IV SAB/Wa 265/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Falkiewicz- Kluj Sędziowie Sędzia WSA Teresa Zyglewska (spr.) Sędzia WSA Tomasz Wykowski po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 11 grudnia 2017 r. sprawy ze skargi Fundacji [...] z siedzibą w K. na bezczynność Głównego Inspektora Ochrony Środowiska w przedmiocie rozpoznania zażalenia oddala skargę. Fundacja F. B. z siedzibą w [...] (dalej również "skarżąca") w piśmie z [...] lipca 2017 r. wniosła skargę na bezczynność Głównego Inspektora Ochrony Środowiska w przedmiocie rozpatrzenia zażalenia na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska z [...] grudnia 2016 r. znak: [...] o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie wstrzymania użytkowania instalacji kompostowni prowadzonej w miejscowości [...] w ramach działalności gospodarczej [...] w [...]. Skarżąca zarzuciła Głównemu Inspektorowi Ochrony Środowiska naruszenie art. 8, art. 12, art. 35 § 1 i § 3 oraz art. 36 § 1 ustawy z 16 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23 ze zm., dalej "k.p.a.") i wniosła o: 1. zobowiązanie Głównego Inspektora Ochrony Środowiska do wydania decyzji administracyjnej w sprawie w terminie 14 dni od daty doręczenia przez sąd akt organowi, 2. stwierdzenie, że Główny Inspektor Ochrony Środowiska dopuścił się bezczynności i przewlekłego prowadzenia postępowania, 3. stwierdzenie, że bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa, 4. przyznanie od Głównego Inspektora Ochrony Środowiska na rzecz skarżącej sumy pieniężnej w wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a., 5. zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Główny Inspektor Ochrony Środowiska (dalej również "GIOŚ", "organ") w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Ponadto organ wskazał, że postanowieniem z [...] lipca 2017 r. uchylił postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska z [...] grudnia 2016 r. i umorzył postępowanie organu pierwszej instancji. Skarżąca w piśmie z [...] listopada 2017 r. w związku z wydaniem i doręczeniem postanowienia z [...] lipca 2017 r. cofnęła wniosek wskazany w punkcie pierwszym petitum skargi, tj. zobowiązanie organu do wydania decyzji administracyjnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1066 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Stosownie do treści art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm., dalej również "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem poprzez rozpoznawanie skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania m.in. w przypadku określonym w art. 3 § 2 pkt 2 p.p.s.a. (wydanie postanowienia kończącego postępowanie). Sprawa, której przedmiotem jest skarga na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania może być rozpoznana w trybie uproszczonym (art. 119 pkt 4 p.p.s.a.). W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.). Dalej wskazać należy, że stosownie do treści art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekle prowadzenie postępowania (1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; (2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; (3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.). Ponadto, w przypadku uwzględnienia skargi, Sąd, w myśl art. 149 § 2 p.p.s.a., może orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. Górna granica wysokości grzywny, o której mowa w art. 154 § 6 p.p.s.a. została określona do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. Wynagrodzenie to - zgodnie z Komunikatem Prezesa GUS z 9 lutego 2017 r. (M.P. z 2017 r., poz. 183) - aktualnie wynosi kwotę 4047,21 zł. Podkreślić należy, że organy administracji publicznej mają obowiązek działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia (art. 12 § 1 k.p.a.). Na organie prowadzącym postępowanie spoczywa obowiązek podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do załatwienia sprawy (art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.). Stosownie do treści art. 35 § 1 k.