IV SO/Wa 2/17

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie: - Małgorzata Leśniewska - po rozpoznaniu w dniu 20 września 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Z. B. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie na bezczynność Rzecznika Dyscyplinarnego Sądu Najwyższego postanawia: odmówić przyznania Z. B. prawa pomocy w żądanym zakresie. Dnia 10 stycznia 2017 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynął wniosek Z. B. (dalej wnioskodawca) o wymierzenie grzywny Rzecznikowi Dyscyplinarnemu Sądu Najwyższego za nieprzekazanie skargi z dnia 24 listopada 2016 r. na bezczynność Rzecznika Dyscyplinarnego Sądu Najwyższego w przedmiocie rozpoznania wniosku. Niniejszy wniosek został zarejestrowany pod sygn. akt IV SO/Wa 1/17. Zgodnie z zarządzeniem Przewodniczącej Wydziału IV z dnia 10 stycznia 2017 r., wydanym w ww. sprawie, sporządzono kserokopię wniosku o przyznanie prawa pomocy wraz z kserokopią wniosku o wymierzenie grzywny i pod sygn. akt IV SO/Wa 2/17 zarejestrowano wniosek o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi Z. B. na bezczynność Rzecznika Dyscyplinarnego Sądu Najwyższego. Skarga na bezczynność Rzecznika Dyscyplinarnego Sądu Najwyższego wpłynęła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie dnia 23 stycznia 2017 r - sygn. akt IV SAB/Wa 30/17. Postanowieniem z dnia 2 marca 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę. Z wniosku o przyznanie prawa pomocy sporządzonego na urzędowym formularzu z 5 stycznia 2017 r. wynika, iż wnioskodawca prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe, posiada dom o powierzchni ok. 90 m2, w tym mieszkanie o powierzchni ok. 12 m2, nieruchomość rolną o powierzchni 0,58 ha, nie posiada oszczędności, wartościowych przedmiotów. Wnioskodawca nie pracuje zawodowo, nie osiąga dochodów i z tego też względu nie składa rocznego rozliczenia podatkowego PIT, nie otrzymuje żadnych zapomóg. Jak podaje, ponosi wydatki jak każdy na średnim poziomie utrzymania, rachunki za energię elektryczną opłaca z opóźnieniem, "zadłużenie ma ogromne, gdyż pożycza pieniądze od osób prywatnych w taki sposób, że pożyczone od jednego oddaje drugiemu". Od 2004 r. nie jest ubezpieczony, kupuje leki bez recepty. Z uwagi, iż złożone oświadczenia były niewystarczające do oceny rzeczywistych możliwości płatniczych wnioskodawcy, zarządzeniem z dnia 6 lutego 2017 r. wezwano Z. B. do złożenia a) szczegółowego oświadczenia o źródłach utrzymania w okresie ostatnich trzech miesięcy oraz o wysokości tych źródeł utrzymania – w szczególności do wyjaśnienia skąd czerpie środki na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych, skoro w rubryce 10 wniosku o przyznanie prawa pomocy podał "nie dotyczy", b) wyciągów z posiadanych rachunków bankowych za okres ostatnich 3 miesięcy obejmujących informację o wszystkich transakcjach dokonanych na rachunkach w objętym wezwaniem terminie (jeżeli wnioskodawca nie posiada rachunków bakowych, należy złożyć stosowne oświadczenie), c) kopii faktur i rachunków dotyczących wydatków ponoszonych miesięcznie na konieczne utrzymanie (utrzymanie mieszkania, pożywienia, zakup leków, środków czystości itp.). W odpowiedzi na powyższe wezwanie wnioskodawca wskazał, iż prawidłowo wypełnił oświadczenie majątkowe na dzień sporządzenia wniosku o przyznanie prawa pomocy, gdyż nie miał żadnych dochodów i żył z dnia na dzień za pożyczane pieniądze. Obecnie ma przyznane świadczenie emerytalne w kwocie 1000 zł. Nie jest jednak w stanie udokumentować, że po otrzymaniu emerytury oddaje pieniądze, tym od których pożyczał, jako wierzycieli wymienił Komornika, ZUS, KRUS, Banki, Izby Skarbowe. Ponadto oświadczył, iż nie posiada rachunków bankowych, kopii faktur oraz paragonów, poza fakturą za prąd (której nie przedstawił bo nie zalega z opłatą). W myśl art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej p.p.s.a.) przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), a w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego utrzymania dla siebie i rodziny (pkt 2). Zgodnie z art. 252 § 1 p.p.s.a. wniosek osoby fizycznej o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, jak również dane o stanie rodzinnym. Stosownie do treści art. 255 