Postępowań Odwoławczych DLP w marcu 2017r., łącznie [...] pracowników rozpatrywało blisko [...] spraw, podczas gdy w początku stycznia 2018r. rozpatrywanych było już ich około [...] przez tylko [...] pracowników. Z uwagi na w/w ilość i ciągły przyrost spraw administracyjnych koniecznym było znaczne wydłużenie niniejszego postępowania odwoławczego, jednakże, co przyznał organ, skarżąca do czasu wystosowania pisma z dnia [...] marca 2018r., z winy organu nie została powiadomiona o przyczynach wydłużenia postępowania. Urząd do Spraw Cudzoziemców wskazał, iż podjął działania zmierzające do poprawy sytuacji i przyspieszenia rozpatrywania spraw, a w szczególności dokonano reorganizacji struktury Departamentu Legalizacji Pobytu powołując dodatkowy [...] Wydział Postępowań Odwoławczych oraz pozyskano dodatkowych pracowników z innych niż Departament Legalizacji Pobytu jednostek organizacyjnych Urzędu do Spraw Cudzoziemców. Powyższe działania jednak, mając na uwadze ogólną ilość spraw, nie mogły spowodować natychmiastowej poprawy terminowości rozpatrywania spraw. Ostatecznie organ odwoławczy uznał, mając na uwadze powyższe okoliczności, iż niewątpliwie postępowanie odwoławcze toczyło się zbył długo, z naruszeniem art. 210 ustawy o cudzoziemcach, to jednak w okolicznościach niniejszej sprawy nie nosiło ono cech rażącego naruszenia prawa w znaczeniu jakie temu terminowi nadał ustawodawca w art. 149 § 1a p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje. Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi dalej "p.p.s.a.", kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje między innymi orzekanie w sprawach ze skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania organów określonych w punktach 1 - 4a. Stosownie do treści art. 52 §1 p.p.s.a., skargę do sądu administracyjnego można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie. Zasada ta ma zastosowanie również w sprawach, których przedmiotem są skargi na bezczynność organów. W orzecznictwie wskazuje się, iż niezależnie od pozytywnego lub negatywnego stanowiska zajętego przez organ wyższego stopnia strona może wnieść skargę na bezczynność organu (gdyż spełniła warunek formalny określony w art. 37 § 1 k.p.a.). Ten warunek wynikający z ww art. 37 § 1 k.p.a. został przez skarżącą spełniony. Uzasadniając rozstrzygnięcie zawarte w punkcie 2 wyroku wskazać należy, że bezczynność organu ma miejsce wówczas, gdy organ będąc właściwym w sprawie i zobowiązanym do podjęcia czynności, nie podejmuje jej w terminach określonych w art. 35 k.p.a. i w konsekwencji pozostaje w zwłoce. Skarga na bezczynność ma na celu spowodowanie wydania przez organ oczekiwanego aktu lub podjęcia określonej czynności. Z akt sprawy wynika, że dopiero po wniesieniu skargi do tut. Sądu (decyzja z dnia [...] kwietnia 2018 r.) odwołanie skarżącej zostało rozpoznane co oznacza, że organ pozostawał w bezczynności. Rozpoznając niniejszą sprawę Sąd miał na uwadze treść art. 149 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa (§ 1 zd. 1). Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (§ 1a). Sąd w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 (§ 2 cyt. przepisu). Za rażące naruszenie przepisów art. 35 k.p.a. można uznać ich oczywiste niezastosowanie lub zastosowanie nieprawidłowe, jak również długotrwałość prowadzenia postępowania, czy też brak jakiejkolwiek aktywności organu (por. wyroki WSA w Warszawie z dnia 11.12.2013 r., sygn. I SAB/Wa 525/13, WSA w Poznaniu z dnia 19.02.2014 r., sygn. IV SAB/Po 126/13, dostępne orzeczenia.nsa.gov.pl). Dla oceny sądu, czy stwierdzona bezczynność miała charakter kwalifikowany, tj. czy była ona rażąca, znaczenie będą miały okoliczności jakie spowodowały zwłokę organu, jego działania w toku rozpoznawania sprawy oraz stopień przekroczenia terminów (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 19 listopada 2013 r., sygn. I SAB/Wa 415/13, dostępny orzeczenia.nsa.gov.pl). W świetle powyższych okoliczności stwierdzić należy, że złożona skarga jest w pełni zasadna. Nie ulega bowiem wątpliwości, że w prowadzonym postępowaniu organ administracyjny nie wywiązał się z ustawowych obowiązków wynikających z powołanych wyżej przepisów kodeksu postępowania administracyjnego. Nie można przyjąć, że wskazany organ działał w sprawie wnikliwie i szybko, czy też bez zbędnej zwłoki oraz że na bieżąco prowadził sprawę. Podkreślić należy, iż stanie na straży praworządności wymaga od organu prowadzenia postępowania w taki sposób, aby nie było wątpliwości, że organ podejmuje wszelkie niezbędne czynności zmierzające do załatwienia sprawy. Nie zasługują na uwzględnienie podniesione przez organ odwoławczy okoliczności dotyczące wielości spraw czy reorganizacji wewnętrznej struktury organu. Organ winien tak organizować swoją pracę aby moc sprostać ustawowym terminom przewidzianym dla załatwienia spraw administracyjnych. I nie usprawiedliwia powyższego uchybienia fakt. Zatem, biorąc pod uwagę powyższe oraz z uwagi na zignorowanie wszelkich terminów załatwienia sprawy, zasadnym jest orzeczenie o rażącym naruszeniu przepisów postępowania administracyjnego, w szczególności podstawowych zasad wynikających z art. 8 i art. 12, jak również art. 35 oraz art. 36 k.p.a. Jednocześnie, z uwagi na rozpoznanie przez Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców odwołania, żądanie skarżącej o zobowiązanie organu do wydania rozstrzygnięcia jako bezprzedmiotowe nie mogło zostać uwzględnione a postępowanie w tym zakresie podlegało umorzeniu. Reasumując zdaniem Sądu, wobec zaistniałego stanu bezczynności, należy stwierdzić ewidentne naruszenie zasad związanych z szybkością i prawidłowością postępowania organu administracji. Sprawa ta została rozpoznana w trybie postępowania uproszczonego, ponieważ skarga dotyczyła bezczynności w postępowaniu organu. Zgodnie zaś z art. 119 pkt 4 P.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Orzekając o kosztach postępowania Sąd miał na uwadze przepis art. 200 p.p.s.a.