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy, od dnia wszczęcia postępowania (art. 35 § 3 k.p.a.). W myśl natomiast art. 36 § 1 k.p.a. o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. lub w przepisach szczególnych organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 k.p.a.). W tym miejscu warto wskazać, że instytucja skargi na przewlekłość postępowania (lub na bezczynność) służy ocenie działań organu administracji w toku postępowania i jej zasadniczym celem jest dyscyplinowanie organu administracji. Ustawodawca nie określił jednak ram czasowych w jakich dopuszczalna jest możliwość uruchomienia procedury służącej ocenie czy organ administracji terminowo i prawidłowo podejmował działania zmierzające do załatwienia sprawy. W najnowszym orzecznictwie przyjmuje się, że skarga na bezczynność (lub przewlekłe prowadzenie postępowania) podlega oddalaniu w razie wniesienia jej do sądu już po zakończeniu postępowania administracyjnego, w którym zarzuca się organowi przewlekłe prowadzenie postępowania (zob. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 21 czerwca 2017 r. II OSK 853/17, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z 29 września 2016 r., II SAB/Kr 134/16, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 22 marca 2016 r. IV SAB/Wa 41/16, wskazane orzeczenia dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Stanowisko takie znajduje również potwierdzenie w doktrynie (zob. M. Jagielska, J. Jagielski, R. Stankiewicz, M. Grzywacz [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, pod red. R. Hausera i M. Wierzbowskiego, Warszawa 2015, s. 615). Prezentowany pogląd jest również zbieżny z uzasadnieniem do ustawy z 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2015 r. poz. 658) którym zmieniono m.in. brzmienie art. 149 p.p.s.a. Z treści druku sejmowego nr 1633/VII kadencja, wynika, że "proponuje się przyznanie sądom kompetencji do stwierdzania, że wystąpiła bezczynność lub przewlekłość, jeżeli z uwagi na zakończenie postępowania nie ma już potrzeby zobowiązywania do wydania aktu lub dokonania czynności. Taka regulacja stworzy realny system ochrony obywateli przed przewlekłym prowadzeniem postępowania w powiązaniu z powołaną ustawą o odpowiedzialności majątkowej funkcjonariuszy publicznych. Sąd będzie mógł oddalić skargę na bezczynność lub przewlekłość postępowania jedynie w przypadku stwierdzenia, że na dzień wniesienia skargi organ nie pozostaje w bezczynności lub przewlekłości". Mając na uwadze powyższe Sąd uznał, iż skarga Fundacji F. B. na bezczynność Głównego Inspektora Ochrony Środowiska w przedmiocie rozpatrzenia zażalenia na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska z [...] grudnia 2016 r. nie zasługuje na uwzględnienie. Sąd miał na uwadze, że na dzień wniesienia skargi, co miało miejsce 21 lipca 2017 r. Główny Inspektor Ochrony Środowiska rozpoznał zażalenie. Postanowieniem z [...] lipca 2017 r. organ uchylił postanowienie z [...] grudnia 2016 r. i umorzył postępowanie organu pierwszej instancji. W ocenie Sądu skoro postępowanie administracyjne zostało zakończone przed wniesieniem skargi na bezczynność organu to nie może zostać wydany wyrok uwzględniający taką skargę. Oznacza to również, że Sąd nie bada zasadności podniesionych w skardze zarzutów, tj. naruszenie art. 8, art. 12, art. 35 § 1 i § 3 oraz art. 36 § 1 k.p.a. Bezzasadne byłoby również rozpoznawanie wniosków skarżącej zawartych w petitum skargi, w tym skuteczność cofnięcia wniosku o zobowiązanie organu do wydania rozstrzygnięcia czy wniosku o przyznanie skarżącej sumy pieniężnej. W ocenie Sądu powyższej oceny nie podważa okoliczność, że postanowienie GIOŚ z [...] lipca 2017 r. zostało doręczono skarżącemu z opóźnieniem w stosunku do daty wydania. Termin wniesienia skargi pozostaje bowiem bez związku z datą rozpatrzenia wezwania do usunięcia naruszenia prawa (pismo z 20 lipca 2017 r., doręczone skarżącej 25 lipca 2017 r.) bądź doręczenia ww. orzeczenia (11 sierpnia 2017 r.). Mając na uwadze powyższe Sąd, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.