p.p.s.a. jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowe, dochodów lub stanu rodzinnego. Z powyższych przepisów jednoznacznie wynika, iż ciężar dowodu spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie tego prawa. W orzecznictwie Naczelnego Sąd Administracyjnego wielokrotnie podkreślano, iż z punktu widzenia art. 246 § 1 p.p.s.a. wykazanie okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy należy do obowiązku ubiegającego się o przyznanie tego prawa (np. postanowienie NSA z 1 sierpnia 2017 r. sygn. akt II OZ 770/17 oraz postanowienie z dnia 29 marca 2017 r. sygn. akt II GZ 242/17), zaś z użycia w tym przepisie zwrotu "gdy wykaże" wynika, że strona ma przekonać sąd, iż znajduje się w sytuacji opisanej w tym przepisie, która uniemożliwia jej poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania lub poniesienia pełnych kosztów postępowania (postanowienie NSA z dnia 9 lipca 2009 r. sygn. akt I OZ 713/09). Podstawową zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest ponoszenie przez stronę kosztów związanych z jej udziałem w postępowaniu. W myśl art. 199 p.p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Wobec powyższego strona, z której inicjatywy prowadzone jest postępowanie przed sądem administracyjnym powinna liczyć się z koniecznością ponoszenia kosztów tego postępowania, wyjątkiem bowiem jest przerzucanie tego obowiązku na Skarb Państwa (postanowienie NSA z dnia 15 marca 2011 r. sygn. akt I OZ 150/14). Wobec powyższego w ocenie referendarza sądowego wnioskodawca nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Uzasadnienie wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz oświadczenia w nim zawarte były niewystarczające do ustalenia rzeczywistej sytuacji majątkowej i dochodowej wnioskodawcy, jak również jego możliwości płatniczych, ponadto budziły wątpliwości co do zgodności z rzeczywistym stanem rzeczy. Dlatego też na podstawie art. 255 p.p.s.a. wnioskodawca został wezwany m. in. do złożenia szczegółowego oświadczenia o źródłach utrzymania w okresie ostatnich trzech miesięcy oraz wysokości tych źródeł utrzymania, w szczególności skąd czerpie środki na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Został zobowiązany także do przedstawienia kopii faktur i rachunków dotyczących wydatków ponoszonych miesięcznie na konieczne utrzymanie. W odpowiedzi na powyższe wnioskodawca nie przedstawił żadnych dokumentów źródłowych, złożył jedynie oświadczenie, które nie może zostać uznane za wypełnienie wezwania referendarza sądowego z 6 lutego 2017 r. Wnioskodawca nie przedstawił dokładnych, precyzyjnych danych dotyczących źródeł utrzymania. Wskazał, iż obecnie otrzymuje emeryturę w wysokości 1000 zł, ale ze względu na długą listę wierzycieli (osoby prywatne, komornicy, ZUS, KRUS, Banki, Izby Skarbowe), właściwie jej nie ma. Zdaniem referendarza sądowego wnioskodawca powyższego nie wykazał, nie przedstawił dokumentu potwierdzającego wysokość otrzymywanej przez niego emerytury tzn. odcinka wypłaty emerytury albo kopii decyzji określającej aktualną wysokość tego świadczenia, jak również nie przedstawił tytułów wykonawczych, czy też innych dokumentów potwierdzających wskazywane "ogromne zadłużenie". Ponadto skarżący w żadnej sposób nie udokumentował ponoszonych wydatków, w oświadczeniu z dnia 17 marca 2017 r. wskazał jedynie, że posiada fakturę za prąd ale skoro nie zalega z opłatą to jej nie przedstawia. Natomiast we wniosku o przyznanie prawa pomocy wskazywał, że ponosi wydatki jak każdy na średnim poziomie utrzymania, kupuje leki bez recepty. Wobec powyższego przedstawione przez wnioskodawcę dane o źródłach utrzymania, jak również wysokości tych źródeł oraz niezbędnych wydatków są niepełne i nieprecyzyjne, co uniemożliwia dokonanie analizy sytuacji finansowej wnioskodawcy i oceny możliwości płatniczych skarżącego (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 marca 2006 r. sygn. akt II OZ 235/06). Przypomnieć w tym miejscu należy, iż ciężar wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na wnioskodawcy. Tym samym wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata nie zasługuje na uwzględnienie. W tym stanie rzeczy na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono, jak w sentencji postanowienia.