IV SAB/Wa 48/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący - sędzia WSA Anita Wielopolska-Fonfara (spr.), Sędziowie sędzia WSA Kaja Angerman, sędzia WSA Łukasz Krzycki, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 20 kwietnia 2016 r. sprawy ze skargi M.G. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę [...] w przedmiocie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy 1. umarza postępowanie sądowe w przedmiocie zobowiązania Wojewody [...] do rozpatrzenia wniosku z dnia 19 czerwca 2015 r. o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy; 2. stwierdza, że Wojewoda [...] dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania w rozpatrzeniu powyższego wniosku i że nie miało ono miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. w pozostałym zakresie oddala skargę; 4. zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżącego M.G. kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. W dniu 22 czerwca 2015 r. M.G. wystąpił z wnioskiem do Wojewody [...] o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Pismem z dnia 25 czerwca 2015 r. cudzoziemiec został wezwany do uzupełnienia braków formalnych podania. W dniu 30 lipca 2015r. Wojewoda wystąpił na podstawie art. 109 ust. 4 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach do właściwych organów, Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, komendanta wojewódzkiego Policji i komendanta oddziału Straży Granicznej, o przekazanie informacji na temat cudzoziemca. Pismami z dnia 21 września 2015 r. i 28 października 2015 r. cudzoziemiec został wezwany do uzupełnienia dokumentów niezbędnych do wydania decyzji w sprawie i wyznaczono termin wydania decyzji. W dniu 29 października 2015 r. Skarżący złożył zażalenie na przewlekłe prowadzenie postępowania do Szefa Urzędu do spraw Cudzoziemców, które w dniu 16 listopada 2015 r. Wojewoda [...] przekazał Szefowi Urzędu ds. Cudzoziemców. W dniu [...] grudnia 2015 r. Wojewoda [...] wydał pozytywną decyzję, udzielając cudzoziemcowi zezwolenie na pobyt w Polsce z uwagi na wykonywanie pracy w [...] Spółka Akcyjna, na stanowisku [...]. Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2015 r. Szef Urzędu ds. Cudzoziemców umorzył postępowanie zażaleniowe stwierdzając, że "przedmiotem zażalenia dotyczącego niezałatwienia sprawy w terminie może być tylko postępowanie administracyjne, które jest w toku". Pismem z dnia 5 stycznia 2016 r. skarżący M.G. reprezentowany przez pełnomocnika adwokata M.T. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na przewlekłość prowadzonego przez organ postępowania wnosząc o: 1. stwierdzenie, że organ dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania; 2. stwierdzenie, że przewlekłość postępowania nastąpiła z rażącym naruszeniem prawa; 3. przyznanie stronie na podstawie art, 149 § 2 w zw. z § 1 P.p.s.a. sumy pieniężnej w wysokości 2.500 zł, ewentualnie, wymierzenie Wojewodzie [...] grzywny w wysokości określonej w art. 156 ust. 4 P.p.s.a.; 4. zasądzenie od Wojewody [...] na rzecz Skarżącego zwrotu 100 zł uiszczonych tytułem wpisu, 17 zł tytułem opłaty skarbowej oraz kosztów zastępstwa według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi podniósł, że do czasu uzyskania zezwolenia na pobyt czasowy w celu wykonywania pracy skarżący nie mógł podjąć legalnej pracy na terytorium Polski, co pozbawiło go możliwości zarobkowania zgodnie z wiążącą skarżącego umową zlecenia z [...] S.A. z siedzibą w [...]. Wskazał, że w niniejszej sprawie Wojewoda [...] prowadził postępowanie przez prawie 6 miesięcy, nie informując strony o podejmowanych czynnościach, przewidywanym terminie zakończenia sprawy oraz ignorując prośby o pilne zakończenie postępowania. Ponadto, decyzja w przedmiocie udzielenia stronie zezwolenia na pobyt czasowy została wydana dopiero po wpłynięciu do Wojewody [...] zażalenia na przewlekłe prowadzenie postępowania, a które nie zostało niezwłocznie przekazane Szefowi Urzędu ds. Cudzoziemców, lecz nastąpiło to dopiero po upływie 18 dni od wpłynięcia zażalenia do organu pierwszej instancji. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o odrzucenie skargi, ewentualnie oddalenie skargi Wskazał, że w 2015 r. gwałtownie wzrosła liczba składanych przez cudzoziemców do Wojewody [...] wniosków o legalizację pobytu w stosunku do lat poprzednich, i tak w stosunku do 2013 r. o 112,58 %, a w stosunku do 2014 r. o 39,55 %. Powyższe ma związek m.in. z niestabilną sytuacją na [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), dalej "p.p.s.a.", kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje między innymi orzekanie w sprawach ze skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania organów określonych w punktach 1 - 4a. W niniejszej sprawie wydanie przez organ decyzji przed wniesieniem do Sądu skargi na przewlekłość postępowania powoduje, że zobowiązanie organu do rozpatrzenia wniesionego przez skarżącego wniosku stało się bezprzedmiotowe i tym samym postępowanie sądowe w tym przedmiocie podlegało umorzeniu na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. zgodnie z treścią pkt I wyroku. Uzasadniając rozstrzygnięcie zawarte w punkcie II wyroku wskazać należy, że przewlekłość organu ma miejsce wówczas, gdy organ będąc właściwym w sprawie i zobowiązanym do podjęcia czynności, nie podejmuje jej w terminach określonych w art. 35 k.p.a. i w konsekwencji pozostaje w zwłoce. Skarga na przewlekłość postępowania ma na celu spowodowanie wydania przez organ oczekiwanego aktu lub podjęcia określonej czynności. Rozpoznając niniejszą sprawę Sąd miał na uwadze treść art. 149 § 1 i § 2 P.p.s.a. w brzmieniu po jego zmianie obowiązującej od dnia 15 sierpnia 2015 r. wprowadzonej ustawą z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. poz. 658). Zgodnie z tym przepisem sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa (§ 1 zd. 1). Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (§ 1 zd. 2). Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 jak również przyznać na rzecz skarżącego od organu sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w ww przepisie art. 154 § 6 ppsa. Z akt sprawy wynika, że na dzień wniesienia skargi do Sądu (data wpływu do Sądu 14 stycznia 2016 r.), wniosek skarżącego był już rozpoznany. Załatwienie przez organ sprawy nie zwalniało jednak sądu administracyjnego z obowiązku zbadania, czy w sprawie doszło do przewlekłego prowadzenia postępowania, a następnie oceny, czy miało ono miejsce z rażącym naruszeniem prawa i rozważenia, czy zachodzą podstawy do wymierzenia organowi z tego tytułu grzywny oraz że załatwienie sprawy nie powoduje bezprzedmiotowości prowadzonego postępowania sądowoadministracyjnego i nie uzasadnia jego umorzenia. Orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego o sygnaturach II OSK 1031/12 i II OSK 1360/12 określiły na nowo sposób rozumienia i stosowania art. 149 § 1 i § 2 P.p.s.a., a w konsekwencji stały się też podstawą tezy wyrażonej w orzeczeniu o sygnaturze II OSK 891/13, że wydanie przez organ decyzji przed wniesieniem skargi nie stanowi przeszkody dla jej merytorycznego rozpoznania w zakresie rozstrzygnięcia czy przewlekłość w prowadzeniu postępowania miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa i ewentualnym wymierzeniu grzywny. Podkreślenia wymaga, że przyjęta linia orzecznicza spotkała się z pełną akceptacją orzecznictwa, czego dowodem są wyroki i postanowienia sądów administracyjnych, m.in. stanowisko przyjęte w wyroku z dnia 3 września 2013 r. w sprawie II OSK 891/13 wraz z argumentacją zawartą w jego uzasadnieniu pozostaje jedynie podzielić. Potwierdzeniem prawidłowości prezentowanej wykładni art. 149 § 1 i § 2 P.p.s.a. w jego brzmieniu obowiązującym w dacie orzekania przez tut. Sąd jest także, oprócz wyżej wskazanych orzeczeń, kierunek zmian jakie przyjął w odniesieniu do tego przepisu ustawodawca w ustawie z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. poz. 658). Z analizy tego przepisu art. 149 p.p.s.a. wynika, że uwzględnienie skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego może polegać na stwierdzeniu, że bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa, albo że naruszenie prawa nie było rażące, mimo że są podstawy do umorzenia postępowania sądowego w zakresie dotyczącym zobowiązania organu do wydania aktu z uwagi na to, że akt taki został wydany przez organ przed wniesieniem skargi do sądu. Za rażące naruszenie przepisów art. 35 k.p.a. można uznać ich oczywiste niezastosowanie lub zastosowanie nieprawidłowe, jak również długotrwałość prowadzenia postępowania, czy też brak jakiejkolwiek aktywności organu (por. wyroki WSA w Warszawie z dnia 11.12.2013 r., sygn. I SAB/Wa 525/13, WSA w Poznaniu z dnia 19.02.2014 r., sygn. IV SAB/Po 126/13, dostępne orzeczenia.nsa.gov.pl). Przy ocenie sądu, czy stwierdzona bezczynność/przewlekłość miała charakter kwalifikowany, tj. czy była ona rażąca, znaczenie będą miały okoliczności jakie spowodowały zwłokę organu, jego działania w toku rozpoznawania sprawy oraz stopień przekroczenia terminów (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 19 listopada 2013 r., sygn. I SAB/Wa 415/13, dostępny orzeczenia.nsa.gov.pl). W świetle powyższych okoliczności stwierdzić należy, że złożona skarga w części jest zasadna. Nie ulega wątpliwości, że w prowadzonym postępowaniu wskazany organ nie działał w sprawie wnikliwie i szybko, czy też bez zbędnej zwłoki oraz że na bieżąco prowadził sprawę. Jednakże przekroczenie ustawowych terminów wynikało także z konieczności ustalenia i zgromadzenia w sprawie istotnych dla organu orzekającego informacji a nie z powodu opieszałości. Stąd też Sąd stwierdza, że mimo iż w niniejszej sprawie zaistniała przewlekłość, to nie miała ona charakteru rażącego i tym samym w opisanym powyżej stanie rzeczy należało odstąpić od wymierzania organowi grzywny jak i przyznaniu od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej. Natomiast bezwzględnie należy podkreślić, iż stanie na straży praworządności wymaga od organu prowadzenia postępowania w taki sposób, aby nie było wątpliwości, że organ podejmuje wszelkie niezbędne czynności zmierzające do załatwienia sprawy. Dotyczy to również spraw skomplikowanych i wymagających zgromadzenia dokumentów. Jednocześnie mając na uwadze treść przepisu art. 119 ust. 4 P.p.s.a. w brzmieniu obowiązującym w dacie wniesienia do Sądu przedmiotowej skargi, Sąd jej rozpoznanie skierował do trybu uproszczonego. Orzekając o kosztach postępowania Sąd miał na uwadze art. 201 § 1 p.p.s.a., w myśl którego zwrot kosztów przysługuje skarżącemu od organu także w razie umorzenia postępowania z przyczyny określonej w art. 54 § 3.