IV SAB/Wa 67/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Aneta Dąbrowska, Sędziowie sędzia WSA Alina Balicka, sędzia WSA Łukasz Krzycki (spr.), Protokolant st. ref. Marcin Lesner, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 października 2014 r. sprawy ze skargi E. C. na bezczynność Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w przedmiocie rozpoznania wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji 1. stwierdza, że przy rozpoznaniu wniosku organ pozostawał w bezczynności; 2. stwierdza, że bezczynność miała charakter rażący; 3. wymierza Ministrowi Rolnictwa i Rozwoju Wsi grzywnę w wysokości 500 (pięćset) złotych. P. H. S. - w którego miejsce wstąpiła, jako następca prawny p. E. C., reprezentowana przez pełnomocnika (adwokata) - wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę, w której wskazał, że dotyczy ona przewlekłego prowadzenia postępowania przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w sprawie rozpatrzenia jego wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnych Wojewody [...] z [...] października 1976 r., zatwierdzającej projekt scalenia gruntów oraz - tegoż organu z [...] września 1987 r. - zmieniającej to orzeczenie. Uzasadniając skargę wskazano, że 13 grudnia 2010 r. Wnioskodawca nadał listem poleconym na adres Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji. Sprawa została przekazana do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. a następnie w P. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. przekazało po kilku miesiącach sprawę z powrotem do Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, uznając, go za właściwego do wydania rozstrzygnięcia (tak wynika z pismo z 14 czerwca 2012 r.). Wnioskodawca do dnia wniesienia skargi (29 października 2012 r. - skierowanej łącznie z drugą skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego [...]) nie otrzymał żadnej odpowiedzi na wniosek, pomimo, że sprawa toczyła się dwa lata. Dodatkowo, mimo ciążącego na organie administracji obowiązku, wynikającego z art. 36 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.), zwanej dalej "K.p.a.", nie powiadomiono wnioskodawcy o opóźnieniach w załatwieniu sprawy oraz nie wyznaczono kolejnego, nowego terminu. W odpowiedzi na skargę organ administracji wniósł o jej oddalenie wskazując: - H. S. pismem z 23 października 2012 r. zwrócił się do Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z prośbą o przyspieszenie rozpatrzenia jego wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji; jednocześnie pismem z 23 października 2012 r. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę, także w przedmiocie bezczynności Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, co do rozpatrzenia jego wniosku, - Skarga jest obarczona przede wszystkim brakiem formalnym; Skarżący nie wezwał wcześniej organu do usunięcia naruszenia prawa, - Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, decyzją z [...] marca 2014 r., rozpatrzył wniosek w sprawie stwierdzenia nieważności obu decyzji Wojewody [...]. Sąd zważył, z treści skargi wynika, że w istocie przedmiotem zaskarżenia była bezczynność Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, nie zaś przewlekłość jego postępowania, i w tym zakresie rozpoznawał sprawę. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Bezczynność organu administracji publicznej, w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r.T poz. 270 ze zam.) ma miejsce, gdy w prawnie ustalonym terminie organ administracji nie podejmuje czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie kończy go wydaniem w terminie stosownego aktu, lub nie podjął wymaganej czynności. Dla skuteczności skargi nie ma znaczenia, z jakich powodów określony akt nie został podjęty lub czynność nie została dokonana, a w szczególności czy przewlekłe prowadzenie postępowania zostało spowodowane zawinioną lub niezawinioną opieszałością organu w ich podjęciu lub dokonaniu (patrz: T.Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2005, str. 86). Skarga może być wniesiona po upływie terminu przewidzianego do załatwienia sprawy, po wyczerpaniu środków zaskarżenia - zażalenie na przewlekłość albo wniosek o usunięcie naruszenia prawa w myśl art. 37 K.p.a. W rozpoznawanym przypadku czynił zadość temu wymaganiu monit o przyspieszenie załatwienia sprawy z 23 października 2012 r. i w tym zakresie stanowisko organu administracji, co do braku formalnego jest chybione. Przepisy nie zakreślą wymaganego minimalnego okresu pomiędzy wykorzystaniem środków wskazanych w art. 37 § 1 K.p.a. w zw. z art. 52 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) a wniesieniem skargi. Stosownie do art. 35 § 3 K.p.a. załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. O każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie, określonym w art. 35 K.p.a. organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy (art. 36 K.p.a.). Z akt sprawy wynika, że wniosek o stwierdzenie nieważności wpłynął do organu ponownie (zwrócony, według właściwości, przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze) w czerwcu 2012 roku. Po monicie strony, wystosowanym w październiku 2012 roku, dopiero pismem z 12 lipca 2013 roku organ wystąpił o nadesłanie potrzebnej dokumentacji, zaś Skarżącego powiadomiono, że sprawa zostanie załatwiona do 30 września 2013 r. 30 lipca 2013 r. do organu wpłynęła stosowna dokumentacja, która w dalszym toku postępowania nie była uzupełniana. W listopadzie 2013 roku organ administracji ponownie wskazał na potrzebę przedłużenia terminu załatwienia sprawy oraz poinformował stronę o możliwości zapoznania się z aktami sprawy wyznaczając stosowny termin (pismo z 12 listopada 2013 r.). Termin załatwienia sprawy wyznaczono na 31 grudnia 2013 r., zaś decyzję wydano 11 marca 2014 r. W tej sytuacji, przyjmując nawet, że sprawa była szczególnie skomplikowana i jej załatwienie wymagało 2 miesięcy, organ był bezczynny w okresach od września 2012 roku do lipca 2013 roku (ok. 10 miesięcy), od sierpnia do listopada 2013 roku (ok. 3 miesiące) oraz od grudnia 2013 roku do marca 2014 roku (ok. 3 miesiące). Organ był bezczynny łącznie około 16 miesięcy. Oceny takiej nie zmieniają wyjaśnienia zawarte w pismach do Strony (w których wskazywano też kolejne terminy załatwienia sprawy), że zwłoka w rozpatrywaniu wniosku wynika z dużego wpływu spraw. Jak podkreśla się w doktrynie i orzecznictwie trudności technczno-organizacyjne, gdy chodzi o sprawne funkcjonowanie urzędu (np. zbyt mała liczba pracowników), nie mogą być przyczyną usprawiedliwiającą zwłokę w załatwieniu sprawy, gdy chodzi o zachowanie terminów wskazanych w K.p.a. (por. wyrok NSA sygn. akt I SAB 155/99; wyroki WSA o sygn. akt II SAB/Wa 241/10, I SAB/Wa 235/10 - dwa ostatnie dostępne na stronie internetowej orzeczenia.nsa.gov.pl - w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, zwanej dalej "CBOSA"). Jak przyjęto obecnie w judykaturze, załatwienie sprawy administracyjnej przed wyrokowaniem sądu, nie wyłącza zasadności orzekania w przedmiocie bezczynności organu w toku postępowania - przed wydaniem decyzji czy innego aktu. Sąd odstępuje wówczas jedynie od zobowiązania organu do wydania orzeczenia w stosownym terminie (tak wyroki i postanowienia NSA o sygn. akt I OSK 2443/11, II OSK 1360/12, I OSK 2325/12, I OSK 2443/12 - dostępne w CBOSA). Reasumując, wobec niezałatwienia sprawy przez organ administracji publicznej w terminie określonym w art. 35 K.p.a., skargę należało uznać za zasadną. Kwalifikując bezczynność organu, jako mającą charakter rażący, Sąd miał na uwadze, znaczny okres trwania bezczynności organu administracji centralnej. Określając natomiast wysokość grzywny Sąd uwzględnił z kolei, że organ administracji przez znaczną część postępowania (choć - co znajduje odzwierciedlenie w skardze - dopiero po jej wniesieniu) informował stronę o opóźnieniu, gdy chodzi o załatwienie sprawy oraz o przyczynach tego stanu rzeczy. Wskazywane okoliczności nie są wprawdzie przesłanką negatywną dla uznania wystąpienia bezczynności organu, jednak wpływają na ocenę adekwatności kwoty sankcji W tej sytuacji zasadnym było wymierzenie grzywny w wysokości wskazanej w sentencji wyroku. Z powyższych względów na podstawie art. 149 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w punkcie 1-3 sentencji wyroku.